Obowiązek zapłaty akcyzy na każdy niezarejestrowany samochód może być niezgodny z prawem unijnym!

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają wszystkie samochody osobowe, zarówno nowe, jak i używane, przed ich pierwszą rejestracją na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Stawki podatku akcyzowego zależą od pojemności silnika i wieku samochodu, a wysokość stawki akcyzy dla samochodów do dwóch lat jest uzależniona od pojemności silnika i wynosi 13,6% dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2000 cm, a 3,1% - dla pozostałych samochodów. Zachodzą jednak istotne wątpliwości co do zgodności polskiej ustawy z prawem europejskim. Kontrowersyjny jest zwłaszcza obowiązek zapłaty podatku akcyzowego przed pierwszą rejestracją samochodu sprowadzanego z Unii Europejskiej.

Polskie przepisy nakładają obowiązek zapłaty na każdy niezarejestrowany w RP samochód, bez względu na to, gdzie został kupiony. Różnego rodzaju opłaty rejestracyjne obowiązują i w innych państwach członkowskich, nie ma w tym zakresie harmonizacji, państwa członkowskie mają bowiem swobodę w kształtowaniu przepisów dotyczących wyrobów niezharmonizowanych, jednakże wszystkie mają obowiązek przestrzegać zasad Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Stosownie do art. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (OJ L 076, 23.03.92), państwa członkowskie mają swobodę w nakładaniu podatków na inne towary niż towary zharmonizowane, tj. oleje mineralne, napoje alkoholowe i wyroby alkoholowe, wyroby tytoniowe, o ile podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczan! iem granicy w handlu między państwami członkowskimi.

Rejestracja pojazdu to potwierdzenie dopuszczenia go do ruchu. Rejestracją nie jest czasowa rejestracja, dokonywana na okres nieprzekraczający 30 dni. zatem dokonanie sprzedaży samochodu czasowo zarejestrowanego również powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym (postanowienie naczelnika Urzędu Celnego w Kaliszu w zakresie stosowania przepisów w podatku akcyzowym z 22 lutego 2005 r. w sprawie zobowiązania w podatku akcyzowym a pierwszą rejestracją samochodu osobowego).

W świetle polskich przepisów podatnikami podatku akcyzowego są:
- podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju,
- importerzy i
- podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.

25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok, w którym przyznał skarżącemu rację, i orzekł, że obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym w przypadku samochodów sprowadzanych do Polski z zagranicy jest niezgodny z unijnym zakazem dyskryminacji, gdyż samochody używane nabyte w Polsce podatkowi akcyzowemu nie podlegają. Zdaniem Sądu jeżeli zachodzi sprzeczność między uregulowaniami unijnymi i przepisami krajowymi, prawo wspólnotowe powinno być stosowane wprost. Od wydanego przez sąd wyroku stronom przysługuje 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjn! ego.

Już wcześniej wielu ekspertów twierdziło, że podatek akcyzowy nakładany przez Polskę na używane samochody sprowadzane z zagranicy jest niezgodny z prawem wspólnotowym, gdyż ma charakter opłaty dyskryminującej swobodny obrót towarów między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, co jest niezgodne z art. 23 i 25 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), które wprowadzają jedną z podstawowych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej, tj. zasadę swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi.

Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w związku ze skargą podatnika, któremu organy celne w obu instancjach odmówiły prawa do zwrotu akcyzy zapłaconej w czerwcu 2004 r., uiszczonej w związku ze sprowadzeniem samochodu osobowego z Unii (sygn. akt III SA/Wa679/05), wystąpił 22 czerwca 2005 r. do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z zapytaniem prejudycjalnym dotyczącym zgodności przepisów art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy z 23 stycznia 2004 ! r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm.) i przepisy wykonawcze do niej z art. 25 i art. 90 TWE w zakresie nakładającym na polskich podatników obowiązek zapłaty podatku akcyzowego przed pierwszą rejestracją samochodu sprowadzanego z państw członkowskich, zgodnie z którymi zasadniczo państwa członkowskie nie mogą nakładać m.in. opłat mających charakter ekwiwalentny do ceł na towary pochodzenia unijnego oraz jeżeli byłyby one wyższe od podatku na krajowe towary podobnego rodzaju. Tym samym w ocenie sądu kwestia dotycząca zgodności podatku akcyzowego pobieranego przed pierwszą rejestracją samochodu osobowego w Polsce z przepisami Unii Europejskiej jest co najmniej dyskusyjna.

Podatek akcyzowy jest w rzeczywistości dodatkową opłatą, pobieraną za rejestrację samochodu na terytorium RP, a zatem niezgodną z prawem wspólnotowym. Uiszczenie akcyzy stanowi warunek niezbędny do dokonania rejestracji samochodu, który był już wcześniej zarejestrowany na terytorium pań! stwa członkowskiego Unii Europejskiej, czyli niezgodnie z art. 90 TWE może mieć charakter instrumentu o podobnym skutku do cła, które z zasady utrudnia swobodny przepływ towarów. Wysokość akcyzy przed w zasadzie powtórną rejestracją pojazdu wynosi od 30% do 65% ceny zakupu pojazdu.

Przedmiotem pytania skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości było również to, czy polska ustawa o podatku akcyzowym nie jest sprzeczna z regulacjami unijnymi w zakresie, w jakim akcyza może wpływać na cenę towaru oraz w kwestii obowiązku składania deklaracji uproszczonej w ciągu 5 dni od momentu sprowadzenia, samochodu do kraju.

Polskie przepisy mogą zatem naruszać zasadę swobodnego przepływu towarów, wyrażoną w artykule 28 TWE, który stanowi, że "ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między państwami członkowskimi". W orzeczeniu ETS w sprawie C-8/74 Procureur du Roi przeciwk! o Benoit i Gustave Dassonville (tzw. formuła Dassonville) środkami o skutku podobnym do ograniczeń ilościowych są "wszystkie przepisy państwa członkowskiego, które mogą ograniczyć, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, handel wewnątrzwspólnotowy".

Także wymóg złożenia deklaracji podatkowej w terminie 5 dni od dnia nabycia pojazdu powinien zostać uchylony, ponieważ może niewątpliwie stanowić formalność utrudniającą w praktyce obrót wewnątrzwspólnotowy.
Niemniej jednak Ministerstwo Finansów wydało w tej sprawie komunikat, informując, że nie jest prowadzone żadne formalne postępowanie przez Komisję Europejską w związku z naruszeniem art. 90 TWE przez Polskę. Ministerstwo Finansów podkreśliło również, że obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym od samochodów osobowych powstaje na mocy ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257), która jest nadal obowiązującym aktem prawnym na obszarze RP.

Podstawa prawna: art. 72, art. 73 ust. 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U z 2003 r. nr 58, poz. 515 z późn. zm.), art. 78, art. 80, art. 82 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz.! 257 ze zm.).

Tekst pochodzi z „Poradnika Podatnika”.

„Poradnik Podatnika” jako jedyna publikacja podpowiada, co zrobić, by w każdej chwili móc się powołać na opinie ekspertów a tym samym poprawnie rozliczać podatki. Daje też gwarancję, że jeśli urząd skarbowy zakwestionuje podjęte decyzje, podatnik będzie wiedział, jak się obronić.

www.poradnikpodatnika.pl