2008-03-20 06:00 Źródło: Fundusze Europejskie
Jak w Unii finansuje się innowacje?
Problematyka innowacyjności stanowi na przestrzeni ostatnich kilku lat swoisty fenomen działalności Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich. Większość dokumentów strategicznych UE kładzie nacisk na promowanie innowacyjności, a dodatkowo każde z państw członkowskich na swój sposób stara się wspierać innowacyjne projekty ze środków krajowych.
Przyjęty przez Radę Europejską w roku 2000 w Lizbonie plan rozwoju Unii Europejskiej do roku 2010, tzw. Strategia Lizbońska, zakłada uczynienie z obszaru zjednoczonej Europy najbardziej konkurencyjnego i dynamicznego regionu gospodarczego na świecie. Jednym z filarów Strategii Lizbońskiej, obok liberalizacji gospodarki, rozwoju przedsiębiorczości oraz spójności społecznej jest innowacyjność, która w założeniach strategii ma być głównym motorem rozwoju gospodarczego Wspólnoty. Szczególnie istotna rola innowacyjności została także potwierdzona w 2005 roku w Odnowionej Strategii Lizbońskiej i Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw, czyli dokumencie wytyczającym główne cele wspierania przedsiębiorczości przez UE.
Podręcznik Frascati
Duży nacisk na wdrażanie innowacyjności w przedsiębiorstwach wymusiło powstanie międzynarodowych systemów jej monitorowania. Powszechnie stosowana do porównywania innowacyjności przedsiębiorstw metodologia OECD, która jest rozwijana od ponad 40 lat, definiuje jako innowacyjną działalność badawczo – rozwojową w przedsiębiorstwie, innowacje w przedsiębiorstwach, bilans płatniczy w dziedzinie techniki oraz patenty i personel naukowo – techniczny. Metodologia badania innowacyjności w obszarze badań i rozwoju jest publikowana w podręcznikach zwanych Frascati Family Manuals (obecnie obowiązuje szósta wersja podręcznika z 2002 roku).
Głównym wskaźnikiem wykorzystywanym przez podręcznik Frascati do badania działalności badawczo – rozwojowej jest tzw. wskaźnik GERD mierzący krajowe nakłady brutto na działalność B+R (niezależnie od źródła pochodzenia środków). Relacja GERD/PKB jest jednym z najważniejszych wskaźników międzynarodowej statystki porównawczej. Szczegółowa definicja innowacyjności opublikowana została przez OECD w serii podręczników zwanych Oslo Manual. Istotą innowacji jest tutaj wdrożenie nowości do praktyki, co sprowadza się do zaoferowania na rynku nowego towaru bądź usługi, a w odniesieniu do nowego procesu, organizacji bądź metod marketingowych na ich zastosowaniu w bieżącej działalności przedsiębiorcy.
Innowacja może być wynikiem własnej działalności badawczo-rozwojowej, współpracy z innymi przedsiębiorcami i instytucjami lub też wynikiem zakupu know-how. Najważniejszymi źródłami wiedzy na temat innowacyjność przedsiębiorstw w krajach Zachodniej Europy są: * Community Innovation Survey (CIS) — międzynarodowy program badań statystycznych innowacji, realizowany z inicjatywy i pod egidą Komisji Europejskiej.
* European Innovation Scoreboard (Europejska Tablica Wyników w dziedzinie Innowacji) - obejmuje 17 wskaźników dotyczących takich zagadnień, jak zasoby ludzkie dla nauki i techniki, nakłady na działalność B+R i na działalność innowacyjną. W oparciu o te wskaźniki Komisja Europejska opracowuje ,,złożony wskaźnik innowacyjności’’, służący do oceny efektywności innowacyjnej krajów członkowskich. * Europejski Raport nt. Innowacyjności - dokument ten w prosty sposób przedstawia, co każde państwo członkowskie UE musi zrobić, aby poprawić skuteczność innowacji.
Finansowanie w krajach UE
Kraje Unii w różny sposób podchodzą do wspierania innowacyjnych projektów realizowanych przez przedsiębiorców. Do najważniejszych instrumentów należą bezpośrednie współfinansowanie innowacyjnych inwestycji, podatkowe instrumenty wspierania innowacji, wsparcie przedsiębiorstw inwestujących w uboższych regionach kraju, uproszczenie procedur administracyjnych, finansowanie rozwoju sektora przedsiębiorstw. W ramach Unii Europejskiej są państwa, które w sposób bezpośredni wspierają innowacje w przedsiębiorstwach (np. Hiszpania, Francja, Niemcy, nowe państwa członkowskie UE).
Istnieją też państwa, które odchodzą od bezpośrednich form wspierania przedsiębiorczości na rzecz form pośrednich. Przykładowo Finlandia, jeden z najbardziej innowacyjnych krajów świata, zakwestionowała skuteczność systemu subsydiów udzielanych przedsiębiorcom. Badania wykazały bowiem, iż w firmach dochodziło do zastępowania środków obrotowych kapitałem z uzyskiwanych dotacji. W szczególności krytykowano również przyznanie wielokrotnych subsydiów tym samym beneficjentom. Poniżej przedstawiono doświadczenia związane z systemami wsparcia innowacyjnych projektów w wybranych krajach UE.
Celem nowej niemieckiej strategii dotyczącej zaawansowanych technologii na lata 2006-2009 jest ożywienie innowacji w wielu rozmaitych dziedzinach nauki i technologii. Szczególnym wsparciem cieszyć się będzie 17 dziedzin technologii, w tym takie dziedziny jak biotechnologia, nanotechnologia, bezpieczeństwo i energia. Budżet realizacji strategii wynosi ponad 20 mld euro - pieniądze te mają przełożyć się na zwiększenie nakładów na B+R do poziomu 3 proc. PKB do 2010 roku.
W Hiszpanii wsparcie innowacyjnych projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa stanowi ważny cel zarówno hiszpańskich programów krajowych, jak i regionalnych. Pomoc finansowa w postaci dotacji wspierać będzie wysoce innowacyjne inwestycje w firmach (szczególnie z sektora MSP), rozwój potencjału B+R przedsiębiorstw i jednostek naukowych oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego i podnoszenie kwalifikacji zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach. Łącznie fundusze UE przeznaczone dla Hiszpanii na lata 2007-13 przekraczają 35 mld euro. Szwecja aktywnie zachęca małe i średnie przedsiębiorstwa do działalności badawczo-rozwojowej oraz wdrażania innowacji, co znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w postaci czołowych miejsc tego kraju w europejskich rankingach innowacyjności.
Podstawowym programem finansującym projekty z zakresu B+R w szwedzkich przedsiębiorstwach jest krajowy program „Badania i Rozwój” prowadzony przez Rządową Agencję ds. Systemów Innowacji VINNOVA. Celem programu jest wzmocnienie globalnej innowacyjności i konkurencyjności szwedzkich MSP. Warto zaznaczyć, że program przybiera coraz bardziej globalny charakter, który jest związany z coraz większą ekspansją szwedzkich firm na rynkach światowych.
Klastry i technoklastry
Z kolei Czechy to państwo, w którym rozwój innowacji stanowi jeden z najważniejszych priorytetów dla państwa (w ramach tzw. Nowego Programu Innowacji). Duża w tym zasługa bezpośrednich inwestycji zagranicznych spływających w ostatnich latach do Czech, głównie z Europy Zachodniej, USA i Azji. Szczególnie w okresie 2007-2013 wspierane będą klastry oraz technoklastry, które uzyskać mogą bezpośrednią pomoc inwestycyjną w formie dotacji, szkoleń moderatorów oraz dofinansowanie prac koncepcyjnych. W chwili obecnej w ramach klastrów działa już około 1000 czeskich firm zarówno z tradycyjnych czeskich dziedzin - inżynierii czy metalurgii jak i nowych obszarów, w postaci nanotechnologii i biotechnologii.
Dla gospodarki Malty szczególne znaczenie ma innowacyjność w turystyce, chociaż wsparcie uzyskać będą również mogły przedsiębiorstwa produkcyjne oraz działające w obszarach tzw. wysokiej technologii. Ta specyfika kraju znalazła odzwierciedlenie w Regionalnej Strategii Innowacji i Planie Działania opracowanej przez rząd Malty. Podstawowymi instrumentami wsparcia innowacji są na Malcie fundusze venture capital , fundusze dla nowych firm oraz programy propagujące zarządzanie innowacjami wśród przedsiębiorstw.
Aktywne wsparcie innowacyjnych projektów jest rzeczywistym warunkiem skutecznego konkurowania gospodarki Unii Europejskiej z gospodarkami USA i krajów azjatyckich. Polska, wykorzystując duże fundusze UE na lata 2007-13, ma szanse dołączyć do europejskich państw przyjaznych innowacjom, co przełoży się bezpośrednio na szybszy rozwój gospodarczy naszego kraju.
Michał Becla
Tomasz Zima
konsultanci w krakowskim biurze PNO Consultants
Przyjęty przez Radę Europejską w roku 2000 w Lizbonie plan rozwoju Unii Europejskiej do roku 2010, tzw. Strategia Lizbońska, zakłada uczynienie z obszaru zjednoczonej Europy najbardziej konkurencyjnego i dynamicznego regionu gospodarczego na świecie. Jednym z filarów Strategii Lizbońskiej, obok liberalizacji gospodarki, rozwoju przedsiębiorczości oraz spójności społecznej jest innowacyjność, która w założeniach strategii ma być głównym motorem rozwoju gospodarczego Wspólnoty. Szczególnie istotna rola innowacyjności została także potwierdzona w 2005 roku w Odnowionej Strategii Lizbońskiej i Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw, czyli dokumencie wytyczającym główne cele wspierania przedsiębiorczości przez UE.
Podręcznik Frascati
Duży nacisk na wdrażanie innowacyjności w przedsiębiorstwach wymusiło powstanie międzynarodowych systemów jej monitorowania. Powszechnie stosowana do porównywania innowacyjności przedsiębiorstw metodologia OECD, która jest rozwijana od ponad 40 lat, definiuje jako innowacyjną działalność badawczo – rozwojową w przedsiębiorstwie, innowacje w przedsiębiorstwach, bilans płatniczy w dziedzinie techniki oraz patenty i personel naukowo – techniczny. Metodologia badania innowacyjności w obszarze badań i rozwoju jest publikowana w podręcznikach zwanych Frascati Family Manuals (obecnie obowiązuje szósta wersja podręcznika z 2002 roku).
Głównym wskaźnikiem wykorzystywanym przez podręcznik Frascati do badania działalności badawczo – rozwojowej jest tzw. wskaźnik GERD mierzący krajowe nakłady brutto na działalność B+R (niezależnie od źródła pochodzenia środków). Relacja GERD/PKB jest jednym z najważniejszych wskaźników międzynarodowej statystki porównawczej. Szczegółowa definicja innowacyjności opublikowana została przez OECD w serii podręczników zwanych Oslo Manual. Istotą innowacji jest tutaj wdrożenie nowości do praktyki, co sprowadza się do zaoferowania na rynku nowego towaru bądź usługi, a w odniesieniu do nowego procesu, organizacji bądź metod marketingowych na ich zastosowaniu w bieżącej działalności przedsiębiorcy.
Innowacja może być wynikiem własnej działalności badawczo-rozwojowej, współpracy z innymi przedsiębiorcami i instytucjami lub też wynikiem zakupu know-how. Najważniejszymi źródłami wiedzy na temat innowacyjność przedsiębiorstw w krajach Zachodniej Europy są: * Community Innovation Survey (CIS) — międzynarodowy program badań statystycznych innowacji, realizowany z inicjatywy i pod egidą Komisji Europejskiej.
* European Innovation Scoreboard (Europejska Tablica Wyników w dziedzinie Innowacji) - obejmuje 17 wskaźników dotyczących takich zagadnień, jak zasoby ludzkie dla nauki i techniki, nakłady na działalność B+R i na działalność innowacyjną. W oparciu o te wskaźniki Komisja Europejska opracowuje ,,złożony wskaźnik innowacyjności’’, służący do oceny efektywności innowacyjnej krajów członkowskich. * Europejski Raport nt. Innowacyjności - dokument ten w prosty sposób przedstawia, co każde państwo członkowskie UE musi zrobić, aby poprawić skuteczność innowacji.
Finansowanie w krajach UE
Kraje Unii w różny sposób podchodzą do wspierania innowacyjnych projektów realizowanych przez przedsiębiorców. Do najważniejszych instrumentów należą bezpośrednie współfinansowanie innowacyjnych inwestycji, podatkowe instrumenty wspierania innowacji, wsparcie przedsiębiorstw inwestujących w uboższych regionach kraju, uproszczenie procedur administracyjnych, finansowanie rozwoju sektora przedsiębiorstw. W ramach Unii Europejskiej są państwa, które w sposób bezpośredni wspierają innowacje w przedsiębiorstwach (np. Hiszpania, Francja, Niemcy, nowe państwa członkowskie UE).
Istnieją też państwa, które odchodzą od bezpośrednich form wspierania przedsiębiorczości na rzecz form pośrednich. Przykładowo Finlandia, jeden z najbardziej innowacyjnych krajów świata, zakwestionowała skuteczność systemu subsydiów udzielanych przedsiębiorcom. Badania wykazały bowiem, iż w firmach dochodziło do zastępowania środków obrotowych kapitałem z uzyskiwanych dotacji. W szczególności krytykowano również przyznanie wielokrotnych subsydiów tym samym beneficjentom. Poniżej przedstawiono doświadczenia związane z systemami wsparcia innowacyjnych projektów w wybranych krajach UE.
Celem nowej niemieckiej strategii dotyczącej zaawansowanych technologii na lata 2006-2009 jest ożywienie innowacji w wielu rozmaitych dziedzinach nauki i technologii. Szczególnym wsparciem cieszyć się będzie 17 dziedzin technologii, w tym takie dziedziny jak biotechnologia, nanotechnologia, bezpieczeństwo i energia. Budżet realizacji strategii wynosi ponad 20 mld euro - pieniądze te mają przełożyć się na zwiększenie nakładów na B+R do poziomu 3 proc. PKB do 2010 roku.
W Hiszpanii wsparcie innowacyjnych projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa stanowi ważny cel zarówno hiszpańskich programów krajowych, jak i regionalnych. Pomoc finansowa w postaci dotacji wspierać będzie wysoce innowacyjne inwestycje w firmach (szczególnie z sektora MSP), rozwój potencjału B+R przedsiębiorstw i jednostek naukowych oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego i podnoszenie kwalifikacji zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach. Łącznie fundusze UE przeznaczone dla Hiszpanii na lata 2007-13 przekraczają 35 mld euro. Szwecja aktywnie zachęca małe i średnie przedsiębiorstwa do działalności badawczo-rozwojowej oraz wdrażania innowacji, co znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w postaci czołowych miejsc tego kraju w europejskich rankingach innowacyjności.
Podstawowym programem finansującym projekty z zakresu B+R w szwedzkich przedsiębiorstwach jest krajowy program „Badania i Rozwój” prowadzony przez Rządową Agencję ds. Systemów Innowacji VINNOVA. Celem programu jest wzmocnienie globalnej innowacyjności i konkurencyjności szwedzkich MSP. Warto zaznaczyć, że program przybiera coraz bardziej globalny charakter, który jest związany z coraz większą ekspansją szwedzkich firm na rynkach światowych.
Klastry i technoklastry
Z kolei Czechy to państwo, w którym rozwój innowacji stanowi jeden z najważniejszych priorytetów dla państwa (w ramach tzw. Nowego Programu Innowacji). Duża w tym zasługa bezpośrednich inwestycji zagranicznych spływających w ostatnich latach do Czech, głównie z Europy Zachodniej, USA i Azji. Szczególnie w okresie 2007-2013 wspierane będą klastry oraz technoklastry, które uzyskać mogą bezpośrednią pomoc inwestycyjną w formie dotacji, szkoleń moderatorów oraz dofinansowanie prac koncepcyjnych. W chwili obecnej w ramach klastrów działa już około 1000 czeskich firm zarówno z tradycyjnych czeskich dziedzin - inżynierii czy metalurgii jak i nowych obszarów, w postaci nanotechnologii i biotechnologii.
Dla gospodarki Malty szczególne znaczenie ma innowacyjność w turystyce, chociaż wsparcie uzyskać będą również mogły przedsiębiorstwa produkcyjne oraz działające w obszarach tzw. wysokiej technologii. Ta specyfika kraju znalazła odzwierciedlenie w Regionalnej Strategii Innowacji i Planie Działania opracowanej przez rząd Malty. Podstawowymi instrumentami wsparcia innowacji są na Malcie fundusze venture capital , fundusze dla nowych firm oraz programy propagujące zarządzanie innowacjami wśród przedsiębiorstw.
Aktywne wsparcie innowacyjnych projektów jest rzeczywistym warunkiem skutecznego konkurowania gospodarki Unii Europejskiej z gospodarkami USA i krajów azjatyckich. Polska, wykorzystując duże fundusze UE na lata 2007-13, ma szanse dołączyć do europejskich państw przyjaznych innowacjom, co przełoży się bezpośrednio na szybszy rozwój gospodarczy naszego kraju.
Michał Becla
Tomasz Zima
konsultanci w krakowskim biurze PNO Consultants
Dodaj komentarz
