2009-07-10 06:00 Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Biznes i ryzyko dla banków w obsłudze projektów strukturalnych w perspektywie 2013 roku
Kredyty finansujące projekty strukturalne są dla banków bardzo bezpieczne, co w warunkach kryzysowych, przy panującej awersji do ryzyka, może czynić je sposobem na podtrzymanie finansowania inwestycji przedsiębiorstw bez konieczności narażania banków na nadmierne ryzyko.
IBnGR przygotował w czerwcu raport oparty na wynikach badań banków i przedsiębiorstw. Raport zawiera m.in. prognozy rozwoju rynku kredytów strukturalnych w perspektywie 2013 roku, analizę dochodowości oraz kosztów i ryzyka związanych z obsługą projektów finansowanych ze środków europejskich.
Z przeprowadzonych badań wynika, że w perspektywie 2013 roku banki komercyjne udzielą ok. 11 tys. kredytów na cele unijne, na łączną kwotę 24,5 mld zł.
W strukturze ilościowej podmiotów zaciągających kredyty finansujące projekty strukturalne nadal dominuje sektor MSP, natomiast biorąc pod uwagę wartość udzielonych kredytów na cele unijne najważniejszymi klientami dla banków są i pozostaną duże przedsiębiorstwa.
Finansowanie projektów strukturalnych generuje bezpośrednie lub pośrednie korzyści dla banków. Wśród najważniejszych korzyści można wymienić przychody odsetkowe z marży, przychody pozaodsetkowe z prowizji od udzielanych kredytów, a także zapewnienie kompleksowej oferty dla klientów oraz uchronienie się przed utratą klientów.
IBnGR szacuje, że w latach 2009–2013 przychody odsetkowe banków komercyjnych z tytułu obsługi projektów strukturalnych mogą wynieść ok. 750 mln zł. Całkowite przychody banków komercyjnych (odsetkowe i pozaodsetkowe) z tytułu prowadzenia tej działalności w latach 2009–2013 można szacować na ok. 1 mld zł.
Z badań IBnGR wynika, że dochodowość kredytów finansujących projekty strukturalne jest niższa niż pozostałych kredytów dla przedsiębiorstw.
Wzrost poziomu marży kredytowej spowodowany bardzo dużą niepewnością banków co do przyszłego stanu koniunktury, wzrostem poziomu ryzyka związanego z finansowaniem i trudnościami z jego wyceną, a także niską dostępnością pieniądza na rynku w pewnym stopniu przekłada się także na wzrost marży na kredyty strukturalne. Można jednak spodziewać się, że poziom marży na kredyty strukturalne, w tym w szczególności na część pomostową kredytu, będzie utrzymywać się poniżej średniej marży na kredyty inwestycyjne.
Rysunek A
Dochodowość i ryzyko kredytów finansujących projekty strukturalne na tle innych kredytów dla przedsiębiorstw*
* Średnia ocena ryzyka i dochodowości w skali od 0 (najniższe) do 5 (najwyższe).
Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych banków komercyjnych przeprowadzonych przez IBnGR, marzec 2009.
Z drugiej jednak strony finansowanie projektów strukturalnych charakteryzuje się niskim poziomem ryzyka. Udział kredytów zagrożonych w strukturze kredytów finansujących projekty unijne w latach 2004–2007 kształtował się bowiem na poziomie poniżej 1,5%, a w 2008 roku wyniósł tylko ok. 0,8%. Dla porównania wskaźnik kredytów zagrożonych wśród kredytów udzielonych przedsiębiorstwom ogółem wynosił na koniec 2007 roku 6,9%, a na koniec 2008 roku 5,9%. Udzielanie kredytów na cele unijne wpływa więc na poprawę jakości portfela kredytowego w bankach. Fakt ten czyni obsługę projektów strukturalnych atrakcyjną dziedziną działalności, umożliwiającą bankom finansowanie inwestycji przedsiębiorstw bez nadmiernej ekspozycji na ryzyko. Aktywność banków w zakresie kredytowania projektów strukturalnych może także wpłynąć na obniżenie oczekiwanego wzrostu poziomu kredytów zagrożonych wśród przedsiębiorstw.
Najniższym ryzykiem na tle innych kredytów dla przedsiębiorstw charakteryzują się kredyty pomostowe, które są zabezpieczone cesją praw wierzytelności. Ryzyko związane z udzielaniem kredytów na pokrycie wymaganego w projektach strukturalnych wkładu własnego w porównaniu z kredytami pomostowymi jest wyższe. Jednak jego poziom jest oceniany przez banki znacznie niżej niż poziom ryzyka związanego z kredytowaniem standardowej działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw.
Mimo obniżonego ryzyka związanego z prowadzeniem tej działalności, udział banków komercyjnych w prefinansowaniu projektów strukturalnych w 2008 roku wynosił ok. 12%. Co więcej, banki zamierzają zmniejszyć swój udział w prefinansowaniu projektów strukturalnych ze względu na obecną sytuację gospodarczą.
Istotnym powodem niskiego poziomu finansowania projektów strukturalnych przez krajowe banki komercyjne są także ograniczone możliwości finansowania projektów infrastrukturalnych, na które zostało przeznaczone ponad 40% środków. Większość środków z programu POIiŚ jest bowiem przeznaczone dla GDDKiA, która jako podmiot nie posiadający osobowości prawnej nie może zaciągać zobowiązań.
W przypadku projektów, w których beneficjentem pomocy unijnej jest GDDKiA, banki komercyjne mogą finansować wyłącznie podwykonawców tych projektów. Kredyty udzielane podwykonawcom, choć są powiązane z realizacją projektów strukturalnych, nie zwiększają wolumenu kredytów finansujących projekty unijne ponieważ nie finansują beneficjenta pomocy unijnej i nie mogą być zabezpieczone cesją praw wierzytelności. Potencjalna wartość tych kredytów jest jednak bardzo duża.
W 2008 roku zmniejszyła się liczba banków obsługujących projekty strukturalne. Wpłynęło to na znaczący wzrost stopnia koncentracji tego rynku. Sprzedaż kredytów finansujących projekty strukturalne koncentruje się w siedmiu bankach. Ich łączny udział w kredytach strukturalnych udzielonych w 2008 roku wyniósł 92%. W 2008 roku najbardziej aktywnym bankiem na rynku kredytów strukturalnych był ING Bank Śląski S.A., który z udziałem 22%, zajął pierwszą pozycję na tym rynku. Na drugim miejscu na rynku kredytów finansujących projekty strukturalne są banki: PKO BP S.A. i BRE Bank S.A. Banki te w 2008 roku udzieliły po 17% wartości kredytów finansujących projekty strukturalne.
Należy także zaznaczyć, że banki obsługujące projekty strukturalne w znacznym stopniu ograniczyły ofertę w tym zakresie do usług typowo bankowych. Ograniczenie to znalazło odzwierciedlenie w wyraźnie gorszej niż w poprzednim roku ocenie świadczonych usług bankowych w zakresie obsługi projektów strukturalnych dokonanej przez przedsiębiorstwa.
Podsumowując przeprowadzone wśród banków badania można stwierdzić, że kredyty pomostowe są najmniej dochodowe dla banków ale są one obarczone mniejszym ryzykiem niż kredyty obrotowe i kredyty inwestycyjne. Również ryzyko kredytów finansujących wkład własny beneficjenta jest relatywnie niskie. Udzielanie kredytów na cele unijne wpływa na poprawę jakości portfela kredytowego banków. Doświadczenia w zakresie obsługi projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych w latach 2004-2008 pozwalają więc ocenić ryzyko związane z kredytami unijnymi jako niższe niż ryzyko związane z pozostałymi kredytami dla przedsiębiorstw. W obliczu obecnej sytuacji na rynkach finansowych, niższe ryzyko towarzyszące kredytom pomostowym i finansującym wkład własny może być czynnikiem stymulującym zaangażowanie banków w finansowanie projektów strukturalnych.
Hanna Wiecka
Autorka jest ekspertem IBnGR specjalizującym się w tematyce obsługi bankowej projektów strukturalnych
IBnGR przygotował w czerwcu raport oparty na wynikach badań banków i przedsiębiorstw. Raport zawiera m.in. prognozy rozwoju rynku kredytów strukturalnych w perspektywie 2013 roku, analizę dochodowości oraz kosztów i ryzyka związanych z obsługą projektów finansowanych ze środków europejskich.
Z przeprowadzonych badań wynika, że w perspektywie 2013 roku banki komercyjne udzielą ok. 11 tys. kredytów na cele unijne, na łączną kwotę 24,5 mld zł.
 |
Zapoznaj się z raportami Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową |
Finansowanie projektów strukturalnych generuje bezpośrednie lub pośrednie korzyści dla banków. Wśród najważniejszych korzyści można wymienić przychody odsetkowe z marży, przychody pozaodsetkowe z prowizji od udzielanych kredytów, a także zapewnienie kompleksowej oferty dla klientów oraz uchronienie się przed utratą klientów.
IBnGR szacuje, że w latach 2009–2013 przychody odsetkowe banków komercyjnych z tytułu obsługi projektów strukturalnych mogą wynieść ok. 750 mln zł. Całkowite przychody banków komercyjnych (odsetkowe i pozaodsetkowe) z tytułu prowadzenia tej działalności w latach 2009–2013 można szacować na ok. 1 mld zł.
Z badań IBnGR wynika, że dochodowość kredytów finansujących projekty strukturalne jest niższa niż pozostałych kredytów dla przedsiębiorstw.
Wzrost poziomu marży kredytowej spowodowany bardzo dużą niepewnością banków co do przyszłego stanu koniunktury, wzrostem poziomu ryzyka związanego z finansowaniem i trudnościami z jego wyceną, a także niską dostępnością pieniądza na rynku w pewnym stopniu przekłada się także na wzrost marży na kredyty strukturalne. Można jednak spodziewać się, że poziom marży na kredyty strukturalne, w tym w szczególności na część pomostową kredytu, będzie utrzymywać się poniżej średniej marży na kredyty inwestycyjne.
Rysunek A
Dochodowość i ryzyko kredytów finansujących projekty strukturalne na tle innych kredytów dla przedsiębiorstw*
* Średnia ocena ryzyka i dochodowości w skali od 0 (najniższe) do 5 (najwyższe).
Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych banków komercyjnych przeprowadzonych przez IBnGR, marzec 2009.
Z drugiej jednak strony finansowanie projektów strukturalnych charakteryzuje się niskim poziomem ryzyka. Udział kredytów zagrożonych w strukturze kredytów finansujących projekty unijne w latach 2004–2007 kształtował się bowiem na poziomie poniżej 1,5%, a w 2008 roku wyniósł tylko ok. 0,8%. Dla porównania wskaźnik kredytów zagrożonych wśród kredytów udzielonych przedsiębiorstwom ogółem wynosił na koniec 2007 roku 6,9%, a na koniec 2008 roku 5,9%. Udzielanie kredytów na cele unijne wpływa więc na poprawę jakości portfela kredytowego w bankach. Fakt ten czyni obsługę projektów strukturalnych atrakcyjną dziedziną działalności, umożliwiającą bankom finansowanie inwestycji przedsiębiorstw bez nadmiernej ekspozycji na ryzyko. Aktywność banków w zakresie kredytowania projektów strukturalnych może także wpłynąć na obniżenie oczekiwanego wzrostu poziomu kredytów zagrożonych wśród przedsiębiorstw.
Najniższym ryzykiem na tle innych kredytów dla przedsiębiorstw charakteryzują się kredyty pomostowe, które są zabezpieczone cesją praw wierzytelności. Ryzyko związane z udzielaniem kredytów na pokrycie wymaganego w projektach strukturalnych wkładu własnego w porównaniu z kredytami pomostowymi jest wyższe. Jednak jego poziom jest oceniany przez banki znacznie niżej niż poziom ryzyka związanego z kredytowaniem standardowej działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw.
Mimo obniżonego ryzyka związanego z prowadzeniem tej działalności, udział banków komercyjnych w prefinansowaniu projektów strukturalnych w 2008 roku wynosił ok. 12%. Co więcej, banki zamierzają zmniejszyć swój udział w prefinansowaniu projektów strukturalnych ze względu na obecną sytuację gospodarczą.
Istotnym powodem niskiego poziomu finansowania projektów strukturalnych przez krajowe banki komercyjne są także ograniczone możliwości finansowania projektów infrastrukturalnych, na które zostało przeznaczone ponad 40% środków. Większość środków z programu POIiŚ jest bowiem przeznaczone dla GDDKiA, która jako podmiot nie posiadający osobowości prawnej nie może zaciągać zobowiązań.
W przypadku projektów, w których beneficjentem pomocy unijnej jest GDDKiA, banki komercyjne mogą finansować wyłącznie podwykonawców tych projektów. Kredyty udzielane podwykonawcom, choć są powiązane z realizacją projektów strukturalnych, nie zwiększają wolumenu kredytów finansujących projekty unijne ponieważ nie finansują beneficjenta pomocy unijnej i nie mogą być zabezpieczone cesją praw wierzytelności. Potencjalna wartość tych kredytów jest jednak bardzo duża.
W 2008 roku zmniejszyła się liczba banków obsługujących projekty strukturalne. Wpłynęło to na znaczący wzrost stopnia koncentracji tego rynku. Sprzedaż kredytów finansujących projekty strukturalne koncentruje się w siedmiu bankach. Ich łączny udział w kredytach strukturalnych udzielonych w 2008 roku wyniósł 92%. W 2008 roku najbardziej aktywnym bankiem na rynku kredytów strukturalnych był ING Bank Śląski S.A., który z udziałem 22%, zajął pierwszą pozycję na tym rynku. Na drugim miejscu na rynku kredytów finansujących projekty strukturalne są banki: PKO BP S.A. i BRE Bank S.A. Banki te w 2008 roku udzieliły po 17% wartości kredytów finansujących projekty strukturalne.
Należy także zaznaczyć, że banki obsługujące projekty strukturalne w znacznym stopniu ograniczyły ofertę w tym zakresie do usług typowo bankowych. Ograniczenie to znalazło odzwierciedlenie w wyraźnie gorszej niż w poprzednim roku ocenie świadczonych usług bankowych w zakresie obsługi projektów strukturalnych dokonanej przez przedsiębiorstwa.
|
Zapoznaj się z raportami Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową |
Hanna Wiecka
Autorka jest ekspertem IBnGR specjalizującym się w tematyce obsługi bankowej projektów strukturalnych
Dodaj komentarz
