Intercyza - wszystko o majątkowej umowie przedmałżeńskiej

W większości krajów Unii Europejskiej rozdzielność majątkowa jest ustrojem ustawowym. Polskie prawo mówi natomiast, że małżonków po ślubie łączy wspólnota majątkowa. Ci, którzy chcą, aby było inaczej, muszą przed zawarciem związku małżeńskiego podpisać intercyzę.

Co jest moje, co jest twoje, co jest wspólne


W momencie zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy dwojgiem ludzi, którzy nie podpisali intercyzy, powstaje ustrój wspólności majątkowej - taki termin pojawia się w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Oznacza to, że od tego momentu mamy do czynienia z trzema odrębnymi majątkami: majątkiem osobistym męża, majątkiem osobistym żony oraz z majątkiem wspólnym.

Co zatem po ślubie będzie wspólne? Wspólne będą wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, a w szczególności:
  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Statystyki GUS pokazują, że liczba rozwodów wciąż rośnie. W roku 2000 było ich 43 tys., w 2004 56 tys., a w 2008 już 66 tys. (25,4% liczby nowo zawartych małżeństw). W 75% przypadków powództwa o rozwód wnosi kobieta.


Co będzie wchodziło w skład majątku osobistego?
  1. przedmioty majątkowe nabyte przed ślubem, np. samochód, mieszkanie, środki finansowe, meble
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, np. ubrania, kosmetyki, biżuteria czy wózek inwalidzki
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub utratę zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Nie taki diabeł straszny, czyli czym właściwie jest intercyza


Jeśli chcemy, aby nasze stosunki majątkowe wyglądały inaczej niż opisano powyżej, musimy podpisać intercyzę. Jest to bowiem małżeńska umowa, która wprowadza inny niż ustawowy ustrój majątkowy pomiędzy małżonkami. Sporządza ją notariusz, a podpisana zostaje w obecności obojga zainteresowanych. Jej zapisy wchodzą w życie w dniu zawarcia małżeństwa, dlatego też, jeśli z jakichś powodów do tego nie dojdzie, umowa staje się nieważna.



Termin “intercyza” jest umowny (nie znajdziemy go w przepisach prawa) i zarezerwowany jest co prawda dla umowy sporządzanej przed ślubem, która zaczyna obowiązywać w momencie zawarcia małżeństwa, jednak terminem tym często określana jest także umowa sporządzana już w trakcie trwania małżeństwa, wprowadzająca rozdzielność majątkową.

Trzeba jednak pamiętać, że "ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków" - zaznacza Lidia Szałaj z JP Weber Advisory. "W szczególności oboje małżonkowie nadal obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Oboje małżonkowie będą też odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, np. związane z regulowaniem należności czynszowych dotyczących zajmowanego przez małżonków mieszkania."

Dla każdego coś dobrego, czyli o rodzajach intercyzy


Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Można to uczynić zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa. O krótką charakterystykę każdej z tych możliwości poprosiliśmy Przemysława Kaczora z Kancelarii Łatała i Wspólnicy:

Rozszerzenie wspólności majątkowej oznacza, że małżonkowie właściwie pozbawiają się swoich majątków osobistych, choć niektóre składniki majątku osobistego nie mogą zostać włączone do wspólności (np. niewymagalne wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków).

Jeśli intercyza zostanie spisana już po powstaniu zobowiązania, to i tak za długi powstałe przed tym faktem małżonkowie odpowiadają tak, jakby między nimi nie było rozdzielności majątkowej.

Ograniczenie lub zniesienie wspólności majątkowej prowadzi do pomniejszenia lub nie istnienia majątku wspólnego. Przy zniesieniu wspólności majątkowej (tzw. rozdzielność majątkowa) zawarte małżeństwo nie ma żadnego wpływu na sytuację majątkową małżonków. Każdy za małżonków zachowuje swój majątek zarówno nabyty przed zawarciem takiej umowy jak i majątek nabyty później oraz samodzielnie zarządza takim majątkiem.

Szczególnym rodzajem rozdzielności majątkowej jest tzw. rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu intercyzy. W razie ustania wspólności majątkowej (np. rozwód) dorobek każdego z małżonków zostaje obliczony według zasad określonych w umowie lub zasad określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (w razie braku zasad umownych). W przypadku nierównej wartości dorobków, małżonek którego dorobek jest mniejszy może żądać jego wyrównania.”
Ten rodzaj intercyzy jest sprawiedliwy szczególnie w przypadku kobiet, które przez kilka lat nie pracowały zawodowo, oddając się w tym czasie opiece nad wspólnymi dziećmi, dlatego też dorobiły się mniejszego majątku. Jeśli dochodzi do rozwodu, nie pozostają one stratne, bowiem dochodzi do wyrównania dorobków jej i męża.



Każde z tych rozwiązań ma swoje wady i zalety. Przed podjęciem decyzji o podpisaniu intercyzy warto się z nimi zapoznać i rozważyć, jakie rozwiązanie będzie najlepsze w konkretnej sytuacji. Okazuje się bowiem, że intercyza poza zaletami posiada również wady.

Zalety intercyzy, czyli co z tego będę mieć


Niewątpliwym plusem intercyzy jest fakt, że możemy samodzielnie zarządzać i dysponować swoim majątkiem. Ma to szczególne znaczenie dla osób przedsiębiorczych, zaradnych, aktywnych zawodowo, które przed ślubem zgromadziły już jakiś majątek, nielubiących uczucia zależności od drugiej osoby. Jeśliby doszło do rozwodu, można uniknąć w ten sposób żenującej szarpaniny o podział majątku.

Rozdzielenie majątków może być także korzystne w przypadku kłopotów finansowych jednego z małżonków. Po pierwsze ewentualny dług jest ściągany wówczas jedynie z majątku osobistego dłużnika, a po drugie rodzina nadal ma środki do życia, bo majątek partnera pozostaje nienaruszony.

Na podpisanie intercyzy decydują się często pary, w których jedno z nich jest przedsiębiorcą. Jeśli bowiem firma popadnie w tarapaty i zostanie poddana procedurze upadłościowej, do masy upadłości wchodzi majątek wspólny małżonków, jeżeli takowy istnieje.

Majątkową umowę małżeńską można w każdej chwili rozwiązać bądź modyfikować. Wyjątkiem jest tu jedynie sytuacja, gdy o rozdzielności orzekł sąd.

Istotny jest również wpływ intercyzy na zdolność do dziedziczenia. Umowa ta reguluje stosunki jedynie pomiędzy małżonkami za życia i nie wyklucza dziedziczenia po sobie w przypadku śmierci jednego z nich.

Wady intercyzy, czyli co mogę stracić


Mimo iż dzięki intercyzie można niekiedy uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, to jednak jak zaznacza Przemysław Kaczor z Kancelarii Łatała i Wspólnicy: “zniesienie wspólności majątkowej lub też rozszerzenie wspólności na majątki osobiste (w przypadku odpowiedzialności z majątku osobistego) nie zapewnia całkowitej ochrony przed roszczeniem wierzyciela. Intercyzy są bowiem względnie bezskuteczne, co oznacza że małżonek może powołać się wobec kontrahenta na zawartą intercyzę tylko w sytuacji gdy zawarcie i rodzaj intercyzy były znane tej osobie. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą istnieje obowiązek ujawnienia w ewidencji działalności gospodarczej informacji o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Podobnie jest w przypadku wspólników spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz komplementariuszy spółki komandytowo – akcyjnej. W szeregu innych sytuacji skuteczność intercyzy (możliwość powołania się na nią) może być jednak ograniczona.”

Często do podpisania intercyzy dochodzi z uwagi na sugestie rodziny, aby mieszkanie czy samochód, które dziecko otrzymało od rodziców, pozostało po ślubie jego wyłączną własnością. Tymczasem zgodnie z prawem przedmioty kupione lub otrzymane (darowizny, spadki) przed ślubem stanowią majątek osobisty tej osoby, nie wchodzą w skład majątku wspólnego.


Kolejnym minusem intercyzy jest jej wpływ na zdolność kredytową małżeństwa. “Majątek jednego małżonka nie jest brany pod uwagę np. przy zaciąganiu przez drugiego kredytu lub ubieganiu się o dotacje – dla zwiększenia wiarygodności finansowej konieczne jest wówczas udzielenie poręczenia" - tłumaczy Piotr Olborski z Kancelarii Prawnej Pietrzak & Sidor. Małżonkowie nie mogą też brać wspólnych kredytów, a o istnieniu intercyzy muszą powiadamiać kredytodawcę.

“W końcu zaś małżonkowie po wprowadzeniu rozdzielności majątkowej tracą prawo do wspólnego rozliczania podatku dochodowego – nawet jeśli przez większą część roku podatkowego pozostawali we wspólności” - dodaje Piotr Olborski. Jest to szczególnie niekorzystne w sytuacji, gdy jedno z małżonków ma znacznie wyższe dochody, niż drugie. Gdyby nie intercyza, wspólne rozliczenie pozwoliłoby na zapłatę mniejszego podatku.

Ile to kosztuje?


Po ślubie więcej niż przed jego zawarciem. Kiedy na intercyzę zdecydują się narzeczeni, zapłacą łącznie ok. 530 zł. W tym 488 zł brutto to maksymalna stawka taksy notarialnej za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego umowę, a 38 zł wyniesie podatek od czynności cywilnoprawnych.
Należy mieć przy sobie dowody tożsamości, a jeśli umowa jest spisywana w trakcie trwania związku małżeńskiego, potrzebny będzie także akt małżeństwa.
W tej sytuacji także koszt będzie wyższy, bowiem zależy od łącznej wartości majątku i jego rodzaju:
  1. wartość majątku do 3 tys. zł - 100 zł;
  2. powyżej 3 tys. zł do 10 tys. zł - 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3 tys. zł;
  3. powyżej 10 tys. zł do 30 tys. zł - 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 tys. zł;
  4. powyżej 30 tys. zł do 60 tys. zł - 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 tys. zł;
  5. powyżej 60 tys. zł do 1 mln zł - 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 tys. zł;
  6. powyżej 1 mln zł do 2 mln zł - 4 770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 mln zł;
  7. powyżej 2 mln zł - 6 770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 mln zł, nie więcej jednak niż 10 tys. zł.


» Jak ustanowić rozdzielność majątkową między małżonkami.
Tutaj też wzór pozwu o ustanowienie rozdzielności majątkowej


Notariusze zauważają pewną prawidłowość dotyczącą momentu sporządzania intercyzy. Robią to albo młodzi ludzie tuż przed ślubem, częściej jednak małżeństwa z 2-3-letnim stażem, które dopiero w tym momencie dostrzegły jej zalety. Często też moment spisania intercyzy jest swoistym przygotowaniem pary do rozwodu, która chce uniknąć podziału majątku w sądzie. Coraz częściej inicjatorkami podpisania intercyzy bywają kobiety. Intercyza jest też szczególnie popularna wśród niektórych grup zawodowych, które odpowiadają za błędy majątkiem (np. notariusze czy agenci ubezpieczeniowi)

Tabu, wstyd, wyrachowanie, materializm - z takimi określeniami długo kojarzyła się intercyza, spotykali się też z nimi nieliczni, którzy zdecydowali się uregulować za jej pomocą swoje stosunki majątkowe. Pary posądzane o ten “brak romantyzmu” nie były skore do chwalenia się swoją decyzją. Dziś sytuacja powoli się zmienia i choć nie istnieją żadne statystyki mówiące, ile nowo zawartych małżeństw zdecydowało się na podpisanie intercyzy, to środowisko prawnicze zwraca uwagę, że jest ich coraz więcej.

Czy zdecydować się na podpisanie intercyzy? Na to pytanie każda z par musi sobie odpowiedzieć sama, biorąc pod uwagę wszystkie za i przeciw, wszystkie okoliczności, plany, po konsultacji z prawnikiem - jeśli zachodzi taka potrzeba. Co ważne, umowa ta powinna zostać zawarta dobrowolnie przez obie strony i być efektem wspólnie podjętej decyzji, warto dodać - decyzji podjętej z właściwych powodów. Jeśli ma być natomiast dowodem miłości danym bez zastanowienia albo w sytuacji przymusu, będzie to bowiem dowód nie tylko wątpliwy, ale i mogący w przyszłości przynieść więcej szkód niż pożytku.

Komentuje Piotr Szulczewski, Analityk Bankier.pl, Firma i Podatki:

W dzisiejszym świecie intercyza pełni przede wszystkim rolę w życiu gospodarczym, a nie, jakby się potocznie mogłoby się wydawać rolę zabezpieczenia przed ewentualnym rozwodem lub rozdziałem majątku.

W przypadku bowiem wspólności ustawowej, gdy małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Analogicznie brak tej zgody (np. częsty brak zgody przy czynnościach przedsiębiorców w związku z realizacją działalności gospodarczej) pozwala na zaspokajanie wierzytelności z: majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy, a także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa... więcej...



Katarzyna Waś-Smarczewska
Bankier.pl
Źródło:
Tematy: prawo

Newsletter Bankier.pl

Karta kredytowa – sprawdź, jak sprytnie z niej korzystać
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 1 ~KC

Witam,
za kilka miesiecy biore slub cywilny. Dostalam mieszkanie z miasta ( z numerka, po 8 latach oczekiwania) sama mieszkanie wyremontowalam, obecnie jestem najemcą. Niestety nie mogę jeszcze wykupic mieszkania na własnosc (dopiero po uplywie 5 lat) Czy jesli doszloby teoretycznie kiedys do rozwodu - czy maz ma jakies prawa do tego mieszkania? Wykup nastapi juz po slubie, ale czy jesli sama uzbieram pieniadze na wykup i sama wykupie, to bedzie mial jakies prawo do lokalu? Czy nalezy w takim przypadku spisac intercyze przedmalzenka? W dzisiejszych czasach roznie to z malzenstwami bywa.. a nie chciaalbym by cala moja praca i pieniadze wlozone w remont przepadly, bo bede musiala jego splacic...

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
11 0 ~Basiula992

witam serdecznie mam pytanie. gdy po slubie rodzice przepiszą mi dom i wyłącznie mi a jak bedę sie chciała rozwieść z meżem to będzie on miał jakieś prawa do niego. podkreslam ze nie spisaliśmy akcyzy przed slubem. proszę o poradę.

! Odpowiedz
0 0 ~Ewellka

Dla mnie to wszystko i tak jest zawiłe.
Proszę o poradę. Obecnie jestem panną i jestem w trakcie budowy domku jednorodzinnego. W 2014 roku będę wychodziła za mąż i chcę podpisać intercyzę. Czy przyszły mąż będzie miał prawo do tego domu? chodzi mi głównie o to czy w razie rozwodu on będzie mógł ubiegać się o majątek, mimo iż wszystko jest moje.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
1 2 ~SDS

że przytoczę.
Często do podpisania intercyzy dochodzi z uwagi na sugestie rodziny, aby mieszkanie czy samochód, które dziecko otrzymało od rodziców, pozostało po ślubie jego wyłączną własnością. Tymczasem zgodnie z prawem przedmioty kupione lub otrzymane (darowizny, spadki) przed ślubem stanowią majątek osobisty tej osoby, nie wchodzą w skład majątku wspólnego.
zatem jeśli na wszystkich FV widnieje pani a nie przyszły małżonek, to dom jest Pani majątkiem osobistym.
parę lat temu była taka sytuacja gdzie narzeczeństwo budowało wspólnie dom, przy czym ona pracowała za granicą i przesyłała pieniądze do polski narzeczonemu, który wszystkie dokumenty, oraz fv brał tylko na siebie, gdy budowa została zakończona rozstali się, a dom stał się własnością byłego narzeczonego. trochę odbiegam, ale...

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
0 1 ~zaciekawiony

Że niby dlaczego małżonkowie z intercyzą nie mogą zaciągnąć wspólnie kredytu?
Majątek drygiego małżonka jest oczywiście brany pod uwagę, jeżeli przystępuje on do kredytu lub go poręcza.
No i mam wątpliwości czy konieczność poinformowania banku o intercyzie jest tak uciążliwa, żeby wspominać o tym jako o istotnej wadzie jej podpisania.
Jeśli chodzi o kredyty to sytuacja małżonków jest o wiele korzystniejsza z intercyzą. Mają wybór czy kredyt zaciągają wspólnie czy nie. Mogą nawet zaciągać go bez wiedzy drugiej strony (np. żeby kupić prezent), a ewentualna windykacja dotyczy majątku tylko jednego.
Bez intercyzy takiego wyboru małżonkowie nie mają - muszą zaciągać zobowiązania wspólnie, lub przynajmniej drugie musi się zgodzić. A wystarczą "trudne dni" u jednego i drugie ma trudny do rozwiązania klops - zwłaszcza, gdy to drugie prowadzi działalność gospodarczą.
Chyba pan mecenas Olborski chciał za mądrze wypaść i lekko przesadził.

!