Re: Likwidacja czy zawieszenie działalności

Poniżej cytuję z dzisiejszej Rzeczpospolitej:

GDY PRZEDSIĘBIORCA ZAWIESZA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ

Przerwa w składkach

Przedsiębiorcy, którzy zawieszają działalność, wyrejestrowują się z ZUS, aby nie płacić składek. Przyczyną nie może być jednak to, że firma nie osiąga przychodów

Czy przedsiębiorca w razie przejściowego zaprzestania działalności może czasowo wyrejestrować się z ZUS? Organy rentowe w wielu wypadkach to kwestionują. Wydają decyzje obejmujące ubezpieczeniami i naliczają zaległe składki wraz z odsetkami.

Faktyczna działalność
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 1998 r. nr 137, poz. 887 ze zm.) osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym od dnia rozpoczęcia działalności do dnia jej zaprzestania. Obowiązek ubezpieczeniowy powstaje w związku z faktycznym prowadzeniem działalności i trwa przez okres jej faktycznego wykonywania. Na jego powstanie nie mają wpływu kwestie związane z rejestracją działalności. Gdyby więc przedsiębiorca nie zarejestrował swej działalności, a faktycznie ją prowadził, dla ZUS jest to wystarczająca podstawa do objęcia ubezpieczeniami. Analogicznie utratę tytułu do objęcia ubezpieczeniami spowoduje zaprzestanie prowadzenia działalności, jeśli nawet wpis figuruje w ewidencji.

Przepisy pozwalają
Organy rentowe często ignorują te zasady, kwestionując prawo do wyrejestrowania z ubezpieczeń zuwagi na czasowe zaprzestanie działalności. W uzasadnieniach powołują się na specyfikę działalności gospodarczej oraz brak podstawy prawnej do zawieszenia działalności w przepisach ubezpieczeniowych.

Stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej reguluje formalne aspekty jej prowadzenia, nie decydując o powstaniu tytułu ubezpieczenia. W tej kwestii miarodajne są regulacje ustaw ubezpieczeniowych.

Obowiązek odprowadzania składek ustawy ubezpieczeniowe wiążą z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie z wpisem lub wykreśleniem z ewidencji. Organy ubezpieczeniowe bezzasadnie powołują się także na brak w przepisach ubezpieczeniowych regulacji odnoszących się do czasowego zaprzestania działalności. Skoro obowiązek ubezpieczeniowy powstaje z chwilą rozpoczęcia działalności i trwa przez okres jej wykonywania, to zaprzestanie tej działalności, czasowe lub trwałe, skutkuje wygaśnięciem tytułu ubezpieczeniowego.

Wskaż przyczynę
Jeżeli przedsiębiorca czasowo zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, może się wyrejestrować z ubezpieczeń, składając zgłoszenie na formularzu ZUS ZWUA i wskazując przyczynę zaprzestania prowadzenia firmy.

Może tego dokonać w formie elektronicznej, za pomocą programu "Płatnik", jak również w formie pisemnej, na formularzu. Każda osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega bowiem wyrejestrowaniu. Zgłoszenie należy złożyć w terminie 7 dni od daty zdarzenia, które skutkuje wygaśnięciem tytułu ubezpieczenia. Obowiązek opłacania składek ustanie tylko wówczas, gdy przedsiębiorca faktycznie zaprzestanie prowadzenia działalności i nie będzie wykonywał żadnych czynności w prowadzonej firmie. W przeciwnym wypadku narazi się na objęcie ubezpieczeniami oraz konieczność opłacenia zaległych składek wraz z odsetkami.

Choroba lub sezonowość
Trudno wskazać wszystkie możliwe przyczyny czasowego zaprzestania działalności. Zazwyczaj będą to zdarzenia, które uniemożliwiają przedsiębiorcy prowadzenie firmy, takie jak choroba, konieczność sprawowania opieki nad członkami rodziny lub dłuższy pobyt za granicą.

Zawieszenie działalności może być także podyktowane jej sezonowym charakterem.

Podstawą wyrejestrowania w związku z czasowym zaprzestaniem działalności nie może być nieosiąganie przychodów. Wedle stanowiska ZUS brak przychodów stanowi element ryzyka związanego z działalnością gospodarczą i nie może sam w sobie decydować o ustaniu tytułu ubezpieczeń społecznych.

Brak przychodów po wyrejestrowaniu stanowi dodatkowe potwierdzenie czasowego zaprzestania działalności i można go wykorzystać jako dowód na wypadek sporu z organem rentowym.

Rzeczywista przyczyna
Istotne jest, aby przyczyna czasowego zaprzestania działalności była rzeczywista. Wtedy organy rentowe nie powinny kwestionować wyrejestrowania, co potwierdza także ZUS w piśmie z 4 marca 2005 r. (sygn. Fuu 400-307/04). Wskazuje w nim, że nie należy kwestionować wyrejestrowań z ubezpieczeń, wynikających z okresowego zaprzestania działalności. Należy jednak pamiętać, że zbyt częste wyrejestrowania, dokonywane np. kilkunastokrotnie w ciągu roku, mogą wywołać wątpliwości organu rentowego. Jeżeli przedsiębiorca nie wykaże, że w okresach wyrejestrowania faktycznie nie wykonywał czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to będzie musiał odprowadzić zaległe składki.

ZUS wyjaśni
Jeśli ZUS ma wątpliwości co do zasadności otrzymanego zgłoszenia wyrejestrowującego, może wszcząć postępowanie wyjaśniające.

W jego trakcie ma prawo żądać od ubezpieczonego wyjaśnień, wskazania przyczyn zaprzestania działalności oraz dowodów potwierdzających ich wystąpienie.

Organ rentowy może także wystąpić o udzielenie informacji do urzędu skarbowego, z którym rozlicza się przedsiębiorca.

Jeśli postępowanie wyjaśniające nie zostanie wszczęte, to nie oznacza, że organ nie będzie mógł kwestionować wyrejestrowania w przyszłości. ZUS ma prawo wydać decyzję o objęciu ubezpieczeniami społecznymi oraz żądać zapłaty zaległych składek aż do upływu terminu przedawnienia należności ubezpieczeniowych.

Halina Kwiatkowska radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy, Krzysztof Lenart aplikant radcowski w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Zostaje sąd
Mimo że obowiązujące przepisy i stanowisko ZUS nie wykluczają przerw w opłacaniu składek w razie czasowego zaprzestania działalności, w wielu przypadkach organy rentowe kwestionują periodyczne wyrejestrowania. Przedsiębiorcy pozostaje wówczas odwołanie się od decyzji ZUS do sądu ubezpieczeń społecznych. Warto załączyć jako dowody dokumenty potwierdzające istnienie przyczyny zaprzestania działalności (np. zwolnienia lekarskie) oraz brak jej faktycznego prowadzenia w okresie wyrejestrowania. Wykazanie rzeczywistego zawieszenia działalności pozwala oczekiwać na korzystne rozstrzygnięcie sądu, choć praktyka jest w tej kwestii niejednolita.