Chcesz wypłacić środki z IKE? Zrób to mądrze – te triki mogą Cię uratować!

Kto i gdzie może założyć indywidualne konto emerytalne?

Aby założyć IKE, trzeba mieć ukończone 16 lat. Jednak do momentu osiągnięcia pełnoletniości wpłat na IKE można dokonywać wyłącznie w roku kalendarzowym, w którym uzyskano dochody z tytułu umowy o pracę. Rachunek IKE przeznaczony jest również dla osób fizycznych.

IKE to indywidualne konto emerytalne, a więc nie można prowadzić go wraz ze współmałżonkiem czy z dzieckiem. Jednocześnie można jednak założyć IKE, indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) i uczestniczyć w pracowniczym programie emerytalnym.

Indywidualne konta emerytalne prowadzą:

• banki,

• zakłady ubezpieczeniowe,

• domy maklerskie,

• fundusze inwestycyjne, w tym otwarte fundusze inwestycyjne i fundusze specjalistyczne.

Można skorzystać również z dobrowolnych funduszy emerytalnych. Poza IKE i standardową emeryturą dostępnych jest też wiele innych opcji pomnażania oszczędności. Wśród nich znajdują się m.in. fundusze ETF.

Kiedy można wypłacić pieniądze z rachunku IKE?

Ogólnym założeniem IKE jest zaoszczędzenie dodatkowych środków na emeryturę z jednoczesną korzyścią w postaci zwolnienia podatkowego od zysków kapitałowych. Mowa tu o podatku Belki w wysokości 19%. Aby jednak można było skorzystać z tego udogodnienia, wypłata z IKE nie może nastąpić wcześniej niż po ukończeniu 60. roku życia lub 55. roku życia, jeśli wcześniej doszło do nabycia uprawnień emerytalnych.

Ponadto żeby uzyskać zwolnienie z podatku dochodowego od zgromadzonego kapitału trzeba dokonać:

• wpłat na IKE w minimum 5 dowolnych latach kalendarzowych lub

• ponad połowy wartości wpłat na IKE co najmniej 5 lat przed datą złożenia wniosku o dokonanie wypłaty z rachunku.

Warto wziąć pod uwagę, że osoby, które urodziły się do dnia 31 grudnia 1948 roku mają krótszy możliwy okres gromadzenia oszczędności, który uprawnia je do zwolnienia podatkowego. Ci, którzy urodzili się do 31 grudnia 1945 roku mają ten okres skrócony do 3 lat. W sytuacji osób urodzonych pomiędzy 1 stycznia 1946 a 31 grudnia 1948 roku okres ten wynosi 4 lata. Górny wiek oszczędzających, do którego musi zostać dokonana stosowna wypłata z IKE, nie został ustanowiony.

Moment wypłaty środków z instytucji finansowej prowadzącej dany rachunek IKE nie został ściśle określony i zależy od właściciela konta lub osoby uprawnionej (w przypadku śmierci oszczędzającego). Może to być wypłata jednorazowa, ale też w ratach. Pierwsza rata w takiej sytuacji powinna zostać wypłacona w terminie do 14 dni od chwili złożenia przez oszczędzającego wniosku o dokonanie wypłaty. Możliwa jest jednak również wypłata pierwszej raty w terminie późniejszym, jeżeli zostanie złożona odpowiednie, pisemne żądanie w tej sprawie.

Jak dokonać wypłaty z IKE?

W przypadku wypłaty instytucji finansowej, która prowadzi dane indywidualne konto emerytalne, należy podać urząd skarbowy właściwy dla osoby oszczędzającej. Jeżeli właściciel rachunku nie ukończył jeszcze 60 lat, musi przedstawić instytucji decyzję organu rentowego dotyczącą przyznania prawa do emerytury.

Trzeba pamiętać, że po dokonaniu wypłaty jednorazowej lub też pierwszej raty oszczędzający nie ma już prawa do ponownego założenia IKE. Wówczas zwolnienie podatkowe uzyskiwane z tytułu gromadzenia oszczędności w ten sposób nie będzie obowiązywało. Zgodnie z prawem przysługuje ono tylko raz. Ponadto, jeżeli oszczędzający decyduje się na wypłatę ratalną, trzeba pamiętać, że od tego momentu nie można już wpłacać środków na IKE.

Wypłata środków zgromadzonych na IKE w przypadku śmierci oszczędzającego

W przypadku śmierci oszczędzającego środki z IKE, jak i zgromadzone w ramach innych programów emerytalnych nie przepadają. Podczas zawarcia umowy z daną instytucją oszczędzający może wskazać osobę lub też kilka osób, którym zostaną przekazane środki z IKE w przypadku jego śmierci. Jest to dyspozycja, którą w dowolnym momencie można zmienić. Jeżeli podobna dokumentacja nie zostanie sporządzona, w przypadku śmierci zgromadzone na IKE zostają przekazane spadkobiercom na podstawie dokumentów stwierdzających tożsamość spadkobierców.

Jeżeli natomiast IKE prowadzone jest w ramach zakładu ubezpieczeń na życie, pieniądze przyznawane są na podstawie umowy ubezpieczenia najbliższej rodzinie osoby ubezpieczonej w kolejności, która ustalana jest w ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Osoby uprawnione do wypłaty środków z IKE po osobie zmarłej mogą wypłacić pieniądze, przelać je na swoje IKE bądź też przelać do pracowniczego programu emerytalnego. W tej sytuacji przysługuje zwolnienie z podatku od dochodów kapitałowych, jak i podatku od spadków i darowizn. Aby dokonać takiej wypłaty, osoba uprawniona składa stosowny wniosek o wypłacenie środków oraz zobowiązana jest dołączyć następujące dokumenty:

• akt zgonu osoby, która zgromadziła oszczędności emerytalne na IKE,

• dokument stwierdzający tożsamość osoby uprawnionej do wypłaty środków zgromadzonych na IKE.

Można też dostarczyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku i zgodne oświadczenie wszystkich spadkobierców o sposobie podziału środków zgromadzonych na IKE. Możliwe jest również dołączenie prawomocnego postanowienia sądu o podziale spadku. Konieczne jest też przedstawienie dokumentów stwierdzających tożsamość spadkobierców.

Częściowy zwrot i transfer środków z IKE

Jeżeli ktoś nie jest zadowolony ze sposobu prowadzenia konta, chce otworzyć konto IKE w innej instytucji czy też odkładać środki na przyszłą emeryturę w inny sposób, ma prawo zrezygnować z prowadzenia IKE i przeniesienia środków oraz wcześniejszej wypłaty. Takie działania obarczone są jednak pewnymi konsekwencjami.

Zwrot środków z IKE wiąże się z obowiązkiem zapłacenia podatku Belki w wysokości 19%, podobnie jak ma to miejsce w przypadku standardowych lokat bankowych. Możliwe jest wypłacenie całej kwoty lub dokonanie częściowego zwrotu. Jest tu jednak zastrzeżenie, że środki te muszą pochodzić z wpłat na IKE. Jeżeli natomiast chcemy wycofać pieniądze, które stanowiły transfer np. z pracowniczego programu emerytalnego czy pochodziły z IKE osoby zmarłej, nie można objąć ich częściowym zwrotem.

Jeśli na IKE przyjęta została wypłata transferowa z innego programu emerytalnego, przed dokonaniem zwrotu środków z IKE dana instytucja finansowa przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych równowartość 30% sumy składek podstawowych wpłaconych do danego programu. Kwota ta uwzględniona będzie w podstawie wymiaru emerytury podczas ustalania wysokości świadczenia.

IKE może być korzystną formą gromadzenia oszczędności na okres emerytalny. Jednak wcześniejszą wypłatę z rachunku warto dobrze przemyśleć. Takie działanie może przynieść straty w postaci utraty ulg podatkowych. Nie ma też gwarancji, że przeniesienie środków na nowe konto pozwoli uzyskać w dłuższej perspektywie większe zyski.