Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!
Paweł Łaniewski
Redaktor SMART Bankier.pl


Osoby, które otrzymują spadek, muszą zdawać sobie sprawę, że odziedziczyć można nie tylko majątek, ale również długi. Odrzucenie spadku umożliwia uniknięcie spłaty zobowiązań zaciągniętych przed spadkodawcę.

Śmierć bliskiej osoby to wyjątkowo trudne przeżycie. W okresie żałoby trzeba również dopełnić pewnych formalności. Jedne z najważniejszych z nich dotyczą dziedziczenia. Niestety nie zawsze otrzymujemy w ten sposób cenny majątek. Może zdarzyć się również, że przyjęcie spadku zobliguje nas do spłaty zadłużenia. Ustawodawca przewidział jednak środki chroniące interesy spadkobierców. Niemożliwe jest już nieświadome przejęcie długów spadkodawcy, nadal możemy korzystać również z odrzucenia spadku, co pozwoli nam szybko i skutecznie pozbyć się problemów. Zrzeczenie się spadku warto przemyśleć zwłaszcza, jeżeli zmarły posiadał znaczne długi, a przy tym nie dysponował większym majątkiem. Przed podjęciem decyzji należy dowiedzieć się, jak wygląda cała procedura, ile mamy czasu na reakcję oraz dokładnie przeanalizować konkretny przypadek.

Odrzucenie spadku. Jak uniknąć dziedziczenia długów? (fot. Proxima Studio / Shutterstock)

Odrzucenie spadku to nie jedyna opcja

Po śmierci spadkodawcy następuje otwarcie spadku, o czym mówią art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego. To, że należymy do grona spadkobierców testamentowych lub ustawowych nie oznacza jednak, że nie mamy żadnego wpływu na to, czy przyjmiemy dziedziczone w ten sposób aktywa i pasywa. Możemy wówczas postąpić na trzy różne sposoby:

  • Przyjęcie spadku wprost: w takim przypadku dziedziczymy zarówno majątek, jak i długi. Co więcej: odpowiadamy za nie całym swoim majątkiem, a wartość odziedziczonych aktywów nie ma tutaj żadnego znaczenia. Aby przyjąć spadek wprost, musimy złożyć oświadczenie w sądzie lub przed notariuszem w ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku lub uzyskania informacji o tym fakcie.
  • Odrzucenie spadku: druga możliwość to zrzeczenie się spadku. W takim scenariuszu nie dziedziczymy ani aktywów, ani pasywów. Znów konieczne stanie się złożenie oświadczenia przed notariuszem lub sądem w ciągu pół roku po otwarciu spadku lub uzyskania informacji o zgonie spadkodawcy.
  • Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza: najprostszą opcją jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Nie musimy wówczas podejmować żadnych kroków, ponieważ dochodzi do niego automatycznie. Oznacza to, że za długi spadkodawcy będziemy odpowiadać jedynie do wysokości odziedziczonego majątku, nie ucierpi na tym natomiast nasz majątek osobisty. Może się to jednak wiązać z dodatkowymi formalnościami.

Zrzeczenie się spadku: kiedy ma sens?

Obowiązujące prawo w znacznym stopniu chroni interesy spadkobierców. Warto jednak pamiętać, że przed 18 października 2015 r., w przypadku braku złożenia oświadczenia przed notariuszem lub w sądzie domyślnie spadkobierca przyjmował spadek wprost, a więc o przejęcie długów zmarłego wcale nie było trudno. Obecnie, jeżeli nie oświadczymy, że chcemy przyjąć spadek wprost, nie będzie to możliwe i w najgorszym przypadku nie odniesiemy zysku z tego tytułu. Nadal jednak istnieją sytuację, w których odrzucenie spadku będzie korzystniejszym rozwiązaniem. Stanie się tak zwłaszcza, jeżeli zdajemy sobie sprawę z tego, że spadkobierca nie pozostawił żadnego majątku, ale miał problemy ze spłatą zadłużenia. Wówczas zrzeczenie się spadku umożliwi uniknięcie wielu problemów natury formalnej i potencjalnych kosztów związanych m.in. ze sporządzeniem spisu inwentarza.

Zrzeczenie się dziedziczenia

Ryzyka odziedziczenia zadłużenia możemy pozbyć się jeszcze za życia spadkodawcy. W takim przypadku musimy posłużyć się zrzeczeniem się dziedziczenia. Jest to umowa sporządzana pomiędzy spadkodawcą a spadkobiorcą ustawowym przed notariuszem. Po zrzeczeniu się dziedziczenia spadkobierca traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, oznacza to więc, że nie tylko nie dziedziczy ani aktywów, ani pasywów, ale nie ma także prawa do zachowku. Jeżeli w umowie o zrzeczenie się dziedziczenia nie będzie zapisane inaczej, wyłączeni z dziedziczenia będą również zstępni takiej osoby. Co ważne: jeżeli spadkodawca zdecyduje się na przekazanie majątku w testamencie, zrzeczenie się dziedziczenia nie będzie skuteczne, ponieważ dotyczy jedynie dziedziczenia ustawowego.

Potrzebujesz wsparcia finansowego? Sprawdź ofertę najlepszych kredytów gotówkowych na 5000 zł

Wniosek o odrzucenie spadku

Aby odrzucenie spadku było skuteczne, spadkobierca musi w ciągu 6 miesięcy od momentu śmierci spadkodawcy lub dowiedzeniu się o niej złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Może to zrobić przed notariuszem lub w sądzie rejonowym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania. Oprócz dowodu osobistego powinniśmy przygotować również akt zgonu spadkodawcy. W niektórych przypadkach konieczne może okazać się również przedstawienie wypisów aktów notarialnych dotyczących odrzucenia spadku przez innych członków rodziny.

Warto mieć również świadomość, że nie zawsze po upływie 6 miesięcy tracimy możliwość zrzeczenia się spadku. Jeżeli działaliśmy w błędzie, a więc np. nie zdawaliśmy sobie sprawy z długów posiadanych przez spadkodawcę albo ktoś celowo wprowadzał nas w błąd w tym zakresie, możemy na drodze postępowania sądowego odrzucić spadek w tym zakresie.

Skutki odrzucenia spadku

Zrzeczenie się spadku to poważna decyzja, która jest nieodwołalna (poza ściśle określonymi przypadkami). Z tego powodu powinniśmy ją również skrupulatnie przemyśleć i poznać możliwe konsekwencje nie tylko dla nas, ale również naszych najbliższych:

  • Nie otrzymamy spadku: to najbardziej oczywisty rezultat, który zresztą stoi u podstaw samej decyzji. Odrzucenie spadku oznacza, że nie będziemy dziedziczyć ani aktywów, ani pasywów.
  • Spadek mogą przejąć zstępni: w wyniku odrzucenia spadku spadkobierca jest traktowany w taki sposób, jakby nie dożył do momentu otwarcia spadku. Długi mogą nadal odziedziczyć jego dzieci, wobec czego konieczne może stać się złożenie wniosku o odrzucenie spadku w imieniu małoletniego.
  • Brak prawa do zachowku: osoba, która dokonała odrzucenia spadku, traci także prawo do wypłaty zachowku.

Odrzucenie spadku przez małoletniego

Bardzo częstym scenariuszem w przypadku zrzeczenia się spadku przez spadkobiercę jest jego przejście na zstępnych, a więc dzieci. Jeżeli nie posiadają wówczas zdolności do czynności prawnych, należy złożyć wniosek o odrzucenie spadku w imieniu małoletniego. Aby tego dokonać, konieczne jest zwrócenie się o zgodę do wydziału rodzinnego sądu rejonowego ze względu na duże znaczenie dla finansowego życia dziecka. We wniosku należy wskazać, w jaki sposób przyjęcie spadku mogłoby wpłynąć negatywnie na finansowe bezpieczeństwo dziecka. Sąd przeanalizuje sytuację i w przypadku uwzględnienia motywacji wyrazi zgodę na odrzucenie spadku przez małoletniego.

Skorzystaj z pomocy eksperta

2020-06-05

Jak zapłacić mandat? Zapłata mandatu przez Internet

Otrzymanie mandatu karnego to niemiłe doświadczenie. Nie kończy jednak całej sprawy. Trzeba jeszcze dowiedzieć się, jak zapłacić mandat i uregulować zobowiązanie, aby uniknąć dalszych konsekwencji.

2020-06-03

Zakup samochodu: na co zwrócić uwagę przy zakupie samochodu?

Zakup samochodu w wielu przypadkach staje się spełnieniem marzeń. Nie kończy jednak wcale procedur, przez które musi przejść nabywca. Warto dowiedzieć się, na co należy się przygotować.

2020-06-03

Przeniesienie kredytu do innego banku: jak to zrobić i kiedy się opłaca?

W wielu sytuacjach może okazać się, że przeniesienie kredytu do innego banku pozwoli na osiągnięcie wymiernych korzyści. Warto dowiedzieć się, jak to zrobić i kiedy jest to opłacalny krok.

Fundusz sprawiedliwości. Kto może liczyć na wsparcie?

Ofiary przestępstw mogą liczyć na różnego typu wsparcie ze strony państwa. Jedną ze sztandarowych propozycji jest fundusz sprawiedliwości, którego dysponentem jest Ministerstwo Sprawiedliwości.

Telefony dla seniora. Jaki smartfon dla seniora wybrać?

Osoby starsze często mają problemy z korzystaniem z możliwości, jakie dają nam nowe technologie. Znalezienie odpowiedniego telefonu dla seniora może znacznie ułatwić mu wiele codziennych czynności.

Udane wakacje w Polsce. Gdzie wybrać się na wczasy w Polsce?

Chociaż często nie doceniamy tego, co mamy na wyciągnięcie ręki, wakacje w Polsce mogą być naprawdę udane. Warto poznać ciekawe miejsca i atrakcje, które zapewnią odpowiedni wypoczynek.

Koszt rejestracji samochodu. Ile kosztuje przerejestrowanie auta?

Zakup wymarzonego pojazdu to jeszcze nie wszystko. Na szczęśliwego nabywcę czeka sporo wydatków i formalności. Jednym z nich jest rejestracja samochodu. Koszt może być całkiem duży, zależy jednak od kilku czynników.

Ikona informacji
poradniki