Od czego zacząć oszczędzać pieniądze?

Pierwszym krokiem nie powinno być szukanie najwyżej oprocentowanej lokaty ani rezygnowanie ze wszystkich przyjemności. Najpierw trzeba ustalić, ile pieniędzy wpływa na konto, ile z niego znika i na co faktycznie je wydajesz. Bez tego nawet najlepsze sposoby skutecznego oszczędzania pieniędzy będą opierały się na przypuszczeniach.

Przez miesiąc zapisuj wszystkie wydatki albo przejrzyj historię rachunku i aplikację mobilną banku. Podziel transakcje na trzy grupy:

  • podstawowe potrzeby, takie jak mieszkanie, rachunki, jedzenie, transport i leczenie;

  • wydatki dodatkowe, np. rozrywka, jedzenie na mieście, ubrania i subskrypcje;

  • niepotrzebne koszty, których można było uniknąć.

Może się okazać, że największą przeszkodą w oszczędzaniu nie jest zbyt niska pensja, lecz kilka drobnych płatności powtarzających się niemal codziennie. Kawa kupowana po drodze, dostawy jedzenia, aplikacje, z których nie korzystasz, albo impulsywne zakupy pojedynczo wyglądają niewinnie. W skali miesiąca potrafią jednak stworzyć większą sumę.

Nie zakładaj od razu, że musisz odkładać 20 czy 30 proc. dochodu. Jeśli w danym miesiącu Twoje możliwości finansowe pozwalają odłożyć 100 zł, zacznij od 100 zł. Małe sumy gromadzone regularnie mają większe znaczenie niż ambitny plan, z którego zrezygnujesz po dwóch tygodniach.

Budżet domowy nie powinien oznaczać ciągłych wyrzeczeń

Dobrze przygotowany budżet domowy nie służy do tego, aby kontrolować każdy wydatek i mieć wyrzuty sumienia po zakupie kawy. Ma pokazywać, ile możesz przeznaczyć na podstawowe potrzeby, oszczędności i przyjemności, nie tracąc przy tym stabilności finansowej.

Na początku miesiąca podziel dochód na kilka części. Uwzględnij rachunki i zobowiązania, codzienne wydatki, cele finansowe oraz pieniądze przeznaczone na swobodne wykorzystanie. Jeżeli zaplanujesz określoną kwotę na przyjemności, będziesz mógł ją wydać bez poczucia, że rujnujesz swoją przyszłość.

Warto potraktować odkładanie pieniędzy jak kolejny stały rachunek. Ustal stałą kwotę i przelewaj ją na konto oszczędnościowe zaraz po otrzymaniu wynagrodzenia. Jeśli będziesz oszczędzać jedynie to, co zostanie pod koniec miesiąca, prawdopodobnie często nie zostanie nic.

Automatyczny przelew ułatwia zachowanie regularności. Nawet jeśli z natury jesteś osobą rozrzutną, której trudno oszczędzać pieniądze, to pieniądze znikające z głównego rachunku tuż po wypłacie nie kuszą tak bardzo podczas codziennych zakupów.

Zbuduj poduszkę finansową, zanim zaczniesz inwestować

Jednym z pierwszych celów powinien być fundusz awaryjny. To pieniądze przeznaczone na nieplanowane sytuacje, takie jak utrata pracy, awaria samochodu, nagłe leczenie czy kosztowna naprawa w mieszkaniu.

Na początek spróbuj odłożyć niewielką kwotę, która pokryje jeden większy niespodziewany wydatek. Następnie zbuduj poduszkę finansową odpowiadającą kilku miesiącom podstawowych kosztów życia. Najczęściej mówi się o trzech do sześciu miesiącach, ale osoba mająca nieregularne dochody, prowadząca firmę albo utrzymująca rodzinę może potrzebować większej kwoty.

Poduszki finansowej nie należy traktować jak środków na urlop, nowy telefon czy promocję w sklepie. Fundusz awaryjny ma zapewniać większą swobodę w sytuacji, w której dochód nagle spadnie albo pojawi się pilny wydatek. Taka rezerwa daje również komfort psychiczny i ogranicza ryzyko zaciągnięcia drogiej pożyczki.

Te pieniądze powinny być łatwo dostępne. Nie warto inwestować ich w produkty, których wartość może zmieniać się w krótkim czasie lub z których trudno szybko wypłacić środki.

Konto oszczędnościowe pomoże oddzielić oszczędności od pieniędzy na życie

Trzymanie całej kwoty na koncie osobistym ułatwia jej przypadkowe wydanie. Oddzielne konto oszczędnościowe tworzy wyraźną granicę pomiędzy pieniędzmi na domowy budżet a środkami przeznaczonymi na przyszłość.

Wybierając rachunek, zwróć uwagę nie tylko na wyższe oprocentowanie. Sprawdź również:

  • jak długo obowiązuje promocyjna stawka;

  • czy dotyczy wszystkich pieniędzy, czy wyłącznie nowych środków;

  • jaka jest maksymalna kwota objęta promocją;

  • ile bezpłatnych wypłat lub przelewów można wykonać w miesiącu;

  • czy trzeba mieć konto osobiste, kartę albo zapewniać regularne wpływy.

Oprocentowanie podawane jest w skali roku, dlatego nie oznacza, że taki procent zysku otrzymasz po miesiącu czy po trzech miesiącach. Przed założeniem rachunku przeczytaj regulamin i tabelę opłat. Czasami niższe oprocentowanie bez dodatkowych warunków może dać więcej wymiernych korzyści niż wysoka stawka wymagająca płatnego konta i karty.

Środki zgromadzone na rachunkach bankowych objętych polskim systemem gwarantowania są chronione do równowartości 100 000 euro na jednego deponenta w danym banku. Limit obejmuje łącznie wszystkie rachunki tej osoby w tej instytucji wraz z należnymi odsetkami.

Jak wydawać mniej bez rezygnowania z normalnego życia?

Oszczędzanie w codziennym życiu nie musi oznaczać siedzenia po ciemku, kupowania najtańszych produktów i odmawiania sobie każdego wyjścia z domu. Najlepsze efekty daje wprowadzenie paru drobnych zmian, które nie są dużym obciążeniem psychicznym.

Planuj zakupy spożywcze

Zanim pójdziesz do sklepu, sprawdź zawartość lodówki i zrób listę zakupów. Zaplanowanie kilku posiłków ogranicza kupowanie przypadkowych produktów, które później trafiają do kosza. Nie marnuj jedzenia tylko dlatego, że kupiony produkt nie pasował do żadnego dania.

Porównuj ceny towarów, ale patrz również na cenę za kilogram lub litr. Większe opakowanie nie zawsze oznacza niższą cenę, szczególnie jeśli część produktu zmarnuje się przed wykorzystaniem. Na zakupy spożywcze warto chodzić po posiłku i trzymać się przygotowanej listy.

Jeżeli promocje skłaniają Cię do kupowania rzeczy, których nie planowałeś, możesz zostawić kartę w domu i zabrać tylko ustaloną ilość gotówki. Nie jest to metoda dla każdego, ale pomaga osobom mającym problem z impulsywnymi decyzjami.

Ogranicz rachunki i regularne opłaty

Sprawdź abonament telefoniczny, internet, ubezpieczenia, serwisy streamingowe, pakiety telewizyjne i inne subskrypcje. Być może płacisz za usługę, z której od dawna nie korzystasz. Z części możesz zrezygnować, a inne zamienić na tańszy wariant.

Ogranicz rachunki również przez rozsądne zużycie wody i energii. Nie chodzi o skrajne oszczędzanie, ale o zakręcanie wody podczas mycia zębów, uruchamianie pełnej pralki czy wyłączanie niepotrzebnego oświetlenia. Drobnych zmian prawie nie odczujesz, a po dłuższym czasie mogą przynieść zauważalne oszczędności.

Daj sobie czas przed większym zakupem

Jeśli planujesz wydać większą kwotę na daną rzecz, odczekaj przynajmniej 24 lub 48 godzin. Przy droższych zakupach możesz dać sobie tydzień. Po tym czasie łatwiej ocenisz, czy naprawdę jej potrzebujesz, czy zainteresowanie wynikało jedynie z reklamy albo chwilowej promocji.

Przed zakupem sprawdź, ile godzin pracy kosztuje Cię dana rzecz. Takie spojrzenie często działa lepiej niż sama cena. Zastanów się też, czy możesz kupić używany produkt, wypożyczyć go albo znaleźć ten sam model w niższej cenie.

Nie każda przyjemność jest zbędnym wydatkiem. Problem pojawia się wtedy, gdy wydasz pieniądze przeznaczone na rachunki lub oszczędności, a później musisz finansować podstawowe potrzeby kartą kredytową albo pożyczką.

Najpierw zabezpiecz spłatę zobowiązań

Jeśli masz drogie kredyty konsumenckie, pożyczki lub zadłużenie na karcie kredytowej, ich spłata może przynieść lepszy rezultat niż odkładanie wszystkich nadwyżek na nisko oprocentowanym rachunku. Odsetki i prowizje od długu mogą być znacznie wyższe niż zysk z oszczędności.

Nie oznacza to jednak, że całą wolną kwotę trzeba natychmiast przekazać na spłatę zobowiązań. Warto najpierw stworzyć niewielki fundusz awaryjny. Bez niego pierwsza usterka lub nieplanowany rachunek może zmusić Cię do ponownego pożyczenia pieniędzy.

Przy kilku zobowiązaniach możesz wybrać jedną z dwóch metod. Pierwsza polega na spłacaniu długu z najwyższym oprocentowaniem, co pozwala ograniczyć całkowite koszty. Druga zakłada rozpoczęcie od najmniejszego zobowiązania, aby szybciej zobaczyć postęp i zyskać motywację. Wybierz rozwiązanie, którego będziesz w stanie trzymać się przez dłuższy czas.

Inwestuj nadwyżki, ale nie pieniądze potrzebne w najbliższym czasie

Kiedy masz już poduszkę finansową i kontrolujesz zadłużenie, możesz zacząć inwestować pieniądze przeznaczone na dalszą przyszłość. Nie inwestuj jednak środków, które będą potrzebne na remont, zakup samochodu czy wkład własny w najbliższym czasie.

Sposób inwestowania powinien zależeć od terminu celu, akceptowanego ryzyka i wiedzy. Jedną z dostępnych możliwości są obligacje skarbowe. W sprzedaży znajdują się papiery o różnym okresie oszczędzania i sposobie naliczania odsetek. Część ma oprocentowanie stałe, część zmienne, a oprocentowanie wybranych obligacji w kolejnych okresach zależy od inflacji.

Przed zakupem sprawdź zasady wypłaty odsetek i przedterminowego wykupu. Wcześniejsze wycofanie pieniędzy jest możliwe, ale może wiązać się z opłatą pomniejszającą zysk.

Obligacje skarbowe nie są rachunkiem bankowym i nie podlegają gwarancjom BFG. Stanowią zobowiązanie Skarbu Państwa. Zanim wybierzesz produkt, sprawdź, jak działa, na jak długo zamrażasz środki i jakie koszty poniesiesz, jeżeli będziesz potrzebować ich wcześniej.

Pomnażać oszczędności można również za pomocą innych produktów, ale możliwość wyższego zysku zwykle oznacza także większe ryzyko. Nie inwestuj w coś tylko dlatego, że ktoś w internecie obiecuje szybkie dojście do wolności finansowej.

Poszukaj dodatkowego źródła dochodu

Ograniczanie wydatków ma swoje granice. Nie można bez końca wydawać mniej, szczególnie gdy większość dochodu pochłaniają mieszkanie, jedzenie i rachunki. Jeśli po przeanalizowaniu domowych wydatków nadal nie możesz znaleźć kwoty na oszczędzanie, rozważ dodatkowe źródło dochodu.

Może to być sprzedaż nieużywanych rzeczy, dodatkowe zlecenia, praca w wybrane weekendy, udzielanie korepetycji albo wykorzystanie umiejętności zawodowych poza podstawową pracą. Nie każdy ma czas i możliwości, aby pracować więcej, ale czasami łatwiej zarobić dodatkowe pieniądze niż ograniczyć wydatki o kolejne kilkaset złotych.

Dodatkowe źródło nie powinno automatycznie podnosić kosztów stylu życia. Ustal, jaka część nowych dochodów trafi na konto oszczędnościowe, spłatę zobowiązań lub inwestycje. Dzięki temu zyskasz kontrolę nad nadwyżką, zanim pojawi się pokusa jej wydania.

Oszczędzaj pieniądze z głową i dopasuj plan do siebie

Nie potrzebujesz wysokiej pensji ani skomplikowanych arkuszy, aby zacząć oszczędzać. Potrzebujesz planu dopasowanego do własnych możliwości finansowych. Sprawdź wydatki, uporządkuj domowy budżet, ustal stałą kwotę przelewu i zbuduj poduszkę finansową. Dopiero później zastanów się, jak inwestować nadwyżki finansowe.

Pamiętaj, że oszczędzanie ma zapewniać większą swobodę, stabilność finansową i spokojniejszą przyszłość. Jeśli przez odkładanie pieniędzy nie możesz pozwolić sobie na podstawowe potrzeby, odpoczynek ani żadną przyjemność, plan jest zbyt restrykcyjny.

Wprowadzenie paru drobnych zmian może dać więcej niż jednorazowa rezygnacja ze wszystkiego. Regularność, kontrola wydatków i świadome decyzje zakupowe przynoszą najlepsze efekty. Oszczędzaj pieniądze z głową – tak, aby zgromadzone środki ułatwiały Ci życie, a nie stawały się kolejnym źródłem stresu.