Wprowadzenie do oszczędzania na emeryturę

Oszczędzanie na emeryturę to jeden z kluczowych elementów budowania bezpieczeństwa finansowego na przyszłość. W Polsce coraz większą popularność zyskują indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) oraz indywidualne konto emerytalne (IKE).

Oba te rozwiązania pozwalają na systematyczne odkładanie środków z myślą o przyszłej emeryturze, a jednocześnie oferują atrakcyjne limity wpłat oraz korzyści podatkowe. W niniejszym artykule przybliżamy, czym różnią się IKE i IKZE, jakie limity wpłat obowiązują w danym roku kalendarzowym, jak działa podatek Belki oraz jakie są zalety i wady korzystania z tych kont. Dzięki temu łatwiej będzie podjąć świadomą decyzję dotyczącą oszczędzania na emeryturę.

Co to jest IKE?

IKE, czyli Indywidualne Konto Emerytalne to poza kontem oszczędnościowym czy lokatą jeden ze sposobów dobrowolnego oszczędzania na emeryturę z możliwością uzyskania korzyści podatkowej. Środki zgromadzone na Indywidualnym Koncie Emerytalnym są zwolnione z tzw. podatku Belki wynoszącego 19%. Następuje to w sytuacji, gdy wypłacimy pieniądze po ukończeniu 60. roku życia. Wyjątek stanowi ukończenie 55. roku życia w sytuacji przejścia na wcześniejszą emeryturę. Ponadto, aby skorzystać z udogodnienia podatkowego, należy spełnić warunki minimalnych wpłat.

Założenie IKE wymaga zawarcia umowy z instytucją finansową, a warunki umowy mogą się różnić w zależności od wybranej instytucji. W przypadku transferu środków do innej instytucji finansowej konieczne jest potwierdzenie zawarcia nowej umowy oraz złożenie dyspozycji wypłaty transferowej. Wypłata środków w ramach IKE może wiązać się z opłatami, zwłaszcza przy transferze środków przed upływem określonego czasu od zawarcia umowy.

Indywidualne konto emerytalne można założyć w różnych formach, dostępne są m.in. takie IKE jak:

  • fundusz inwestycyjny,

  • konto oszczędnościowe,

  • rachunek maklerski,

  • obligacje skarbowe,

  • ubezpieczenia z Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego.

Możliwe jest otwarcie nowego IKE w ramach innej instytucji finansowej, a transfer środków z obecnej instytucji wiąże się z określonymi opłatami. IKE umożliwia oszczędzanie w ramach różnych produktów finansowych, co czyni je elastycznym narzędziem inwestycyjnym (porównanie ike).

IKE to forma oszczędzania dostępna w wielu instytucjach, m.in. w bankach, towarzystwach ubezpieczeniowych, domach maklerskich, funduszach inwestycyjnych czy dobrowolnych funduszach emerytalnych. IKE, jak i IKZE objęte są rocznymi limitami wpłat, które co roku podaje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej. Obowiązuje roczny limit wpłat oraz maksymalny limit wpłat ustalany na dany rok kalendarzowy, a niewykorzystany limit w danym roku przepada. Limity wpłat mogą być inne dla osób prowadzących działalność gospodarczą, a limity na 2024 r. są niższe niż na 2025 r. W 2025 roku dla IKE jest to kwota 23 472 zł.

IKE jest jednym z indywidualnych kont emerytalnych, a zgromadzony kapitał można wypłacić w całości po spełnieniu określonych warunków. Środki zgromadzone na IKE mogą być przekazane w formie darowizn lub w drodze dziedziczenia.

Czym charakteryzuje się IKZE?

IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, jest jednym z indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego, które umożliwia oszczędzanie w ramach IKZE na preferencyjnych warunkach podatkowych. Funkcjonuje na podobnej zasadzie jak IKE. W przypadku IKZE dostępna jest jednak inna ulga podatkowa.

Wszystkie wpłaty na IKZE, jakich dokonujemy w danym roku kalendarzowym, można odliczyć w zeznaniu podatkowym za dany rok, co stanowi ulgę podatkową i korzyść podatkową dla oszczędzających. Wysokość ulgi związanej z wpłatą na IKZE zależy od wysokości dochodów oraz skali podatkowej, według której rozliczany jest podatek dochodowy. W zamian przy dokonywaniu wypłaty środków, będąc już na emeryturze, płacimy ryczałtowy podatek w wysokości 10% od całości kapitału zgromadzonego na koncie IKZE.

W przypadku wypłaty środków przed osiągnięciem wieku emerytalnego obowiązuje opodatkowanie według skali podatkowej oraz konieczność rozliczenia w zeznaniu podatkowym. Wypłata środków z IKZE przed spełnieniem warunków skutkuje utratą ulgi podatkowej i koniecznością zapłaty podatku dochodowego według skali podatkowej.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego można założyć w tych samych instytucjach co w przypadku IKE. Dostępność poszczególnych wariantów może różnić się w zależności od aktualnej oferty danej placówki. Roczny limit wpłat na IKZE jest ustalany na każdy rok kalendarzowy - w 2025 r. wynosi 10 407,60 zł dla osób fizycznych. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą na rok 2025r. wynosi z kolei 15 611,40 zł.

Maksymalny limit wpłat dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest powiązany z przeciętnym wynagrodzeniem. Niewykorzystany limit wpłat w danym roku kalendarzowym przepada. Kwoty ponad ustalony roczny limit wpłat nie są objęte korzyściami podatkowymi. Środki zgromadzone w ramach IKZE nie wpływają na wysokość świadczeń z ZUS.

Limity wpłat na IKE i IKZE

Każdego roku Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej ustala limity wpłat na indywidualne konto emerytalne oraz indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego. W 2025 roku limit wpłat na IKE wynosi 26 019 zł, natomiast na IKZE, jak wspominaliśmy powyżej – 10 407,60 zł. Warto pamiętać, że limity wpłat są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej i mogą się zmieniać w kolejnych latach. Przestrzeganie limitów wpłat na IKZE pozwala także na skorzystanie z przysługujących ulg podatkowych.

Podatek Belki – jak działa w przypadku IKE i IKZE?

Podatek Belki, czyli podatek od zysków kapitałowych, wynosi 19% i standardowo obejmuje dochody z inwestycji, takie jak odsetki czy zyski z funduszy. Jednak w przypadku IKE i IKZE obowiązują szczególne zasady. Zyski kapitałowe zgromadzone na tych kontach nie są opodatkowane na bieżąco – podatek Belki jest odroczony do momentu wypłaty środków. Oznacza to, że dopóki środki pozostają na indywidualnym koncie emerytalnym lub indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego, nie trzeba płacić podatku od zysków kapitałowych.

W przypadku spełnienia warunków wypłaty, środki z IKE są całkowicie zwolnione z podatku Belki, natomiast w IKZE obowiązuje ryczałtowy podatek 10% od całości zgromadzonego kapitału. Dzięki temu oszczędzający mogą efektywniej pomnażać swoje oszczędności na emeryturę.

 Jak wypłacić środki z IKE i IKZE?

Wiele osób zastanawia się, co wybrać: IKE czy IKZE? Kwestie związane z różnicami dotyczącymi warunków uzyskania korzyści podatkowych i wypłat mogą znacznie pomóc w podjęciu tej decyzji.

W przypadku wypłaty środków z IKE lub IKZE po spełnieniu określonych warunków, wypłata środków jest zwolniona z podatku od zysków kapitałowych (brak podatku). Całość środków zgromadzonych na koncie może być wypłacona po spełnieniu warunków, a w przypadku wcześniejszej wypłaty obowiązuje opodatkowanie według zasad podatku dochodowego.

Wypłata środków z tych kont podlega zwolnieniu z podatku, jeśli zostaną spełnione odpowiednie warunki określone w umowie, w ramach której prowadzone jest konto. Możliwy jest również transfer środków do innej instytucji finansowej poprzez wypłatę transferową.

W przypadku, gdy nie dojdzie do wypłaty środków z IKE czy IKZE, a dojdzie do śmierci właściciela któregoś z rachunków, oszczędności nie przepadają, ale też nie wchodzą do masy spadkowej. Trafiają jednak do beneficjenta, czyli osoby wskazanej przez posiadacza rachunku za życia i są zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Środki z IKE i IKZE mogą być przekazane w formie darowizn lub dziedziczenia, a w przypadku śmierci właściciela są zwolnione z podatku od spadków i darowizn.

Wypłata z IKE – jakie warunki trzeba spełnić?

Warunkiem wypłaty środków z IKE jest ukończenie odpowiedniego wieku (60 lat lub 55 lat w przypadku wcześniejszej emerytury) oraz dokonywanie wpłat przez co najmniej 5 lat kalendarzowych. Alternatywnie, można dokonać co najmniej połowy wartości wpłat na 5 lat przed planowaną wypłatą środków z Indywidualnego Konta Emerytalnego.

Wypłata środków z IKE po spełnieniu powyższych warunków jest zwolniona z podatku od zysków kapitałowych (brak podatku), a zgromadzony kapitał nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Zwolnienia podatkowe obowiązują tylko w przypadku spełnienia wszystkich warunków wypłaty.

Wypłata z IKZE – co trzeba zrobić?

W przypadku IKZE wypłata środków możliwa jest po spełnieniu warunku ukończenia 65. roku życia oraz dokonywania wpłat na IKZE przez co najmniej 5 lat kalendarzowych. Wypłacie kapitału zgromadzonego w ramach IKZE towarzyszy opodatkowanie według ryczałtu 10%, niezależnie od wysokości osiągniętych dochodów i zysków. W przypadku wcześniejszej wypłaty środków z IKZE obowiązuje opodatkowanie według skali podatkowej, a rozliczenie następuje w zeznaniu podatkowym.

Ulga podatkowa związana z wpłatami na IKZE jest rozliczana w zeznaniu podatkowym za dany rok, a jej wysokość zależy od dochodów oraz skali podatkowej podatnika. Korzyść podatkowa z tytułu wpłat na IKZE polega na możliwości odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania, co pozwala na obniżenie podatku dochodowego.

Środki zgromadzone w ramach IKZE nie wpływają na wysokość świadczeń z ZUS.

IKE czy IKZE – co się bardziej opłaca?

Nie można jednoznacznie stwierdzić, która opcja jest lepsza: IKE czy IKZE. Wybór pomiędzy ikze ike zależy od indywidualnych potrzeb i oczekiwań dotyczących dodatkowej emerytury oraz korzyści podatkowych. Zależy to od indywidualnej sytuacji podatkowej, życiowej i planów inwestycyjnych danego podatnika. W ramach ike i ramach ikze można korzystać z różnych strategii inwestycyjnych, a porównanie ike i ikze pozwala lepiej dopasować produkt do własnych potrzeb.

IKE może być lepszą opcją w sytuacji, gdy:

  • skorzystanie z ulgi podatkowej nie jest aktualnie priorytetem,

  • chcesz uniknąć na emeryturze podatku Belki (brak podatku od zysków kapitałowych po spełnieniu warunków zwolnienia),

  • zależy Ci na pełnym dostępie do zgromadzonych środków bez dodatkowego podatku po osiągnięciu 60. roku życia (wypłata zwolniona z podatku),

  • chcesz inwestować długoterminowo i w młodym wieku oraz zależy Ci na zabezpieczeniu przyszłości i budowaniu kapitału.

IKZE może stanowić natomiast lepszą opcję w przypadku, gdy:

  • zależy Ci na zmniejszeniu podatku PIT już teraz (korzyść podatkowa w postaci odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania),

  • osiągasz nieregularne dochody np. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,

  • Twoja stawka PIT osiąga poziom 17% lub więcej,

  • chcesz uzyskać z końcem roku dodatkową ulgę podatkową (ulga podatkowa dostępna w ramach ikze).

Ulga podatkowa i korzyść podatkowa są dostępne w przypadku spełnienia określonych warunków, a w przypadku wypłaty środków przed terminem obowiązuje opodatkowanie według zasad podatku dochodowego. Wypłata całości środków przed spełnieniem warunków skutkuje utratą ulgi związanej z oszczędzaniem na IKZE lub IKE.

Warto pamiętać, że nie ma konieczności wyboru pomiędzy IKE i IKZE. Można posiadać zarówno jeden, jak i drugi typ konta emerytalnego, co pozwala uzyskać podwójne korzyści: zwolnienie z podatku Belki (IKE), jak i odliczenie podatku PIT (IKZE). Ponadto możliwe jest też inwestowanie w innego rodzaju formy, takie jak np. fundusze ETF czy też gromadzenie oszczędności na lokatach i kontach oszczędnościowych.

Środki zgromadzone na indywidualnych kontach emerytalnych i indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego mogą być przekazane w formie darowizn lub dziedziczenia, a po spełnieniu warunków wypłata jest zwolniona z podatku. Limity wpłat i korzyści podatkowe zmieniają się w kolejnych latach.

Ike czy IKZE - podsumowanie

Indywidualne konto emerytalne oraz indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego to skuteczne narzędzia wspierające oszczędzanie na emeryturę. Limity wpłat, podatek Belki oraz możliwość skorzystania z ulg podatkowych sprawiają, że IKE i IKZE są atrakcyjną propozycją zarówno dla osób systematycznie odkładających środki, jak i tych, które chcą zoptymalizować swoje rozliczenia podatkowe. Przed wyborem odpowiedniego konta warto dokładnie przeanalizować własną sytuację finansową i zapoznać się z aktualnymi limitami wpłat. Zachęcamy również do skorzystania z kalkulatora IKE i IKZE, który pomoże ocenić, która forma oszczędzania będzie najbardziej opłacalna w Twoim przypadku.