Jeśli prognoza ZUS wskazuje, że czeka Cię minimalna emerytura albo nawet świadczenie niższe od ustawowego minimum, nie odkładaj działania na ostatnie lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Im wcześniej uporządkujesz sytuację, tym więcej masz możliwości. Pokażę Ci, co możesz zrobić, aby zyskać dodatkowe dochody oprócz emerytury i renty.

Ile wynosi najniższa emerytura w 2026 roku?

Od 1 marca 2026 roku wysokość najniższej emerytury wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Taka sama kwota dotyczy renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej oraz renty rodzinnej. Najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi natomiast 1483,87 zł brutto.

Wyższe są świadczenia związane z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta rodzinna wypadkowa wynoszą co najmniej 2374,19 zł brutto. Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową to minimum 1780,64 zł brutto. Wszystkie te stawki obowiązują do końca lutego 2027 roku i podlegają corocznej waloryzacji. Aktualne kwoty świadczeń publikuje ZUS.

Trzeba przy tym rozróżnić najniższą emeryturę od najniższej wypłaty faktycznie przekazywanej przez ZUS. Nie każda osoba po osiągnięciu wieku emerytalnego otrzyma świadczenie podwyższone do kwoty minimalnej. W Polsce funkcjonują również tzw. emerytury groszowe, wynoszące kilkaset, kilkadziesiąt, a w skrajnych przypadkach nawet kilka złotych.

❗❗❗ Jak będą wyglądały emerytury i renty za kilkanaście/kilkadziesiat lat, nikt nie wie. Niestety, prognozy nie są optymistyczne...

Komu przysługuje najniższa emerytura w Polsce?

Powszechny wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn. Samo osiągnięcie tego wieku nie gwarantuje jednak wypłaty świadczenia minimalnego.

Aby ZUS podwyższył wyliczoną emeryturę do poziomu najniższej emerytury, trzeba posiadać wymagany staż ubezpieczeniowy:

  • co najmniej 20 lat w przypadku kobiet,

  • co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn.

Jeżeli osoba posiada wymagany staż pracy, ale wysokość składek zgromadzonych na jej koncie emerytalnym daje emeryturę niższą niż obowiązujące minimum, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopłaci różnicę. Świadczenie zostanie wówczas podwyższone do kwoty minimalnej.

Inaczej wygląda sytuacja osoby, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, lecz nie posiada wymaganego stażu pracy. Może ona uzyskać prawo do emerytury nawet wtedy, gdy składki na ubezpieczenie emerytalne były opłacane bardzo krótko. ZUS wypłaci jednak wyłącznie kwotę wynikającą ze zwaloryzowanych składek i kapitału początkowego. Nie podniesie jej do wysokości świadczenia minimalnego.

💡💡💡 Właśnie dlatego odpowiedź na pytanie „jaką emeryturę dostanę?” zależy od dwóch odrębnych kwestii. Staż decyduje o prawie do gwarancji minimalnej, natomiast suma składek wpływa na faktyczną wysokość świadczenia.

Jak ZUS oblicza emeryturę?

W dużym uproszczeniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych sumuje:

  • zwaloryzowany kapitał początkowy, dotyczący okresów ubezpieczenia sprzed 1999 roku,

  • zwaloryzowane składki emerytalne zapisane na indywidualnym koncie emerytalnym,

  • środki znajdujące się na subkoncie w ZUS.

Uzyskana suma zostaje podzielona przez średnie dalsze trwanie życia, wyrażone w miesiącach i ustalone dla wieku, w którym dana osoba przechodzi na emeryturę. W obliczaniu emerytury działają zatem dwa podstawowe mechanizmy: im większy zgromadzony kapitał i im późniejsze przejście na emeryturę, tym wyższa może być miesięczna wypłata.

👉 Staż pracy sam w sobie nie podnosi świadczenia proporcjonalnie do liczby przepracowanych lat. Może zapewnić prawo do kwoty minimalnej, ale emerytura wyższa od minimum zależy przede wszystkim od wartości zapisanych i zwaloryzowanych składek.

Sprawdź, czy ZUS uwzględnił wszystkie okresy pracy

Pierwszym krokiem nie powinno być kupowanie produktu finansowego, lecz sprawdzenie danych zapisanych na koncie ZUS. Warto zalogować się do eZUS i przejrzeć informację o stanie konta ubezpieczonego. Szczególną uwagę należy zwrócić na przerwy w historii ubezpieczenia oraz okresy, za które pracodawca mógł nie przekazać prawidłowych danych.

Osoby pracujące przed 1999 rokiem powinny sprawdzić, czy ZUS ustalił ich kapitał początkowy i czy uwzględnił wszystkie posiadane dokumenty. Znaczenie mogą mieć stare świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, legitymacje ubezpieczeniowe, dokumenty płacowe oraz archiwalne umowy. Jeśli odnajdziesz nowe dowody potwierdzające zatrudnienie lub zarobki, możesz wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego.

Nie należy zakładać, że ZUS sam posiada komplet danych sprzed kilkudziesięciu lat. Brak jednego okresu zatrudnienia może mieć znaczenie nie tylko przy wyliczaniu emerytury, lecz także przy ustalaniu, czy został osiągnięty wymagany staż 20 albo 25 lat.

Pilnuj okresów składkowych i nieskładkowych

Do stażu ubezpieczeniowego zalicza się zarówno okresy składkowe, jak i część okresów nieskładkowych.

✔️ Okresem składkowym jest przede wszystkim czas zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania oskładkowanej umowy zlecenia.

❌ Okresy nieskładkowe mogą obejmować między innymi czas pobierania zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Przy ustalaniu stażu ich łączny wymiar jest co do zasady uwzględniany w zakresie nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Zasady kwalifikowania poszczególnych okresów bywają złożone, dlatego w razie braków warto poprosić ZUS o indywidualną analizę dokumentacji.

💡💡💡 Jeżeli do uzyskania prawa do najniższej emerytury brakuje Ci kilku miesięcy albo jednego roku, dalsza legalna praca może diametralnie zmienić sytuację. Zamiast emerytury niższej od minimum możesz uzyskać prawo do stałego podwyższenia wypłaty do poziomu świadczenia minimalnego.

Unikaj pracy bez składek emerytalnych

Z punktu widzenia przyszłej emerytury znaczenie ma nie tylko to, ile zarabiasz, ale również od jakiej kwoty odprowadzane są składki. Praca bez zgłoszenia do ubezpieczeń nie buduje ani kapitału, ani stażu. Podobnie jest z umową o dzieło, od której w typowej sytuacji nie opłaca się składek emerytalno-rentowych.

Problem może dotyczyć również osób, które otrzymują część pensji poza oficjalnym rozliczeniem. Składki są wówczas naliczane wyłącznie od wykazanego wynagrodzenia. Różnica może wydawać się mało istotna w jednym miesiącu, ale po kilkunastu czy kilkudziesięciu latach przekłada się na znacznie niższy zapis na koncie ZUS.

Przy zmianie pracy warto więc brać pod uwagę nie tylko kwotę otrzymywaną „na rękę”. Rodzaj umowy i pełna wysokość zgłoszonego wynagrodzenia wpływają na przyszłe świadczenie emerytalne.

Prowadzisz działalność gospodarczą? Sprawdź skutki niskich składek

Osoba prowadząca działalność gospodarczą często opłaca składki od najniższej dopuszczalnej podstawy. Jest to zgodne z przepisami i pozwala ograniczyć bieżące koszty firmy, ale zazwyczaj prowadzi do zgromadzenia stosunkowo niewielkiego kapitału emerytalnego.

⛔ Długi okres prowadzenia firmy nie oznacza automatycznie wysokiej emerytury.⛔ Jeżeli przez 25 czy 30 lat składki były opłacane od niskiej podstawy, wyliczone świadczenie może pozostać w okolicach kwoty minimalnej.

Przedsiębiorca powinien zatem świadomie zdecydować, czy chce opłacać wyższe składki w systemie powszechnym, czy przeznaczać określoną kwotę na dodatkowe zabezpieczenie poza ZUS. Wybór powinien uwzględniać płynność firmy, podatki, koszty produktów finansowych oraz czas pozostały do emerytury.

Rozważ przejście na emeryturę później

Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego daje prawo do złożenia wniosku, ale nie oznacza obowiązku natychmiastowego zakończenia pracy.

Odroczenie decyzji może podnieść przyszłe świadczenie na trzy sposoby:

  • na koncie pojawiają się kolejne składki emerytalne,

  • zgromadzony kapitał podlega następnym waloryzacjom,

  • suma środków jest dzielona przez mniejszą liczbę miesięcy dalszego trwania życia.

ZUS wskazuje, że na końcowym etapie kariery duże znaczenie ma właśnie waloryzacja zgromadzonego kapitału. Dlatego przepracowanie dodatkowego roku może dać efekt większy niż samo dopisanie dwunastu miesięcznych składek. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien pracować dłużej bez względu na zdrowie i sytuację rodzinną. Przed podjęciem decyzji warto porównać prognozy dla kilku terminów zakończenia aktywności zawodowej. 

Trzeba też policzyć, po jakim czasie wyższa miesięczna emerytura zrekompensuje świadczenia, których nie pobierano w okresie dalszej pracy. Taka kalkulacja pozwala ocenić zarówno efekt finansowy, jak i indywidualne potrzeby.

Pracujesz już na emeryturze? Złóż wniosek o przeliczenie

Emerytura może wzrosnąć również po jej przyznaniu. Jeżeli emeryt nadal pracuje i od jego wynagrodzenia odprowadzane są składki, środki zapisane na koncie mogą zostać doliczone do świadczenia.

Wniosek o przeliczenie można złożyć po zakończeniu roku kalendarzowego, jeśli zatrudnienie jest kontynuowane. Po zakończeniu pracy nie trzeba czekać do końca roku – wniosek można przekazać od razu. ZUS podwyższy wypłatę od miesiąca, w którym dokument został złożony. Samo dopisanie składek do konta nie oznacza więc, że wysokość świadczenia zostanie automatycznie zmieniona w najkorzystniejszym terminie. 

Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, mogą co do zasady dorabiać bez limitu powodującego zawieszenie lub zmniejszenie emerytury. Wyjątek dotyczy dopłaty do minimum. Gdy emerytura została podwyższona do kwoty najniższej, dodatkowy przychód może wpłynąć na wysokość tej dopłaty.

Nie opieraj całej przyszłości wyłącznie na emeryturze z ZUS

Podniesienie świadczenia wypłacanego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych to tylko jedna część planu. Drugą powinno być budowanie prywatnego kapitału, z którego będzie można korzystać po zakończeniu pracy.

Najprostszym punktem wyjścia dla pracownika jest PPK. Standardowa wpłata podstawowa wynosi 2 proc. wynagrodzenia po stronie pracownika i 1,5 proc. po stronie pracodawcy. Do oszczędności mogą dochodzić również dopłaty państwa. Osoby o niższych dochodach mają możliwość obniżenia własnej wpłaty nawet do 0,5 proc., jeżeli spełniają warunki programu. Dzięki temu nie muszą całkowicie rezygnować z udziału w PPK.

Kolejnymi rozwiązaniami są IKE i IKZE. W 2026 roku limit wpłat na IKE wynosi 28 260 zł. Prawidłowa wypłata środków po spełnieniu ustawowych warunków pozwala uniknąć podatku od zysków kapitałowych. Limit IKZE w 2026 roku wynosi 11 304 zł, a dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą – 16 956 zł. Wpłaty można odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym PIT, natomiast wypłata na warunkach emerytalnych podlega zryczałtowanemu podatkowi.

Nie trzeba od razu wykorzystywać całych limitów. Regularne odkładanie nawet niewielkiej kwoty jest bardziej użyteczne niż czekanie na moment, w którym domowy budżet pozwoli na duże wpłaty. Dobrze też stopniowo zwiększać oszczędzaną sumę po każdej podwyżce wynagrodzenia.

Zacznij od konkretnej kwoty, a nie od ogólnego postanowienia

Plan „zacznę oszczędzać na emeryturę” łatwo przesuwać z miesiąca na miesiąc. Lepszym rozwiązaniem jest określenie stałej kwoty albo procentu wynagrodzenia i ustawienie automatycznej wypłaty tuż po otrzymaniu pensji.

📌 Możesz zacząć od 3–5 proc. miesięcznych dochodów, a następnie zwiększać udział oszczędności. Przykładowo, jeśli dziś odkładasz 200 zł, po podwyżce możesz podnieść tę kwotę do 250 lub 300 zł. Ważne, aby pieniądze przeznaczone na emeryturę nie trafiały na rachunek wykorzystywany do codziennych płatności.

Przed rozpoczęciem długoterminowego inwestowania należy również zgromadzić poduszkę finansową. Bez niej nagła naprawa samochodu, leczenie czy utrata pracy mogą wymusić wcześniejszą wypłatę środków z produktu emerytalnego.

Najniższa emerytura nie musi oznaczać najniższego poziomu życia

Jeśli prognoza ZUS pokazuje jedynie minimalną emeryturę, podejdź do problemu dwutorowo. Najpierw sprawdź, czy możesz zwiększyć świadczenie w systemie publicznym: uzupełnij dokumenty, pilnuj stażu ubezpieczeniowego, pracuj na podstawie oskładkowanych umów i przemyśl termin złożenia wniosku. Równolegle buduj własny kapitał, korzystając z PPK, IKE, IKZE lub innych odpowiednio dobranych form oszczędzania i inwestowania.

❌ Najgorszym rozwiązaniem jest oczekiwanie, że sama waloryzacja najniższej emerytury zapewni w przyszłości odpowiedni standard życia. Kwota świadczenia będzie rosnąć nominalnie, ale razem z nią mogą wzrastać koszty mieszkania, usług, żywności i leczenia. Dodatkowe zabezpieczenie daje coś więcej niż wyższą miesięczną wypłatę – pozwala zachować większą swobodę w okresie, w którym powrót do pełnej aktywności zawodowej może być już trudny.

Najczęściej zadawane pytania 

📢 Ile wynosi najniższa emerytura w Polsce?

Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Kwota obowiązuje do końca lutego 2027 roku.

📢 Mam 60 lat i 10 lat pracy. Czy dostanę emeryturę?

Kobieta, która osiągnęła wiek emerytalny i ma na koncie przynajmniej jedną opłaconą składkę, może uzyskać świadczenie. Przy 10 latach stażu ZUS nie podwyższy go jednak do kwoty najniższej emerytury. Wypłata będzie odpowiadała wartości zgromadzonego kapitału.

📢 Czy minimalne wynagrodzenie daje minimalną emeryturę?

Nie w sposób automatyczny. Znaczenie ma liczba lat opłacania składek oraz ich wysokość. Jeśli kobieta posiada co najmniej 20 lat stażu, a mężczyzna 25 lat, wyliczona emerytura może zostać podwyższona do obowiązującej kwoty minimalnej.

📢 Czy okres choroby liczy się do emerytury?

Okres pobierania zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego lub świadczenia rehabilitacyjnego może zostać uwzględniony jako okres nieskładkowy. Obowiązuje jednak limit odnoszący się do liczby udowodnionych okresów składkowych.

📢 Czy warto przejść na emeryturę później?

Późniejsze przejście na emeryturę zazwyczaj podnosi miesięczne świadczenie, ponieważ rośnie kapitał, dochodzą waloryzacje, a ZUS dzieli środki przez mniejszą liczbę miesięcy. Decyzję warto poprzedzić indywidualną kalkulacją uwzględniającą zdrowie, zarobki i utracone w okresie dalszej pracy wypłaty emerytury.