Szkody komunikacyjne: Odszkodowania nadal bez VAT

Jak na razie nierozwiązany pozostał problem nieuwzględniania przez niektórych ubezpieczycieli, w tym przez największe towarzystwa jak PZU, Warta czy Allianz, podatku VAT w odszkodowaniach wypłacanych na podstawie tzw. kosztorysu. Wystarczył jeden niefortunnie sformułowany przepis i jego błędna interpretacja, by tysiącom poszkodowanym wprowadzić zamęt w głowie. Czytelnicy pytają, czy muszą się godzić na odszkodowanie w kwocie netto w sytuacji, gdy nie są podatnikami VAT i nie dokonywali odliczeń przy zakupie auta, które uległo wypadkowi.

Odpowiedź musi być jedna: wypłacane przez zakład ubezpieczeń odszkodowanie (z OC sprawcy wypadku) powinno rekompensować całą szkodę, w tym podatek VAT, który jest składnikiem ceny. Jeżeli bowiem koszt części zamiennych niezbędnych do naprawy pojazdu wynosi X + 22% VAT, to poszkodowany niebędący podatnikiem VAT musi na nie otrzymać kwotę X + 22% VAT. W przeciwnym razie nie będzie w stanie ich nabyć za pieniądze wypłacane przez ubezpieczyciela bądź zostanie zmuszony do poszukiwania alternatywnych, często nielegalnych źródeł części zamiennych do auta, a to z kolei wpływa na rozrost szarej strefy.


Rekompensata musi być pełna

Argumentów za tym, by w takich przypadkach odszkodowanie obejmowało również VAT dostarcza zarówno ustawodawca, jak i orzecznictwo sądowe, zwłaszcza wyroki i uchwały Sądu Najwyższego.

Najpierw przepisy. Zgodnie z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.) naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Jeżeli zatem do strat należy wliczyć zniszczony zderzak i reflektor, to o wysokości odszkodowania za te części powinna decydować ich cena. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach (Dz. U. z 2001 r. nr 97, poz. 1050 ze zm.) w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym. Nadto warto wskazać na regulację dotyczącą bezpośrednio obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, tj. art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (Dz. U. z 2003 r. nr 124, poz.1152 ze zm.). Stanowi on, iż odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

Z kolei w orzecznictwie Sądu Najwyższego bez problemu odnajdujemy tezy, w których przyjmuje się, że odszkodowanie za szkodę poniesioną w wyniku uszkodzenia pojazdu mechanicznego, należącego do poszkodowanego niebędącego podatnikiem podatku VAT, ustalone według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy pojazdu, obejmuje mieszczący się w tych cenach podatek VAT (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZP 68/01). Dopiero gdy poszkodowany może obniżyć należny podatek VAT o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu rzeczy, wówczas w takim samym zakresie odszkodowanie za szkodę poniesioną przez podatnika podatku VAT na skutek zniszczenia rzeczy, ustalone według ceny rzeczy, nie obejmuje podatku VAT mieszczącego się w tej cenie (por. uchwała SN z dnia 22 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CZP 14/97).

Również zdaniem Rzecznika Ubezpieczonych odszkodowania wypłacane przez zakłady ubezpieczeń powinny zawierać podatek od towarów i usług w każdym przypadku, gdy osoba poszkodowana nie jest jego podatnikiem, a także niezależnie od tego czy poszkodowany naprawił pojazd. Podobnie uważa najwyraźniej Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE), która bada całą sprawę i może nałożyć np. kary pieniężne na towarzystwa naruszające przepisy prawa.


Feralny przepis

Problem w tym, że zakłady ubezpieczeń, które zaniżają odszkodowania, twierdzą, iż robią to zgodnie z prawem. Ich zdaniem pozwala na to obowiązujący od roku art. 17a ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2003 r. nr 124, poz. 1151 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem w przypadku okazania zakładowi ubezpieczeń przez podmiot, któremu przysługuje odszkodowanie, niebędący podatnikiem VAT, faktury (faktur) za naprawę szkody komunikacyjnej, zakład ubezpieczeń jest zobowiązany uwzględnić w odszkodowaniu podatek od towarów i usług.


Stosowanie prawa czy nadinterpretacja?

Zdaniem Rzecznika Ubezpieczonych, z którym należy się w pełni zgodzić, przepis ten - nie rozstrzygając kwestii uwzględniania podatku VAT w odszkodowaniu ustalonym metodą kosztorysową - stanowi jedynie potwierdzenie nigdy niekwestionowanego faktu, iż przedstawienie faktur przez osobę niebędącą podatnikiem podatku VAT musi skutkować zwrotem tego podatku. Natomiast przyjęcie wadliwej interpretacji, którą prezentują niektóre zakłady ubezpieczeń, że w przypadku braku rachunków za naprawę, odszkodowanie będzie wypłacone w kwotach netto jest nieuzasadnione. Z faktu, iż po okazaniu faktur istnieje obowiązek uwzględnienia przez zakład ubezpieczeń w odszkodowaniu podatku VAT nie wynika, co próbują czynić niektóre zakłady ubezpieczeń, iż bez okazania tych faktur takiego obowiązku nie ma.

Słowem, ubezpieczyciele mylnie interpretują nowy zapis w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, wskutek czego dochodzi do bezprawnego zaniżania wypłacanych odszkodowań. Dochodzą bowiem do wniosku (na podstawie wnioskowania "a contrario"), że w razie braku rachunków za naprawę, odszkodowanie powinno być wypłacane w kwotach netto, czyli bez VAT. Cierpią na tym poszkodowani, którzy zdecydowali się na tzw. kosztorysowy sposób likwidacji szkody. A przypomnijmy, że właśnie na taki sposób naprawienia szkody w pojeździe decyduje się większość kierowców.

Odszkodowanie z zakładu ubezpieczeń a VAT

Podatek VAT należy się:

  • w każdym przypadku, gdy osoba poszkodowana nie jest jego podatnikiem,
     
  • niezależnie od tego czy poszkodowany naprawił pojazd,
     
  • w przypadku ubezpieczenia autocasco (AC) w zależności od treści umowy łączącej strony.

źródło: www.rzu.gov.pl



Darmowa pomoc i porady

Zawsze możesz zwrócić się ze swoim problemem do Biura Rzecznika Ubezpieczonych. Skargę na działania/zaniechania zakładu ubezpieczeń, po której Rzecznik będzie mógł podjąć stosowną interwencję, wysłać należy na adres:

Biuro Rzecznika Ubezpieczonych
Al. Jerozolimskie 44
00-024 Warszawa

Wymogi, jakie musi spełniać pisemna skarga zawarte są na stronie internetowej:

www.rzu.gov.pl/rzecznik/urzad/zasady_przyjmowania_skarg.htm

Uruchomione zostało również poradnictwo ubezpieczeniowe w formie dyżurów telefonicznych. Codziennie, od poniedziałku do piątku w godzinach od 10 do 15 oraz od 17 do 19 można uzyskać fachową poradę pod nr telefonu (022) 333 73 28.



autor: Tomasz Konieczny
Gazeta Podatkowa Nr 278 z dnia 2006-09-07
Źródło:
Tematy: vat

Newsletter Bankier.pl

Poszukujesz korzystnie oprocentowanej lokaty? Sprawdź Lokatę Happy 5%
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Znajdź nas na Facebooku