4 min. czytania
OFE - co to jest? Rola OFE w polskim systemie emerytalnym
OFE, czyli Otwarty Fundusz Emerytalny jest wyspecjalizowaną instytucją finansową. Podmiot ten powstał na mocy reformy systemu emerytalnego i na podstawie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. OFE należy do II filaru emerytalnego i funkcjonuje w sposób równoległy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Każdy wybrany Otwarty Fundusz Emerytalny OFE zarządzany jest przez powszechne towarzystwo emerytalne. Odpowiada ono za gromadzenie i inwestowanie środków kapitałowych w celu pomnożenia ich na emeryturę. Jednym z przykładów funduszów tego typu może być choćby Pekao OFE. Otwarty Fundusz Emerytalny jest formą oszczędzania o charakterze dobrowolnym.
Organizacja i funkcjonowanie funduszy emerytalnych
Kwestie związane z organizacją i funkcjonowaniem funduszy określone są w przepisach prawa. Dotyczą one przede wszystkim inwestowania aktywów, sposobu gromadzenia składek czy też ochrony interesów członków funduszu. Fundusze emerytalne nie zajmują się wypłacaniem emerytur w sposób bezpośredni. Ich głównym celem jest pomnażanie kapitału w długiej perspektywie czasu.
W OFE środki lokowane są przede wszystkim w różne instrumenty finansowe. To przede wszystkim akcje polskich spółek, a także obligacje czy inne aktywa dostępne na rynkach finansowych. Efekty podejmowanych działań inwestycyjnych można dostrzec w wynikach działalności lokacyjnej funduszu, a także wartości aktywów funduszu.
Skąd i w jaki sposób wpłacane są składki do OFE?
W finansowaniu OFE podstawą jest składka emerytalna pochodząca z wynagrodzenia ubezpieczonej osoby. Część składki emerytalnej może być przekazywana w całości do ZUS lub do OFE. Decyzja związana z wyborem instytucji zależy od tego, czy ubezpieczony decyduje się pozostać w OFE.
W ujęciu praktycznym najpierw składka emerytalna trafia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Następnie dochodzi do zewidencjonowania składki. Jeżeli osoba ubezpieczona złoży stosowną deklarację, następuje przekazywanie składki do OFE. Jeżeli jednak nie dojdzie do złożenia takiej deklaracji, całość składki pozostaje w ZUS i zapisywana jest ona na subkonto ZUS.
OFE a ZUS i subkonto Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W przypadku środków, które nie trafią na OFE, gromadzone są one na subkoncie prowadzonym w ZUS, a więc na subkoncie ubezpieczonego. Subkonto to jest częścią Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Służy ono do finansowania bieżących wypłat emerytur.
Rozważając kwestie związane z gromadzeniem środków na emeryturę, warto pamiętać, że w przypadku ZUS składki nie są inwestowane na rynku, a jedynie przeznaczone na bieżące wypłaty należnych świadczeń dla obecnych emerytów. Jest to istotna różnica w porównaniu do OFE. Nie ma tu charakterystycznego działania inwestycyjnego i szansy na pomnożenie gromadzonych pieniędzy.
Jak działa Otwarty Fundusz Emerytalny w zakresie inwestowania?
W kwestii tego, jak działa Otwarty Fundusz Emerytalny, wiele zależy od zasad polityki inwestycyjnej dla danej osoby ubezpieczonej. Gromadzone środki zapisywane są na indywidualnym rachunku należącym do członka OFE jako jednostki rozrachunkowej. Ich wartość zmienia się w zależności od aktualnej sytuacji rynkowej.
Każdy członek OFE ma środki zapisane na jego rachunku. Fundusz natomiast publikuje informację o uzyskanych wynikach inwestycyjnych. Dzięki temu można śledzić w OFE środki i ich aktualny stan w czasie.
Suwak OFE a osiągnięcie wieku emerytalnego
Suwak OFE to specjalny mechanizm, który uruchamiany jest na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego. System ten polega na stopniowym przenoszeniu zgromadzonych środków w OFE na subkonto w ZUS. Dzięki takiemu działaniu wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego środki są już dostępne w ZUS i mogą być z powodzeniem wykorzystane w formie emerytury.
Czy z OFE można wypłacić środki zgromadzone przed emeryturą?
Jednym z dość często zadawanych pytań jest to, czy można wypłacić pieniądze z OFE jeszcze przed uzyskaniem wieku emerytalnego. Zasadniczo nie można tego zrobić. Pieniądze z OFE nie mogą być wypłacone w związku z dowolnym celem, ani też przelane na posiadane konto bankowe.
Wyjątek stanowią jednak wypłaty transferowe, takie jak zmiana funduszu lub też sytuacje losowe dotyczące np. śmierci członka OFE. W tej sytuacji istotne jest także pytanie o dziedziczenie. W tym przypadku odpowiedź jest twierdząca. Środki z OFE podlegają dziedziczeniu i nie przepadają. Przy małżeńskiej wspólności majątkowej połowa środków zgromadzonych na koncie ofert trafia na OFE współmałżonka lub też jego indywidualne konto.
Pozostałe środki zgromadzone na koncie OFE mogą być przekazane do osób wskazanych przez osobę zmarłą. W praktyce jednak w tym celu niezbędny jest akt poświadczenia dziedziczenia. Przy rozdzielności majątkowej natomiast zasady podziału środków są inne i zależą od wyraźnego wskazania beneficjentów.
W przypadku rozwodu i wspólności majątkowej środki zgromadzone w czasie trwania małżeństwa podlegają podziałowi. Podział ten jednak następuje bez wypłaty gotówki, a na zasadzie wypłaty transferowej.
Czy wybór OFE dobrowolnie to dobra decyzja?
Obecnie każda ubezpieczona osoba, która odprowadza składki, może podjąć decyzję co do tego, czy chce część składek inwestować w OFE, czy też całość przekazywać do ZUS. Od decyzji tej zależy wysokość przyszłej emerytury, a także sposób zarządzania kapitałem. Dzięki skorzystaniu z oferty OFE można pomnożyć środki na rynku kapitałowym. Jednak skorzystanie wyłącznie z opcji w ZUS gwarantuje stabilność opartą o system repartycyjny.
Poza OFE i ZUS warto też rozważyć inne opcje zabezpieczenia środków na przyszłość. To m.in. Indywidualne Konto Emerytalne IKE, Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego IKZE, lokaty bankowe czy konta oszczędnościowe. Każda z tych opcji, łącznie z OFE może być dobrym wyborem w zależności od indywidualnych potrzeb i oczekiwań.
