Co to jest rentowność obligacji i jak ją obliczyć?

Wprowadzenie do obligacji

Obligacje to jedne z najpopularniejszych papierów dłużnych dostępnych na rynku finansowym. Kupując obligację, inwestor w praktyce udziela pożyczki emitentowi – może to być państwo, samorząd lub firma – w zamian za obietnicę zwrotu zainwestowanego kapitału w określonym terminie oraz wypłatę odsetek, czyli oprocentowania obligacji. Każda obligacja ma swój termin wykupu, czyli dzień, w którym emitent zobowiązuje się zwrócić inwestorowi wartość nominalną obligacji.

Cena obligacji, po której można ją kupić lub sprzedać, zmienia się codziennie na rynku wtórnym, w zależności od popytu i podaży oraz aktualnej sytuacji gospodarczej. Rentowność obligacji pozwala inwestorowi ocenić, jaki zwrot może uzyskać z inwestycji w danym terminie, biorąc pod uwagę zarówno cenę zakupu, jak i przyszłe wypłaty odsetek.

Czym jest rentowność obligacji?

Mianem rentowności obligacji określa się rzeczywistą stopę zwrotu, którą inwestor może uzyskać z danej inwestycji. Uwzględnia ona nie tylko wysokość odsetek, czyli kuponów, ale także samą cenę zakupu papierów wartościowych, a także czas do wykupu i wartość nominalną, jaką inwestor otrzyma wraz z zakończeniem terminu obligacji. Wysokości kuponów, wartości nominalnej oraz ceny zakupu mają kluczowe znaczenie dla wyliczenia rentowności.

Można zatem stwierdzić, że rentowność to całkowity zysk, który otrzymasz z tytułu zakupu obligacji, jeśli spełnisz wszystkie warunki związane z okresem inwestowania. Stopa zwrotu z obligacji jest jednym z najważniejszych wskaźników oceny opłacalności inwestycji. Przykład: jeśli kupisz obligację o wartości nominalnej 1000 złotych, z kuponem 5% i ceną zakupu 950 złotych, to rentowność będzie wyższa niż nominalna stopa procentowa, ponieważ uwzględnia także premię wynikającą z zakupu poniżej wartości nominalnej.

Obliczenie rentowności obligacji pozwala porównać różne oferty na rynku finansowym i wybrać najkorzystniejsze z nich. Inwestor powinien zwracać uwagę na jego wysokość, czyli poziom rentowności, który może uzyskać. W niektórych przypadkach rentowność obligacji może być powiększona o premię, jeśli obligacja jest kupowana poniżej wartości nominalnej. Jednocześnie inwestor powinien być świadomy możliwości poniesienia straty wynikającej ze zmiany ceny obligacji na rynku wtórnym.

Czynniki wpływające na rentowność obligacji

Na rentowność obligacji wpływa wiele czynników, które inwestorzy powinni brać pod uwagę przed podjęciem decyzji o zakupie. Jednym z najważniejszych jest oprocentowanie obligacji – im wyższe, tym potencjalnie większy zysk dla inwestora. Istotny jest także czas pozostały do wykupu, ponieważ im dłuższy okres, tym większa niepewność co do przyszłych warunków rynkowych. Cena obligacji na rynku wtórnym również odgrywa kluczową rolę – wzrost rentowności obligacji często idzie w parze ze spadkiem ceny obligacji, a spadek rentowności obligacji może prowadzić do wzrostu ceny obligacji.

Dodatkowo na rentowności obligacji wpływają czynniki makroekonomiczne, takie jak ogólny poziom stóp procentowych, inflacja czy postrzeganie wiarygodności emitenta przez inwestorów. W przypadku obligacji skarbowych emitowanych przez państwa o stabilnej sytuacji gospodarczej, rentowności mogą być niższe, ale inwestorzy cenią je za bezpieczeństwo. Z kolei obligacje emitowane przez kraje lub firmy o wyższym ryzyku mogą oferować wyższe oprocentowanie, by przyciągnąć inwestorów.

Rodzaje rentowności obligacji

Można wyróżnić różne rodzaje rentowności, dzięki czemu określisz, ile zarobisz na konkretnym papierze wartościowym. Poszczególne stopy zwrotu pozwalają na ocenę opłacalności inwestycji w różnych scenariuszach. Każdy typ rentowności pozwala ocenić nieco inny aspekt i będzie odpowiedni dla oceny odmiennych sytuacji inwestycyjnych. Pamiętaj, że przed zakupem papierów wartościowych, zawsze należy sprawdzić dane firmy, aby zainwestować w sposób bezpieczny i nie paść ofiarą oszustów!

Rentowność kuponowa – oprocentowanie nominalne

Kuponowa rentowność obligacji jest podstawową formą rentowności, jaką oferuje dana obligacja w stosunku do jej wartości nominalnej. Emitent wypłaca kupony na podstawie tej stawki, niezależnie od ceny obligacji, po jakiej została ona kupiona na rynku. W przypadku obligacji o stałym kuponie inwestor ma pewność, że wysokość wypłat odsetkowych pozostanie niezmienna przez cały okres trwania obligacji, co zapewnia przewidywalność dochodów.

Rentowność kuponowa pokazuje, ile wynoszą odsetki w ujęciu nominalnym i nie uwzględnia ceny zakupu obligacji. Wskaźnik ten jest odpowiedni dla osób, które chcą poznać wysokość wypłat kuponowych. Nie ukazuje jednak realnej opłacalności inwestycji, jeśli obligacje zakupiono po cenie innej niż 100%.

Przykładowo, obligacja o wartości nominalnej 10 000 zł i kuponie 6% daje możliwość wypłaty 600 zł rocznie. Oznacza to, że inwestor otrzymuje co roku określoną kwotę w złotych, co ułatwia porównanie opłacalności inwestycji. Rentowność kuponową liczymy wówczas w następujący sposób:

📍Rentowność kuponowa = (kupon roczny/wartość nominalna) x 100%.

📍Rentowność kuponowa = (60/10 000) x 100% = 6%.

Current Yield – rentowność bieżąca

Rentowność bieżąca pokazuje, ile procent w skali roku inwestor zarobi na obligacji, jeżeli weźmiemy pod uwagę jej aktualną cenę rynkową. Cena rynkowa obligacji zmienia się w zależności od warunków rynkowych i wpływa na bieżącą stopę zwrotu. Można w ten sposób obliczyć obecny zwrot z inwestycji jedynie na podstawie odsetek i ceny zakupu. Wypłacone odsetki w danym okresie są podstawą do obliczenia rentowności bieżącej. Rentowność ta nie uwzględnia terminu wykupu ani wartości nominalnej. To przede wszystkim wskaźnik dla inwestorów krótkoterminowych, którzy chcą kupić obligacje na rynku wtórnym i są zainteresowani głównie kuponem.

We wzorze obliczeniowym w miejsce wartości nominalnej wstawia się cenę rynkową obligacji.

Yield to Maturity – rentowność do wykupu

Rentowność do wykupu, czyli YTM jest najbardziej precyzyjnym i najważniejszym wskaźnikiem dla inwestora. Uwzględnia wszystkie czynniki mające wpływ na realny zysk, czyli:

• cenę nabycia obligacji,

• częstotliwość wypłat,

• wysokość kuponów,

• wartość wykupu,

• czas do dnia wykupu.

Rentowność do wykupu pokazuje realną roczną stopę zwrotu z inwestycji w daną obligację przy założeniu, że inwestor trzyma obligację do dnia wykupu wraz ze wszystkimi kuponami wypłaconymi zgodnie z harmonogramem. Dzień wykupu jest najważniejszym parametrem w wyliczaniu YTM, ponieważ określa moment, w którym inwestor otrzyma zwrot kapitału. To wskaźnik odpowiedni dla każdego inwestora, który planuje utrzymać obligacje do końca terminu oraz chce porównać różne emisje pod względem opłacalności przed dokonaniem wyboru odpowiedniej oferty dla siebie.

Obliczenia YTM dokonuje się za pomocą arkuszy kalkulacyjnych Excel i funkcji YIELD, metod iteracyjnych i kalkulatorów. Do wyliczenia rentowności do wykupu stosuje się specjalny wzór matematyczny, który uwzględnia wszystkie przepływy pieniężne do dnia wykupu. Wzory są w tym przypadku dość skomplikowane.

Yield to Call – Rentowność do najbliższego wykupu

Rentowność do najbliższego wykupu YTC to opcja dla wyliczania zysku z papierów wartościowych, które można wykupić wcześniej. W ten sposób można zatem obliczyć rentowność do pierwszego możliwego terminu wykupu. Pierwszym krokiem w wyliczaniu rentowności do najbliższego wykupu jest ustalenie daty, w której obligacja może zostać wykupiona przed terminem końcowym. Tego rodzaju rentowność będzie odpowiednia dla inwestorów, którzy nie chcą czekać zbyt długo, a chcą zarobić mniej, ale w krótszym czasie.

YTC wylicza się podobnie do YTM, jednak w miejscu daty wykupu końcowego należy wziąć pod uwagę datę wcześniejszego wykupu oraz jego wartość.

Rentowność realna – po uwzględnieniu inflacji

Odsetki nominalne naliczane w czasie mogą być pomniejszane w związku ze zwiększającą się inflacją, co również warto wziąć pod uwagę, sprawdzając potencjalne zyski z inwestycji. W tym celu oblicza się rentowność realną, która ukazuje siłę nabywczą zysku z obligacji. To wskaźnik szczególnie przydatny dla inwestorów długoterminowych, którym zależy na ochronie kapitału przed spadkiem wartości zainwestowanej sumy w czasie. W celu obliczenia tej wartości stosuje się klasyczny wzór Fishera.

Dla lepszego zrozumienia, poniżej znajduje się krótki przykład: przyjmijmy, że nabywca inwestując w obligacje skarbowe o stałym kuponie otrzymuje wypłacone odsetki w wysokości 6% w skali roku, a inflacja w tym czasie wynosi 4%. Wysokość rentowności realnej można obliczyć według wzoru Fishera, co daje wynik około 1,92%. Oznacza to, że po uwzględnieniu inflacji, realny zysk z zakupu obligacji jest niższy niż nominalny, a inwestor unika częściowej straty wynikającej z utraty siły nabywczej kapitału.

Zrozumienie zależności pomiędzy ceną a rentownością obligacji

Zależność pomiędzy ceną a rentownością obligacji to jedna z podstawowych zasad, które powinien znać każdy inwestor. W praktyce oznacza to, że gdy spada rentowność obligacji, ceny obligacji rosną – i odwrotnie, wzrost rentowności obligacji prowadzi do spadku ceny obligacji na rynku wtórnym. Ta odwrotna relacja wynika z faktu, że wartość nominalna obligacji (czyli nominał obligacji) oraz wysokość wypłacanych odsetek są z góry ustalone, a zmienia się jedynie cena, po której można obligację kupić lub sprzedać.

Dla inwestorów oznacza to, że w okresie spadku rentowności obligacji mogą sprzedać swoje papiery po wyższej cenie, osiągając dodatkowy zysk. Z kolei wzrost rentowności obligacji sprawia, że nowe emisje są bardziej atrakcyjne, a cena starszych obligacji spada, co może być okazją do zakupu po niższej cenie. Zrozumienie tej zależności pozwala inwestorom lepiej zarządzać swoim portfelem i podejmować trafniejsze decyzje inwestycyjne w odniesieniu do zmieniających się warunków rynkowych.

Rentowność obligacji – podsumowanie

Przed zainwestowaniem w obligacje, jak i inne instrumenty finansowe, zawsze warto sprawdzić przede wszystkim YTM jako najbardziej miarodajny sposób oceny możliwego zysku. Stopa zwrotu z obligacji powinna być jednym z głównych kryteriów wyboru inwestycji, ponieważ pozwala porównać opłacalność różnych papierów dłużnych. Koniec roku to dobry moment na podsumowanie zysków i strat z inwestycji w obligacje oraz na zaplanowanie kolejnych działań inwestycyjnych. Pamiętaj też, że podczas obliczania rentowności obligacji, należy uwzględnić zarówno czas do wykupu, cenę, jak i kupony. Sprawdź też, w jaki inny sposób możesz pomnażać swoje oszczędności.