Uchylanie się od opodatkowania, firmanctwo, wyłudzenie zwrotu podatku, nierzetelne czy wadliwe prowadzenie ksiąg - to tylko wybrane czyny, których popełnienie może rodzić odpowiedzialność karną skarbową. Sprawcy przestępstw lub wykroczeń skarbowych mogą jednak uniknąć kary. Biletem do bezkarności jest skrucha wyrażona zanim fiskus sam dowie się o wszystkim.
Jak okazać skruchę?
Na bezkarność mogą liczyć ci sprawcy przestępstw lub wykroczeń skarbowych, którzy po popełnieniu czynu zabronionego okażą tzw. "czynny żal". Jak go okazać? Zawiadamiając urząd skarbowy o popełnieniu czynu zabronionego, ujawniając przy tym istotne okoliczności tego czynu, w szczególności wskazując osoby współdziałające w jego popełnieniu. Nie zaszkodzi dodać, że dołoży się wszelkich starań, aby podobna sytuacja nie powtórzyła się w przyszłości. Zawiadomienie to z reguły składane jest na piśmie, chociaż istnieje możliwość przekazania go ustnie do protokołu.
Sama skrucha nie wystarczy jednak, aby "czynny żal" odniósł pożądany skutek. Trzeba jeszcze wyrównać straty poniesione przez fiskusa. W wyznaczonym terminie należy uiścić w całości należność uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie. Jak widać, warunkiem skorzystania z instytucji "czynnego żalu" nie jest zapłata tej należności w momencie składania zawiadomienia, chociaż w praktyce tak właśnie na ogół jest. Trzeba to zrobić w terminie wskazanym przez urząd. To dobra wiadomość dla tych, którzy chcą uniknąć kary za popełnienie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, ale nie dysponują odpowiednimi środkami na zapłatę uszczuplonej należności. Mogą bowiem wynegocjować - a przynajmniej spróbować wynegocjować - dogodny termin zapłaty.
Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu lub na narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, natomiast obowiązkowe jest orzeczenie przepadku przedmiotów, sprawca powinien złożyć te przedmioty. Kiedy nie można tego uczynić, musi uiścić ich równowartość pieniężną. Obowiązku uiszczenia równowartości pieniężnej nie nakłada się jednak, jeśli przepadek dotyczy przedmiotów, których wytwarzanie, posiadanie, obrót, przewóz, przenoszenie lub przesyłanie jest zabronione.
Korekta z "czynnym żalem" czy bez?
Nad zasadnością wyrażania "czynnego żalu" można się zastanawiać w sytuacji, gdy podatnik rozliczył się na niekorzyść fiskusa, ale naprawił błąd, składając dobrowolnie korektę deklaracji czy zeznania. Zaniżenia podatku lub zawyżenia nadpłaty nie dokonał przecież umyślnie. W istocie, o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa skarbowego można mówić tylko wtedy, gdy sprawcy można przypisać winę. Trudno natomiast mówić, że podatnik, który dobrowolnie koryguje deklarację czy zeznanie, wcześniej świadomie chciał narazić budżet państwa na straty finansowe. Z ostrożności lepiej jednak zawiadomić urząd skarbowy o pomyłce i ujawnić wszystkie okoliczności jej popełnienia. "Czynny żal" można wówczas zawrzeć w piśmie wyjaśniającym przyczyny dokonania korekty.
Ponad dwa lata temu - z dniem 1 stycznia 2003 r. - zniknął bowiem z Ordynacji podatkowej przepis zawierający tzw. klauzulę bezkarności. Powołując się na nią, podatnik, który skorygował deklarację nie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności karnej skarbowej. Na szczęście dzięki nowelizacji Ordynacji podatkowej klauzula bezkarności ma powrócić w postaci art. 16a Kodeksu karnego skarbowego. Podatnik, który złoży prawnie skuteczną deklarację wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty oraz uiści w całości, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, uszczuplony lub narażony na uszczuplenie podatek nie będzie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności karnej skarbowej.
Kiedy kara nie ominie sprawcy?
Spełnienie powyżej opisanych warunków nie zawsze jednak daje gwarancję bezkarności. "Czynny żal" trzeba jeszcze wyrazić odpowiednio wcześnie - zanim fiskus sam dowie się o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Jest on bezskuteczny, jeśli zostanie złożony w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub po rozpoczęciu przez ten organ czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.
Na dobrodziejstwa "czynnego żalu" nie ma także co liczyć prowokator - sprawca, który nakłonił inną osobę do popełnienia czynu godzącego w interesy fiskalne państwa w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn, a także osoba, która zorganizowała lub kierowała grupą albo związkiem mającym na celu popełnienie przestępstwa lub popełnianie wykroczeń skarbowych, chyba że aktu "czynnego żalu" dokonali wszyscy członkowie grupy lub związku.
Kary za popełnienie czynu godzącego w interesy finansowe państwa można uniknąć. Szansą na bezkarność jest "czynny żal". Aby jednak szansa ta nie została zmarnowana, skruchę trzeba wyrazić w odpowiedniej formie i we właściwym czasie.
Przykład zawiadomienia o popełnieniu czynu zabronionego
| Marek Wiśniewski ul. B. Chrobrego 8/2 45-057 Opole NIP: 754-001-01-01 |
Opole, 30.06.2005 r. |
|
Naczelnik I Urzędu Skarbowego |
||
W trybie art. 16 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. nr 83, poz. 930 ze zm.) składam zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia skarbowego określonego w art. 81 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego. Po złożeniu przeze mnie zgłoszenia identyfikacyjnego na formularzu NIP-3 został mi nadany numer identyfikacji podatkowej na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego w Kaliszu z dnia 29 lipca 2000 r. Do tej pory nie musiałem aktualizować danych zawartych w zgłoszeniu identyfikacyjnym. Obowiązek ten powstał dopiero w związku z przeprowadzką i zmianą miejsca zameldowania w kwietniu 2005 r. Zmienił się wówczas urząd skarbowy właściwy w sprawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zapomniałem jednak złożyć zgłoszenie aktualizacyjne NIP w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym. Uczyniłem to w dniu 30 czerwca 2005 r. Nie działałem z zamiarem popełnienia czynu zabronionego. Informuję jednocześnie, że przy popełnianiu powyżej opisanego czynu nie współdziałałem z innymi osobami. |
||
Podstawa prawna: art. 16 ustawy z dnia 10.09.1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. nr 83, poz. 930 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 155 z dnia 2005-07-04
