Re: Zabawy na TKO

Ograniczenia wahań kursów

Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie kursy notowanych instrumentów finansowych są ustalane na podstawie zleceń inwestorów. Bywa jednak, że zlecenie może powodować destabilizację rynku. Oznacza to duże zmiany kursów w stosunkowo krótkim czasie, mogące w skrajnym przypadku doprowadzić do paniki na rynku. Aby temu zapobiec na giełdach ustala się ograniczenia wahań kursów notowanych instrumentów finansowych. Ich celem jest ochrona inwestorów przed poniesieniem wysokich strat w wyniku gwałtownych zmian na rynku, które mogą być spowodowane m.in. manipulacjami cenowymi. Przyczyną dużych zmian kursów mogą być również informacje o nadzwyczajnych wynikach finansowych emitenta czy informacje o zdarzeniach nadzwyczajnych, jak poniesienie dużych strat lub zawarcie korzystnej umowy. Na dynamiczny skok notowań może mieć również podjęcie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy o wypłacie dywidendy lub ustaleniu prawa poboru (A8) do akcji nowej emisji.

Potocznie takie ograniczenia określa się je mianem widełek. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, na wzór innych giełd, obowiązują dwa typy tych widełek: statyczne i dynamiczne.

Widełki statyczne pozwalają na określenie granic dopuszczalnych odchyleń kursów, wewnątrz których mogą kształtować się ceny notowanych instrumentów finansowych.

Dolna wartość widełek statycznych to cena, poniżej której nie może spaść kurs instrumentów finansowych, natomiast górna wartość widełek to cena, powyżej której kurs nie może wzrosnąć.

Kurs otwarcia może być wyższy lub niższy od kursu odniesienia najwyżej o 10% w przypadku akcji i o 3 punkty procentowe w przypadku obligacji (A8). W przypadku równoważenia rynku ograniczenia wahań kursów mogą być poszerzone do 21% w przypadku akcji oraz 6 punktów procentowych w przypadku obligacji.

Na przykład, jeżeli szerokość widełek dla akcji wynosi +/-10%, to przyjmując za kurs odniesienia 10,00 PLN, dolna wartość widełek wynosi 9,00 PLN, a górna 11,00 PLN.

Kursem odniesienia dla ustalenia widełek statycznych, jakie obowiązują na otwarcie sesji może być kurs:

• zamknięcia z poprzedniej sesji lub
• ostatni dzienny kurs rozliczeniowy, lub
• kurs wyliczony teoretycznie (Teoretyczny Kurs Otwarcia, "TKO").

Kurs otwarcia oraz kurs zamknięcia określany jest przy zastosowaniu kolejno następujących zasad:

• maksymalizacji wolumenu obrotu,
• minimalizacji różnicy między liczbą instrumentów finansowych w zleceniach sprzedaży i zleceniach kupna możliwych do zrealizowania po określonym kursie,
• minimalizacji różnicy między kursem określanym a kursem odniesienia.

Przy określaniu kursu otwarcia i kursu zamknięcia, uwzględniane są kolejno następujące zlecenia maklerskie:

• po każdej cenie (PKC),
• po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO),
• z limitem ceny (Limit).

Kursem odniesienia dla widełek statycznych, jakie będą obowiązywać w czasie danej sesji jest kurs otwarcia tego instrumentu. W sytuacji, kiedy jest niemożliwe ustalenie kursu otwarcia, wówczas jako kurs odniesienia dla widełek statycznych na aktualną sesję przyjmuje się kurs odniesienia ustalony dla widełek na otwarciu.

Widełki ustalone po otwarciu obowiązują dla każdego instrumentu do końca sesji na niezmienionym poziomie, z wyjątkiem sytuacji wymagającej równoważenia rynku.

W trakcie sesji do zawarcia transakcji dochodzi, gdy kurs mieści się wewnątrz widełek statycznych. Jeżeli zlecenie, które wpłynęło na giełdę mogłoby zostać zrealizowane tylko poza widełkami, automatycznie następuje wstrzymanie obrotu. Następuje wówczas faza równoważenia rynku. W tej fazie można składać dodatkowe zlecenia kupna i sprzedaży oraz anulować i modyfikować wcześniej złożone zlecenia. Wtedy też giełda może dokonać zmiany widełek lub ogłosić nietransakcyjny kurs otwarcia (zamknięcia). W przypadku przewagi zleceń kupna jest on równy górnemu ograniczeniu wahań, natomiast w przypadku przewagi zleceń sprzedaży - równy dolnemu ograniczeniu wahań.

Na zakończenie sesji następuje ustalenie kursów zamknięcia, dziennych kursów rozliczeniowych dla kontraktów terminowych oraz obliczanie teoretycznych kursów dla opcji, które na następnej sesji są kursami odniesienia dla widełek obowiązujących na otwarciu.

Widełki dynamiczne. Widełki dynamiczne stanowią dodatkowe zabezpieczenie przed dużymi fluktuacjami kursów instrumentów. Dopuszczają one węższy zakres zmian kursów niż widełki statyczne. Ustalane są na podstawie najlepszych ofert kupna i sprzedaży, kursu teoretycznego lub kursu ostatniej transakcji. Stosowanie widełek dynamicznych zwiększa bezpieczeństwo obrotu. Kursem odniesienia dla widełek dynamicznych jest kurs ostatniej transakcji na danym instrumencie.