Istnieją dwie metody pozyskiwania mikrosfer z odpadów paleniskowych: mokra oraz sucha. Na skalę przemysłową, ze względu na łatwość realizacji procesu, wykorzystywana jest metoda mokra, bazująca na zjawisku sedymentacji pod wpływem sił grawitacji [11-15]. Ażeby prześledzić cały proces pozyskiwa- nia mikrosfer metodą mokrą, należy zacząć od momentu, w którym popioły lotne po połącze - niu z żużlami paleniskowymi zostają przesyłane przez elektrownie transportem hydraulicznym na mokre składowiska odpadów palenisko - wych, zwane inaczej basenami osadczymi lub lagunami. Tam zachodzi sedymentacja cięż- szych frakcji - popiołu i żużla - na dno zbiorni- ka wodnego, natomiast mikrosfery posiadające gęstość ρ<1 g/cm 3 (mniejszą od gęstości wody) unoszą się na powierzchni wody tworząc duże skupiska. Kolejny etap to zebranie znajdujących się na powierzchni wody ziaren glinokrzemia- nowych i poddanie ich obróbce mechanicznej. Przy użyciu odpowiedniej kombinacji studni przelewowych, kanałów i rur, są one transporto - wane do komór ociekowych, gdzie zachodzi od- filtrowanie wody i odseparowanie zanieczysz- czeń naturalnych (na przykład gałęzi czy resztek roślin). Dalej mikrosfery wędrują do magazynu, w którym są poddawane obróbce termicznej, zachodzącej w suszarniach grawitacyjnych. Tam też surowiec jest poddawany segregacji ze względu na wartość ciężaru nasypowego oraz ostatecznemu oczyszczaniu. Dzięki powyższym procesom otrzymuje się oczyszczony i osuszony produkt o zawartości wilgotności < 1%, który jest następnie szczelnie pakowany [4, 13]. Informacje o suchej metodzie pozyskiwa- nia mikrosfer pojawiają się jak na razie tylko w kontekście badań laboratoryjnych. Jest to efektywna, ale dosyć skomplikowana i kosztow - na metoda, która póki co nie jest stosowana na skalę przemysłową [16]. Autorską instalację, po - zwalającą otrzymać suchą metodą mikrosfery z popiołów lotnych ma zamiar wdrożyć polskie przedsiębiorstwo działające w tym obszarze, pozyskujące mikrosfery w Kazachstanie. Firma jako pierwsza na świecie postanowiła zbudo - wać urządzenie stacjonarne, które z rurociągu odprowadzającej uboczne produkty spalania węgla kamiennego będzie oddzielać mikrosfery. Na temat szczegółów technologii zastosowanej w instalacji niewiele wiadomo, natomiast reali- zacja jest aktualnie w toku [12]. Zawartość mikrosfer w popiołach zależy od szeregu czynników. Najważniejszymi z nich są: właściwości spalanego węgla oraz zastosowa- na technologia spalania. W praktyce najbardziej efektywnym pod względem otrzymywanych ilości ziaren glinokrzemianowych jest proces energetycznego spalania węgla kamiennego w palenisku pyłowym, w którym występują od- powiednio wysokie temperatury [5, 9]. Rodzaj spalanego węgla ma duży wpływ na powsta- wanie mikrosfer. Podczas gdy w przypadku spa- lania węgla kamiennego otrzymuje się przede wszystkim popioły krzemionkowe, to w wyniku spalania węgla brunatnego praktycznie one nie powstają. Powstają natomiast popioły lotne z dużą zawartością tlenków wapnia w których mikrosfery nie występują [2, 8]
nne kierunki wykorzystania mikrosfer, choć w większości są na etapie badań, są bardzo obie - cujące. Mikrosfery mogą bowiem być pomocne w unieszkodliwianiu bardzo niebezpiecznej gru- py odpadów jaką są odpady radioaktywne. Ziar - na glinokrzemianowe mogą bowiem tworzyć matrycę nieorganicznego sorbentu stosowane - go do płynnych odpadów promieniotwórczych. Mikrosfery mogą znaleźć również zastosowanie przy produkcji powłok statków kosmicznych, jako komponenty w medycynie oraz w tak odległej od niej dziedzinie jak produkcja przemysłowych detonatorów. Dodatek mikrosfer powodu- je osiągnięcie wyższej wydajności wybuchu [4, 7, 12-14, 17, 18, 20-22]. Należy również zauważyć, że w przypadku większości wymienionych zastosowań, wyko - rzystanie mikrosfer oprócz poprawy właściwości wyrobów pozwala obniżyć koszty ich produkcji