Areszt w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji – do 2 lat i wyjątkowo więcejGeneralna reguła stosowania tymczasowego aresztowania wyrażona w art. 263 § 3 KPK stanowi, iż łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania – od postępowania przygotowawczego do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat.
W przypadku zbiegu tymczasowego aresztowania z wykonywaną
karą pozbawienia wolności orzeczoną w innej sprawie do okresów, o których mowa w § 2 i 3, zalicza się okres odbywania przez tymczasowo aresztowanego kary pozbawienia wolności.
Od wskazanej reguły jest jednak wyjątek. Polega on na tym, że sąd apelacyjny w okręgu, którego prowadzi się postępowanie na wniosek sądu go prowadzącego może przedłużyć czas trwania aresztu, – jeżeli konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, a także celowym przewlekaniem postępowania przez
oskarżonego.
Należy podkreślić, iż ponownie ustawodawca nie określa tutaj górnej granicy stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie powyższych przesłanek.
Areszt na etapie postępowania odwoławczegoW pełni dopuszczalne jest stosowanie aresztu na etapie postępowania odwoławczego.
Jedyną granicą określoną przez ustawodawcę jest tutaj to, że okres aresztowania po wydanym wyroku sądu pierwszej instancji nie może następować jednorazowo na okres dłuższy niż 6 miesięcy. Zwrot ten wprost oznacza, iż areszt ten może być znacznie dłuższy, natomiast po prostu każda decyzja jednorazowo nie może przekroczyć 6 miesięcy.
Od każdorazowej decyzji służy odwołanieNależy wskazać, iż na każdorazową decyzję sądu o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie, w tym również w sytuacji, w której sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku oskarżyciela o zastosowanie aresztu, a zażalenie prokuratora uwzględnił sąd odwoławczy. Wbrew pozorom owa druga sytuacja (możliwość odwołania od decyzji sądu odwoławczego) chociaż oczywista, istnieje dopiero stosunkowo od niedawna, bo z dniem 22 marca 2011 r. (na podstawie art. 426 § 2 KPK). Zażalenie w tej sytuacji kieruje się do sądu, który wydał postanowienie -rozpozna je on w innym (równorzędnym) składzie.
Zażalenie również służy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w sytuacji opisanego wydłużania tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy przekracza ono 2 lata (lub 12 miesięcy w przypadku postępowania przygotowawczego). Wówczas zażalenie składa się do Sądu Apelacyjnego, który decyzję wydał. Zażalenie rozpozna inny (trzyosobowy) skład tego sądu. Zjawisko takie nazywamy w
procesie karnym tzw. “instancją poziomą” (co oznacza, że ten sam sąd, choć w innym składzie, rozpatruje dany środek odwoławczy).