Jak powstaje innowacyjny lek
Proces tworzenia leku innowacyjnego rozpoczyna się od próby zrozumienia mechanizmu danej choroby. Następnie badacze szukają sposobu, dzięki któremu rozwój choroby będzie można cofnąć lub zahamować. Wymaga to podjęcia wielu prób, bardzo często zakończonych niepowodzeniem.
Tylko jedna na 8 000 badanych cząsteczek daje szansę na stworzenie nowego leku.
Pierwszy etapem prac nad stworzeniem nowego leku są badania laboratoryjne. Spośród tysięcy cząsteczek tylko kilkaset – tych o największym potencjale terapeutycznym – przechodzi z tej fazy do fazy badań przedklinicznych. Substancje, które zostały pozytywnie ocenione w laboratorium, są następnie podawane zwierzętom (zazwyczaj dwóm gatunkom, np. szczurom i psom). Zaczynają się obserwacje, jak substancja oddziałuje na żywy organizm i czy nie jest dla niego szkodliwa. Ta faza badań trwa ok. 5-8 lat. Kilka cząsteczek spośród testowanych w badaniach przedklinicznych ma szansę przejść do następnego etapu, czyli czterech faz badań klinicznych z udziałem ludzi. Te badania prowadzone są w celu potwierdzenia skutków działania leków lub w celu zidentyfikowania działań niepożądanych, a także śledzenia wchłaniania, metabolizmu i wydalania leków, mając na względzie ich bezpieczeństwo i skuteczność. Badania kliniczne podzielone są na cztery fazy.
W fazie pierwszej, której celem jest wstępne określenie bezpieczeństwa i dawkowania bierze udział od 20 do 100 zdrowych ochotników lub osób chorych. Około 70% leków przechodzi do kolejnej fazy. W kolejnym etapie lek, w celu określenia skuteczności i działań niepożądanych, poddawany jest badaniom na grupie do kilkuset chorych osób. Około 33% leków badanych w fazie 2. przechodzi do kolejnej fazy. Tu uczestniczy od 300 do 3000 chorujących ochotników, a celem badania jest dalsze weryfikowanie skuteczności i monitorowanie działań niepożądanych. Do fazy ostatniej przechodzi około 25-30% leków. W 4. fazie na grupie kilku tysięcy ochotników, cierpiących na daną jednostkę chorobową bada się bezpieczeństwo i skuteczność leku innowacyjnego.
Aby nowy lek trafił do codziennej praktyki medycznej, po potwierdzeniu badaniami klinicznymi skuteczności terapeutycznej i bezpieczeństwa musi przejść jeszcze długi i skomplikowany proces rejestracji, wymagający przedłożenia szczegółowych analiz i raportów dokumentujących skuteczność i bezpieczeństwo oraz jakość leku.