Co to jest STIR?

STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej) to narzędzie administracyjne, które powstało w celu przeciwdziałania wyłudzeniom skarbowym przede wszystkim dotyczącym podatku VAT. System ten uruchomiono po raz pierwszy w 2018 roku. 

STIR działa na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Głównym jego zadaniem jest analiza danych, które dotyczą rachunków bankowych prowadzonych przez przedsiębiorców, a także identyfikowanie transakcji wskazujących na działalność związaną z oszustwami podatkowymi.

W praktyce System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej umożliwia bardzo szybką wymianę danych i informacji pomiędzy bankami, Krajową Administracją Skarbową (KAS) czy spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi (SKOK).

STIR powstał w odpowiedzi m.in. na karuzele VAT i różne schematy służące do wyłudzania podatków. Przestępcy wykorzystywali często w tej dziedzinie:

  • krótkotrwale działające firmy,

  • fikcyjne przedsiębiorstwa,

  • konta bankowe zakładane na potrzeby oszustw,

  • skomplikowane sieci transakcji.

Tradycyjne kontrole skarbowe okazały się zbyt wolne, aby móc skutecznie przeciwdziałać działaniom niezgodnym z prawem. Dzięki STIR możliwe stało się o wiele szybsze wykrywanie podejrzanych operacji finansowych i tym samym ograniczenie straty w budżecie państwa.

W jaki sposób działa STIR?

Funkcjonowanie STIR oparte jest na analizie danych, które przekazują banki i SKOK-i. System pozyskuje informacje związane z rachunkami rozliczeniowymi przedsiębiorców i historiami dokonanych transakcji, a także powiązaniami pomiędzy różnymi podmiotami czy przepływami finansowymi.

Następnie specjalne stworzone algorytmy oceniają poziom ryzyka, który przypisany jest do wykorzystania danego rachunku w kontekście działań mogących prowadzić do wyłudzenia skarbowego. Na podstawie danych tworzony jest wskaźnik ryzyka, dzięki któremu Krajowa Administracja Skarbowa ma szansę zidentyfikować podmioty wymagające przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji.

STIR jest również powiązany z innymi organami oraz narzędziami, które wykorzystywane są przez administrację skarbową. Wśród nich znajduje się Biała lista podatników VAT, czyli wykaz, który zawiera numery rachunków bankowych przedsiębiorców zgłoszonych do urzędu skarbowego. Dzięki temu organy podatkowe skuteczniej analizują wszelkie przepływy finansowe i identyfikują ewentualne nieprawidłowości. To dodatkowa motywacja dla przedsiębiorców do korzystania tylko i wyłącznie z rachunków zgłoszonych do odpowiednich rejestrów.

Jakie dane analizuje STIR?

STIR analizuje przede wszystkim te dane, które ściśle wiążą się z rachunkami bankowymi i przepływami finansowymi. Są to zazwyczaj:

  • numery rachunków bankowych,

  • dane identyfikacyjne przedsiębiorcy,

  • wysokość transakcji,

  • częstotliwość przelewów,

  • relacje między kontrahentami,

  • nietypowe schematy w przepływach środków.

Celem analiz dokonywanych przez STIR nie jest kontrolowanie typowej działalności gospodarczej, ale wykrywanie zachowań typowych dla oszustw podatkowych.

Kiedy może dojść do zablokowania rachunku bankowego przez urząd?

Najistotniejszym uprawnieniem dotyczącym STIR jest blokada rachunku bankowego przedsiębiorcy. Może do tego dojść w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że konto wykorzystywane jest do działań mogących narazić Skarb Państwa na straty. Mowa tu głównie o wyłudzeniach skarbowych.

Szef Krajowej Administracji Skarbowej może zdecydować o zastosowaniu:

  • blokady krótkoterminowej –  jest to pierwszy etap blokady, który dotyczy okresu do 72 godzin. W tym czasie organy skarbowe dokonują analizy całej sytuacji oraz oceny, czy istnieją podstawy, aby zastosować dalsze działania,

  • blokady przedłużonej – dochodzi do niej w sytuacji wysokiego ryzyka. Wówczas blokada może być wydłużona nawet do 3 miesięcy. Ma to na celu uniemożliwienie dokonania wyprowadzenia środków finansowych z konta w ramach oszustw podatkowych.

Czy STIR dotyczy wszystkich przedsiębiorców?

System STIR obejmuje właściwie wszystkich przedsiębiorców, którzy posiadają rachunki firmowe w SKOK-ach i bankach. Jednak nie każdy z nich jest szczegółowo kontrolowany. STIR jest bardziej narzędziem analitycznym, które identyfikuje w sposób automatyczny podmioty wykazujące podwyższone ryzyko. Dla osób działających uczciwie system pozostaje wręcz niezauważalny.

Należy pamiętać, że STIR nie powstał z myślą o tym, aby utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej, a jedynie identyfikować te przedsiębiorstwa, które wykorzystują system finansowy dla przeprowadzania oszustw podatkowych. Przedsiębiorcy muszą jednak pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  • dokładne weryfikowanie kontrahentów,

  • dokumentowanie transakcji,

  • korzystanie z kont firmowych zgodnie z przeznaczeniem,

  • unikanie udziału w podejrzanych działaniach biznesowych,

  • monitorowanie zgodności rozliczeń podatkowych.

Działanie zgodne z prawem znacznie ogranicza ryzyko wystąpienia problemów związanych z czynnościami prowadzonymi przez KAS.

Jakie korzyści daje STIR?

Główny cel wprowadzenia STIR to przede wszystkim zwiększenie skuteczności w walce z przestępczością podatkową. Najważniejsze korzyści to:

  • szybsze wykrywanie podejrzanych działań i transakcji,

  • ograniczenie wyłudzeń VAT,

  • zwiększenie przepływów podatkowych do Skarbu Państwa,

  • utrudnianie działania grupom przestępczym,

  • poprawa bezpieczeństwa w obrocie gospodarczym.

Analiza informacji w czasie zbliżonym do rzeczywistego jest dla Administracji Skarbowej korzystna i umożliwia znacznie szybszą reakcję niż w przypadku kontroli tradycyjnych.

Aktywuj 3-miesięczny okres próbny
Załóż konto Revolut Business

Podsumowanie

STIR to obecnie jedno z najważniejszych narzędzi, które wykorzystuje Krajowa administracja skarbowa do walki z wyłudzeniami podatkowymi. System dokonuje analizy rachunków bankowych przedsiębiorców i skutecznie identyfikuje transakcje, które mogą mieć związek z oszustwami podatkowymi.

W przypadku wykrycia zagrożenia STIR ma możliwości czasowej blokady rachunku bankowego przedsiębiorcy. Jednak uczciwie działające osoby nie odczuwają funkcjonowania systemu na co dzień. Znajomość zasad funkcjonowania STIR jest istotna dla każdego przedsiębiorcy. Pozwala lepiej zrozumieć, jak działa Krajowa Administracja Skarbowa, w jaki sposób dokonywany jest monitoring bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i jak funkcjonuje przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym w kraju.