Czy działalność gospodarcza wlicza się do stażu pracy?

Zasadniczo do tej pory do stażu pracy pracowników wliczano wyłącznie okresy pracy na umowę o pracę. Nie brano pod uwagę ustalania stażu pracy z tytułu innych form wykonywania pracy. Dzięki zmianom wprowadzonym od 1 stycznia 2026 roku do stażu pracy pracowników wliczane są:

  • okresy prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną,

  • okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną, która prowadzi działalność gospodarczą.

Za osobę współpracującą uważa się: małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę, ojczyma oraz osoby przysposabiające. Trzeba jednak pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracować przy prowadzeniu tej działalności na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenie. Nie dotyczy to osób, z którymi zawarto umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Aby można było wliczyć okres działalności do stażu pracy, muszą być opłacane do ZUS składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe lub wypadkowe. 

Do stażu pracy będą wliczane okresy prowadzenia działalności gospodarczej lub bycia osobą współpracującą nawet bez opłacania składek ZUS na mocy zwolnienia. Warunkiem jest osiągnięcie w danym roku kalendarzowym 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za określony dany rok kalendarzowy. Drugą opcją jest korzystanie ze zwolnienia składkowego dla osób, które prowadzą działalność gospodarczą.

Do okresu zatrudnienia od 1 stycznia 2026 roku wlicza się także okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą taką działalność w przypadku, gdy sprawowana jest osobista opieka nad dzieckiem. Dotyczy to okresu, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepis obejmuje też osoby współpracujące.

Wliczanie umów cywilnoprawnych do stażu pracy – zmiany w 2026 roku

Jedną z najbardziej wyczekiwanych zmian jest wliczanie do stażu pracy zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych. Nowy przepis nie będzie jednak dotyczył umów o dzieło. Do stażu pracy zaliczane będą następujące okresy:

  • wykonywania umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług,

  • wykonywania umowy agencyjnej,

  • pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą wykonującą zlecenie lub też z wykonawcą umowy agencyjnej,

  • pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych.

Warunkiem wliczenia tych okresów do stażu pracy jest podleganie przez osobę fizyczną ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.

Do stażu pracy wliczone będą też okresy wskazanych powyżej działalności zawodowych, kiedy osoba fizyczna nie płaciła składek ZUS. To wykonywanie pracy lub działalności, która nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych. Dotyczy to uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów do ukończenia 26. roku życia z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia czy też innej umowy o świadczenie usług. 

Staż pracy 2026 a okresy pracy za granicą

OD 1 stycznia 2026 roku do stażu pracy wlicza się również udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego na podstawie innego dokumentu niż umowa o pracę. W tej sytuacji nie ma warunku opłacenia składek do ZUS. Przepisy nie określają jednak, jaki dokument może być wymagany od pracownika, aby udowodnić okres wykonywania pracę. Można uznać, że może to być każdy pismo, które w wiarygodny sposób przedstawi przebywanie za granicą i wykonywanie pracy zarobkowej w ramach zatrudnienia.

Niezbędnymi dokumentami do zaliczenia pracy za granicą do stażu pracy mogą być więc dokumenty pochodzące z instytucji podatkowych i ubezpieczeniowych lub zaświadczenia wydane przez zagranicznego pracodawcę.

Aktywuj 3-miesięczny okres próbny
Załóż konto Revolut Business

Nowe okresy zarobkowe a staż zakładowy – co trzeba wiedzieć w 2026 roku?

Jeżeli pracownik świadczy pracę na rzecz obecnego pracodawcy nie tylko na podstawie umowy o pracę, ale wcześniej np. była to współpraca w ramach umowy zlecenie, to okres ten również wliczany jest do zakładowego stażu pracy. Brany pod uwagę jest tu okres pracy zarobkowej na rzecz danego pracodawcy. Do zakładowego stażu pracy od 1 stycznia 2026 roku nie wlicza się jedynie okresu zawieszenia działalności gospodarczej i okresu sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, na który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jeżeli zatem świadczona była działalność zarobkowa przez obecnego pracownika dla obecnego pracodawcy, okres ten zostanie zaliczony do zakładowego stażu pracy, od którego zależne są między innymi takie kwestie, jak długość okresu wypowiedzenia czy też wysokość odprawy (gdy dojdzie do rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika).

Nakładanie się okresów pracy – jak liczony będzie staż pracy?

W przypadku niektórych zawodów zdarza się, że jednocześnie wykonujemy swoje obowiązki zawodowe na podstawie kilku umów zlecenia jednocześnie, u kilku pracodawców. Niekiedy w tym samym okresie pozostajemy też w stosunku pracy. W takiej sytuacji do stażu pracy wliczany będzie okres zatrudnienia najkorzystniejszy dla pracownika.

Jak udokumentować nowe okresy wliczane do stażu pracy?

Okresy wliczane do stażu pracy zgodnie z nowymi zasadami dokumentowane będą na podstawie stosownych zaświadczeń z ZUS. Wniosek o takie zaświadczenie należy składać do ZUS w postaci elektronicznej za pośrednictwem portalu informacyjnego udostępnionego przez ZUS. Informacja o gotowym zaświadczeniu przesyłana będzie przez organ rentowy przez wskazany adres mailowy lub telefonicznie.

W związku z dokumentowaniem nowych okresów wliczanych do stażu pracy można ubiegać się o 3 typy zaświadczeń.

Zaświadczenie o opłaceniu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe lub wypadkowe 

Dokument ten potwierdza: 

  • okres prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej,

  • okres pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, 

  • okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą oraz osobę z nią współpracującą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

Ten dokument potwierdza:

  • okres wykonywania zlecenia lub świadczenia usług przez osobę fizyczną na podstawie umów zlecenia i umów o świadczenie usług, do których zastosowane zostają odpowiednio przepisy o zleceniu,

  •  okres wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej,

  •  okres pozostawania osobą współpracującą z wyżej wymienionymi osobami,

  • okres pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pozostawania członkiem spółdzielni kółek rolniczych.

Zaświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego

Tego typu dokument potwierdza wykonywanie działalności gospodarczej w okresie uprawnienia do korzystania z ulgi na start.

Dokumentowanie nowych okresów pracy wliczanych do stażu pracy odbytych przed 1 stycznia 1999 roku

Potwierdzenie okresów zatrudnienia po reformie ZUS dokonanej 1 stycznia 1999 roku nie będzie problematyczne ze względu na ewidencjonowanie na kontach ubezpieczonych i kontach płatników w systemie teleinformatycznym. W przypadku osób, które prowadziły działalność lub pracowały na innych zasadach niż w stosunku pracy przed 1999 roku, będzie można dokonać weryfikacji na podstawie podania takich informacji jak:

  • okres prowadzenia działalności,

  • adres prowadzenia działalności,

  • numer konta płatnika składek,

  • adres ZUS, do którego opłacane były składki.

Reasumując, w zakresie udokumentowania okresów pracy przed 1999 rokiem to na pracowniku spoczywa obowiązek udowodnienia tego faktu.

Nowy staż pracy a terminy i świadczenia

Osoby, które chcą, aby pracodawca wliczył nowe okresy do stażu pracy, mają na to 24 miesiące. Na udokumentowanie nowych okresów zatrudnienia pracownicy sektora finansów publicznych mają 24 miesiące, które liczą się od 1 stycznia 2026 roku. W przypadku pracowników zatrudnionych u pracodawców prywatnych termin 24 miesięcy liczony będzie dopiero od 1 maja 2026 roku.

Te same terminy dotyczą również uprawnień pracowniczych wynikających z wliczenia nowych okresów do stażu pracy. 

Warto wiedzieć, że nowych okresów do stażu pracy nie będzie się wliczać do okresu pracy wymaganego od kandydatów na dane stanowiska, jeśli proces rekrutacyjny rozpoczął się i nie został zakończony przed 1 stycznia 2026 roku w przypadku sektora finansów publicznych lub też przed 1 maja 2026 roku u pracodawców prywatnych.

W związku z wprowadzeniem nowych okresów do stażu pracy pracownicy mogą zyskać dłuższy staż, dzięki czemu możliwe stanie się naliczenie nagrody jubileuszowej, czy też dodatku stażowego. Trzeba jednak mieć na uwadze, że kwestia ta będzie dotyczyła okresu po 1 stycznia 2026 roku. Wyrównanie nie ma mocy działania wstecz.  

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy, stan prawny na 1 stycznia 2026 roku.