Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 1
Dr Mariusz Andrzejewski Kraków, 2009-02-05
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Anatomia i mechanizm działania wirusa wywołującego
kryzys finansowy w Polsce czyli rzecz o asymetrycznych,
złożonych instrumentach pochodnych w ujęciu mikro- i
makroekonomicznym – wyniki badań naukowych
1. Przedmiot, zakres i cel badań
Badania zostały przeprowadzone na przełomie roku 2008 i 2009 w Katedrze
Rachunkowości Finansowej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie przy
współpracy z Katedrą Finansów Akademii Ekonomicznej w Katowicach.
Głównym celem badań było rozpoznanie struktury instrumentów
pochodnych, które potocznie określane są jako opcje walutowe i stwierdzenie czy
ich konstrukcja była zgodna z zasadami ekonomii w kontekście tego, że były one
oferowane eksporterom jako „zerokosztowe” instrumenty zabezpieczające przed
ryzykiem kursowym i określenie wpływu ich funkcjonowania na gospodarkę polską
w ujęciu makroekonomicznym. Z celu głównego wynikają cele cząstkowe.
Pierwszym celem cząstkowym jest zbadanie korelacji pomiędzy oferowaniem tego
typu instrumentów pochodnych, a kształtowaniem się kursu euro w ujęciu ex post i
ex ante. Drugim celem cząstkowym jest próba określenia mechanizmu
ewentualnego działania międzynarodowych instytucji finansowych, które można
byłoby określić mianem międzynarodowej makroekonomicznej spekulacji.
W ramach badań dokonano analizy pełnej dokumentacji dotyczącej
wszelkich umów i transakcji operacji zabezpieczających przed ryzykiem kursowym
zawartych pomiędzy bankami, a eksporterami. W szczególności badaniu poddane
zostały takie dokumenty jak: umowy ramowe wraz z załącznikami, umowy
zabezpieczające, umowy dodatkowe, aneksy do umów ramowych, potwierdzenia
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 2
zawarcia konkretnych transakcji, wezwania do dokonania transferu kwoty wpłaty,
pełnomocnictwa, wykazy osób uprawnionych, a także wykazy aktywnych transakcji
pochodnych. Mając na uwadze, że w tego typu transakcjach jedną ze stron jest
bank, a drugą stroną jest przedsiębiorca- eksporter możemy założyć, że zbadaliśmy
dokumentację ponad 30% banków, które oferowały na rynku tego typu złożone
instrumenty pochodne. W wersji papierowej, dane źródłowe zostały zebrane w kilka
segregatorów z zestawioną dokumentacją z 5 banków. Z obserwacji rynku
finansowego w Polsce wynika, że tylko niektóre banki oferowały tego typu złożone
instrumenty pochodne. Należy zastrzec więc, że wyniki tych badań nie odnoszą się
do całego sektora bankowego w naszym kraju, a jedynie do kilku jego
przedstawicieli. W przypadku przedsiębiorstw, które w zbadanej dokumentacji są
stroną tych transakcji zapoznaliśmy się z danymi ze spółki giełdowej, spółki skarbu
państwa oraz kilkoma spółkami z ograniczona odpowiedzialnością zaliczanych do
sektora średnich firm. Ze względu na poufność danych źródłowych nazwy firm i
banków nie zostaną w tym opracowaniu, ani w żadnym innym, ujawnione. Dane te
były zestawione w formie elektronicznej i papierowej. Ze względu na wagę i
znaczenie dla gospodarki polskiej, dane źródłowe i wstępne wyniki badań zostały
przedstawione kilku osobom pełniącym wysokie funkcje publiczne w naszym kraju,
co miało miejsce w ostatnich kilku dniach.
Przedmiotem badań są przyczyny zachowań stron transakcji polegających na
oferowaniu przez banki i bezpłatnym przyjmowaniu przez eksporterów
asymetrycznych, złożonych instrumentów pochodnych, które miały być
zabezpieczające, ale okazały się spekulacyjne.
2. Anatomia wirusa wywołującego kryzys finansowy w Polsce czyli ujęcie
mikroekonomiczne asymetrycznych, złożonych instrumentów pochodnych
Od marca 2006 roku do sierpnia 2008 roku, eksporterzy w naszym kraju
borykali się z trudnościami wynikającymi z umacniania się kursu złotego wobec euro.
Jednym z instrumentów zabezpieczających firmy eksportujące są opcje walutowe.
Generalnie wyróżniamy dwa typy opcji walutowych: CALL (opcja kupna waluty
obcej przez posiadacza takiej opcji) i PUT (opcja sprzedaży waluty obcej przez
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 3
posiadacza takiej opcji). Ważne jest w tego typu transakcjach, żeby wiedzieć, która
strona jest wystawcą opcji, a która jest nabywcą.
Opcja CALL polega na tym, że jedna strona transakcji jest wystawcą takiej
opcji, czyli za odpowiednią kwotę sprzedaje opcję CALL, a druga strona nabywa ją,
a wraz z nią nabywa pewne prawo. Jakie prawo? Prawo do tego, że jeżeli kurs
waluty obcej wzrośnie w wyznaczonej na przyszłość dacie realizacji tej opcji powyżej
ustalonego poziomu, to wystawca opcji CALL będzie musiał zapłacić nabywcy
różnicę wynikającą z ustalonych postanowień. Czyli jeżeli kurs euro w sierpniu 2008
roku wynosił 3.3 zł i wystawca opcji CALL o nominale np. 200 000 euro zobowiązał się,
że 5 lutego 2009 roku albo sprzeda albo zrealizuje każdą różnicę wynikającą z kursu
ustalonego na fixingu NBP a ustaloną w treści opcji wartością np. 3.7 zł za euro, to w
dniu dzisiejszym wystawca takiej opcji jest zobowiązany do zapłaty odpowiedniej
kwoty. Jeżeli kurs euro wynosi dziś 4.6 zł to owa różnica do zapłaty na rzecz nabywcy
takiej opcji wynosi 200 000 x (4.6 – 3.7)= 180 000 zł. Jeżeli wystawca takiej opcji CALL
otrzymał w sierpniu 2008 roku zapłatę za ten instrument to jest to jedyny przychód dla
niego. Warto zauważyć, że opcje typu CALL rodzą dla jej wystawcy nieograniczone
ryzyko, a przynoszą ograniczone, najczęściej znikome, zyski.
Opcja PUT polega na tym, że jej nabywca kupuje prawo do sprzedaży waluty
obcej po wyznaczonym w treści opcji kursie. Jeżeli w sierpniu 2008 roku kurs euro
wynosił 3.3 zł, a prawie wszyscy główni ekonomiści banków w mediach i nie tylko
przewidywali dalszy spadek kursu euro to eksporter powinien był być w owym czasie
zainteresowany nabyciem instrumentu zabezpieczającego typu OPCJA PUT. Jeżeli
bowiem w treści tej opcji, o nominale np. 100 000 euro była wyznaczona wartość
graniczna na poziomie np. 3.5 zł za euro to oznaczało to, iż w przypadku realizacji
swoich przychodów ze sprzedaży przez eksportera na kwotę 100 000 euro mógł on
wymienić tą walutę po kursie 3.5, a w przypadku kursu wyższego niż 3.5 nie
realizować postanowień takiej opcji i wymienić tą kwotę po kursie rynkowym,
wyższym od ustalonej wartości granicznej. Warto podkreślić, że opcje typu PUT, dla
nabywcy, związane są z ograniczonym ryzykiem, a margines możliwych strat określa
kwota zapłaty za taką opcję.
Mając na uwadze krótką charakterystykę zasad działania osobno opcji CALL i
osobno opcji PUT, należy podkreślić, że dla eksporterów tylko i wyłącznie nabywane
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 4
opcje typu PUT są działaniem zabezpieczającym, a ewentualne wystawiane przez
eksporterów opcje typu CALL niosą ze sobą ryzyko poniesienia nieograniczonych
strat.
Zatem, wystawianie opcji typu CALL przez eksporterów jest działaniem
pozbawionym sensu ekonomicznego. W dalszej części opracowania zostanie
przedstawiona analiza, w której zostanie wykazane, że eksporterzy, którzy stali się
wystawcami opcji CALL najprawdopodobniej uczynili to w wyniku podstępnego
wprowadzenia ich w błąd przez banki. Do takich wniosków skłania nas szczegółowa
analiza danych finansowych ze spółek, które były przedmiotem badań.
Jak wynika z teorii finansów, w ramach wprowadzania do naszego systemu
gospodarczego instrumentów zabezpieczających przed ryzykiem kursowym, banki
powinny proponować eksporterom nabywanie opcji PUT za odpowiednią cenę. W
ramach przeprowadzonych badań można stwierdzić, że banki nie proponowały
eksporterom tego typu opcji walutowych. W zamian za to, jak wynika ze
szczegółowej analizy dokumentacji firm eksportujących banki stworzyły produkt –
złożony instrument pochodny – który, określały mianem „zero kosztowy”.
Banki, zamiast prostego instrumentu pochodnego, jakim jest opcja PUT
oferowały eksporterom złożony instrument pochodny. Jego złożoność (anatomia)
polegała na tym, że w środku tego instrumentu były dwie opcje. Jedna typu PUT i
jedna typu CALL. Najbardziej zaskakującym, z naukowego punktu widzenia, jest to,
że wszystkie zbadane tego typu instrumenty pochodne składały się z opcji PUT i CALL
o różnych nominałach. Oznacza to, że w środku takiego produktu oferowanego
przez bank była np. opcja PUT o nominale 100 000 euro, ale zawsze opcja CALL
miała wtedy nominał dwa razy większy, czyli 200 000 euro. Dlatego złożone
instrumenty pochodne o takiej anatomii należy określić jako asymetryczne. Brak jest
symetrycznego rozłożenia ryzyka. Za tak skonstruowany instrument pochodny banki
nie pobierały opłaty czym wabiły kolejnych eksporterów do tego typu transakcji.
Wynika z tego, de facto, że to nie eksporterzy sami wystawiali opcje CALL, które dla
nich nie mają sensu ekonomicznego, tylko zostały im one dołączone do produktu,
które banki rozdawały GRATIS. Jednak brak symetrii w rozłożeniu ryzyka
wynikającego z anatomii takiego instrumentu pochodnego pozwala stwierdzić, że
instrumenty te nie były zerokosztowe, ich cena wynosi (–) x zł (słownie: minus x
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 5
złotych, gdzie x zależy od ceny ryzyka wzrostu kursu euro). A zatem w tego typu
transakcjach nie doszło do prawidłowej wyceny ryzyka, co więcej w wielu
przypadkach banki nie ujawniły wprost tego ryzyka. W trakcie badań stwierdzono, że
w jednym zestawie dokumentacji bank przedstawił dokładny opis ryzyka w aneksie
do umowy ramowej podpisanym już po tym jak w Polsce rozpoczął się kryzys
finansowy i trend zmiany kursu euro się odwrócił. Z punktu widzenia nauki o
finansach, badany instrument pochodny, który banki określały jako zerokosztowy i
zabezpieczający jest de facto instrumentem spekulacyjnym, niosącym w sobie
nieograniczone ryzyko poniesienia straty przez eksporterów.
Podsumowując – w ramach zabezpieczeń przed ryzykiem kursowym banki
doprowadzały na naszym rynku do tego, że eksporterzy, bez własnego,
świadomego udziału, stali się wystawcami opcji CALL. W trakcie badań, w wyniku
przeprowadzonych wywiadów bezpośrednich z członkami zarządów eksporterów,
na pytanie czy Pana/Pani firma była wystawca opcji CALL? – nikt nie odpowiedział
twierdząco. W tym kontekście za mijające się z prawdą należy określić stwierdzenie
j. Czabańskiego, który w opinii pt. „Co opcje walutowe mają do zasady pewności
obrotu gospodarczego” (Rzeczpospolita, 29 stycznia 2009 r., str. C6) napisał: „Dla
uniknięcia kosztów przedsiębiorcy oferowali bankom możliwość zażądania od nich
sprzedaży określonej kwoty walut obcych po określonym z góry kursie (opcje call)”.
Niestety, w trakcie przeprowadzonych badań nigdzie nie natknięto się na świadomie
złożoną przez eksportera tego typu ofertę. Jak już wcześniej dowiedziono, działanie
takie, ze strony eksportera, byłoby pozbawione ekonomicznego sensu.
Asymetryczny, złożony instrument pochodny ( w skrócie - AZIP) został
wprowadzony do polskiej gospodarki i wykorzystany przez międzynarodowe
instytucje finansowe w mechanizmie makroekonomicznej spekulacji.
Pozostaje jeszcze odpowiedź na pytanie dlaczego tak światli finansiści jak
dyrektorzy finansowi dużych spółek, w tym spółek giełdowych, dali się nabrać na
zawarcie transakcji z wirusem AZIP.
Odpowiadając na to pytanie należy przywołać psychologię zachowań
jednostek w reakcji na mechanizmy typowo hazardowe. Polscy eksporterzy zostali
wciągnięci w grę hazardową w wyniku której, przez pewien czas owe określane
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 6
przez banki jako „zero kosztowe” instrumenty pochodne przynosiły im zyski.
Zachowanie tych ludzi było takie samo jak osób grających na automatach
potocznie określanych „jednoręki bandyta”. W tego typu grach hazardowych
najpierw osobie podejmującej taką grę hazardową daje się kilka razy wygrać, a
potem wciągnięta przegrywa, ponosząc przeważnie o wiele większe straty od
wcześniej uzyskanych wygranych. Banki przez tego typu transakcje zachowywały się
jak fundusze spekulacyjne, a nie instytucje finansowe, które miały doradzać swoim
klientom jak zabezpieczać się przed ryzykiem kursowym. Dziś wiemy, ze w wyniku
tego typu działań ze strony banków, znacznie obniżyły one poziom zaufania klientów
do siebie. Możemy mówić o hazardzie, gdyż brak jest symetrii w konstrukcji tych
instrumentów, co jest argumentem przemawiającym za tym, że transakcje te były
podstępnie zawierane, a ich globalny i końcowy efekt był z góry przesądzony przez
instytucje, które taki produkt stworzyły.
Warto też zwrócić uwagę na sekwencję zdarzeń, które w badanych
przypadkach były kolejno wywoływane przez banki. Najpierw bank proponował
podpisanie z danym eksporterem Umowy Ramowej. W Umowie Ramowej były
określone ogólne warunki współpracy pomiędzy bankiem a eksporterem co do
możliwości zawierania różnego rodzaju transakcji (nie tylko tych z opcjami
walutowymi). W umowie ramowej były też wymienione typy transakcji z
jednozdaniowymi opisami. Umowy Ramowe były podpisywane przez członków
zarządu, jednak na podstawie samej umowy ramowej firma nie zaciągała jeszcze
żadnych zobowiązań. Umowy ramowe najczęściej wskazywały osoby ze strony firmy i
banku, które mogły zawierać konkretne typy transakcji. I w ten sposób przenoszono
odpowiedzialność w tym zakresie z członków zarządów na zwykłych pracowników.
Spośród zbadanych umów ramowych w żadnym przypadku nie była wprost
wskazana możliwość zawarcia transakcji o anatomii wirusa AZIP. Stąd zarządy tych
spółek nie mogły przewidzieć nie tyle skutków tego typu transakcji, ale w ogóle, że
takie transakcje mogą być zawarte w ramach umów ramowych. Ważną kwestią jest
to, że umowy ramowe zawierały postanowienia, że każdorazowo strony będą
ustalały warunki transakcji przy ich zawieraniu na bieżąco. W ten sposób banki,
mając po stronie eksporterów ich pracowników zgłaszały propozycje zawierania
zero kosztowego nabycia wirusa AZIP, w którym kryła się opcja PUT na kwotę 100 000
euro ale też i opcja CALL na 200 000 euro. Niektóre banki nazywają to po prostu
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 7
opcją, a inne używają też określenia Strategii opcyjnej. W przykładowej umowie
ramowej w punkcie dotyczącym rodzajów transakcji wymienione są: Transakcje
walutowe, Transakcje opcyjne i Transakcje odsetkowe. Na tej podstawie, w jednej ze
spółek skarbu państwa, w październiku 2008 roku bank zwrócił się poprzez wysłany
faks z prośbą o potwierdzenie zawarcia transakcji. Warunki transakcji zostały
określone jak w poniższym przykładzie 1.
Przykład 1.
Standardowe Warunki Transakcji
Nabywca Opcji: XXXXX Spółka Skarbu Państwa SA
Wystawca Opcji: YYYY Bank SA
Typ Opcji: Opcja Typu Europejskiego
Rodzaj Opcji: Opcja Sprzedaży EUR Put/PLN Call
Para Walutowa: EUR/PLN
Premia: 0 zł (czyli zorokosztowo)
Dzień Płatności Premii: nie dotyczy
Następnie jest tabela, która zawiera kilkadziesiąt wierszy z warunkami
transakcji typu PUT na nominały 200 000 Euro przy wyznaczonym kursie realizacji
3,35. Dalej są warunki transakcji CALL:
Nabywca Opcji: YYYY Bank SA
Wystawca Opcji: XXXXX Spółka Skarbu Państwa SA
Typ Opcji: Opcja Barierowa z Barierą Wejścia Typu Europejskiego
Rodzaj Opcji: Opcja Zakupu EUR Call/ PLN Put
Para Walutowa: EUR/PLN
Premia: 0 zł (czyli zero kosztowo)
Dzień Płatności Premii: Nie dotyczy
Kurs Referencyjny: NBP EUR/PLN fixing
Następnie tabela w takiej samej ilości wierszy jak w przypadku opcji PUT
wymienia w poszczególnych transakcjach warunki transakcji dla opcji CALL, ale
nominały tej opcji wynoszą 400 000 Euro, czyli dwukrotnie wyższe aniżeli w
przypadku opcji PUT. Kurs realizacji został określony na poziomie 3,45.
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 8
Przy dzisiejszym kursie euro na poziomie 4.6 zł za euro straty tej spółki
wynikające tylko z tej jednej transakcji wynoszą kilkadziesiąt milionów.
Taki schemat postępowania zidentyfikowano w każdej dokumentacji, którą
poddano badaniom naukowym.
Jednak wirusa AZIP nie stworzyły banki działające w Polsce, które go
oferowały naszym eksporterom. Źródło pochodzenia tego wirusa wyjaśni ujęcie
makroekonomiczne tego problemu.
3. Mechanizm międzynarodowej makroekonomicznej spekulacji z
wykorzystaniem wirusa AZIP
Należy podkreślić, że w tej części opracowania wszystkie stwierdzenia mają
charakter hipotez badawczych, gdyż jak dotąd wykonujący badania nie mieli
możliwości zapoznania się z wewnętrzną dokumentacją banków.
Kilka banków działających w Polsce, mając do zaoferowania eksporterom
asymetryczny złożony instrument pochodny (AZIP), w sposób bardzo intensywny,
starało się go dostarczyć w możliwie jak największej ilości do polskich firm
eksportujących. Jak wynika z analizy dokumentacji, liczba zawieranych transakcji
rosła wraz ze zbliżaniem się do sierpnia roku 2008, a w niektórych przypadkach
transakcje z wirusem AZIP były jeszcze oferowane i zawierane w miesiącach wrześniu
i październiku 2008 roku.
Z naukowego punktu widzenia, chcąc ocenić makroekonomiczne aspekty
wpływu wirusa AZIP na naszą gospodarkę należy postawić dwa zasadnicze pytania:
1) Czy w miesiącach w okresie przed sierpniem 2008 roku banki oferujące w
Polsce instrumenty AZIP posiadały informację o możliwym odwróceniu się
trendu aprecjacyjnego złotego w stosunku do walut obcych?
Hipotetyczna odpowiedź brzmi raczej tak, jednak odpowiedź na tak
postawione pytanie może być NEGATYWNA.
2) Jeżeli kilka banków działające w Polsce oferowały taki sam asymetryczny,
złożony instrument pochodny to czy działały w porozumieniu?
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 9
Hipotetyczna odpowiedź brzmi raczej tak, jednak prawdziwa odpowiedź
również może być NEGATYWNA.
Proponowane odpowiedzi negatywne są spowodowane impulsem, który miał
miejsce w trakcie jednego z wywiadów bezpośrednich przeprowadzonych z
dyrektorem finansowym jednej z firm, której dokumentacja jest przedmiotem
opisywanych tu wyników badań. Dyrektor ten stwierdził, że w trakcie próby
negocjacji z pracownikiem banku na temat ewentualnego odstąpienia na zasadzie
porozumienia stron od zawartych transakcji opcji walutowych uzyskał odpowiedź,
że nie jest to możliwe, gdyż jego bank proponował owe asymetryczne złożone
instrumenty pochodne swoim klientom- eksporterom w Polsce na zlecenie jednego z
dużych banków, z siedzibą w Londynie. Nazwa tego banku została wymieniona
przez tego pracownika i powtórzona w wywiadzie bezpośrednim przez dyrektora
finansowego. Ze względu na konieczność zachowania tajemnicy również i ta nazwa
nie zostanie ujawniona. Ujawnienie takie, z punktu widzenia hipotetycznych
rozważań naukowych, które są treścią tej części opracowania, nie ma znaczenia dla
wyników badań.
Należy zgodzić się, że nawet kilka banków działających w Polsce nie są na
tyle silne kapitałowo, aby móc skutecznie wpływać na kurs złotego. Jednak duże
międzynarodowe instytucje finansowe, działając w sposób zorganizowany, taką
możliwość wydaje się, że mają. Argumentem przemawiającym za słusznością tej tezy
jest fakt, że zauważa się działania o charakterze spekulacyjnym na kursie złotego,
które w ostatnim czasie doprowadzają do coraz to większego osłabienia naszej
waluty.
Z powyższych rozważań można nakreślić hipotetyczne zasady działania
mechanizmu międzynarodowej makroekonomicznej spekulacji, która za pomocą
wirusa AZIP jest realizowana w polskiej gospodarce.
Na podstawie opisu wyników badań w części wskazującej na anatomię
wirusa AZIP można domniemywać, że owe kilka banków w Polsce oferowało wirusa
AZIP z chęci osiągnięcia li tylko zysków. Jeżeli tak byłoby, to dziś te kilka banków
posiadałyby tak duże zasoby gotówki, że mało prawdopodobne wydaje się, żeby
mogły to ukryć. Wydaje się, że banki te są jedynie pośrednikami dużej instytucji
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 10
finansowej, z którą zawarły stosowne transakcje finansowe, dzięki którym następuje
sukcesywny transfer gotówki z polskich firm eksportujących do tychże instytucji.
Wynika z powyższego, że banki działające w Polsce, które były pośrednikiem
w oferowaniu wirusa AZIP naraziłyby siebie na bankructwo i dlatego nie godzą się na
jakiekolwiek negocjacje zmierzające do ewentualnej obniżki lawinowo rosnących
zobowiązań z tytułu zapadalności poszczególnych opcji zawartych np. w lipcu i
sierpniu 2008 roku.
W chwili obecnej trwa realizacja zysków przez międzynarodowe instytucje
finansowe. Polscy eksporterzy, którzy posiadają wirusa AZIP są zmuszani do
przesyłania praktycznie każdej kwoty do instytucji finansowej, na zlecenie której dany
bank działał zgodnie z wyżej, hipotetycznie, określonym mechanizmie.
W trakcie prowadzonych badań naukowych, w grudniu 2008 roku, wydawało
się oczywistym, że w przypadku firm, które uchyliły się od skutków odpowiedzialności
zawartych transakcji opcji - argumentując to podstępnym wprowadzeniem ich w
błąd – banki przystąpią do zgłoszenia wniosków o ich upadłość. Taka sytuacja
jednak nie ma miejsca. Po krótkiej analizie i obserwacji w jednej ze spółek, można
wysnuć wniosek, że banki nie śpieszą się z ogłoszeniem upadłości poszczególnych
spółek z wirusem AZIP, gdyż wiedzą, że codziennie zapadają terminy wymagalności
kolejnych opcji na wielomilionowe kwoty, a w przypadku podmiotu kontynuującego
działalność istnieje większa szansa na wydrenowanie kolejnych kwot. Prawie w
każdym przypadku, przy okazji wprowadzenia wirusa AZIP do poszczególnych firm,
banki zabezpieczyły się poprzez stosowne, podpisane przez zarządy tych firm, tytuły
egzekucyjne i inne zabezpieczenia, np. zastawy hipoteczne. W takiej sytuacji, jest
kwestią czasu, upadłość kolejnych firm, co wzmaga kryzys finansowy w naszym kraju.
Niektórzy ekonomiści dziś są zgodni, że obecny wysoki kurs walut obcych jest
związany z tym, że banki obecnie zajmują się tylko i wyłącznie realizacją jak
największej ilości transakcji z opcjami, czyli transakcji z wirusem AZIP.
Z analizy danych zawartych w tabelach, w których są wypisane daty
zapadalności transakcji z wirusem AZIP wynika, że te najbardziej odległe będą
realizowane w lipcu 2010 roku. Naszym zdaniem, należy spodziewać się, że nawet do
tego czasu kursy walut obcych będą tak wysokie jak obecnie.
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 11
Stwierdzić należy, że po przeliczeniu danych źródłowych z pięciu firm kwoty
ujemnej wyceny wynikającej z zawartych transakcji AZIP, przy dzisiejszym kursie 4,6 zł
za 1 euro, wynoszą około 200 mln zł. Możemy zatem dokonać prostej ekstrapolacji,
że jeżeli w transakcje z wirusem AZIP jest uwikłanych 1000 firm w Polsce, to kwota,
która zostanie w ciągu najbliższego roku wytransferowana z naszego systemu
gospodarczego wynosi: 1000/5 x 200 mln zł = 40 mld zł. Jest to ostrożnie oszacowana
kwota liczona bez uwzględnienia jakichkolwiek innych czynników.
Powyższe szacunki pozwalają z cała surowością stwierdzić, że zastosowany w
Polsce mechanizm międzynarodowej makroekonomicznej spekulacji realizowany
za pomocą wirusa AZIP uderza w podstawy ekonomiczne państwa.
4. Wnioski
Wyniki przeprowadzonych badań pozwoliły na dokładne poznanie anatomii
asymetrycznych złożonych instrumentów finansowych.
Badania dowodzą, że polscy eksporterzy zostali zarażeni wirusem AZIP, gdyż
banki posłużyły się w kontaktach z nimi metodologią organizatora gier hazardowych.
Metodologia ta jest podstawą mechanizmu międzynarodowej makroekonomicznej
spekulacji, która ma miejsce obecnie w polskiej gospodarce. Ofiarami tego
procederu są polscy eksporterzy, ale banki działające w Polsce nie są tymi, które
skonstruowały wirusa AZIP i wymyśliły mechanizm makroekonomicznej spekulacji. Tak
więc banki działające w Polsce są najprawdopodobniej tylko narzędziem (ogniwem)
w całym tym mechanizmie. Ze względu jednak na profesjonalizm działalności
banków, należy założyć, że banki działające w Polsce świadomie realizowały kolejne
etapy tego typu mechanizmu.
Obecnie wszystkie firmy zarażone wirusem AZIP są zmuszane do przelewania
dużych kwot gotówki do banków, a te dalej transferują te kwoty do
międzynarodowych instytucji finansowych, w których należy doszukiwać się
pierwotnych źródeł tego mechanizmu. Firmy te, mimo ogólnie dobrej koniunktury i
perspektyw rozwoju, są zmuszane do ogłaszania upadłości. Powodować to będzie,
że znacząco ograniczone zostaną wpływy podatkowe do budżetu w naszym kraju
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 12
zarówno w zakresie CIT, PIT, VAT jak również składek ZUS. Sytuacja ta stanowi
zagrożenie dla gospodarki polskiej. W przyszłości może mieć miejsce wieloletnie
spłacanie przez wszystkich obywateli naszego kraju kwot naliczonych w ramach
transakcji z wirusem AZIP. Jeżeli bowiem tego typu transakcje spowodowały 2 mld
strat w PKN Orlen, to w najbliższym czasie każdy z nas zapłaci tą kwotę, płacą np. o
10 groszy więcej za litr paliwa. Tak samo będzie w przypadku innych dóbr, np. węgiel,
stal, meble, szkło, ceramika sanitarna itd. Powstaje pytanie czy w przypadku szkód
wywołanych wirusem AZIP w spółkach skarbu państwa istnieje świadomość tego
stanu rzeczy u właściciela i zarządzających?
5. Rekomendacje
I. Należy jak najszybciej poprosić wszystkie firmy zarażone wirusem AZIP o
przesłanie dokładnych zestawień tabelarycznych z kwotami do
Głównego Urzędu Statystycznego, gdzie powinny zostać zebrane i
podliczone. Należy również rozważyć ujawnienie tych kwot przez
poszczególne spółki na ich stronach internetowych. Często dyrektorzy
finansowi, którzy dali się nabrać na ten mechanizm nie chcą
podejmować żadnych działań, gdyż wstydzą się tego, że dali się
wciągnąć w grę hazardową.
II. W związku z tym, że transakcje hazardowe są sprzeczne z zasadami
gospodarki kapitalistycznej, w której to za wytworzone dobro lub usługę
następuję transfer gotówki jako ekwiwalent za to dobro. Transakcje z
wirusem AZIP miały charakter zakładów, a koronnym argumentem
przemawiającym za tym jest fakt, że były one asymetryczne.
Asymetryczność powodowała, że jedna ze stron mogła wygrać
nieograniczoną ilość gotówki nie dając w zamian nic. Tego typu
transakcje nie mieszczą się w teorii współczesnego kapitalizmu, który
jest podstawą wolnorynkowej gospodarki w Polsce. Dlatego
rekomenduje się władzom naszego kraju podjęcie decyzji
unieważniającej wszelkie transakcje, których przedmiotem są
asymetryczne złożone instrumenty pochodne. Unieważnienie takie
powinno spowodować zwroty stosownych kwot środków pieniężnych,
a więc nie tylko firmy eksportujące odzyskałyby ostatnio płacone kwoty
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 13
z tytułu tych transakcji, ale również byłyby zmuszone do oddania
bankom kwot, które wcześniej na tych transakcjach zarobiły.
III. Chcąc nie doprowadzić do uszczerbku banków działających w Polsce
należy jednocześnie unieważnić ewentualne transakcje zawarte
pomiędzy tymi bankami a instytucjami, które de facto wprowadziły do
obrotu w naszej gospodarce asymetryczne złożone instrumenty
pochodne, czyli wirusa AZIP. W przypadku problemów finansowych
banków działających w Polsce, które mogą wiązać się z tym, że nie
uda im się odzyskać wytransferowanych kwot, należy rozważyć pomoc
publiczną dla tych instytucji.
6. Możliwość uogólnienia uzyskanych wyników badań
Istnieje pewne prawdopodobieństwo, że mechanizm makroekonomicznej
spekulacji był wykorzystywany już wcześniej, przy użycia innego typu wirusa AZIP.
Należy w tym miejscu przywołać dane statystyczne dotyczące kształtowania się na
świecie cen ropy naftowej w ciągu ostatnich dwóch lat. Początkowo cena ropy
rosła, pokonywała kolejne maxima, a analitycy finansowi prześcigali się w
prognozach wzrostu cen tego produktu, podając, że może ona dojść nawet do 200
dolarów za baryłkę. Być może zwierane wtedy transakcje związane z instrumentami
pochodnymi miały podobną anatomię jak AZIP i obecnie są firmy, które z tego tylko
tytułu mogą mieć ogromne problemy finansowe. Cena jednej baryłki ropy oscyluje
od jakiegoś czasu około 60 dol., a więc Ci którzy zawarli kontrakty długoterminowe
uwzględniające prognozy wzrostu cen ze 140 dol. do np. zapowiadanych 200 dol.
Mogą dziś mieć podobne problemy jak eksporterzy w Polsce.
Do asymetrycznych instrumentów finansowych zaliczyć należy także
funkcjonujące w sektorze bankowym instrumenty CDS. George Soros stwierdził w
swojej książce, że wartość wyemitowanych CDS-ów w USA wynosi 42 bln dolarów,
kapitalizacja giełdy nowojorskiej wynosi tylko 15 bln, a na próby ratowania
gospodarki amerykańskie przez rząd Baracka Obamy przeznaczyć ma zaledwie
niecały 1 bln dolarów. Wydaje się, że w USA również powinni rozważyć możliwość
Dr Mariusz Andrzejewski, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Strona 14
unieważnienia wszystkich transakcji związanych z asymetrycznymi, złożonymi
instrumentami pochodnymi.
Przeprowadzone badania pozwalają postawić hipotezę, że przyczyną
obecnego kryzysu finansowego są asymetryczne, złożone instrumenty pochodne.
Współczesny kapitalizm powinien wydzielić ze swojej struktury hazard i zorganizować
osobny rynek dla transakcji, których cechy są zgodne z tymi opisanymi jako
asymetryczne, złożone instrumenty pochodne.

fajne opracowanie ...masz link do jakiegos pdfa ? to sie ciezko czyta

TRZYMAJ SKROT


Cala prawda o opcjach czyli jak 4 banki z kapitalem zachodnim rozlozyly finansowo wiele polskich spolek

Dr Andrzejewski (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) wykrył wirusa, który wywołał kryzys finansowy w Polsce
06.02.2009 13:46
Zaktualizowany 06.02.2009 13:43

Dotarliśmy do raportu, w którym opisany jest sposób, w jaki banki oferowały spółkom opcje. Opracowanie wyjaśnia też, dlaczego spółki tak późno zaczęły informować o zaangażowaniu w ryzykowne instrumenty

- Banki, zamiast prostego instrumentu pochodnego, jakim jest opcja PUT oferowały eksporterom złożony instrument pochodny. Jego złożoność (anatomia) polegała na tym, że w środku tego instrumentu były dwie opcje. Jedna typu PUT i jedna typu CALL.
Najbardziej zaskakującym, z naukowego punktu widzenia, jest to, że wszystkie zbadane tego typu instrumenty pochodne składały się z opcji PUT i CALL o różnych nominałach. Oznacza to, że w środku takiego produktu oferowanego przez bank była np. opcja PUT o nominale 100 000 euro, ale zawsze opcja CALL miała wtedy nominał dwa razy większy, czyli 200 000 euro.
Dlatego złożone instrumenty pochodne o takiej anatomii należy określić jako asymetryczne. Brak jest symetrycznego rozłożenia ryzyka. Za tak skonstruowany instrument pochodny banki nie pobierały opłaty czym wabiły kolejnych eksporterów do tego typu transakcji. Wynika z tego, de facto, że to nie eksporterzy sami wystawiali opcje CALL, które dla nich nie mają sensu ekonomicznego, tylko zostały im one dołączone do produktu, które banki rozdawały GRATIS -
czytamy w raporcie dr Mariusza Andrzejewskiego z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, zatytułowanym:
"Anatomia i mechanizm działania wirusa wywołującego kryzys finansowy w Polsce czyli rzecz o asymetrycznych, złożonych instrumentach pochodnych w ujęciu mikro- i makroekonomicznym – wyniki badań naukowych".

Raport wyjaśnia też, dlaczego spółki nie informowały o opcjach.

- W wyniku przeprowadzonych wywiadów bezpośrednich z członkami zarządów eksporterów, na pytanie czy Pana/Pani firma była wystawca opcji CALL? – nikt nie odpowiedział twierdząco. (...) nigdzie nie natknięto się na świadomie złożoną przez eksportera tego typu ofertę - czytamy dalej.

Jak raport ujrzał światło dzienne?

- Po wczorajszej publikacji "Pulsu Biznesu" [w której Zbigniew Jakubas wypowiedział się na temat problemu opcji walutowych - red.] zgłosił się do mnie Mariusz Andrzejewski, ekonomista, doktor z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, który opracował ekspertyzę pokazującą, że jest szansa na uratowanie firm - powiedział nam znany inwestor Zbigniew Jakubas.

Andrzejewski twierdzi, że władze mogą unieważnić "nieuczciwe" transakcje opcji walutowych.

- Pracujemy nad tym rozwiązaniem z prawnikami - powiedział Jakubas

http://www.pb.pl/images/files/2009/02/0ed3ae97-b292-47ab-a806-4602d0722a82.pdf

prosze o to link myslę ze warto zeby ludzie to przeczytali o co naprawde chodzi.

Cała ta afera może mieć kontekst korupcyjny /sp.skarbu państwa/.Sprawa do zbadania przez prokuraturę.Nie wierzę aby finansowi doradcy ekporterów nie znali tego mechanizmu.

huh.i gdzie jest jakas interwencja rzadu???pozwolic sie wykrwawic???i robic dobra mine do zlej gry...ciekawe kto i co z tego bedzie mial...heh.

To wszystko przez Maciarewicza. Mógł zostawić pułkownika Stypułkowskiego w spokoju. Jeszce nikt z WSI nie wygrał, a JPM jest potężniejszy od CIA i KGB razem wziętych.

a niech sie gimnastykuja prezesi i zarzady -- ilu z nich jest na stanowiskach bo zasluzeni dla partii tylko teraz juz nie PZPR -- tak teraz to PO --PiS --PSL i po kolezensku ze starych ukladow moze sobie teraz zarzady i prezesi dodrukuja akcji w ramach opcji menadzerskich bo przeciez sie im nalezy za dobre zarzadzanie spolkami za ich twurczy wklad za rozwoj spolki za czytanie tego co sie podpisuje
ja jako akcjonarusz mniejszosciowy zeby na spolce zarobic musialem spekulowac bo na to ze spolka bedzie placila dywidendy nie mozna bylo liczyc a jak placila to jakie te dywidendy byly smieszne a zarzady i prezesi przeskakiwali samych siebie w wynagradzaniu sie za swoja prace - wszedzie emisje menadzerskie za friko - robili co chcieli i jak chcieli bo oni byli nawiedzeni ciagle polaczenia tworzenie grup kapitalowych i ciagly sukces tych sukcesow bylo wiecej jak za komuny
remontowalo sie cale zaklady za pieniadze skarbu panstwa i potem przejmowalo za psi grosz i od razu gdy zaklad stal sie prywatny zaczynal przynosic dochody
dzisiaj gdy sie okazalo jacy to geniusze ( zarzady i wlasciciele ) lenie ktorym sie nie chcialo przeczytac od dechy do dechy to co podpisuja -czuja sie pokrzywdzeni przez zycie i wyciagaja raczki po pomoc , ja sie pytam jaka pomoc ?? zeby wam znow 2+2 wyszlo 5 nie panowie wiedzcie jedno nie ma ludzi niezastapionych odejdziecie w cien zbankrutujecie wasza sprawa
od kiedy zaczeto robic z tego kraju pustynie przemyslowa ---najwyzej nastapi to szybciej nie bedzie was beda inni ,a jaka wada zebyscie i wy za chlebem na zmywak pojechali , tak jak zescie robili tytuly zaocznie w platnych szkolach na zachodzie tak teraz bedziecie mogli sobie dolozyc tytul zlewozmywak operator na
full time ++
a co do tego zeby wam panstwo pomagalo pytam sie za co --spolki pozakladane w rajach podatkowych pieniadze wyprowadzane z kraju
z tego co jest w kraju ciagla walka zeby placic mniej ile wam obnizono podatki w ostatnim czasie i wy chcecie pomocy bo trafiliscie ma zdolniejszych od siebie
nigdzie nie jest napisane ze musicie byc zawsze na szczycie ja bez zalu powiem wam -- ciao -- ciao za to ponizenie robotnika za glodowe stawki za odbieranie robotnikowi wszystkiego co tylko sie da podczas gdy wam sie wszystko nalezy z urzedu
placcie teraz wy frycowe bo narod juz zaplacil

Wrescie ktos jasno przedstawil sprawe.Padlismy ofiara oszustwa ktore uderza w cala Polske i funkcjonowanie panstwa.Zastanawiam sie jak bym sie zachowal na miejscu tych pracownikow co podpisywali umowy,pewnie zglupialbym od tych fachowych formulek typu zero kosztuf,bezpieczny produkt ,koszyk swiadczen i najwazniejsze ze daja za darmo.
Nie mozna pozwolic sie dorznac tylko dlatego ze umowy byly podpisane ,bank to nie kasyno jak chcesz grac to u brokera.Jeden Pawlak probuje cos zrobic w tej sprawie kiedy reszta rzadu wezmie sie za to?

nikt ci nie karze doplacac do nich,chodzi o nieuczciwa praktyke dokonana posrednio na calym narodzie(jak PKN umoczyl to bedziesz placil wiecej za paliwo)
Nikt nie ma na tyle sily zeby to wyjasnic oprócz panstwa.

Jeśli ja tracę na GPW czy ktoś wyrówna mi róznicę. A tutaj problem z opcjami, ja za moje pieniądze ponosze pełną odpowiedzialność, a przy opcjach podpisywali beztrosko bo to nie ich pieniądze o ile się nie mylę to Sp z o.o zarząd ponosi konsekwencje finansowe swoich decyzji to niech teraz płacą z własnej kieszeni. Ja płacę podatek Belki i inne podatki i na nieudaczników nie mam zamiaru pracować. Fruga strona że pieniądze z opcji powinny pozostać w Polsce i tutaj być inwestowane lub z korzyścią dla kraju. Tak samo jak dywidendy.

no tak debilny naród jak wykazali w trzecim kwartale zyski to dobrze teraz płacz jaki spisek co teraz jezeli dotyczy to wpływów do panstwa to płacze pawlak bo nie bedzie miał czego krasc uniewaznic wszystko wpłaty na samochody ksiazeczki mieszkaniowe czy tylko panstwo moze legalnie krasc a dlaczego ustawowo uniewaznic wzrost kredytów na mieszkania tego złodzieje nie uniezwaznia bo to dotyczy zwykłych ludzi podpisał niech zabiora majatek a moze on wiedział co podpisuje lecz dostał prowizje

Jakubas i paru innych biegają koło Pawlaka, mogą dać prowizję od właściwej ustawy.

takie wypracowanie ,a wystarczyło powiedzieć ,że banki sprzedawały ,,czarne pudełka" i nic się nie da teraz zrobić, do tego,, JP oczekuje obniżki stóp procentowych''i pewnie obniżą

unieważnić wszystko, morgana w skarpetkach puscić a bankom wypłacić jakieś ekwiwlenty, nie dac się dymać morganom hójom.