- administrację publiczną, określaną jako sektor państwowy,
- sferę biznesu, czyli instytucje i organizacje, których działalność jest nastawiona na zysk, nazywaną też sektorem prywatnym,
- ogół prywatnych organizacji, działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe (organizacje non-profit) .
Określenie NGO (non-governmental organization) oznaczające organizacje pozarządowe akcentuje niezależność tych organizacji od administracji publicznej (rządu). Z kolei nazwa non-profit odróżnia je od organizacji drugiego sektora i podkreśla to, że ich działalność nie jest nastawiona na zysk, ale na zaspokajanie jakichś potrzeb. Nie znaczy to jednak, że organizacje nie mogą prowadzić działalności gospodarczej. Mogą, tyle tylko, że dochody są przeznaczane na dalszą działalność statutową. W 2006 roku działalność gospodarczą zadeklarowało nieco ponad 8% organizacji. W ciągu ostatnich 2 lat udział procentowy organizacji ją prowadzących zmniejszył się dwukrotnie (w roku 2004 było ich 16%). Rośnie za to liczba organizacji angażujących się w działalność odpłatną nie dla zysku - nową formułę aktywności ekonomicznej, wprowadzoną przepisami Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W roku 2006, prowadzenie takiej działalności zadeklarowało około 15% organizacji, co oznacza dwukrotny wzrost w stosunku do roku 2004. Według wyników badań Stowarzyszenia Klon/Jawor, pobieranie opłat deklaruje prawie 40% organizacji. O tym, że taki stan rzeczy będzie się prawdopodobnie utrzymywał, przekonują odpowiedzi organizacji na pytanie o to, czy planują w najbliższym czasie podjąć działalność gospodarczą lub odpłatną. Tego rodzaju plany zadeklarowało ok. 5% organizacji (po 5% dla każdej z dwóch form).
Z raportu "Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych w Polsce 2006" wynika, że na koniec trzeciego kwartału 2006 roku w Polsce zarejestrowanych było 55 016 stowarzyszeń (nie licząc Ochotniczych Straży Pożarnych) oraz 8 212 fundacji. Do lutego 2007 roku, liczba ta sięgnęła odpowiednio 63 411 w przypadku stowarzyszeń i 8 514 w przypadku fundacji. Każdego roku, w rejestrze REGON przybywa średnio 4-5 tysięcy nowych stowarzyszeń i 500 fundacji. Nie oznacza to jednak, że sektor pozarządowy istotnie zwiększa się o taką właśnie liczbę - w praktyce bowiem, w rejestrze tym figurują również organizacje, które zakończyły już działalność, ale nie potwierdziły tego wypisując się z rejestru.
Jeżeli natomiast chodzi o liczbę osób pracujących w sektorze pozarządowym w Polsce to obecnie zatrudnienie w nim znajduje ok. 120 tys. osób (w przeliczeniu na pełne etaty daje to 65 tys. miejsc pracy). Organizacje pozarządowe są głównym miejscem pracy dla ok. 75 - 80 tys. osób (bez względu na formę zatrudnienia).
Najwięcej organizacji pozarządowych działa w obszarze "sportu, turystyki, rekreacji i hobby" (39,2% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze pole swoich działań). Inne obszary działań wskazywane najczęściej przez organizacje jako ich główne pola działań to: "kultura i sztuka" (12,8% organizacji), "edukacja i wychowanie" (10,3% organizacji) oraz "usługi socjalne i pomoc społeczna" (9,9% organizacji) i "ochrona zdrowia" (8%).
Największym problem, z jakim stykają się organizacje pozarządowe jest zła sytuacja finansowa i trudności w pozyskiwaniu środków. 73% instytucji wymienia ten problem na pierwszym miejscu. W 2005 roku organizacje pozarządowe najczęściej finansowały się ze składek członkowskich (59,5%), funduszy samorządowych (43,3%) i rządowych (19,3%), darowizn od osób fizycznych (35,5%) oraz darowizn od instytucji i firm (34,5%). Dodatkowym źródłem finansowania, które ułatwiłoby realizację wyznaczonych celów mógłby być kredyt bankowy. Problem polega jednak na tym, że warunkiem udzielenia kredytu przez bank jest posiadanie zdolności kredytowej oraz przedstawienie odpowiedniego zabezpieczenia. 81% organizacji pozarządowych twierdzi natomiast, że nie posiada żadnego istotnego majątku. Być może dlatego, tylko 4% organizacji zaangażowało się w ciągu ostatnich 2 lat w znaczące inwestycje. Bardzo rzadko korzystały przy tym z oferty kredytowej banków (niespełna 1% wszystkich organizacji).
W 2005 roku przychody połowy organizacji nie przekroczyły 10 tys. zł. To o 3 tys. mniej niż w roku 2003 i o 9 tys. mniej niż w roku 2001. Co dziesiąta organizacja pozarządowa (10%) nie miała w roku 2005 żadnych przychodów, zaś mniej więcej 1 na 5 organizacji (20,4%) dysponowała przychodami nieprzekraczającymi 1 tys. zł. Ale już 19,3% organizacji rozporządzało budżetem większym niż 100 tys. zł, z czego co piąta (4% wszystkich organizacji) zadeklarowała przychody przewyższające 1 mln zł.
Warto jednak zauważyć, że mimo to organizacje mogą stanowić atrakcyjny rynek dla banków: całkowity budżet sektora pozarządowego w roku 2006 sięgnął bowiem ok. 7 mld złotych, z czego ok. 18% stanowiły przychody z własnej działalności gospodarczej lub odpłatnej.
Biorąc pod uwagę realia funkcjonowania organizacji, zwłaszcza zaś wymogi związane z korzystaniem ze środków publicznych lub grantów oferowanych przez prywatne instytucje nie dziwi, że stopień ubankowienia organizacji pozarządowych jest jednak dosyć wysoki. 81% organizacji posiada rachunek bieżący w banku. Organizacje okazują się przy tym dość lojalnymi klientami - tylko 12% z nich w ciągu ostatnich 3 lat zmieniło bank. Pytane o to, z jakich produktów i usług najczęściej korzystają w swoich bankach (pytano o okres ostatnich 12 miesięcy), głównie wskazują oczywiście na wpłaty i wypłaty, przelewy oraz subkonta. Około 10% korzysta także ze zleceń stałych i poleceń zapłaty, elektronicznych i telefonicznych usług bankowych lub kart bankowych. 6,5% przechowuje środki na lokatach. Inne produkty wykorzystywane są przez nie tylko sporadycznie.
Od redakcji: Wstęp został opracowany na podstawie badania "Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2006", przeprowadzonego na zlecenie Stowarzyszenia Klon/Jawor przez Centrum Badania Opinii Społecznej na reprezentatywnej próbie ponad 1000 organizacji pozarządowych.
Organizacje pozarządowe wciąż nie są na tyle atrakcyjną grupą klientów dla banków, aby banki przygotowały dla nich specjalną ofertę produktową. Z badania przeprowadzonego przez portale NGO.pl oraz Bankier.pl wynika, że jedynie trzy banki w Polsce mają w swojej ofercie produkty skierowane wyłącznie do organizacji pozarządowych (są to: PKO BP, DnB Nord (dawny BISE) oraz Bank Pocztowy). Pozostałe instytucje finansowe oferują organizacjom pozarządowym produkty przeznaczone dla małych i średnich firm. Tylko nieliczne banki decydują się na udzielenie odstępstw od standardowych warunków, jeżeli ich klientem zostaje fundacja czy stowarzyszenie.
Dodaj komentarz
