Oferta banków dla organizacji pozarządowych

Organizacje pozarządowe, choć ich budżet sięga 7 mld zł, wciąż nie są na tyle atrakcyjną grupą klientów dla banków, aby banki przygotowały dla nich specjalną ofertę produktową. Z badania przeprowadzonego przez portale NGO.pl oraz Bankier.pl wynika, że jedynie trzy banki w Polsce mają w swojej ofercie produkty skierowane wyłącznie do organizacji pozarządowych.

1. Organizacje non-profit

2. PKO BP

3. DnB Nord (dawny BISE)

4. Bank Pocztowy

5. Bank Ochrony Środowiska

6. Invest-Bank

7. BRE Bank

8. Kredyt Bank

9. Volkswagen Bank Direct

10. Podsumowanie

Organizacje pozarządowe (stowarzyszenia i fundacje) tworzą tzw. trzeci sektor. Określenie to nawiązuje do podziału aktywności spo­łeczno-gospodarczej państw demokratycznych na trzy sektory:

- administrację publiczną, określaną jako sektor państwowy,
- sferę biznesu, czyli instytucje i organizacje, których działalność jest nastawiona na zysk, nazywaną też sektorem prywatnym,
- ogół prywatnych organizacji, działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe (organizacje non-profit) .

Określenie NGO (non-governmental organization) oznaczające or­ganizacje pozarządowe akcentuje niezależność tych organizacji od administracji publicznej (rządu). Z kolei nazwa non-profit odróż­nia je od organizacji drugiego sektora i podkreśla to, że ich działal­ność nie jest nastawiona na zysk, ale na zaspokajanie jakichś potrzeb. Nie znaczy to jednak, że organizacje nie mogą prowadzić działal­ności gospodarczej. Mogą, tyle tylko, że dochody są przeznaczane na dalszą działalność statutową. W 2006 roku działalność gospodar­czą zadeklarowało nieco ponad 8% organizacji. W ciągu ostatnich 2 lat udział procentowy organizacji ją prowadzących zmniejszył się dwukrotnie (w roku 2004 było ich 16%). Rośnie za to liczba organiza­cji angażujących się w działalność odpłatną nie dla zysku - nową for­mułę aktywności ekonomicznej, wprowadzoną przepisami Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W roku 2006, prowadzenie takiej działalności zadeklarowało około 15% organiza­cji, co oznacza dwukrotny wzrost w stosunku do roku 2004. Według wyników badań Stowarzyszenia Klon/Jawor, pobieranie opłat dekla­ruje prawie 40% organizacji. O tym, że taki stan rzeczy będzie się prawdopodobnie utrzymywał, przekonują odpowiedzi organizacji na pytanie o to, czy planują w najbliższym czasie podjąć działalność gospodarczą lub odpłatną. Tego rodzaju plany zadeklarowało ok. 5% organizacji (po 5% dla każdej z dwóch form).

Z raportu "Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych w Pol­sce 2006" wynika, że na koniec trzeciego kwartału 2006 roku w Pol­sce zarejestrowanych było 55 016 stowarzyszeń (nie licząc Ochotni­czych Straży Pożarnych) oraz 8 212 fundacji. Do lutego 2007 roku, liczba ta sięgnęła odpowiednio 63 411 w przypadku stowarzyszeń i 8 514 w przypadku fundacji. Każdego roku, w rejestrze REGON przybywa średnio 4-5 tysięcy nowych stowarzyszeń i 500 fundacji. Nie oznacza to jednak, że sektor pozarządowy istotnie zwiększa się o taką właśnie liczbę - w praktyce bowiem, w rejestrze tym figuru­ją również organizacje, które zakończyły już działalność, ale nie po­twierdziły tego wypisując się z rejestru.

Jeżeli natomiast chodzi o liczbę osób pracujących w sektorze poza­rządowym w Polsce to obecnie zatrudnienie w nim znajduje ok. 120 tys. osób (w przeliczeniu na pełne etaty daje to 65 tys. miejsc pracy). Organizacje pozarządowe są głównym miejscem pracy dla ok. 75 - 80 tys. osób (bez względu na formę zatrudnienia).

Najwięcej organizacji pozarządowych działa w obszarze "sportu, tu­rystyki, rekreacji i hobby" (39,2% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze pole swoich działań). Inne obszary działań wska­zywane najczęściej przez organizacje jako ich główne pola działań to: "kultura i sztuka" (12,8% organizacji), "edukacja i wychowanie" (10,3% organizacji) oraz "usługi socjalne i pomoc społeczna" (9,9% organizacji) i "ochrona zdrowia" (8%).

Największym problem, z jakim stykają się organizacje pozarządowe jest zła sytuacja finansowa i trudności w pozyskiwaniu środków. 73% instytucji wymienia ten problem na pierwszym miejscu. W 2005 roku organizacje pozarządowe najczęściej finansowały się ze składek człon­kowskich (59,5%), funduszy samorządowych (43,3%) i rządowych (19,3%), darowizn od osób fizycznych (35,5%) oraz darowizn od insty­tucji i firm (34,5%). Dodatkowym źródłem finansowania, które ułatwi­łoby realizację wyznaczonych celów mógłby być kredyt bankowy. Pro­blem polega jednak na tym, że warunkiem udzielenia kredytu przez bank jest posiadanie zdolności kredytowej oraz przedstawienie odpo­wiedniego zabezpieczenia. 81% organizacji pozarządowych twierdzi natomiast, że nie posiada żadnego istotnego majątku. Być może dla­tego, tylko 4% organizacji zaangażowało się w ciągu ostatnich 2 lat w znaczące inwestycje. Bardzo rzadko korzystały przy tym z oferty kre­dytowej banków (niespełna 1% wszystkich organizacji).

W 2005 roku przychody połowy organizacji nie przekroczyły 10 tys. zł. To o 3 tys. mniej niż w roku 2003 i o 9 tys. mniej niż w roku 2001. Co dziesiąta organizacja pozarządowa (10%) nie miała w roku 2005 żadnych przychodów, zaś mniej więcej 1 na 5 organizacji (20,4%) dysponowała przychodami nieprzekraczającymi 1 tys. zł. Ale już 19,3% organizacji rozporządzało budżetem większym niż 100 tys. zł, z czego co piąta (4% wszystkich organizacji) zadeklarowała przycho­dy przewyższające 1 mln zł.

Warto jednak zauważyć, że mimo to organizacje mogą stanowić atrak­cyjny rynek dla banków: całkowity budżet sektora pozarządowego w roku 2006 sięgnął bowiem ok. 7 mld złotych, z czego ok. 18% stano­wiły przychody z własnej działalności gospodarczej lub odpłatnej.



Biorąc pod uwagę realia funkcjonowania organizacji, zwłaszcza zaś wymogi związane z korzystaniem ze środków publicznych lub gran­tów oferowanych przez prywatne instytucje nie dziwi, że stopień ubankowienia organizacji pozarządowych jest jednak dosyć wysoki. 81% organizacji posiada rachunek bieżący w banku. Organizacje oka­zują się przy tym dość lojalnymi klientami - tylko 12% z nich w ciągu ostatnich 3 lat zmieniło bank. Pytane o to, z jakich produktów i usług najczęściej korzystają w swoich bankach (pytano o okres ostatnich 12 miesięcy), głównie wskazują oczywiście na wpłaty i wypłaty, przele­wy oraz subkonta. Około 10% korzysta także ze zleceń stałych i po­leceń zapłaty, elektronicznych i telefonicznych usług bankowych lub kart bankowych. 6,5% przechowuje środki na lokatach. Inne produk­ty wykorzystywane są przez nie tylko sporadycznie.

Od redakcji: Wstęp został opracowany na podstawie badania "Kon­dycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2006", przepro­wadzonego na zlecenie Stowarzyszenia Klon/Jawor przez Centrum Badania Opinii Społecznej na reprezentatywnej próbie ponad 1000 organizacji pozarządowych.



Organizacje pozarządowe wciąż nie są na tyle atrakcyjną grupą klien­tów dla banków, aby banki przygotowały dla nich specjalną ofertę produktową. Z badania przeprowadzonego przez portale NGO.pl oraz Bankier.pl wynika, że jedynie trzy banki w Polsce mają w swo­jej ofercie produkty skierowane wyłącznie do organizacji pozarządo­wych (są to: PKO BP, DnB Nord (dawny BISE) oraz Bank Pocztowy). Pozostałe instytucje finansowe oferują organizacjom pozarządowym produkty przeznaczone dla małych i średnich firm. Tylko nieliczne banki decydują się na udzielenie odstępstw od standardowych wa­runków, jeżeli ich klientem zostaje fundacja czy stowarzyszenie.

NASTĘPNA: PKO BP