Część aktów wydawanych w ramach Unii Europejskiej jest prawnie wiążąca, część natomiast ma charakter wyłącznie informacyjny. Rzeczą istotną jest właściwa ocena znaczenia poszukiwanego dokumentu. Sama treść stosownego aktu nie zawsze stanowi dostateczną wskazówkę, gdzie należy go poszukiwać. W związku z tym niezbędna jest znajomość, przynajmniej w podstawowym zakresie, typów dokumentów prawnych wydawanych przez Unię Europejską. Do dokumentów prawnie wiążących należy zaliczyć akty prawa pierwotnego i wtórnego. Aktami europejskiego prawa pierwotnego są przede wszystkim traktaty założycielskie wraz z towarzyszącymi im protokołami i aneksami to jest:
l Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (TEWWiS),
l Traktat o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej (TWE),
l Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (TEWEA).
Przedmiotową kategorię należy uzupełnić ponadto o kolejne traktaty nowelizujące traktaty założycielskie, w tym między innymi, Jednolity Akt Europejski, Traktat o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht), Traktat Amsterdamski czy Traktat Nicejski. Do źródeł prawa pierwotnego zalicza się również traktaty o przystępowaniu nowych członków (traktaty akcesyjne). Do grupy wtórnych źródeł prawa Unii Europejskiej należy kilka rodzajów aktów prawnych.
Dyrektywy (nie mające swojego odpowiednika w prawie polskim) skierowane są do państw członkowskich, które mają obowiązek za pomocą dostępnych im środków osiągnąć cel określony w danej dyrektywie. Dyrektywy wyznaczają swoim adresatom określony termin na adaptacje postanowień zawartych w dyrektywie do krajowego systemu prawa (zazwyczaj jest to termin dwóch lat). Istnieje zasada, że wyłącznymi adresatami dyrektyw są poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Wymienione akty prawne nie mogą być samoistną podstawa dochodzenia jakichkolwiek roszczeń przed sądami w poszczególnych krajach. Organy władzy państw Wspólnoty Europejskiej nie mogą domagać się od swoich obywateli zachowań lub postępowań zgodnych z treścią określonej dyrektywy. Jedynie przepisy krajowe wydane na podstawie odpowiedniej dyrektywy mogą być źródłem praw i obowiązków osób fizycznych i prawnych. Należy jednak mieć na uwadze, że duża liczba dyrektyw może mieć charakter quasi-wiążący dla podmiotów gospodarczych. Przyczyną takiego charakteru niektórych dyrektyw jest to, że niekiedy umożliwiają one pewne działania pod warunkiem dopełnienia określonych procedur zawartych w danej dyrektywie. Przykładem mogą być oznaczenia produktów. Przedsiębiorstwo, które ma zamiar umieścić na swoim produkcie oznaczenie CE, musi wytwarzać go zgodnie z zasadami opisanymi w dyrektywie, nawet jeżeli przepisy wewnętrzne danego kraju nie stawiają przed tym przedsiębiorcą takiego wymagania.
Do dyrektyw bardzo często dołączane są załączniki. Dokumenty te mają istotne znaczenie dla przedsiębiorców, gdyż to właśnie w załącznikach zawarte są szczegóły techniczne, tabele, zestawienia, normy, parametry. W każdej dyrektywie znajduje się preambuła. Ta część omawianego dokumentu wymienia dokumenty robocze, które były podstawą do uchwalenia dyrektywy. Ponadto w preambule znajduje się podstawą prawna wydania dyrektywy oraz szczegółowe wymienienie przyczyn regulacji określonego zagadnienia. Treść danej dyrektywy zawiera uzasadnienie, mające na celu właściwą wykładnię przepisów dyrektywy. Znajomość preambuły pozwala również na zapoznanie się ze stanem prawnym istniejącym w danej dziedzinie przed uchwaleniem dyrektywy.
Rozporządzenia - to akty prawne o ogólnym i abstrakcyjnym charakterze odpowiadające polskim ustawom. Odmiennie niż dyrektywy, rozporządzenia podlegają bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich. Taki zakres mocy wiążącej rozporządzeń oznacza, że ich treść kształtuje prawa i obowiązki osób fizycznych i prawnych. Rozporządzenia mogą być samoistną podstawą stosunków prawnych pomiędzy podmiotami oraz podmiotami i organami administracji państwowej, a także podstawa roszczeń dochodzonych w postępowaniu sądowym. Istnieją dwa rodzaje rozporządzeń - rozporządzenia podstawowe oraz rozporządzenia wykonawcze. Rozporządzenia wydawane są przez Parlament Europejski wraz z Radą Unii Europy albo przez Komisję Europejską w formie rozporządzenia uchwalony jest na przykład Kodeks Celny Unii Europejskiej. Rozporządzeniom mogą także towarzyszyć odpowiednie załączniki.
Decyzje - to akty prawne o charakterze indywidualnym, skierowane do konkretnie oznaczonych adresatów. Odpowiednikiem w polskim prawie tego rodzaju aktów są decyzje administracyjne. Adresatem decyzji Wspólnoty Europejskiej może być zarówno określone państwo członkowskie, jak i osoba fizyczna lub prawna. Decyzje wydawane są przez Komisję Europejską i przez Radę Europy. W wyjątkowych wypadkach organem współwydającym decyzje może być Parlament Europejski. Przykładem decyzji skierowanej do określonego podmiotu może być decyzja nakładająca na określone przedsiębiorstwo karę grzywny z tytułu naruszenia art. 82 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej (nadużycie przez przedsiębiorstwo pozycji dominującej).
Poza aktami prawnymi w ramach Wspólnot Europejskich powstaje wiele dokumentów prawnych nie mających charakteru wiążącego. Jednak ich znajomość może okazać się przydatna w niektórych przypadkach dla polskich przedsiębiorców, gdyż zawierają one informację pozwalające na właściwe zinterpretowanie (wykładnie) przepisów zawartych w dyrektywach lub rozporządzeniach, a także na poznanie przyszłych regulacji prawnych lub poglądów organów Wspólnoty Europejskiej na określone zagadnienie.
Do najważniejszych dokumentów o charakterze niewiążącym wydawanych na terenie Wspólnoty Europejskiej należą niżej wymienione.
l Opinie - to dokumenty, które służą do wyrażania stanowiska poszczególnych instytucji Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do określonego zagadnienia lub dokumentu. Opinie mogą być skierowane zarówno do państw członkowskich, jak i do określonych osób fizycznych i prawnych. Najczęściej jednak skierowane są do organów wewnętrznych Wspólnoty Europejskiej. Dokumenty te stanowią istotny element procesu decyzyjnego prowadzącego do przyjęcia aktu prawnego o charakterze wiążącym typu dyrektywa lub rozporządzenie.
l Zalecenia - to dokumenty skierowane do państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej. Zalecenia są wydawane przez Radę Unii Europejskiej lub Komisję i mają na celu ujednolicenie prawodawstwa obowiązującego w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. Zalecenia różnią się od dyrektyw brakiem mocy prawnej, gdyż nie są wiążące dla adresatów.
l Zielone Księgi - to dokumenty wydawane przez Komisję Europejską w formie komunikatu. Główną funkcją tych dokumentów jest rozpoczęcie dyskusji oraz procesu konsultacji nad określonym zagadnieniem. Zwykle Zielone Księgi nie zawierają projektów konkretnych rozwiązań legislacyjnych. Konsultacje rozpoczęte wydaniem Zielonej Księgi mogą zostać zakończone wydaniem Białej Księgi.
l Białe Księgi - to dokumenty także wydawane przez Komisję Europejską. W przeciwieństwie do Zielonej Księgi zawierają propozycje konkretnych rozwiązań w danej dziedzinie. Jeżeli Biała Księga zostanie przyjęta przez Radę Europy, staje się wówczas programem działania Wspólnot Europejskich w danym obszarze kompetencyjnym.
l Programy - to dokumenty przyjmowane przez Radę Europy. Stanowią spis działań, jakie organy europejskie podejmą w określonej dziedzinie i w określonym czasie. Kolejne programy są numerowane i publikowane w formie komunikatu Komisji.
l Uchwały - to dokumenty przyjmowane przez Radę i Parlament Europejski. Uchwały Rady, zawierające podstawowe uzgodnienia w danej dziedzinie, przyjęte przez ministrów państw członkowskich, często są odpowiedzią na komunikaty Komisji Europejskiej. Aczkolwiek uchwały Rady nie są prawnie wiążące, mogą wpływać na działania podejmowane przez rządy krajów członkowskich.
l Raporty - są to dokumenty publikowane przez Komisję Europejską w celu przedstawienia określonego stanu faktycznego oraz działań i osiągnięć Wspólnot Europejskich w danej dziedzinie. Najważniejsze znaczenie ma ogólny raport o działalności Unii Europejskiej, publikowany co roku zgodnie z wymogami Traktatu o Wspólnocie Europejskiej. Raporty Komisji Europejskiej najczęściej są skierowane do Rady Europy lub do Parlamentu Europejskiego.
REKLAMA
Dodaj komentarz
