Koszty uzyskania przychodów: Zmora przedsiębiorcy - czyli odsetki w obrocie gospodarczym

Dźwięk słowa "odsetki" u wielu przedsiębiorców wywołuje niemiłe skojarzenia. Najczęściej bowiem w obrocie gospodarczym odsetki związane są z uchybieniem terminu zapłaty określonych zobowiązań (np. będącym skutkiem problemów finansowych przedsiębiorcy) albo są wynikiem finansowania różnych przedsięwzięć zaciągniętym kredytem lub pożyczką.

1. Kredyt i pożyczka, czyli korzystamy z cudzego kapitału

2. "Kara" za spóźnienie, czyli odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań

Płacenie odsetek do przyjemności nie należy. Pewnym złagodzeniem tego przykrego obowiązku jest możliwość zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów, dzięki czemu przedsiębiorca zyskuje sposobność obniżenia podstawy opodatkowania. Niestety, nie wszystkie odsetki będą kosztem podatkowym. Aby przedsiębiorca mógł przyjąć je do kosztów uzyskania przychodów, należy pamiętać, że nie jest istotna przyczyna, która wywołała ich powstanie, ale rodzaj zobowiązania, którego odsetki dotyczą.

Zaciągając pożyczkę lub kredyt, pożyczkobiorca (kredytobiorca) otrzymuje do dyspozycji określoną sumę pieniędzy, którą jest zobowiązany zwrócić po upływie uzgodnionego czasu wraz z oprocentowaniem (odsetkami). W wykonywaniu działalności gospodarczej przedsiębiorca może się zetknąć z dwoma rodzajami odsetek od pożyczki (kredytu):

odsetkami będącymi wynagrodzeniem za pożyczkę (kredyt), które są ustalane jako umowne oprocentowanie z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów oraz

odsetkami należnymi za opóźnienie w spłacie pożyczki (kredytu).

Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w obu ustawach o podatku dochodowym generalnie nie uważa się za koszty uzyskania przychodu tej części wydatków, która związana jest ze spłatą kredytu lub pożyczki. Natomiast odsetkami zapłaconymi od kredytu lub pożyczki przeznaczonej na cele prowadzonej działalności gospodarczej, w przeciwieństwie do tej spłaty, przedsiębiorca może obciążyć koszty podatkowe. Podkreślenia jednak wymaga fakt, że w sytuacji gdy kredyt lub pożyczka w jakiejś części służy zaspokajaniu potrzeb niezwiązanych z działalnością gospodarczą, odsetki dotyczące tej części kredytu nie podlegają zaliczeniu w ciężar kosztów podatkowych. Ustawy o podatku dochodowym wyraźnie wskazują ponadto, że zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodu nie polegają naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone odsetki od zobowiązań, w tym również pożyczek (kredytów), o czym stanowi art. 23 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powyższe oznacza, że warunkiem koniecznym do zaliczenia odsetek w ciężar kosztów jest faktyczne poniesienie wydatków na ich zapłatę.

Przedsiębiorca spłacający odsetki od zaciągniętego kredytu (pożyczki) może się zetknąć z dwoma sposobami oprocentowania. Odsetki mogą być kapitalizowane - w tym przypadku zwiększają zadłużenie kredytobiorcy, mogą być także spłacane razem z ratą kapitałową kredytu. U dłużnika odsetki stają się kosztem dopiero w momencie ich zapłacenia. Odsetki od kredytów będą podlegały zaliczeniu do kosztów, w zależności od sposobu oprocentowania, bądź w dacie ich kapitalizacji - odsetki skapitalizowane, bądź w dacie faktycznej ich zapłaty - pozostałe odsetki.

Powyższe zasady zaliczania odsetek do kosztów uzyskania przychodów mają zastosowanie wyłącznie do zobowiązań, kredytów i pożyczek obrotowych. W przypadku bowiem gdy zobowiązanie, kredyty bądź pożyczki dotyczą inwestycji, odsetki naliczone do momentu oddania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, zwiększają koszty inwestycji. Odsetki naliczone po tej dacie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów na zasadach określonych we wskazanych wyżej ustawach podatkowych, czyli w momencie ich faktycznej zapłaty.

NASTĘPNA: "Kara" za spóźnienie, czyli odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań