Wielka nowelizacja kodeksu karnego skarbowego - zmiany w przepisach procesowych

Niniejszy artykuł stanowi kontynuację cyklu poświęconego nowelizacji kodeksu karnego skarbowego. Druga część omawia zmiany, których głównych celem jest dostosowanie przepisów procesowych k.k.s. do powiązanych z nimi systemowo przepisów kodeksu postępowania karnego (k.p.k.). Dotychczasowy brak spójności, a także istniejące luki w przepisach postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe były źródłem trudności w praktycznym stosowaniu przepisów k.k.s.

1. Stosowanie przepisów ogólnych kodeksu postępowania karnego

2. Postępowanie przygotowawcze

3. Postępowanie przed sądem - tryb zwyczajny i uproszczony

4. Wniosek o skazanie bez postępowania dowodowego

5. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

6. Szczególne tryby postępowania

Nowa redakcja przepisu art. 142 § 1 k.k.s., zmienia­jąca zapis: "przed finansowym organem..." na "przez finansowy organ...", usuwa wątpliwości w kwestii uprawnień organów (finansowych, niefinansowych oraz prokuratora) do prowadzenia postępowania o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Obecnie jedynie organy finansowe mają uprawnienia do prowadzenia omawianego tu postępowania (nie mają owych uprawnień ani prokurator, ani organy nie­finansowe).

Dodany został art. 143a, nakazujący przeprowadzenie wstępnej kontroli wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i przyznający organowi finansowemu prawo zwrócenia wniosku osobie, od której on pochodzi w celu usunięcia braku formalnego (w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku).

Przykład

Wniosek złożył sprawca niemający ukończonych 18 lat, a powinien to zrobić przedstawiciel ustawowy takiego sprawcy.

Do najistotniejszych zmian należy zmiana doty­cząca formy orzeczenia sądu o zezwoleniu na ­dobro­wolne poddanie się odpowiedzialności. Zgodnie ze zmienionym przepisem art. 148 § 1 i 5, uwzględniając wniosek, sąd orzeka wyrokiem (przed nowelizacją orzeczenie miało formę postanowienia). Jest to systemowa zmiana z powodów konstytucyjnych (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że przypisanie odpowiedzialności karnej przez sąd może nastąpić wyłącznie wyrokiem).

Znowelizowany przepis art. 149 § 1 pkt 1 k.k.s. zakazuje orzeczenia przez sąd tytułem grzywny kwoty innej niż uiszczona przez sprawcę (i ustalona w toku negocjacji). Przed nowelizacją sąd nie mógł orzec kwoty wyż­szej (a więc mógł orzec karę niższą od ustalonej w postępo­waniu negocjacyjnym).

Postępowanie odwoławcze i nadzwyczajne środki zaskarżenia

Zmieniony przepis art. 167 k.k.s. ustanawia zasadę, że zażalenie na postanowienie finansowego organu postępowania przygotowawczego rozpoznaje organ nadrzędny, a w wypadkach przewidzianych przez ustawę - prokurator sprawujący nadzór nad postępowaniem albo sąd.

Przykład

Podejrzany złożył zażalenie do urzędu skarbowego na wydane przez ten finansowy organ postanowienie o umorzeniu dochodzenia z uwagi na błędną podstawę umorzenia. Zażalenie rozpoznaje izba skarbowa, która wydaje postanowienie. W wypadku nieuwzględnienia zażalenia podejrzanemu przysługuje zażalenie do sądu na to postanowienie (art. 306 § 2 k.p.k. w zw. z art. 122 § 1 pkt 2 k.k.s.).

Nowa redakcja przepisu art. 165 k.k.s. wprowadza obligatoryjny udział finansowego organu postępowania przygotowawczego w rozprawie w sądzie odwoławczym lub w posiedzeniu sądu w kwestii wznowienia postępowania, jeżeli wnosił on akt oskarżenia do sądu pierwszej instancji, a następnie złożył apelację od wyroku, chyba że prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej.

Zmieniony przepis art. 169 k.k.s.

ustanawia przymus adwokacki w odniesieniu do kasacji wnoszonej przez podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej oraz przez interwenienta.

Jednocześnie przepis ten usuwa pojawiającą się niejasność, upoważniając wyraźnie radców prawnych (oprócz adwokatów) do wniesienia kasacji oraz wniosków o wznowienie postępowania.

POPRZEDNIA: Wniosek o skazanie bez postępowania dowodowego

NASTĘPNA: Szczególne tryby postępowania