Wielka nowelizacja kodeksu karnego skarbowego - zmiany w przepisach procesowych

Niniejszy artykuł stanowi kontynuację cyklu poświęconego nowelizacji kodeksu karnego skarbowego. Druga część omawia zmiany, których głównych celem jest dostosowanie przepisów procesowych k.k.s. do powiązanych z nimi systemowo przepisów kodeksu postępowania karnego (k.p.k.). Dotychczasowy brak spójności, a także istniejące luki w przepisach postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe były źródłem trudności w praktycznym stosowaniu przepisów k.k.s.

1. Stosowanie przepisów ogólnych kodeksu postępowania karnego

2. Postępowanie przygotowawcze

3. Postępowanie przed sądem - tryb zwyczajny i uproszczony

4. Wniosek o skazanie bez postępowania dowodowego

5. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

6. Szczególne tryby postępowania

Zmienione przepisy § 1 i 2 art. 161 oraz dodane § 3-5 do art. 161 k.k.s. modyfikują instytucję skazania bez postępowania dowodowego (zwaną także dobrowolnym poddaniem się karze - a nie odpowiedzialności). Jeżeli wniosek taki oskarżony składa przed rozprawą, sąd może go rozpoznać na posiedzeniu i ­uwzględniając wniosek - skazać oskarżonego wyrokiem (art. 161 § 3 k.k.s.). Należy tu zauważyć, że o ile w powszechnym procesie karnym możliwość taka występuje - zgodnie z art. 474a k.p.k. - tylko w postępowaniu uproszczonym, o tyle w sprawach o przestępstwa skarbowe dopuszczalna jest także w postępowaniu zwyczajnym. Wniosek trzeba złożyć najpóźniej przed ­za­koń­czeniem pierwszego przesłuchania wszystkich oskar­żonych w tej sprawie (art. 387 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.).

Jeżeli w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia skarbowego nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, warunkiem uwzględnienia wniosku jest obligatoryjne uiszczenie tej wymagalnej należności w całości w wyznaczonym terminie (art. 161 § 1 k.k.s.). Przed nowelizacją był to warunek fakulta­tywny.

Uwzględniając wniosek, sąd skazuje oskarżonego wyrokiem, który powinien być zgodny co do kary i środka karnego z ostateczną wersją wniosku.

Znowelizowany przepis art. 164 k.k.s. utrzymuje istniejącą dotąd możliwość natychmiastowej wykonalności orzeczenia wymierzającego karę grzywny za wykroczenie skarbowe (w stosunku do ukaranego przebywa­jącego jedynie czasowo na terytorium RP albo niema­jącego na tym terytorium stałego miejsca zamieszkania lub pobytu), wprowadza jednocześnie możliwość zatrzy­mania paszportu lub innego dokumentu uprawnia­jące­go do przekroczenia granicy na czas do uiszczenia kary grzywny lub wykonania zastępczej kary pozba­wienia wolności. Za takim rozwiązaniem opowiada się praktyka, zwłaszcza organy celne.

Nowelizacją wprowadzono do k.k.s. nowy autonomiczny przepis art. 161a, który nakazuje rozpoznawanie przez sąd sprawy karnej skarbowej w dalszym ciągu, w niezmienionym składzie, jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie skarbowe. Przepis usuwa wątpli­wości praktyków w tej kwestii.

POPRZEDNIA: Postępowanie przed sądem - tryb zwyczajny i uproszczony

NASTĘPNA: Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności