Zmiany nowelizacyjne można tu podzielić na dwie grupy. Pierwsza to liczne zmiany wynikające z konieczności dostosowania autonomicznych przepisów procesowych k.k.s. do szerokich zmian w powszechnej procedurze2) i w konsekwencji usunięcie dotychczasowych niespójności, luk i niejasności. Druga grupa zmian ma na celu dalsze usprawnienie postępowania.
Zmienione przepisy art. 133 k.k.s. i 134 k.k.s. oraz dodane art. 134a, art. 151a i 151b k.k.s. ustanawiają dwie formy postępowania przygotowawczego, tj. śledztwo i dochodzenie. W art. 151a k.k.s. określono katalog spraw, w których prowadzone jest śledztwo. Tak więc śledztwo prowadzi się tylko w sprawach o przestępstwa skarbowe, jeżeli:
popełnione zostały w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary, określonych w art. 37 § 1 k.k.s. lub w art. 38 § 2 k.k.s.,
osobą podejrzaną jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz Policji, ABW lub Agencji Wywiadu,
osobą podejrzaną jest funkcjonariusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad tym organem finansowym,
oskarżony lub osoba podejrzana jest pozbawiona wolności w tej lub innej sprawie, chyba że zastosowano zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie wobec sprawcy ujętego na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem,
zachodzi obrona obligatoryjna (art. 79 § 1 k.p.k.).
W pozostałych sprawach o przestępstwa skarbowe prowadzi się dochodzenie, chyba że prokurator lub organ finansowy zarządzi odmiennie ze względu na wagę lub zawiłość sprawy (art. 151a § 2 i art. 151b § 1 k.k.s.).
Prokurator prowadzi śledztwo w sprawach wymienionych wyżej w pkt 2 i 3 (z uwagi na osobę podejrzaną). W tych sprawach prokurator nie może powierzyć innemu organowi prowadzenia śledztwa w całości (art. 151b § 2 k.k.s.); może tylko powierzyć wykonanie przeprowadzenia poszczególnych czynności, jeżeli pojawi się taka potrzeba (np. przesłuchanie świadków, dokonanie przeszukania, oględzin, zatrzymanie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie).
W pozostałych sprawach uprawnienia do prowadzenia śledztwa mają finansowe i niefinansowe organy postępowania przygotowawczego (tzw. śledztwo skarbowe).
W tych sprawach prokurator może zastrzec do wykonania osobistego jakąkolwiek czynność śledztwa (art. 151b § 3 k.k.s.).
We wszystkich sprawach o wykroczenia skarbowe prowadzone jest dochodzenie (art. 152 k.k.s.), które może ograniczyć się do przesłuchania podejrzanego i w razie potrzeby także do innych czynności (dochodzenie ograniczone, zwane także zapiskowym).
Zmieniony przepis art. 153 § 1 k.k.s. ustanawia okres 3 miesięcy na przeprowadzenie postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwo skarbowe. W razie niezakończenia postępowania w tym terminie organ nadrzędny nad organem prowadzącym postępowanie może przedłużyć je na okres do 6 miesięcy3). Jeżeli postępowania nie zakończono w przedłużonym 6-miesięcznym terminie, to w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres ten może przedłużyć właściwy prokurator na dalszy czas oznaczony. Natomiast dochodzenie w sprawie o wykroczenie skarbowe powinno być zakończone w ciągu 2 miesięcy, a organ nadrzędny nad organem prowadzącym dochodzenie może je przedłużyć na czas oznaczony (art. 153 § 3 k.k.s.).
Znowelizowany art. 156 k.k.s. reguluje ważną instytucję - skazania bez rozprawy w postępowaniu w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Prokurator lub organ finansowy może umieścić w akcie oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary lub środka karnego za zarzucane mu przestępstwo lub wykroczenie skarbowe bez przeprowadzenia rozprawy sądowej. Wniosek w sprawie o przestępstwo skarbowe może dotyczyć wymierzenia oskarżonemu kary z zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenia orzeczenia środka karnego określonego w art. 22 § 2 pkt 2-6 k.k.s., odstąpienia od ich wymierzenia lub warunkowego zawieszenia wykonania kary. Wystąpienie z takim wnioskiem nie jest możliwe w przypadku, gdy zarzucany oskarżonemu czyn wypełnia znamiona przestępstwa skarbowego, popełnionego w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary.
Od tej zasady znowelizowany art. 156 § 1 pkt 1 k.k.s. wprowadza wyjątki. Zgodnie z nowym przepisem można wystąpić z wnioskiem o skazanie bez rozprawy sądowej, jeżeli:
wymagalna należność publicznoprawna została w całości uiszczona (art. 37 § 3 k.k.s.) przy przesłankach: uszczuplenia tej należności dużej wartości (art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.) i popełnienia ciągu przestępstw skarbowych (art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s.),
sprawca odstąpił od udziału w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym i ujawnił przed organem ścigania istotne okoliczności zamierzonego przestępstwa skarbowego oraz zapobiegł jego popełnieniu (art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s.).
W sprawach o wykroczenie skarbowe można wnioskować o wymierzenie kary grzywny nieprzekraczającej dziesięciokrotności minimalnego wynagrodzenia albo orzeczenia środka karnego określonego art. 47 § 2 pkt 2 lub 3 k.k.s. bądź też o odstąpienie od ich wymierzenia.
Jeżeli przestępstwem lub wykroczeniem skarbowym uszczuplono należność publicznoprawną, sąd uzależnia uwzględnienie wniosku od jej uiszczenia w całości w wyznaczonym terminie (art. 156 § 3 k.k.s.). Tak więc warunkiem uwzględnienia wniosku jest uiszczenie wymagalnej należności publicznoprawnej. Sąd nie może uwzględnić wniosku, gdy należy orzec przepadek przedmiotów, a interwenient sprzeciwił się wnioskowi (art. 156 § 4 k.k.s.).
Dodaj komentarz
