WAŻNE

Zwiększone rezerwy na franki zdecydują o obrazie sektora bankowego w 2020 roku

2020-01-15 15:00
publikacja
2020-01-15 15:00

W 2020 roku bankom przyjdzie zmierzyć się z rosnącą liczbą pozwów ze strony kredytobiorców frankowych. Przechylająca się na korzyść klientów linia orzecznicza sądów sprawi, że będzie to rok zwiększonych rezerw na te kredyty - oceniają analitycy.

/ Shutterstock

Łącznie rezerwy wynieść mogą w tym roku około 2 mld zł, co obniży zyskowność banków i będzie wyzwaniem dla tych instytucji, które już teraz są w trudniejszej sytuacji kapitałowej.

"Tematem przewodnim na 2020 rok są kredyty frankowe. Zakładamy, że rezerwy banków na ryzyko tych portfeli będzie się materializowało, więc dość negatywnie postrzegamy ten sektor w tym roku" - powiedziała PAP Biznes Marta Czajkowska-Bałdyga, analityczka Haitong Banku.

Zainteresowanie pozywaniem banków przez frankowiczów wzrosło po majowej opinii Rzecznika Generalnego TSUE, które było bardzo korzystne dla konsumentów. Październikowy wyrok TSUE w sprawie kredytu państwa Dziubaków, a także styczniowa decyzja warszawskiego sąd okręgowego o unieważnieniu tego kredytu była oczekiwana zarówno przez banki, jak i same środowisko frankowiczów.

Pierwszej fali zwiększonej liczby wyroków rynek spodziewa się w ciągu kilku najbliższych miesięcy, kiedy sądy powrócą do spraw zawieszonych z uwagi na oczekiwanie na wyrok TSUE. Kolejna fala rozstrzygnięć, związana z pozwami, które są efektem majowej opinii Rzecznika Generalnego TSUE, spodziewana jest w drugiej połowie roku, a wyroki sądów po pozwach złożonych po październikowym wyroku TSUE to już raczej perspektywa 2021 roku.

Według przeprowadzonej przez Związek Banków Polskich ankiety w 2019 roku prawomocnie na korzyść banków rozstrzygnięto ponad 70 proc. sporów sądowych w sprawie kredytów walutowych. Przedstawiciele ZBP w połowie grudnia przyznawali jednak, że po październikowym wyroku TSUE trend był mniej korzystny dla banków i duża część wyroków jest już korzystna dla klientów.

Z danych kancelarii Votum w IV kwartale 2019 roku już około 74 proc. sądowych wyroków w sprawach kredytów indeksowanych czy denominowanych do franka szwajcarskiego była korzystna dla konsumentów.

Nadchodzi era dużych rezerw na franki

Sytuacja wokół frankowych kredytów hipotecznych nie pozostanie bez wpływu na bilanse banków. Prezes PKO BP Zbigniew Jagiełło już w listopadzie oceniał, że kwestia tworzenia takich rezerw może wyjaśnić się wynikach za IV kwartał 2019 roku. Wiceprezes tego banku mówił, że w sektorze może przeważać podejście portfelowe do tworzenia rezerw przez banki, a same rezerwy będą się zmieniać stopniowo, w miarę kształtowania się orzeczeń sądów.

Druga spowiedź frankowca. "Czekam na masę krytyczną"

Druga spowiedź frankowca.

Zaciągnął kredyt w najgorszym możliwym momencie, płacąc 1,92 zł za franka. 7 lat temu mówił, że był „finansowym lemingiem”, ale nie żałuje. Teraz, przed półmetkiem spłaty, zastanawia się, czy warto ryzykować sądowy spór z bankiem.

"Wszystko wskazuje na to, że banki będą zawiązywały rezerwy portfelowe już w IV kwartale 2019 roku. Przynajmniej na takim stanowisku stoją obecnie audytorzy. Zakładaliśmy, że to nastąpi dopiero w 2020 roku. Banki będą musiały oszacować napływ nowych spraw sądowych i ocenić prawdopodobieństwo przegranej na podstawie opinii prawnych" - powiedział Maciej Marcinowski, analityk DM Trigon.

O pierwszych większych rezerwach na portfel walutowy, które obciążą wyniki za IV kwartał, informował już Santander Bank Polska. Rezerwa na ryzyko prawne związane z portfelem walutowych kredytów hipotecznych wynieść ma 173 mln zł, podczas gdy po III kwartałach 2019 roku było to 76,1 mln zł.

Analitycy oceniają, że rezerwy w podobnej skali pojawią się także w innych bankach z ekspozycją na walutowe kredyty hipoteczne.

"Zawiązana na ten cel rezerwa stanowi 1,5 proc. oraz 1 proc. portfela walutowych kredytów hipotecznych brutto, odpowiednio, w Santander Bank Polska oraz Santander Consumer Banku. Komunikat Santandera oznacza w naszym przekonaniu, że podobne rezerwy pojawią się również w innych bankach z ekspozycją na walutowe kredyty hipoteczne, a relatywnie największe będą w Millennium, mBanku, Getin Noble Banku, w PKO BP oraz w BNP Paribas. Nieznaczne rezerwy powinny się pojawić także w Pekao oraz ING BSK, których ekspozycja jest znacznie mniejsza" - uważa Michał Fidelus, analityk BDM.

"Spodziewam się, że pierwsze, większe rezerwy banki zawiążą już w wynikach IV kwartału. Założyłam 1 proc. portfela franków szwajcarskich, co oznaczać będzie około 1 mld zł rezerw na kredyty hipoteczne frankowe" - powiedziała Marta Czajkowska-Bałdyga, analityczka Haitong Banku.

Korzystne wyroki dla konsumentów to wyższe rezerwy

Z danych ZBP wynika, że obecnie sprawy sądowe toczące się przeciwko bankom odnośnie kredytów walutowych, dotyczą 1,7 proc. całkowitej liczby udzielonych kredytów walutowych, a biorąc pod uwagę jedynie czynne umowy odsetek ten wynosi 3,6 proc.

Zdaniem rynkowych ekspertów liczba pozwów przeciwko banków będzie coraz większa, a same sądy coraz częściej będą stawały po stronie konsumentów. Sytuacja ta nie pozostanie bez wpływu na wielkość rezerw zawiązywanych przez banki.

"Wydaje nam się, że banki nie doszacują skali napływu nowych spraw i rezerwy będą na razie niskie, po czym zwiększą się w kolejnych kwartałach" - ocenił Marcinowski.

Marta Czajkowska-Bałdyga założyła, że rezerwy stanowić będą rocznie około 2 proc. portfela kredytów we frankach szwajcarskich, co przy obecnym poziomie kredytów, daje poziom około 2 mld zł rezerw rocznie.

"Trzeba pamiętać, że wielkość rezerw trudno obecnie oszacować – mogą być one albo dużo mniejsze, albo dużo większe. Jeśli banki musiałyby pod wpływem audytorów +włożyć+ te kredyty do tzw. koszyka drugiego, gdzie średnie rezerwy wynoszą ok. 5-7 proc. portfela, to wartość zawiązanych rezerw byłaby istotnie wyższa" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Zgodnie ze standardem MSSF 9 banki przy kalkulacji odpisów kredytowych "zdrowe" kredyty wkładają do tzw. koszyka 1, natomiast kredyty, dla których znacząco wzrósł poziom ryzyka kredytowego, trafiają już do tzw. koszyka 2.

Jej zdaniem wyroki krajowych sądów są nadal mało przewidywalne, a kursy akcji banków będą w 2020 roku pod presją tych wyroków.

"Ryzyko związane z portfelem kredytów hipotecznych CHF to jedno z podstawowych ryzyk na kolejne lata dla banków, które prawdopodobnie może zacząć się materializować w 2020 roku. Kursy akcji banków będą bardzo nieprzewidywalne i mogą mocno fluktuować w zależności od tego, w którą stronę pójdzie interpretacja sądów. Rynek czeka na ewentualną wypowiedz SN w tej sprawie, ale w składzie co najmniej 7 sędziów" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Pod wpływem obaw o portfele frankowe kursy banków znalazły się pod presją już w 2019 roku. Indeks branżowy WIG Banki spadł w zeszłym roku o 9,2 proc., z czego w samym IV kwartale o 5,2 proc. Mocno zniżkowały przede wszystkim akcje banków z dużymi portfelami takich kredytów – Bank Millennium stracił około 34 proc., Santander Bank Polska 14,2 proc., mBank 8,2 proc., a PKO BP 12,7 proc.

W grudniowym raporcie o stabilności systemu finansowego NBP oceniał, że najprawdopodobniej w najbliższych kwartałach banki zdecydują się na utworzenie dodatkowych rezerw lub odpisów, związanych z tym ryzykiem. NBP rekomendował, by banki i audytorzy skutecznie współdziałały w celu wypracowania spójnego podejścia do tworzenia tych rezerw.

Wyższe rezerwy to nie tylko niższe zyski

Dodatkowe rezerwy na portfele frankowe obniżą zyskowność banków w 2020 roku, jednak dla niektórych banków konsekwencje wysokich rezerw mogą być o wiele bardziej dotkliwe. Z niedoborami kapitałowymi boryka się już teraz między innymi Getin Noble Bank. Kredyty walutowe stanowią 25 proc. całego portfela banku.

"Drugą istotną sprawą dla całego sektora w 2020 roku są niedobory kapitałowe w sektorze, na co wskazał NBP w swojej publikacji na temat stabilności finansowej" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

"Ryzyko związane z niedoborami kapitałowymi i ewentualnych działań restrukturyzacyjnych niektórych banków dotyczy dość istotnych graczy. Niedobory kapitałowe w przypadku Getin Noble Banku mogą się pogłębić, jeśli bank będzie musiał zawiązywać duże rezerwy na kredyty frankowe" - dodała.

NBP oceniał wcześniej, że trudna sytuacja kapitałowa niektórych banków wymaga zwiększenia efektywności ich auto-sanacji.

"NBP oczekuje zwiększenia efektywności auto-sanacji niektórych banków w trudnej sytuacji kapitałowej, a w przypadku jej nieskuteczności, podjęcia działań restrukturyzacyjnych. Temat dotyczy póki co Idea Banku, ale w przypadku istotnych odpisów na CHF, również Getin Noble Banku" - powiedział Marcinowski.

Według NBP kumulacja problemów pojedynczych podmiotów może mieć, poprzez wzrost kosztu finansowania systemu gwarancji depozytowych i procesu restrukturyzacji, negatywne skutki finansowe także dla pozostałych banków.

Według zapowiedzi prezesa Bankowego Funduszu Gwarancyjnego banków nie czeka jednak w 2020 roku skokowy wzrost płaconych składek. Pod koniec grudnia BFG informował, że jeżeli nie zajdą jakieś poważne "zmiany okoliczności" to suma składek banków na BFG w 2020 r. wzrośnie o 12 proc. do ok. 3,13 mld zł.

Analitycy spodziewają się, że dzięki zmianie struktury płaconych składek, nie będą one już tak mocno obciążały wyników I kwartału, jak to było w poprzednich latach.

"Zgodnie z ostatnimi doniesieniami medialnymi, spodziewamy się wzrostu składek na BFG o około 12 proc. Myślę, że składki tak mocno nie obciążą wyników banków w I kwartale, natomiast wyższa będzie składka na fundusz gwarancyjny banków" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Wyniki banków będzie także obciążało małe TSUE

Analitycy zwracają uwagę, że negatywny wpływ na wyniki sektora w 2020 roku będą miały także koszty tzw. małego TSUE. W połowie września zeszłego roku TSUE uznał, że przy wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego bank musi oddać wszystkie jego koszty proporcjonalnie obniżone. Kredytodawcy muszą rozliczyć się m.in. z: prowizji, opłaty przygotowawczej oraz ubezpieczenia.

Pierwsze rezerwy z tym związane banki zawiązały już w IV kwartale 2019 roku, niektóre z nich zapowiedziały podjęcie działań mających na celu odrobienie ubytków w przychodach po tym wyroku TSUE.

"Szacując wyniki sektora w 2020 roku, należy uwzględnić także efekt małego TSUE, który wywierać będzie presję na marże odsetkową, ze względu na konieczność zwrotu opłat. Banki szacują wpływ tego wyroku TSUE na około 1,2 mld zł rocznie" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Analitycy zwracają uwagę, że koszty dla sektora mogą być wyższe, przy niekorzystnej dla sektora opinii UOKiK, w sprawie realizacji zwrotów prowizji.

Rok przyniesie kolejne zwolnienia w bankach

W 2020 roku banki zmierzą się ze spowolnieniem gospodarczym, co będzie rodzić pytanie o jakość portfeli kredytowych, ze względu na możliwe problemy części klientów ze spłatą swoich zobowiązań.

"Rynek postrzega odpisy kredytowe jako największe ryzyko do wyników banków w przyszłym roku. Koszty ryzyka w sektorze powoli rosną od 3 lat, pomimo silnego otoczenia makro, zobaczymy jak sobie poradzą podczas spowolnienia" - powiedział Marcinowski.

"Detal powinien być mocny, a w korporacjach dużo zależy od rentowności firm. Pomimo spowolnienia, widzimy argumenty za tym, że rentowności wcale nie muszą spaść, dlatego w prognozach zakładamy tylko niewielki wzrost kosztów ryzyka" - dodał.

Z kolei Marta Czajkowska-Bałdyga spodziewa się, że koszt ryzyka będzie w bankach w 2020 roku na podobnych poziomach jak w 2019 roku, może być jednak nieco wyższy po stronie kredytów detalicznych. Jej zdaniem bieżący rok przyniesie za to kolejną falę zwolnień grupowych w bankach.

"W sektorze będzie widoczna presja na wyższe koszty, efekt ten może być osłabiony przez przeprowadzone w 2019 roku zwolnienia pracowników. Nie wykluczam, że w 2020 roku zobaczymy kolejną falę zwolnień grupowych w bankach, co będzie częściowo efektem zmian właścicielskich oraz trendów rynkowych" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Zdaniem analityków podwyżka płacy minimalnej nie przełoży się raczej na wydatki osobowe w bankach, ale pewnie będzie ona miała wpływ na wysokość tzw. pozostałych kosztów.

Rynek ocenia, że popyt na kredyty detaliczne w 2020 roku utrzyma się na dość dobrym poziomie.

"Zakładam, że złotowe kredyty hipoteczne będą rosły w tempie ok. 10 proc. - duży popyt może pozwolić bankom na zwiększenie marży. W kredytach konsumpcyjnych także zakładam, że marże nieco wzrosną w efekcie ostatniego wyroku TSUE" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

"Spodziewane wolniejsze tempo wzrostu PKB w 2020 roku oraz szczyt inwestycji wspieranych z funduszy EU, prawdopodobnie będzie miało przełożenie na kredyty korporacyjne" - dodała.

Analitycy zwracają uwagę, że po sfinalizowaniu w 2019 roku przez Bank Millennium zakupu Eurobanku oraz zakończeniu fuzji operacyjnej BNP Paribas Bank Polska z przejętymi aktywami Raiffeisen Bank Polska w 2020 roku rynek czekać będzie na transakcję sprzedaży mBanku.

"mBank będzie z pewnością jednym z tematów, które będzie z uwagą śledzony przez rynek w 2020 roku" - powiedziała Czajkowska-Bałdyga.

Według nieoficjalnych informacji wstępne oferty na mBank mogą być składane od środy, 15 stycznia.

Sebastian Karbarczyk (PAP Biznes)

seb/ gor/

Źródło:PAP Biznes
Tematy
Rozwiń firmę z terminalem płatniczym

Rozwiń firmę z terminalem płatniczym

Advertisement

Komentarze (1)

dodaj komentarz
benedykt_
Tak banksterzy, procesy są w toku, kolejka rośnie i wkrótce pójdziecie do kryminałów w skarpetkach, a teraz odkładajcie rezerwy na zwrot wpłaconych wam franków, które otrzymaliście od oszukanych przez was i okradanych wciąż w biały dzień klientów, bo innych franków na ten cel nigdy przecież nie mieliście, po cóż Tak banksterzy, procesy są w toku, kolejka rośnie i wkrótce pójdziecie do kryminałów w skarpetkach, a teraz odkładajcie rezerwy na zwrot wpłaconych wam franków, które otrzymaliście od oszukanych przez was i okradanych wciąż w biały dzień klientów, bo innych franków na ten cel nigdy przecież nie mieliście, po cóż mielibyście je mieć, skoro umowy są w złotych polskich i klienci, których orżnęliście otrzymali złotówki, franka na oczy nie widzieli, tak jak i wy? Jesteście bandą zwykłych złodziei.Ale przyjdzie kreska na Mecheska.

Powiązane: Frankowcy w sądach

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki