Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy - po wyroku TK

Zasiłek opiekuńczy przysługuje, gdy konieczne jest osobiste sprawowanie opieki m.in. nad chorym dzieckiem w wieku do 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny.


Dotychczas prawo do tego rodzaju zasiłku nabywały jedynie osoby podlegające ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo. Zasada ta uległa zmianie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2007 r.


Zmiana od 16 marca 2007 r.

Toczące się przed Trybunałem postępowanie dotyczyło art. 32 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.), w zakresie kręgu osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego. Przepis ten pozwalał nabyć prawo do tego zasiłku jedynie ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt P 45/06 orzekł, iż art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 powołanej wyżej ustawy w części, w jakiej zawiera słowo „obowiązkowo”, jest niezgodny z Konstytucją RP. Takie rozstrzygnięcie powoduje, że osoby podlegające ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie również mają prawo do zasiłku opiekuńczego.

A zatem, od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. nr 47, poz. 318), tj. od 16 marca 2007 r. prawo do zasiłku opiekuńczego nabywają ubezpieczeni, którzy są objęci dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Są to m.in.:

  • osoby prowadzące pozarolniczą działalność,
  • osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  • osoby współpracujące z powyższymi.


Zasiłek nie w każdej sytuacji

Jak informuje ZUS, wspomniany wyrok należy stosować zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Oznacza to, że osoby objęte dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym nabywają prawo do zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat oraz innym chorym członkiem rodziny. Nie mają natomiast prawa do zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do ukończenia lat 8 w przypadku:

  • nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza,
  • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi sprawowanie opieki,
  • pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej.

Tym samym więc, prostujemy podaną w GP nr 21 błędną informację, iż w razie konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w określonych przez przepisy okolicznościach, osoba ubezpieczona chorobowo dobrowolnie także otrzyma zasiłek opiekuńczy.


Realizacja wyroku

W kwestii realizacji wyroku obowiązują opracowane przez ZUS zasady postępowania.

Przede wszystkim, prawo dochodzenia wypłaty zasiłku mają ubezpieczeni, którym przed dniem ogłoszenia wyroku TK odmówiono prawa do zasiłku opiekuńczego.

W sprawach zakończonych decyzją ostateczną, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu, ma zastosowanie przepis art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Można bowiem żądać wznowienia postępowania m.in. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydana została decyzja. Przy czym skargę na wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Na podstawie tego przepisu osobom, które wystąpią z wnioskami o wypłatę zasiłku opiekuńczego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału, tj. do 16 kwietnia 2007 r., prawo do tego zasiłku będzie ustalone ponownie.

W sprawach, które zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu, ma natomiast zastosowanie przepis art. 4011 oraz art. 407 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 ze zm.). W tych przypadkach prawo do zasiłku opiekuńczego zostanie ustalone ponownie, jeśli z wnioskiem w tej sprawie ubezpieczony wystąpi w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia TK, tj. do 16 czerwca 2007 r. Co więcej, zasiłek opiekuńczy będzie można wówczas otrzymać za okres od dnia 1 września 1999 r., tj. od daty obowiązywania ustawy o świadczeniach pieniężnych (...). Ten akt prawny bowiem od początku obowiązywania nie przewidywał prawa do zasiłku opiekuńczego dla osób podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Uwaga! 
W razie zgłoszenia przez ubezpieczonego wniosku po upływie wymienionych wyżej terminów, prawo do zasiłku opiekuńczego za okres przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału nie zostanie ustalone ponownie.


Gdy nie było wniosku o zasiłek

Wyrok TK ma zastosowanie także do ubezpieczonych, którzy przed dniem ogłoszenia wyroku nie występowali z wnioskiem o wypłatę zasiłku opiekuńczego, a co za tym idzie ZUS nie wydawał decyzji w ich sprawach.

Generalnie roszczenie o wypłatę zasiłku opiekuńczego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Jeżeli zaś niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.

I tak, jeżeli osoba zainteresowana przedłoży niezbędne dokumenty potwierdzające niemożność wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania opieki za okres przed 16 marca 2007 r., ZUS ustali prawo do zasiłku opiekuńczego w oparciu o wspomnianą wyżej zasadę. Przy czym data ogłoszenia wyroku TK będzie tu potraktowana jako dzień, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia o zasiłek. Wypłata zasiłku opiekuńczego nastąpi więc w tych przypadkach za okres przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego pod warunkiem, że wniosek w tej sprawie zostanie zgłoszony przed upływem 6 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku, tj. do 17 września 2007 r.

Dodajmy, że wypłata ta nastąpi bez odsetek.


Zawsze wymagany wniosek

Zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad chorym dzieckiem lub członkiem rodziny ustala się na podstawie zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA. Ponadto ubezpieczony ubiegający się o takie świadczenie każdorazowo zobowiązany jest złożyć wniosek w tej sprawie na druku Z-15.


autor: Anna Minierska
Gazeta Podatkowa Nr 338 z dnia 2007-04-05
Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj
Polecane
Najnowsze
Popularne