REKLAMA

Problem ze schronieniem w domach dla matek z dziećmi. Raport NIK

2020-10-19 12:46
publikacja
2020-10-19 12:46
fot. Michał Kość / FORUM

95 proc. skontrolowanych przez NIK ośrodków i centrów pomocy nie wywiązało się właściwie z zadania powiatu, jakim jest prowadzenie specjalnych ośrodków wsparcia dla matek z dziećmi i kobiet w ciąży – wynika z najnowszego raportu Najwyższej Izby Kontroli.

NIK przypomina, że domy dla matek z dziećmi i dla kobiet w ciąży (DMD) udzielają potrzebującym (także ojcom i opiekunom z dziećmi) całodobowego, okresowego schronienia, a ich standard ściśle określa rozporządzenie ministra polityki społecznej z 2005 r. Zadania związane z zapewnieniem miejsc w takich placówkach powinny być realizowane przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej (jops) – powiatowe centra pomocy rodzinie, a także ośrodki pomocy społecznej lub ośrodki pomocy rodzinie w miastach na prawach powiatu.

Jednak tylko 6 na 21 takich placówek skontrolowanych przez Izbę rzeczywiście umieszczało potrzebujących w DMD, głównie prowadzonych na zlecenie samorządu. 14 jops kierowało takie osoby do schronisk dla bezdomnych (przeznaczonych dla kobiet i matek z dziećmi), hosteli przy ośrodkach interwencji kryzysowej i do mieszkań chronionych, czyli również do placówek samorządowych. W ponad połowie z nich standard usług był jednak niższy niż określony dla DMD, przy czym żadna z tych placówek nie miała obowiązku zapewnienia takiego standardu.

NIK zwrócił również uwagę, że dotychczas nie stworzono listy takich ośrodków. Z danych resortu rodziny wynika, że w 2018 r. w Polsce działało 31 DMD. Dały one schronienie w sumie nieco ponad 1,3 tys. osobom. Z kolei Główny Urząd Statystyczny na podstawie otrzymanych sprawozdań doliczył się 63 DMD (łącznie z filiami), z których oferty skorzystało prawie 3,2 tys. osób, czyli niemal trzy razy więcej niż wykazało ministerstwo.

Badanie społeczne, którego przeprowadzenie Najwyższa Izba Kontroli zleciła firmie Kantar pokazało, że w 2019 r. z DMD korzystały przede wszystkim kobiety (99 proc.), głównie z wykształceniem podstawowym (41 proc.) i zawodowym (31 proc.), z których ponad połowa (54 proc.) miała własne comiesięczne dochody, najczęściej niższe niż 1,8 tys. zł. Miały one zwykle jedno lub dwoje dzieci, średnio w wieku 3 lat lub młodsze.

Wyniki badania, w którym wzięło udział 200 mieszkańców 32 placówek w całym kraju (nie tylko tych kontrolowanych), wskazują także na to, że najważniejszym rodzajem wsparcia, którego podopieczni DMD potrzebowali, było właśnie schronienie (75 proc.), a także odizolowane od sprawcy przemocy i uzyskanie pomocy psychologa.

NIK zbadała też, w jaki sposób między styczniem 2016 r. a czerwcem 2019 r. powiaty wspierały potrzebujące schronienia osoby z dziećmi i kobiety w ciąży.

W raporcie wskazano, że żaden z 32 skontrolowanych jops (gminnych oraz powiatowych) nie traktował zapewnienia takim osobom schronienia i pomocy jako osobnego problemu społecznego, raczej jako skutek ich bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, rozpadu i dysfunkcjonalności rodziny, bezdomności czy uzależnienia, a najczęściej jako efekt przemocy w rodzinie.

Jak pokazała kontrola NIK, wynikało to z tego, że osoby, które potrzebowały w kontrolowanym okresie schronienia, stanowiły nie więcej niż 7 proc. (a najczęściej 0,5-1,5 proc.) ogólnej liczby osób korzystających z pomocy społecznej w poszczególnych gminach i powiatach, a w stosunku do liczby ich mieszkańców najwyżej 1,5 proc. Zauważalna była przy tym tendencja do wzrostu zapotrzebowania na schronienie w miejscach, w których istniała niezbędna infrastruktura. Opiekunowie dzieci i kobiety w ciąży najczęściej oczekują, że pomoc zostanie im udzielona w miejscu lub w pobliżu miejsca zamieszkania.

Wiedzę o potrzebach dotyczących zapewnienia schronienia opiekunom z dziećmi i kobietom w ciąży powinny mieć lokalne władze, ale takie informacje nie zawsze do nich docierały. Kontrola NIK wykazała, że 11 z 15 powiatowych jops, które nie zapewniały pobytu w DMD, nie zawiadamiało starostów lub prezydentów miast o konieczności utworzenia takich ośrodków czy zlecenia, np. lokalnym organizacjom, prowadzenia tego rodzaju placówek.

Jak ustaliła NIK, kontrolując 32 powiatowe i gminne jednostki organizacyjne pomocy społecznej, rocznie wpływało do nich średnio od 1 do 96 wniosków o udzielenie schronienia. W badanym okresie, czyli od stycznia 2016 r. do połowy 2019 r. dzięki pomocy jops dach nad głową w różnych typach placówkach znalazło: 15 do 77 osób w DMD, od 1 do 61 osób w innych placówkach prowadzonych przez lub na zlecenie samorządu oraz od 1 do 29 osób w placówkach prowadzonych niezależnie od samorządu.

NIK zaznacza, że samo prowadzenie lub zlecenie prowadzenia DMD nie przesądzało jeszcze o właściwym przygotowaniu powiatów i miast na prawach powiatów do zaspokajania potrzeb takich osób. W trzech kontrolowanych jops stwierdzono przypadki, w których liczba dostępnych miejsc była mniejsza niż potrzeby w tym zakresie. W związku z tym w jednej z nich 12 osobom odmówiono przyznania pomocy, 14 kolejnych wpisano na listę oczekujących, 2 osoby odesłano do placówek niepublicznych prowadzonych niezależnie od samorządu.

Dodatkowym utrudnieniem w dostępie do niektórych DMD i innych ośrodków zapewniających schronienie były ograniczenia dotyczące, np. wieku dziecka czy płci osoby szukającej pomocy. DMD w Gdańsku np. określał maksymalny wiek dzieci do 6 lat, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach oferował schronienie wyłącznie kobietom z dziećmi, a Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Cieszynie zapewniało pomoc tylko ofiarom przemocy. W jednym z ośrodków wprowadzono dodatkową zasadę wykluczającą przyjmowanie kobiet z więcej niż dwojgiem dzieci.

Skierowanie do DMD nie gwarantowało także odpowiedniego standardu usług. Na poziomie jakiego wymaga rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapewniała go jedna na osiem skontrolowanych placówek. NIK nie ma zastrzeżeń do stanu technicznego i estetycznego pomieszczeń, w których przebywali potrzebujący. Uwagi Izby dotyczą np. niezapewnienia odrębnych pomieszczeń do spania dla osób z dziećmi, braku odpowiedniej liczby łazienek lub nieopracowania programów dla podopiecznych.

Innym problemem była dostępność placówek udzielających schronienia dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Nie zapewniał jej żaden z 8 skontrolowanych DMD oraz 28 z 36 innych placówek badanych przez NIK, przy czym tylko dwie z nich – hostel i schronisko dla bezdomnych – miały wynikający z przepisów obowiązek zapewnienia takiej dostępności.

Z kontroli NIK jednoznacznie wynika, że w badanym okresie nie wszystkie powiaty i miasta na prawach powiatu zapewniały schronienie w DMD matkom, ojcom i opiekunom z dziećmi oraz kobietom w ciąży dotkniętym przemocą lub znajdującym się w innej sytuacji kryzysowej. Jest to niezgodne z ustawą o pomocy społecznej. Zdaniem Izby, nawet jeśli w którymś z regionów zapotrzebowanie na miejsca w tego rodzaju ośrodkach jest mniejsze, powiat powinien być organizacyjnie przygotowany do ich zapewnienia, jeśli zajdzie taka potrzeba. Może to osiągnąć, np. podpisując odpowiednią umowę z innym powiatem czy fundacją.

W kontrolowanym przez NIK okresie, pobyt w prywatnych ośrodkach działających niezależnie od samorządu i niemających obowiązku spełniania wszystkich standardów przewidzianych dla DMD, sfinansowało swoim podopiecznym siedem z 32 jednostek organizacyjnych pomocy społecznej (powiatowych i gminnych).

Warto więc, zdaniem Izby, rozważyć umożliwienie organom administracji rządowej lub samorządowej kontrolowania jakości usług oferowanych przez takie placówki, a także zastosowanie wobec nich rozwiązań systemowych, m.in. obowiązku prowadzenia ich rejestru i wydawania zezwoleń na prowadzenie przez nie działalności, co może także wymusić zapewnienie odpowiedniej jakości oferowanej pomocy.(PAP)

Autorka: Olga Zakolska

ozk/ joz/

Źródło:PAP
Tematy
Najtańsze konta osobiste z premią – listopad 2020 r.

Najtańsze konta osobiste z premią – listopad 2020 r.

Komentarze (1)

dodaj komentarz
itso_cyca_cytater
ale nagrody za sukcesy w pracy były ?

Powiązane: Polityka rodzinna

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki