Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny przez małżonka

Każdy małżonek zobowiązany jest do tego, aby zaspokajać potrzeby rodziny, którą założył zawierając związek małżeński. Bardzo często zdarza się, że jeden z małżonków nie wykonuje tego obowiązku, w szczególności nie przekazuje na rzecz wspólnego gospodarstwa rodzinnego swojego wynagrodzenia. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują, że w takiej sytuacji poszkodowany może zwrócić się do sądu o pomoc i uzyskać należne mu (rodzinie) środki.

Zakres obowiązku

Zgodnie z treścią art. 27 K.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Przepis stanowi dalej, że zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W sytuacji więc, gdy tylko jeden małżonek pracuje i przekazuje z tego tytułu środki na rodzinę, a drugi zajmuje się domem i dziećmi, oboje z nich wykonują w sposób prawidłowy ciążący na nich obowiązek. W jednej ze swoich uchwał Sąd Najwyższy wskazał, że małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb na zasadzie art. 27 K.r.o. zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma - uchwała z dnia 16 grudnia 1987 roku, sygn. akt. III CZP 91/86. Także bezdzietni małżonkowie tworzą rodzinę, której materialne potrzeby muszą być zaspokojone.

Potrzeby rodziny stanowią, oprócz utrzymania i wychowania dzieci, zarówno potrzeby wspólne, jak również indywidualne potrzeby małżonków. Mogą one być zaliczone do kategorii potrzeb rodziny, gdy zaspokojenie ich jest w danych okolicznościach usprawiedliwione interesem rodziny i odpowiada zasadom współżycia społecznego, a przede wszystkim zasadzie jednakowej stopy życiowej wszystkich członków rodziny. Zasadą jest, że stopa życiowa małżonków, choćby pozostających w faktycznym rozłączeniu, powinna być z reguły równa. Dlatego też obowiązek małżonka z art. 27 K.r.o. nie powstaje i nie zależy od tego, czy drugi małżonek znajduje się w niedostatku, lecz od tego, że jeden z małżonków nie może zaspokoić swoich potrzeb w takim zakresie, w jakim może to uczynić małżonek drugi. O potrzebach rodziny można mówić w zasadzie wówczas, gdy rodzina jest związana węzłem wspólnego pożycia. Dotyczy to zarówno rodziny, której członkowie tworzą wspólnotę gospodarczą, jak i takiego przypadku separacji faktycznej, gdy tylko jeden z małżonków pozostaje z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym. Separacja faktyczna nie powinna wywierać ujemnego wpływu na zakres zaspokajania potrzeb dzieci z małżeństwa, a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego rodzica, który opiekuje się dzieckiem. Dlatego nawet zupełne zerwanie pożycia małżeńskiego nie uchyla obowiązku przewidzianego w art. 27 K.r.o., może natomiast wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres. Spełnienia tego obowiązku (przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny) małżonek może dochodzić na drodze procesu cywilnego.

Wypłata małżonka wprost do rąk współmałżonka

Pewne ułatwienie w dochodzeniu - egzekwowaniu - obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny przez małżonków przewiduje art. 28 K.r.o. Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę lub inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka. Aby więc można było wystąpić do sądu z takim żądaniem (wnioskiem) muszą zostać spełnione dwa warunki. Po pierwsze, przepis ma zastosowanie gdy małżonek nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny (lub czyni to w niewystarczający sposób, np. nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości zarobkowych i majątkowych). Po drugie, małżonkowie muszą pozostawać ze sobą we wspólnym pożyciu, tzn. razem mieszkać i prowadzić gospodarstwo domowe. Łączne spełnienie tych dwóch warunków skutkuje tym, że współmałżonek może żądać wykonania omawianego obowiązku w szczególny sposób - poprzez zobowiązanie zakładu pracy do tego, aby pensja współmałżonka nie była wypłacana jemu, lecz właśnie drugiemu małżonkowi. Jak podkreśla SN we wskazanej wcześniej uchwale przepis ma zastosowanie nie tylko do wynagrodzenia za pracę, w tym także premii z wszelkimi dodatkami, ale również do rent, emerytur, czynszów dzierżawnych itp.

Wniosek o wydanie nakazu, aby wynagrodzenie za pracę albo inne należności zbliżone do wynagrodzenia za pracę należne małżonkowi - dłużnikowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka, podlega rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym - wzór wniosku znajduje się obok artykułu w ramce. Postępowanie może się odbyć bez wyznaczenia rozprawy, jednak wydanie przez sąd nakazu wypłaty (uwzględnienie wniosku w całości lub w części) może nastąpić dopiero po umożliwieniu złożenia wyjaśnień małżonkowi-dłużnikowi.

Postanowienie sądu może stanowić, że zarobki (także inne dochody - np. czynsz z tytuły wynajmu nieruchomości małżonka--dłużnika) będą wypłacane współmałżonkowi w odpowiedniej części lub też nawet w całości. Odpis postanowienia sąd przesyła pracodawcy małżonka zobowiązanego lub dłużnikowi małżonka z wezwaniem, aby przypadające od nich wynagrodzenie za pracę lub inne należności wypłacali wyłącznie do rąk uprawnionego (z mocy nakazu sądu) małżonka. W przypadku, gdyby małżonek-dłużnik zmienił miejsce pracy, wówczas konieczne będzie złożenie nowego wniosku i wydanie nowego postanowienia. Warto podkreślić, że wszczęcie postępowania o wydanie nakazu wypłaty wynagrodzenia lub innych należności do rąk drugiego małżonka na podstawie art. 28 K.r.o. nie wyklucza wszczęcia i przeprowadzenia procesu o dostarczenie środków utrzymania na podstawie art. 27 K.r.o. (wcześniej omówionego) ani też wytoczenia powództwa o alimenty (art. 133 K.r.o.).

Podstawa prawna: art. 27, 28 ustawy z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.).

Kliknij, aby powiększyć obraz


autor: Dawid Szwarc
Gazeta Podatkowa Nr 138 z dnia 2005-05-05
Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj