REKLAMA

Lista 500 Największych Przedsiębiorstw - dobre wieści

2002-04-24 11:17
publikacja
2002-04-24 11:17
Prezentujemy kolejną, już XI Listę 500 Największych Przedsiębiorstw w Polsce.

Jedenasty ranking największych polskich przedsiębiorstw – Lista 500 Gazety Bankowej, obejmuje przedsiębiorstwa, które w roku 2001 osiągnęły wysokie przychody z działalności gospodarczej i życzliwością zareagowały na prośbę redakcji o udostępnienie danych.

Ciągle wstyd

Lista nie obejmuje więc wszystkich największych polskich przedsiębiorstw, gdyż niektóre z nich odmówiły udziału w rankingu, lub nadesłały dane po wyznaczonym terminie. Uzasadnienia odmów bywają rozmaite (np. brak zgody zagranicznego właściciela czy przygotowania do prywatyzacji). W oparciu o doświadczenia z lat ubiegłych można z całą pewnością stwierdzić, że słabe wyniki finansowe są najczęstszą przyczyną odmów. Do pięciu firm z ubiegłorocznej pierwszej setki, które odmówiły ujawnienia jakiejkolwiek liczby o roku 2001 należą m.in. Górnośląski Zakład Energetyczny SA Gliwice. (39 pozycja w roku 2000), Thomson Polkolor (44) i Rafineria Czechowice (83). Kuriozalny powód odmowy podał przedstawiciel zarządu firmy Lafarge Cement Polska. Uznał on, że skoro przesłał dane do innych pism, to nie musi tego robić dla Gazety Bankowej. Odmówił też odpowiedzi na pytanie, czy będzie stosował podobne praktyki dyskryminacyjne przy sprzedaży cementu.

Na tegorocznej Liście 500 debiutuje lub powraca na nią sto dwadzieścia dziewięć przedsiębiorstw. Niektóre firmy znalazły się w rankingu największych w wyniku wzrostu przychodów, inne zdecydowały się ujawnić dane po odmowie w latach poprzednich. Nadal nie udało się przełamać zdecydowanego oporu kilku spółek węglowych. Nastąpił dalszy postęp w ujawnianiu danych przez firmy z zagraniczne działające w Polsce.

Co mówią mediany

Jeżeli miałbym wskazać najciekawsze zjawiska roku 2001, jakie pokazuje tegoroczna Lista 500 w porównaniu z latami ubiegłymi, to wymieniłbym wyższe niż w reszcie gospodarki przychody i zyski dużych firm, dalszą ekspansję przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym kosztem firm sektora państwowego oraz zajmowanie coraz wyższych miejsc w rankingu przez firmy usługowe, kosztem przedsiębiorstw z przemysłu ciężkiego. Warto zwrócić też uwagę na umacnianie się grupy liczącej ponad trzydzieści firm o rocznych przychodach między 2 i 4 miliardami złotych.

Sumaryczne dane z trzech ostatnich lat pokazujące mediany (wartości środkowe) dla 500 przedsiębiorstw ilustrują tendencje zmian (tabela 1). W roku 2001 wzrosły przychody, jednak wolniej niż w poprzednich latach. Zyski utrzymały się na nieco niższym poziomie, ale biorąc pod uwagę sytuację całej gospodarki, jest to bardzo dobry rezultat. Rentowność dużych firm utrzymała się na poziomie nieodległym od poprzednich lat. Zwraca uwagę znaczny wzrost mediany udziału eksportu w sprzedaży. W poprzednich latach udział eksportu wykazywał malejące tendencje.

Utrzymanie wskaźników wzrostu przychodów na dość wysokim poziomie wśród największych firm w roku 2001 w warunkach niespotykanie niskiej inflacji jest ich niewątpliwym sukcesem. Warto przypomnieć, że w 2001 roku średnie ceny producentów w przemyśle były stabilne.

W górę i w dół

Na czołowych dziesięciu miejscach rankingu nie dokonały się istotniejsze przetasowania. Pozycje pierwszego w rankingu PKN Orlen SA i drugiej Telekomunikacji Polskiej SA zostały utrzymane, ale do drugiej pozycji w przyszłości będą pretendować PZU SA i PSE SA Chociaż z około 10 mld złotych w roku 2000 do około 7 mld złotych zmniejszyła się przewaga PKN Orlen nad TP SA, to pozycja lidera nie jest w niczym zagrożona w dającej się przewidywać przyszłości. Zmiany, jakie się dokonały w czołówce rankingu polegają na pojawieniu się na trzecim miejscu grupy kapitałowej PZU (9 i 14 pozycje w roku 2000) i na dziesiątym miejscu połączonego banku BPH PBK SA (odpowiednio 28 i 23 pozycja w roku 2000). Debiutant Metro AG pojawił się na dziewiątym miejscu. Banki PKO BP SA i Pekao SA po raz kolejny uzyskały bardzo podobne przychody, tym razem o milimetry lepszy okazał się bank PKO BP SA. W pierwszej dziesiątce nie utrzymał się Fiat Auto Poland SA, ale 14 pozycja w rankingu powinna być tylko krótkookresową utratą kontaktu z czołówką.

Duże przesunięcia dokonały się natomiast w pierwszej setce poza pierwszą dziesiątką. Obok spektakularnych spadków są też spektakularne skoki w górę rankingu. Stalexport spadł o 40 pozycji (z 30 na 70), Daewoo FSO Motor SA o 38 pozycji (z 43 na 81), Ciech SA o 37 pozycji, a Elektrim SA o 29 miejsc. Ruch w górę rankingu wykonały budowlane grupy kapitałowe: Mostostal Zabrze Holding SA i Budimex, które poprawiły swoje pozycje w związku z podaniem danych całej grupy oraz Energa GKE SA, Simens sp. z o.o. i ZE Pątnów Adamów Konin. Lista 500 podaje aktualną (stan z końca roku 2001) formę własności przedsiębiorstw. Skład własnościowy Listy 500 stale się zmienia. Topnieje grupa przedsiębiorstw państwowych. W roku 1992 było ich na Liście ponad 200, obecnie jest ich już tylko 24. W roku 1996 kapitał prywatny po raz pierwszy osiągnął liczebną przewagę na Liście 500 nad kapitałem państwowym, w roku 2001 przewaga ta wzmocniła się wyraźnie, osiągając relację 383 do 117. Krajowe przedsiębiorstwa prywatne w liczbie 243 w roku 2001 zbliżają się do punktu, w którym osiągną liczebną przewagę jako jednorodna pod względem własności grupa przedsiębiorstw na Liście.

Liderzy rankingów

Jednoosobowe spółki skarbu państwa i przedsiębiorstwa państwowe wykazują się średnio największymi przychodami i największą liczbą zatrudnionych przypadających na jedno przedsiębiorstwo. Z kolei firmy zagraniczne zatrudniając znacznie mniej pracowników osiągają większa produkcję, zatem osiągają wyższą wydajność pracy. Krajowy sektor prywatny prezentuje się niekorzystnie wobec zagranicznego, lecz nieco korzystniej wobec sektora państwowego. Firmy zagraniczne prezentują się najkorzystniej pod względem średniej wielkości zysków brutto i netto, wysokiego udziału eksportu w sprzedaży (obok państwowych) oraz pod względem obu wskaźników rentowności.

Roczne przyrosty przychodów największych firm były kolejny raz mniejsze niż przed rokiem wśród 20 firm przodujących pod tym względem, co nie jest zaskoczeniem. W roku 2000 dwudziesty największy przyrost przychodów wyniósł 78,1 procent wobec 52,4 procent w roku 2001. W takim zestawieniu zwykle przewodzą firmy prywatne oraz firmy z dalszych miejsc w rankingu. Podobnie było w roku 2001. W czołówce zestawienia znalazły dwie firmy z sektora państwowego: ZE Pątnów Adamów Konin oraz Stocznia Północna. Przedsiębiorstwa przemysłowe są w mniejszości w tym zestawieniu, najwięcej jest tu firm handlowych i usługowych. Warto odnotować znacznie mniejszą niż w latach poprzednich reprezentację banków.

Skład rankingu przedsiębiorstw o największym zysku brutto jest stosunkowo stabilny i zwykle są tu przedsiębiorstwa z górnej części głównego rankingu. Zysk brutto jest silnie skoncentrowany – na 20 firm przypada 58,7 procent całego zysku brutto wytworzonego przez 377 przedsiębiorstw, które uzyskały dodatni wynik finansowy. Pozostałe przedsiębiorstwa albo poniosły stratę, albo nie dostarczyły danych. W czołówce znalazły się firmy z sektora finansowego i telekomunikacyjnego, które zastąpiły na prowadzeniu dawnych liderów, czyli Orlen i Telekomunikację Polską S.A.

W rankingu największych eksporterów po raz trzeci w ostatnich czterech latach przewodzi łódzka spółka z kapitałem zagranicznym East West Spinning. Tradycyjnie w czołówce tego rankingu znalazły się największe polskie stocznie. Warty podkreślenia jest liczny udział w tym zestawieniu spółek z kapitałem zagranicznym. Słabszy popyt krajowy wymusza na nich zwiększony eksport. Firmy zagraniczne są mało wrażliwe na wysoki kurs złotego. Efektywność finansowa eksporterów, z nielicznymi wyjątkami, jest stosunkowo dobra, lepsza niż przeciętnie wśród największych przedsiębiorstw. Zwiększająca się skłonność do eksportu największych polskich firm jest dobrą wiadomością płynącą z tegorocznej Listy 500 Gazety Bankowej.

Przedsiębiorstwa z Listy 500 zatrudniały w roku 2001 ponad 1,1 miliona osób. Pracodawców zatrudniających załogi liczniejsze niż 10 tysięcy osób jest trzynastu, w roku 1997 było ich siedemnastu. Najwięksi pracodawcy stale ograniczają liczebność swoich załóg. Z drugiej strony, na tegorocznej Liście 500 znalazło się 25 przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 100 osób, a cztery z nich pochodziły z pierwszej setki największych firm.

Lista 500 Gazety Bankowej zawiera dwa wskaźniki efektywności finansowej. Pierwszy z nich, wskaźnik rentowności I (angielska nazwa EBIT - Earnings Before Interest and Tax) porównany ze wskaźnikiem zyskowności II pokazuje, ile przedsiębiorstwo przeznacza na opłacenie podatków i spłatę oprocentowania. Przy ujemnym wskaźniku rentowności II (zyskowności), dodatni wskaźnik rentowności I pozwala stwierdzić, że strata brutto powstała w wyniku spłaty oprocentowania kredytu bankowego. Taki wskaźnik umożliwia zatem w niektórych przypadkach wyjaśnienie przyczyn strat.

Najbardziej rentowne wśród największych przedsiębiorstw polskich okazały się dwie firmy kontrolowane w całości przez Skarb Państwa, obie będące szczególnymi przypadkami. Nafta Polska SA jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa, której statutowym zadaniem jest restrukturyzacja i prywatyzacja państwowych przedsiębiorstw sektora paliwowego. Podobnie państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego jest dysponentem państwowych funduszy przeznaczanych na finansowanie różnych programów rządowych. Wśród pozostałych najbardziej rentownych firm tradycyjnie znajdują się banki, firmy usługowe i także przedsiębiorstwa przemysłu przetwórczego.

Wysoki wskaźnik płynności finansowej (quick ratio) pokazuje zdolność przedsiębiorstw do szybkiego regulowania należności. Jego wartość niższa od jedności świadczy o kłopotach z uzyskiwaniem płynności finansowej, zaś zdecydowanie wyższa od jedności pokazuje równie niekorzystną "nadpłynność" finansową. Płynność finansowa przedsiębiorstw z "pięćsetki" przedstawia się nieźle i drugi rok z kolej mediana tego wskaźnika jest nieco mniejsza niż 1.

Po raz drugi Lista 500 Gazety Bankowej pokazuje relację wartości nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw do ich przychodów. Dane świadczą o stosunkowo niewielkim spadku skłonności do inwestowania przez największe firmy, mniejszym niż miało to miejsce w całej gospodarce.

Kolejna Lista 500 skłania do sformułowania kilku refleksji o charakterze ogólnym. Po pierwsze, kolejny rok spowolnienia wzrostu gospodarczego dotknął największe polskie przedsiębiorstwa w mniejszym stopniu niż mniejsze podmioty gospodarcze. Po drugie, Lista pokazuje, że trwa ekspansja firm usługowych i finansowych oraz, że coraz liczniej reprezentowane są firmy krajowego sektora prywatnego. W niedługiej przyszłości sektor ten będzie stanowił większość przedsiębiorstw w rankingu 500 największych firm. Po trzecie, Lista 500 uzmysławia przewagę przedsiębiorstw zagranicznych pod względem większej efektywności i skłonności do eksportu. Po czwarte, rysują się coraz wyraźniej obszary gospodarki, w których konsolidacja największych przedsiębiorstw przebiega z większą mocą niż w innych obszarach.

Bohdan Wyżnikiewicz
Autor jest wiceprezesem IbnGR
Źródło:
Tematy
Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki