Darowizna na cele pożytku publicznego w rocznym zeznaniu PIT

Na rozliczenie podatku PIT pozostało co prawda jeszcze sporo czasu, jednak warto już teraz nie czekając do 30 kwietnia 2013 r. zastanowić się, które z dokonanych w ciągu roku darowizn można odliczyć od dochodu. Jest to o tyle ważne, iż skorzystanie z tej preferencji podatkowej zależy od spełnienia szeregu warunków, a w stosunku do darowizn dokonanych na cele pożytku publicznego są one określone przez ustawodawcę w sposób dość rygorystyczny.

1% OPP
Image licensed by Ingram Image

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy o PIT, podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot darowizn przekazanych na cele określone w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 234 poz. 1536 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o działalności pożytku publicznego"), organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele, z zastrzeżeniem ust. 6e. Należy także zaznaczyć, że łączna kwota odliczeń z tytułów określonych w art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty stanowiącej 6% dochodu. Odliczeniu nie podlegają jednak darowizny poniesione na rzecz:

  1. osób fizycznych;
  2. osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami.
Jak przekazać 1% podatku na rzecz OPP» Jak przekazać 1% podatku na rzecz OPP

Ponadto jeżeli przedmiotem darowizny są towary opodatkowane podatkiem VAT, za kwotę darowizny uważa się wartość towaru wraz z podatkiem od towarów i usług, w części przekraczającej kwotę podatku naliczonego, którą podatnik ma prawo odliczyć zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej darowizny. Przy określaniu wartości tych darowizn stosuje się odpowiednio art. 19 - tj. nie może ona odbiegać od wartości rynkowej darowanych towarów.

Zastosowanie powyższej preferencji uzależnione jest więc od spełnienia łącznie następujących warunków:

  • przekazane świadczenie ma charakter darowizny;

  • darowizna została przekazana na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego;

  • obdarowanym musi być organizacja określona w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy prowadząca działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych.

Zatem, aby móc skorzystać z powyższego odliczenia w pierwszej kolejności należy wyjaśnić charakter wpłat dokonanych przecz podatników, a w szczególności to czy mogą one zostać uznane za darowiznę. Zgodnie z treścią art. 888 § 1 KC przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. W myśl powyższego przepisu umowa darowizny polega na bezpłatnym nieekwiwalentnym świadczeniu darczyńcy kosztem swego majątku dla przysporzenia korzyści obdarowanemu, a więc nie wiąże się z uzyskaniem w zamian jakiegokolwiek dobra albo innego świadczenia w związku z np. przekazaną kwotą pieniędzy. Odnosząc się do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 września 2009 r. (sygn. I SA/Wr 645/09) należy zauważyć, że: "W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego podkreśla się, iż przy wykładni art. 888 § 1 k.c. podstawowe znaczenie ma zamiar darczyńcy. W przypadku darowizny mamy bowiem do czynienia z zamiarem wzbogacenia obdarowanego kosztem własnego majątku (causa donandi), bez oczekiwania świadczenia ze strony obdarowanego. Tym samym oczekiwanie na świadczenie drugiej strony, które miałoby wejść do majątku darującego w zamian za pierwotne świadczenie, wyłącza darowiznę".

Warto wskazać, iż pewne wątpliwości uznania danej wpłaty za darowiznę mogą pojawić się w sytuacji gdy obdarowany podmiot w zamian za nią oferował podatnikowi (darczyńcy) jakąkolwiek korzyść. Taki przypadek może mieć miejsce, gdy np. szkoła w zamian za czyniona przez rodziców "darowiznę" zobowiązuje się do bezpłatnego kształcenia uczniów. Odwołując się bowiem do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2005 r. (sygn. I SA/Wr 1118/04 ), należy zauważyć, że: "Nie ma znaczenia, czy wpłacone przez skarżących pieniądze byłyby bezpośrednio przekazywane Szkole na koszty nauki córki stron, czy też nie. Znaczenie fundamentalne dla ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych, z której skarżący chcieliby skorzystać, ma fakt, iż Fundacja zobowiązała się do bezpłatnego kształcenia córki skarżących w zamian za uczynioną przez skarżących "darowiznę". Przekreśla to bezpłatny charakter uczynionej przez skarżących wpłaty".W konsekwencji takie wpłaty nie stanowią darowizny, której istotę wskazuje przepis art. 888 § 1 KC, co oznacza, że nie spełniają podstawowego warunku, uprawniającego do skorzystania z odliczenia z tytułu ulgi zawartej w przepisie art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy o PIT.


 »Firmy będą mogły przekazać podatek CIT uczelniom? 

Kolejnym warunkiem odliczenia od dochodu analizowanej darowizny jest to by została ona przekazana na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego. Katalog zawarty w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie zawiera 33 różne cele pożytku publicznego, wśród których m.in. w punkcie 14 wymieniono zadania w zakresie nauki, szkolnictwa wyższego, edukacji, oświaty i wychowania. Punkt 16 obejmuje zadania w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego. Natomiast punkt 24 dotyczy zadań w zakresie pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą. Podkreślenie wymaga, iż podmiot na rzecz którego dokonywana jest darowizna musi realizować wskazane w analizowanym przepisie cele.

Problem może również okazać się określenie statusu obdarowanego podmiotu tj. czy może on zostać uznany za jedną z organizacji o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego. Odwołując się do treści przywołanego ust. 2 tego artykuły należy stwierdzić, że organizacjami pozarządowymi są:

  1. niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych,
  2. niedziałające w celu osiągnięcia zysku

- osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4.

Działalność pożytku publicznego w myśl ust. 3 może być prowadzona także przez:

  1. osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;
  2. stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;
  3. spółdzielnie socjalne;
  4. spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

- nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

Kiedy i w jaki sposób darowizna może obniżyć podatek dochodowy przedsiębiorcy?» Kiedy i w jaki sposób darowizna może obniżyć podatek dochodowy przedsiębiorcy?

Należy przy tym mieć na uwadze, że obdarowany podmiot nie musi formalnie posiadać statusu organizacji pożytku publicznego, ważne natomiast jest by prowadził działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych i nie był jednostką sektora finansów publicznych. Stanowisko to zgodnie potwierdzają organy podatkowe czego dowodem jest m.in. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 26 września 2007 r. (znak ITPB1/415-93/07/RS), w której organy podatkowy stwierdził, że: "() zakres ulgi przewidzianej w przepisie art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, związanej z darowiznami na rzecz organizacji pozarządowychnie uzależnia dokonania odliczenia od posiadania przez obdarowaną organizację formalnego statusu organizacji pożytku publicznego. Istotne jest, aby jednostka obdarowana prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych i nie była jednostką sektora finansów publicznych".

Na zakończenie należy także przypomnieć, iż wysokość dokonanych darowizn na cele pożytku publicznego powinna być prawidłowo udokumentowana w postaci:

  1. dowodu wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego - w przypadku darowizny pieniężnej;
  2. dowodu, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę oraz wartość przekazanej darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu - w przypadku darowizny innej niż pieniężna.

Podsumowując, odliczenie od dochodu w rocznym zeznaniu podatkowym darowizn na cele pożytku publicznego jest możliwe tylko i wyłącznie po spełnieniu ściśle określonych warunków. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku niespełnienia któregokolwiek z wyżej omówionych warunków organy podatkowe mogą zakwestionować prawidłowość dokonanego odliczenia, ze wszystkimi tego negatywnymi konsekwencjami.

Marcin Parulski
Konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj
Polecane
Najnowsze
Popularne