Co grozi za nieprawdziwe komentarze w Internecie?

Obecnie trudno sobie wyobrazić korzystanie z wielu serwisów internetowych, w tym m.in. aukcyjnych, gdyby nie oferowały możliwości wprowadzenia własnej i sprawdzenia innych opinii na temat danego sprzedawcy. Narzędzie jakże przydatne, ale też i groźne w rękach nieuczciwego klienta lub konkurencji. Nietrudno w kilka sekund popsuć przedsiębiorcy nieposzlakowaną opinię. Na szczęście jednak Internet nie zapewnia bezkarności. Niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności karnej, kłamliwy lub obraźliwy komentarz może sporo kosztować jego autora.

Zamówił, nie zapłacił i oczernił

Najlepszym przykładem może być nie tak dawny wyrok Sądu Okręgowego w Łomży, kończący chyba precedensową w Polsce sprawę wszczętą przez właścicielkę jednego ze sklepów internetowych. Pozew został złożony przeciwko użytkownikowi serwisu aukcyjnego Allegro, który był autorem oszczerczego komentarza pod adresem sprzedawcy cieszącego się bardzo dobrą opinią wśród kupujących. W rezultacie nieuczciwy klient, który jak się okazało zamówił towar i nie miał zamiaru za niego zapłacić, musiał na łamach prasy przyznać się do zamieszczenia nieprawdziwej opinii, a także przeprosić sklep oraz jego właścicielkę.

Ochrona dóbr osobistych

Warto wiedzieć, że przepisy prawa chronią dobra osobiste każdego człowieka. Jako przykłady takich dóbr można wymienić: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską (art. 23 Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, żeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności by złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (art. 24 § 1 K.c.). W gruncie rzeczy chodzi tutaj o przeprosiny lub też informację o niezgodnym z prawem działaniu. Z tego właśnie uprawnienia skorzystała niesłusznie posądzona o oszustwo właścicielka sklepu internetowego.

Niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, uprawniony może też żądać zasądzenia na jego rzecz stosownego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub domagać się odpowiedniej sumy na wskazany przez niego cel społeczny (art. 448 K.c.). Co przy tym istotne, dopuszczalna jest kumulacja tych roszczeń. Definitywnie przesądziła o tym uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2008 r. (sygn. akt III CZP 31/08).

Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Przykładowo prowadzący sklep może dochodzić wyrównania strat spowodowanych rezygnacją z zamówień przez innych klientów kierujących się ostatnim, negatywnym wpisem użytkownika czy utraconego zysku w związku z mniejszą niż zwykle liczbą zamówień w tym okresie.

Przedsiębiorcy także korzystają

Jednakże nie tylko osoby fizyczne mogą liczyć na tego rodzaju ochronę. Identyczne roszczenia - choć z racji oczywistych z wyłączeniem ochrony takich dóbr jak życie, zdrowie czy swoboda sumienia - przysługują osobom prawnym (np. spółkom kapitałowym, spółdzielniom) oraz jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (np. spółkom osobowym, wspólnotom mieszkaniowym). Przesądzają o tym przepisy art. 43 i 33¹ K.c.

Ważne orzeczenia!

Zatem również ci sprzedawcy lub inni adresaci nieprawdziwych opinii, którzy działają w formie spółek handlowych, mają do swojej dyspozycji pełen wachlarz roszczeń zmierzających do obrony lub przywrócenia ciężko wypracowanej reputacji wśród klientów.

Zawiadomienie właściciela serwisu

Fakt zamieszczenia nieuzasadnionego i naruszającego dobra osobiste komentarza dobrze również zgłosić podmiotowi świadczącemu określone usługi drogą elektroniczną. Wcześniej warto zajrzeć do regulaminu serwisu. Powinien on przewidywać zasady zamieszczania ocen i opinii, niedozwoloną treść, a także tryb i podstawy ich usuwania. Regulamin nie może jednak wyłączać ani ograniczać zastosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, w tym dotyczących ochrony dóbr osobistych.

Serwisy zwykle bardzo ostrożnie podchodzą zarówno do samych komentarzy, jak i kierowanych względem nich zastrzeżeń. Wiąże się to z ryzykiem odpowiedzialności podmiotu świadczącego usługi elektroniczne za przechowywanie i udostępnianie bezprawnych danych. Odpowiedzialność ta została wyłączona w art. 14 ust. 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2002 r. nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednak pod warunkiem, że prowadzący serwis nie wie o bezprawnym charakterze danych, a w razie otrzymania urzędowego zawiadomienia lub uzyskania wiarygodnej wiadomości o tego rodzaju okoliczności, gdy niezwłocznie uniemożliwi dostęp do tych danych.

Tak więc można wymagać, by właściciel serwisu niezwłocznie usunął nieprawdziwy i godzący w dobra osobiste osoby lub firmy wpis internauty, nie czekając na orzeczenie sądu lub innego organu w tej sprawie. Aby uczynić zarzut względem oczerniającej opinii wiarygodnym, warto załączyć opis sytuacji i ewentualnie posiadane dowody, np. kopię nadania przesyłki.

Źródło: