Sprawozdanie finansowe Banku Gospodarstwa Krajowego za rok obrotowy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r.

Warszawa, 10 kwietnia 2024 r.

Wybrane dane finansowe dotyczące sprawozdania finansowego

Poniższe wybrane dane finansowe stanowią informację uzupełniającą do sprawozdania finansowego BGK za 2023 r.

	w mln zł		w mln EUR
	2023	2022	2023	2022
Wynik z tytułu odsetek	4 290	2 957	947	631
Wynik z tytułu prowizji i opłat	451	317	100	68
Wynik z działalności operacyjnej	3 862	2 693	853	574
Zysk brutto	3 862	2 693	853	574
Zysk netto	3 150	2 178	696	465
Dochody całkowite netto	3 831	1 678	846	358
Przepływy pieniężne netto	597	-40 069	132	-8 547

 

	w mln zł		w mln EUR
	31.12.2023	31.12.2022	31.12.2023	31.12.2022
Aktywa razem	222 354	206 793	51 139	44 093
Kapitał własny ogółem	39 420	30 448	9 066	6 492
Łączny współczynnik kapitałowy z funduszami przepływowymi*	31,57%	31,40%	31,57%	31,40%
Łączny współczynnik kapitałowy bez funduszy przepływowych*	33,32%	31,57%	33,32%	31,57%
Fundusze podstawowe (Tier 1)*	35 845	30 174	8 244	6 434

* Zmiana prezentacji za 2022 r. - Informacje dotyczące kalkulacji łącznego współczynnika kapitałowego oraz funduszy własnych prezentowane są w nocie 51 „Adekwatność kapitałowa i ryzyko dźwigni” oraz w “Sprawozdaniu w zakresie zarządzania ryzykiem i adekwatności kapitałowej Banku Gospodarstwa Krajowego na 31 grudnia 2023 r. (Filar III)”.

 

Wybrane dane finansowe dotyczące sprawozdania finansowego przeliczono na EUR według następujących kursów:
	31.12.2023	31.12.2022
§  pozycje rachunku zysków i strat, sprawozdania z całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych według kursu średniego Narodowego Banku Polskiego (NBP) obliczonego jako średnia arytmetyczna kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca w danym okresie	4,5284	4,6883
§  pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej według kursu średniego NBP na ostatni dzień okresu	4,3480	4,6899

Na 31.12.2022 r. wartości bilansowe denominowane w walutach obcych przeliczone zostały na PLN zgodnie z tabelą nr 252/A/NBP/2022 z dnia 30.12.2022 r.

Na 31.12.2023 r. wartości bilansowe denominowane w walutach obcych przeliczone zostały na PLN zgodnie z tabelą nr 251/A/NBP/2023 z dnia 29.12.2023 r.

Spis treści

Wybrane dane finansowe dotyczące sprawozdania finansowego22

Rachunek zysków i strat43

Sprawozdanie z całkowitych dochodów44

Sprawozdanie z sytuacji finansowej55

Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym66

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych77

Noty do sprawozdania finansowego88

1.   Ogólne informacje88

2.   Polityka rachunkowości1010

3.   Informacje dotyczące segmentów działalności 3131

4.   Przychody i koszty z tytułu odsetek3232

5.   Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat 3232

6.   Wynik na instrumentach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z rewaluacji3333

7.   Wynik na inwestycyjnych aktywach finansowych3333

8.   Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych3333

9.   Pozostałe przychody i koszty operacyjne. 3333

10. Ogólne koszty administracyjne3434

11. Wynik z tytułu odpisów aktualizujących na oczekiwane straty kredytowe3434

12. Wynik na odpisach aktualizujących z tytułu utraty wartości inwestycji w jednostki zależne i stowarzyszone3434

13. Podatek dochodowy3535

14. Zysk netto przypadający na jedną akcję. 3636

15. Wpłaty do budżetu państwa3636

16. Środki w Banku Centralnym3636

17. Należności od banków3737

18. Pochodne instrumenty finansowe3838

19. Pochodne instrumenty zabezpieczające3838

20. Papiery wartościowe4040

21. Należności i zobowiązania z tytułu papierów wartościowych z otrzymanym/udzielonym przyrzeczeniem odkupu4444

22. Kredyty i pożyczki udzielone klientom.. 4444

23. Inwestycje w jednostki zależne4646

24. Inwestycje w jednostki stowarzyszone4646

25. Wartości niematerialne4949

26. Rzeczowe aktywa trwałe5050

27. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania. 5151

28. Nieruchomości inwestycyjne5353

29. Inne aktywa5353

30. Zobowiązania wobec banków5353

31. Zobowiązania wobec klientów5454

32. Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych5454

33. Zobowiązania z tytułu leasingu5454

34. Pozostałe zobowiązania5555

35. Rezerwy5555

36. Kapitały5757

37. Proponowany podział zysku5858

38. Zobowiązania warunkowe z tytułu udzielonych i otrzymanych zobowiązań finansowych i gwarancyjnych5959

39. Informacje uzupełniające do sprawozdania z przepływów pieniężnych5959

40. Transakcje z jednostkami powiązanymi6161

41. Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego6161

42. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych6363

43. Dane o aktywach, które stanowią zabezpieczenie zobowiązań6868

44. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych. 6969

Cele i zasady zarządzania ryzykiem7070

45. Zarządzanie ryzykiem7070

46. Zarządzanie ryzykiem kredytowym7272

47. Zarządzanie ryzykiem płynności9494

48. Zarządzanie ryzykiem rynkowym9898

49. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym104104

50. Inne rodzaje ryzyka106106

51. Adekwatność kapitałowa i ryzyko dźwigni111111

Pozostałe noty116116

52. Działalność powiernicza116116

53. Informacje dotyczące podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego116116

54. Istotne zdarzenia następujące po dniu bilansowym116116

Sprawozdania funduszy utworzonych na mocy odrębnych ustaw za rok obrotowy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r. 1118

Rachunek zysków i strat

Działalność kontynuowana	Nota	2023	2022
Przychody z tytułu odsetek	4	13 779	9 998
Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej		12 874	9 200
Przychody o charakterze zbliżonym do odsetek od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat		905	798
Koszty z tytułu odsetek	4	-9 489	-7 041
Wynik z tytułu odsetek		4 290	2 957
Przychody z tytułu prowizji i opłat	5	471	335
Koszty z tytułu prowizji i opłat	5	-20	-18
Wynik z tytułu prowizji i opłat		451	317
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z rewaluacji	6	242	234
Wynik na inwestycyjnych aktywach finansowych	7	115	62
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych	8	29	157
Pozostałe przychody operacyjne	9	7	15
Pozostałe koszty operacyjne	9	-149	-92
Ogólne koszty administracyjne	10	-852	-675
Wynik z tytułu odpisów aktualizujących na oczekiwane straty kredytowe	11	-402	-299
Wynik na odpisach aktualizujących z tytułu utraty wartości inwestycji w jednostki zależne i stowarzyszone	12	131	17
Wynik z działalności operacyjnej		3 862	2 693
Zysk brutto		3 862	2 693
Podatek dochodowy	13	-712	-515
Zysk netto		3 150	2 178

Sprawozdanie z całkowitych dochodów

	Nota	2023	2022
Zysk netto		3 150	2 178
Inne dochody całkowite		681	-500
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat		274	-216
Aktualizacja wartości aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, brutto		287	-276
Podatek odroczony z tytułu aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody	13	-54	52
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych, brutto	19	51	10
Podatek odroczony z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych	13	-10	-2
Pozycje, które nie mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat		407	-284
Aktualizacja wartości oraz wynik na sprzedaży instrumentów kapitałowych wyznaczonych do wyceny w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, brutto		511	-352
Podatek odroczony z tytułu aktualizacji wartości oraz wyniku na sprzedaży instrumentów kapitałowych wyznaczonych do wyceny w wartości godziwej przez inne całkowite dochody	13	-97	67
Zyski i straty z wyceny programów określonych świadczeń, brutto	35	-9	1
Podatek odroczony z tytułu wyceny programów określonych świadczeń	13	2	0
Dochody całkowite netto, razem		3 831	1 678

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Noty do sprawozdania finansowego przedstawione na kolejnych stronach stanowią jego integralną część.

Sprawozdanie z sytuacji finansowej

	Nota	31.12.2023	31.12.2022
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym	16	4 068	3 300
Należności od banków	17	9 635	9 912
Pochodne instrumenty finansowe	18	1 460	1 587
Pochodne instrumenty zabezpieczające	19	85	10
Papiery wartościowe	20	153 431	137 206
Należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu	21	5 269	12 741
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	22	42 514	36 917
Inwestycje w jednostki zależne	23	395	413
Inwestycje w jednostki stowarzyszone	24	4 671	3 856
Wartości niematerialne	25	194	116
Rzeczowe aktywa trwałe	26	184	119
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania	27	63	86
Nieruchomości inwestycyjne	28	18	16
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	13	272	430
Inne aktywa	29	95	84
Aktywa razem		222 354	206 793
Zobowiązania i kapitał własny
Zobowiązania
Zobowiązania wobec banków	30	4 459	4 531
Pochodne instrumenty finansowe	18	797	1 359
Zobowiązania wobec klientów	31	161 631	153 830
Zobowiązania z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu	21	6 436	6 574
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	32	1 831	3 934
Zobowiązania z tytułu leasingu	33	63	88
Pozostałe zobowiązania	34	6 402	4 922
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego		573	364
Rezerwy	35	742	743
Zobowiązania razem		182 934	176 345
Kapitał własny
Kapitał (fundusz) statutowy	36	34 023	26 879
Kapitał (fundusz) zapasowy		1 783	1 608
Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny		232	-449
Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe		232	232
Wynik finansowy roku bieżącego		3 150	2 178
Kapitał własny ogółem		39 420	30 448
Suma zobowiązań i kapitału własnego		222 354	206 793

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Noty do sprawozdania finansowego przedstawione na kolejnych stronach stanowią jego integralną część.

Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

 

Zmiany w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r.	Nota	Kapitał (fundusz) statutowy	Kapitał (fundusz) zapasowy	Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny			Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe		Zyski/straty zatrzymane	Kapitał własny ogółem
				Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Zyski i straty aktuarialne	Kapitał (fundusz) rezerwowy	Fundusz ogólnego ryzyka bankowego
1 stycznia 2023 r.		26 879	1 608	-451	8	-6	77	155	2 178	30 448
Dochody całkowite razem, w tym:		0	0	647	41	-7	0	0	3 150	3 831
zysk netto bieżącego okresu		0	0	0	0	0	0	0	3 150	3 150
inne całkowite dochody za okres		0	0	647	41	-7	0	0	0	681
Transfer zysku, w tym:	36	2 003	175	0	0	0	0	0	-2 178	0
z przeznaczeniem na kapitał		2 003	175	0	0	0	0	0	-2 178	0
Podwyższenie kapitału (funduszu) statutowego	36	5 141	0	0	0	0	0	0	0	5 141
31 grudnia 2023 r.		34 023	1 783	196	49	-13	77	155	3 150	39 420

 

Zmiany w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r.	Nota	Kapitał (fundusz) statutowy	Kapitał (fundusz) zapasowy	Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny			Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe		Zyski/straty zatrzymane	Kapitał własny ogółem
				Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Zyski i straty aktuarialne	Kapitał (fundusz) rezerwowy	Fundusz ogólnego ryzyka bankowego
1 stycznia 2022 r.		21 982	1 553	58	0	-7	77	155	696	24 514
Dochody całkowite razem, w tym:		0	0	-509	8	1	0	0	2 178	1 678
zysk netto bieżącego okresu		0	0	0	0	0	0	0	2 178	2 178
inne całkowite dochody za okres		0	0	-509	8	1	0	0	0	-500
Transfer zysku, w tym:	36	641	55	0	0	0	0	0	-696	0
z przeznaczeniem na kapitał		641	55	0	0	0	0	0	-696	0
Podwyższenie kapitału (funduszu) statutowego	36	4 256	0	0	0	0	0	0	0	4 256
31 grudnia 2022 r.		26 879	1 608	-451	8	-6	77	155	2 178	30 448

 

 

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych

  

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych	Nota	2023	2022
A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk (strata) netto		3 150	2 178
Korekty razem:		964	-42 288
Podatek dochodowy ujęty w wyniku finansowym	13	712	515
Amortyzacja	10	74	65
Zysk/ strata z działalności inwestycyjnej		-24	-14
Odsetki i dywidendy	39	322	297
Różnice kursowe		138	-22
Zmiana stanu należności od banków	39	108	146
Zmiana stanu należności z tytułu pochodnych instrumentów finansowych		127	-1 119
Zmiana stanu należności z tytułu pochodnych instrumentów zabezpieczających		-24	0
Zmiana stanu papierów wartościowych		-10 292	-39 630
Zmiana stanu należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z przyrzeczeniem odkupu		7 472	-2 738
Zmiana stanu kredytów i pożyczek udzielonych klientom		-5 597	-3 710
Zmiana stanu innych aktywów		-11	-23
Zmiana stanu zobowiązań wobec banków		20	1 029
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu pochodnych instrumentów finansowych		-562	464
Zmiana stanu zobowiązań wobec klientów		7 801	3 019
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu		-138	-3 880
Zmiana stanu rezerw		-10	-15
Zmiana skumulowanych odpisów na aktywa niefinansowe		-131	-17
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań		1 480	3 462
Zapłacony podatek dochodowy		-504	-121
Inne korekty	39	3	4
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej		4 114	-40 110
B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy		101	1 260
Zbycie nieruchomości inwestycyjnych		4	3
Zbycie udziałów w jednostkach zależnych	23	87	0
Zbycie udziałów w jednostkach stowarzyszonych	24	6	1 200
Zbycie inwestycyjnych aktywów finansowych		0	9
Otrzymane dywidendy	39	4	48
Wydatki		1 099	832
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych	26	82	11
Nabycie wartości niematerialnych	25	107	57
Nabycie udziałów w jednostkach zależnych	23	80	129
Nabycie udziałów w jednostkach stowarzyszonych	24	830	635
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej		-998	428
C. Przepływy środków pieniężnych z działalność finansowej
Wpływy		2 192	466
Podwyższenie kapitału własnego przez Skarb Państwa		6	0
Zaciągnięcie długoterminowych kredytów		368	466
Emisja dłużnych papierów wartościowych		1 818	0
Wydatki		4 711	853
Spłaty długoterminowych kredytów		433	555
Wykup wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych		3 850	0
Spłaty odsetek		398	260
Spłata zobowiązań z tytułu leasingu		30	38
Środki pieniężne netto z działalności finansowej		-2 519	-387
D. Przepływy pieniężne netto		597	-40 069
E. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu		12 758	52 827
F. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu	39	13 355	12 758

 

 

Noty do sprawozdania finansowego przedstawione na kolejnych stronach stanowią jego integralną część.

Noty do sprawozdania finansowego

1.             Ogólne informacje

Bank Gospodarstwa Krajowego (Bank, BGK) jest bankiem państwowym, w rozumieniu:

§  ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Prawo bankowe),

§  ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego,

§  statutu nadanego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 16 września 2016 r. w sprawie nadania statutu Bankowi Gospodarstwa Krajowego.

BGK prowadzi działalność w Polsce z siedzibą w Warszawie, przy Al. Jerozolimskich 7, 00- 955 Warszawa, oraz adresem do korespondencji: Budynek Varso 2, ul. Chmielna 73. Posiada numer identyfikacji podatkowej NIP 525-00-12-372 oraz numer REGON 000017319.

BGK poza Centralą posiada 16 Regionów zlokalizowanych w miastach wojewódzkich oraz przedstawicielstwa w Brukseli, Frankfurcie nad Menem, Londynie i Amsterdamie.

Bank jest jednostką dominującą Grupy Kapitałowej Banku Gospodarstwa Krajowego oraz znaczącym inwestorem dla jednostek stowarzyszonych, będących w posiadaniu Banku i jego podmiotów zależnych.

Zgodnie z art. 4 ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego do podstawowych celów działalności BGK należy wspieranie polityki gospodarczej Rady Ministrów, rządowych programów społeczno-gospodarczych, w tym poręczeniowo-gwarancyjnych oraz programów samorządności lokalnej i rozwoju regionalnego, obejmujących w szczególności projekty:

§  realizowane z wykorzystaniem środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz międzynarodowych instytucji finansowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo bankowe,

§  infrastrukturalne,

§  związane z rozwojem sektora mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorstw,

§  - w tym realizowane z wykorzystaniem środków publicznych.

Na mocy art. 5 i 6 ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego, Bank realizuje zadania, do których należą w szczególności:

§  wykonywanie czynności określonych ustawą Prawo bankowe,

§  obsługa funduszy utworzonych, powierzonych lub przekazanych BGK na podstawie odrębnych ustaw,

§  obsługa transakcji eksportowych z zastosowaniem instrumentów wspierania eksportu oraz wspieranie eksportu polskich towarów i usług, zgodnie z odrębnymi przepisami lub w ramach realizacji programów rządowych,

§  wykonywanie czynności dotyczących instytucji kredytowych zlikwidowanych lub uznanych za zlikwidowane,

zgodnie ze wskazaniem w art. 5. ust. 4 ustawy,

§  prowadzenie – bezpośrednio lub pośrednio – działalności gwarancyjnej lub poręczeniowej w ramach realizacji rządowych programów poręczeniowo - gwarancyjnych lub w imieniu i na rachunek Skarbu Państwa na podstawie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, w szczególności dla sektora mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców,

§  wydawanie oświadczeń mających moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, umożliwiających wykreślenie wpisów ujawnionych w działach III i IV ksiąg wieczystych lub zbiorach dokumentów,

§  wspieranie rozwoju budownictwa mieszkaniowego, w szczególności budownictwa mającego na celu budowę lokali mieszkalnych na wynajem, zgodnie z odrębnymi przepisami lub w ramach realizacji rządowych programów,

§  obsługa bankowa rachunków budżetu państwa,

§  obsługa budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

§  obsługa rachunków państwowych lub samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych,

§  inne czynności realizowane z wykorzystaniem środków publicznych, określone umowami zawartymi z organami administracji rządowej.

BGK może również pełnić rolę podmiotu wdrażającego instrument finansowy lub fundusz funduszy, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006.

Od początku istnienia celem BGK, jest wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. Wyjątkowa rola banku została podkreślona w aktualnej strategii na lata 2021-25, w której misja została uzupełniona o komponent dotyczący zrównoważonego rozwoju. Strategia obejmuje również wizję jako Lider programów na rzecz zrównoważonego rozwoju.

BGK realizuje swoje cele poprzez odpowiednią stymulację i uzupełnianie sektora bankowego. Szczególnie istotny jest fakt, że BGK inicjuje działania i aktywizuje partnerów, ale przy tym nie rywalizuje z rynkiem. Wypełnia lukę gospodarczą oraz kieruje narzędzia tam, gdzie brakuje oferty rozwoju dla pozostałych podmiotów obecnych na rynku. Strategia BGK 2021-25 stanowi odpowiedź na zmieniające się otoczenie gospodarcze, uwzględnia zmieniające się potrzeby społeczne, a także zmiany otoczenia technologicznego i regulacyjnego. Sukcesywnie podejmowane są działania wzmacniające pozycję banku i polskiej gospodarki na arenie międzynarodowej. W ramach obecnej strategii zdefiniowano 3 kluczowe filary zewnętrzne (strategiczne kierunki, w oparciu, o które BGK chce rozwijać i wpływać na rynek):

§  Zrównoważony Rozwój, którego ambicją jest wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego kraju w taki sposób, abyśmy tworzyli co najmniej niepogorszone warunki do życia dla następnych pokoleń;

§  Zaangażowanie społeczne, dzięki któremu budowana jest nowoczesna polska państwowość poprzez rozwój kapitału społecznego w zakresie edukacji, wsparcia kultury, sportu i poszanowania środowiska naturalnego;

§  Współpraca i biznes międzynarodowy, mający na celu zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez podniesienie poziomu umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorstw oraz budowę świadomości atrakcyjności Polski wśród inwestorów zagranicznych, jako kraju o wysokim kapitale intelektualnym;

a także 2 filary wewnętrzne (tj. sposób zorganizowania i działania po to, aby zwiększać skuteczność działań w filarach biznesowych):

§  Transformacja cyfrowa i procesowa tworząca optymalne warunki dla dynamicznego rozwoju wyznaczanego przez strategię poprzez doskonałość procesową i cyfryzację,

§  Efektywny model zarządzania zapewniający zwiększenie skali zadań realizowanych w ramach zaspokajania coraz bardziej złożonych potrzeb rosnącej liczby interesariuszy.

W 2023 roku, na półmetku obowiązywania strategii, Rada Nadzorcza podjęła decyzję o jej aktualizacji, odświeżając m.in. poziomy wybranych wskaźników strategicznych czy też dodając nowe kamienie milowe dla filarów.

Szczególnie istotnym elementem Strategii BGK na lata 2021-25 są programy modelu biznesowego, które wspierają realizację filarów strategii. Osiem dedykowanych programów stanowi odpowiedź, w jaki sposób Bank chce docierać do rynku, reagować na potrzeby i dostosowywać rozwiązania:

§  Rozwój przemysłu,

§  Infrastruktura, transport i logistyka,

§  Rozwój przedsiębiorczości,

§  Bezpieczeństwo strategiczne,

§  Ochrona zdrowia,

§  Finanse publiczne,

§  Spójność społeczna i terytorialna,

§  Mieszkalnictwo.

Programy to zestaw spójnych działań i odpowiednio dobranych produktów, które zaspokajają potrzeby kluczowych interesariuszy. Ich cele wynikają z polityki państwa, strategii Banku oraz z konieczności zaspokojenia zidentyfikowanych luk rynkowych. Każdy program dąży do rozwoju przypisanego do siebie segmentu gospodarki w określonym w ambicji kierunku.  

Skład Rady Nadzorczej Banku

W 2023 r. nastąpiły poniższe zmiany w składzie Rady Nadzorczej Banku:

§  Piotr Pawliczak z dniem 5 stycznia 2023 r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej;

§  Prezes Rady Ministrów powołał w skład Rady Nadzorczej BGK z dniem 14 lutego 2023 r. Gertrudę Uścińską, z dniem 2 marca 2023 r. Piotra Kielocha, z dniem 27 marca 2023 r. Michała Gajewskiego, z dniem 11 kwietnia 2023 r. Kazimierza Kujdę, z dniem 26 maja 2023 r. Joannę Strzesak-Rochewicz, z dniem 10 sierpnia 2023 r. Michała Kuczmierowskiego;

§  Prezes Rady Ministrów odwołał ze składu Rady Nadzorczej BGK z dniem 25 maja 2023 r. Zbigniewa Krysiaka, z dniem 29 grudnia 2023 r. Joannę Strzesak-Rochewicz i Piotra Kielocha.

W okresie od 6 stycznia do 13 lutego 2023 r. Rada Nadzorcza składała się z 8 członków.

Na 31 grudnia 2023 r. skład Rady Nadzorczej Banku był następujący:

§  Paweł Borys - Przewodniczący Rady Nadzorczej,

§  Beata Gorajek - Zastępca Przewodniczącego Rady Nadzorczej,

§  Magdalena Tarczewska-Szymańska - Sekretarz Rady Nadzorczej,

§  Michał Gajewski - Członek Rady,

§  Honorata Krysiewicz - Członek Rady,

§  Michał Kuczmierowski – Członek Rady,

§  Kazimierz Stanisław Kujda - Członek Rady,

§  Wojciech Maj - Członek Rady,

§  Adam Rudzewicz - Członek Rady,

§  Jerzy Szmit - Członek Rady,

§  Gertruda Uścińska - Członek Rady.

Od 31 grudnia 2023 r. do dnia podpisania sprawozdania finansowego wystąpiły poniższe zmiany w składzie Rady Nadzorczej Banku:

§  Prezes Rady Ministrów odwołał ze składu Rady Nadzorczej z dniem 11 stycznia 2024 r. Jerzego Szmita i Kazimierza Kujdę, z dniem 15 lutego 2024 r. Beatę Gorajek, Adama Rudzewicza i Michała Gajewskiego, z dniem 15 marca 2024 r. Honoratę Krysiewicz, z dniem 27 marca 2024 r. Wojciecha Maja;

§  Prezes Rady Ministrów powołał w skład Rady Nadzorczej BGK z dniem 16 lutego 2024 r. Marcina Buczyńskiego, Jarosława Dąbrowskiego, Magdalenę Miętus, Jacka Pierzyńskiego, Katarzynę Przewalską, Zbigniewa Stasiaka, Tomasza Szałwińskiego.

Skład Zarządu Banku

W 2023 roku nastąpiły poniższe zmiany w składzie Zarządu Banku:

§  Prezes Rady Ministrów odwołał z dniem 31 stycznia 2023 r. Włodzimierza Kocona ze stanowiska Wiceprezesa Zarządu BGK;

§  Członek Zarządu Dariusz Szwed złożył rezygnację z pełnionej funkcji z dniem 13 kwietnia 2023 r.;

§  Prezes Rady Ministrów powołał z dniem 21 kwietnia 2023 r. Marka Tomczuka na Członka Zarządu BGK.

W skład Zarządu Banku na 31 grudnia 2023 r. wchodzili:

§  Beata Daszyńska - Muzyczka – Prezes Zarządu,

§  Paweł Nierada – Pierwszy Wiceprezes Zarządu,

§  Radosław Kwiecień – Członek Zarządu,

§  Tomasz Robaczyński – Członek Zarządu,

§  Marek Tomczuk – Członek Zarządu.

Od 31 grudnia 2023 r. do dnia podpisania sprawozdania finansowego wystąpiły poniższe zmiany w składzie Zarządu Banku:

§  Prezes Rady Ministrów odwołał z dniem 11 stycznia 2024 r. Beatę Daszyńską-Muzyczka ze stanowiska Prezesa Zarządu BGK. W związku z brakiem powołania prezesa Zarządu jego zadania i funkcje realizuje pierwszy wiceprezes Zarządu Paweł Nierada zgodnie z zatwierdzonym przez Radę Nadzorczą w dniu 25 stycznia 2024 r. podziałem kompetencji w Zarządzie Banku.

2.             Polityka rachunkowości

2.1.        Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego i oświadczenie o zgodności

Sprawozdanie finansowe Banku Gospodarstwa Krajowego obejmuje dane za rok obrotowy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r. i porównywalne dane finansowe za rok obrotowy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2022 r.

Sprawozdanie finansowe Banku Gospodarstwa Krajowego za 2023 r. (sprawozdanie finansowe) zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej przyjętymi przez Unię Europejską według stanu na 31 grudnia 2023 r. oraz ze związanymi z nimi interpretacjami ogłoszonymi w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej (MSSF), a w zakresie nieuregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (PSR) i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi.

Sprawozdanie finansowe Banku zostało sporządzone w oparciu o następujące zasady wyceny:

§  w wartości godziwej dla aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu oraz dla aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody,

§  w zamortyzowanym koszcie dla pozostałych aktywów finansowych, w tym dla kredytów i pożyczek oraz pozostałych zobowiązań finansowych,

§  w cenie nabycia z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości dla jednostek stowarzyszonych i zależnych,

§  w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości dla rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania,

§  w wartości godziwej dla nieruchomości inwestycyjnych.

Dane finansowe w sprawozdaniu finansowym prezentowane są w złotych polskich, w zaokrągleniu do 1 mln zł, chyba, że wskazano inaczej. Z uwagi na powyższe, w niektórych przypadkach mogą wystąpić matematyczne niespójności w sumowaniach lub pomiędzy poszczególnymi notami, wynikające z zaokrągleń.

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd Banku Gospodarstwa Krajowego w dniu 10 kwietnia 2024 r. Sprawozdanie finansowe Banku Gospodarstwa Krajowego jest publikowane w tej samej dacie, co skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Gospodarstwa Krajowego za 2023 r.

2.2.        Kontynuacja działalności

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności przez Bank w okresie nie krótszym niż 12 miesięcy po dniu bilansowym. Zarząd Banku nie stwierdza na dzień podpisania sprawozdania finansowego istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Bank na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania, bądź istotnego ograniczenia dotychczasowej działalności. Ustawowo wykluczona jest również możliwość ogłoszenia upadłości Banku. Na mocy art. 3 ust. 2, ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego, do BGK stosuje się art. 6 pkt 4 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Zgodnie z jego brzmieniem nie można ogłosić upadłości instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej, oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą.

2.3.        Zmiany w standardach rachunkowości

Zasady (polityka) rachunkowości zastosowane do sporządzenia sprawozdania finansowego za 2023 r. są spójne z tymi, które zastosowano przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego Banku za rok zakończony 31 grudnia 2022 roku, z wyjątkiem zastosowania nowych lub zmienionych standardów oraz interpretacji obowiązujących dla okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2023 roku i później.

Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów i interpretacji, które zostały zastosowane w roku obrotowym 2023

Następujące zmiany do istniejących standardów wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz zatwierdzone do stosowania w Unii Europejskiej (UE) zostały po raz pierwszy zastosowane w sprawozdaniu finansowym Banku za 2023 rok:

§  MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” z późniejszymi zmianami do MSSF 17 opublikowanymi przez RMSR 25 czerwca 2020 roku - zatwierdzone w UE w dniu 19 listopada 2021 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),

§  Zmiany do MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe: – zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9 po raz pierwszy – dane porównawcze”, zatwierdzone w UE w dniu 8 września 2022 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Ujawnienia na temat istotnych zasad rachunkowości. zatwierdzone w UE w dniu 2 marca 2022 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów” – Definicja wartości szacunkowych zatwierdzone w UE w dniu 2 marca 2022 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” - Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań z pojedynczej transakcji zatwierdzone w UE w dniu 11 sierpnia 2022 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy”: Międzynarodowa Reforma Podatkowa – Modelowe Zasady Drugiego Filaru zatwierdzone w UE w dniu 8 listopada 2023 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później).

Wyżej wymienione zmiany do istniejących standardów nie mają istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku za 2023 rok lub nie dotyczą Banku.

Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów i interpretacji, które zostały wydane przez RMSR i zatwierdzone przez UE, ale nie weszły w życie i nie zostały przyjęte przez Bank do wcześniejszego zastosowania

Zmiany do istniejących standardów, jakie zostały już wydane przez RMSR i zatwierdzone przez UE, ale jeszcze nie weszły w życie a Bank nie zdecydował się na ich wcześniejsze zastosowanie:

§  Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe, zatwierdzone w UE w dniu 19 grudnia 2023 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2024 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych”: Zobowiązania długoterminowe z kowenantami, zatwierdzone w UE w dniu 19 grudnia 2023 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2024 roku lub później),

§  Zmiany do MSSF 16 „Leasing” – Zobowiązanie z tytułu leasingu w ramach sprzedaży i leasingu zwrotnego, zatwierdzone w UE dniu 20 listopada 2023 r. (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2024 roku lub później).

Wyżej wymienione zmiany do istniejących standardów nie mają istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku za 2023 rok lub nie dotyczą Banku.

Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów i interpretacji, które zostały wydane przez RMSR, ale jeszcze niezatwierdzone do stosowania w UE

MSSF w kształcie zatwierdzonym przez UE nie różnią się obecnie w znaczący sposób od regulacji wydanych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), z wyjątkiem poniższych nowych standardów oraz zmian do standardów, które nie zostały jeszcze zatwierdzone do stosowania w UE:

§  Zmiany do MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych”: Brak wymienialności walut (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2025 roku lub później),

§  Zmiany do MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych” oraz MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”: Umowy finansowania dostawców (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2024 roku lub później).

Według szacunków Banku, wyżej wymienione nowe standardy oraz zmiany do istniejących standardów nie miałyby istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe, jeżeli zostałyby zastosowane przez Bank na 31 grudnia 2023 r. lub nie dotyczą Banku.

2.4.        Szacunki i założenia

Bank dokonuje pewnych szacunków i przyjmuje założenia, które mają wpływ zarówno na sprawozdanie finansowe, jak i na ujętą w nim informację uzupełniającą. Szacunki i założenia, które Bank przyjmuje do wykazywania wartości aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów, dokonywane są przy wykorzystaniu danych historycznych oraz innych czynników, które są dostępne oraz uznawane za właściwe w danych okolicznościach.

Założenia, co do przyszłości oraz dostępne dane służą do szacowania wartości bilansowych aktywów i zobowiązań, których nie można jednoznacznie określić przy wykorzystaniu innych źródeł. Przy dokonywaniu szacunków Bank uwzględnia przyczyny oraz źródła niepewności, które są przewidywane na koniec okresu sprawozdawczego. Wyniki rzeczywiste mogą się różnić od wartości szacunkowych.

Dokonywane przez Bank szacunki oraz założenia są poddawane bieżącym przeglądom. Korekty szacunków są rozpoznawane w tym okresie, w którym dokonano zmiany szacunków, jeżeli korekty dotyczą tylko tego okresu. Natomiast, jeżeli korekty wpływają zarówno na okres, w którym dokonano zmiany, jak i na przyszłe okresy, są one rozpoznawane w okresie, w którym dokonano zmiany oraz w okresach przyszłych.

Najistotniejsze szacunki dokonywane przez Bank obejmują:

§  odpisy na oczekiwane straty kredytowe,

§  szacunki dotyczące wpływu tzw. wakacji kredytowych wynikających z Ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom z dnia 7 lipca 2022 r.,

§  wartość godziwą instrumentów finansowych,

§  szacunki dotyczące rezerwy na programy określonych świadczeń,

§  szacunki dotyczące rezerw na sprawy sporne i ryzyko prawne,

§  szacunki dotyczące przychodów z tytułu opłaty za zarządzanie.

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe

Bank stosuje wymogi standardu MSSF 9 w zakresie utraty wartości aktywów finansowych dla celów ujęcia i wyceny odpisu na oczekiwane straty kredytowe, które dla ekspozycji kredytowych są wyceniane w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Zasady oceny utraty wartości oraz metody kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych zostały opisane w nocie 46.2.

W kontekście poziomu oczekiwanych strat kredytowych Bank w dalszym ciągu na bieżąco analizował sytuację związaną z agresją Rosji na Ukrainę i podejmował stosowne działania w zakresie ewentualnego wpływu tego zjawiska na poziom ryzyka kredytowego.

W 2023 roku nie wystąpiły istotne zmiany w zakresie klasyfikacji finansowań na rynku ukraińskim, rosyjskim i białoruskim. Bank kontynuował proces monitoringu oraz oceny bieżącej obsługi zadłużenia. Zaangażowanie z tytułu kredytów brutto (denominowane głównie w EUR) na ww. rynkach na 31 grudnia 2023 roku było niższe o ok. 33% wobec stanu z końca 2022 roku i wynikało w głównej mierze ze spłat finansowań na rynku białoruskim.

W 2023 roku przeprowadzono cykliczne kompleksowe testy warunków skrajnych, w ramach, których analizowano różne scenariusze wpływu czynników ryzyka ESG na portfel kredytowy. Jednym z analizowanych czynników ryzyka ESG był wzrost cen surowców energetycznych oraz zachwianie łańcucha dostaw z kierunku wschodniego w związku z sankcjami za działania wojenne.

Powyższa analiza objęła branże, które są najbardziej narażone na wzrost cen surowców energetycznych, w tym chemiczną i ciepłowniczą. Wyniki tej analizy spowodowały objęcie zaangażowań wobec klientów działających w branżach chemicznej i ciepłowniczej przeklasyfikowaniem do fazy 2. Klasyfikacja ta obowiązywała na koniec 2023 r.

W 2023 roku Bank dokonał cyklicznego przeglądu procedury „Metodyka ujmowania wyceny oczekiwanych strat kredytowych” czego wynikiem są zmiany dotyczące:

§  analizy grupowej: weryfikacja adekwatności odpisów, korekta makro (na podstawie back-testów analizujących zmiany klas ryzyka klientów w procesie kredytowym w wyniku zmiennych makroekonomicznych), wyznaczanie parametrów odpisów (doprecyzowanie zróżnicowania wyznaczania EAD w zależności od fazy i terminu zapadalności, sposób uwzględniania przedpłat w wyznaczaniu EAD);

§  doprecyzowane zostały wytyczne sporządzania analizy scenariuszowej metodą indywidualną w obszarze czynników makroekonomicznych oraz zasady identyfikacji POCI;

§  doprecyzowany został katalog dowodów utraty wartości: zmiany dotyczą okresu analizy spadku przychodów netto ze sprzedaży, terminu weryfikacji ujemnych kapitałów własnych klienta;

§  zaktualizowane zostały kryteria ilościowe transferu do fazy 2.

Zmiany w metodyce nie miały wpływu na poziom oczekiwanych strat kredytowych. Polegały na doprecyzowaniu zapisów i dostosowaniu ich do obowiązujących regulacji.

Poniższe tabele prezentują szacunkowy wpływ zmian wartości bieżącej przepływów pieniężnych oraz wartości PD i LGD na wysokość odpisów na oczekiwane straty kredytowe – dla trzech faz szacowania utraty wartości.

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia wartości bieżącej przepływów pieniężnych na poziom odpisów dla ekspozycji z utratą wartości - oceniane metodą indywidualną - faza 3	31.12.2023			31.12.2022
Scenariusz zwiększenia/zmniejszenia wartości bieżącej przepływów pieniężnych	10%	-10%	10%		-10%
Szacunkowa zmiana odpisów z tytułu utraty wartości ekspozycji bilansowych ocenianych metodą indywidualną	-135	175	-95		180
Szacunkowa zmiana odpisów na zobowiązania pozabilansowe oceniane metodą indywidualną	-82	93	-22		24

 

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia wartości LGD na poziom dla odpisów ekspozycji z utratą wartości - oceniane metodą grupową - faza 3	31.12.2023		31.12.2022
Scenariusz zwiększenia/zmniejszenia wartości LGD	10%	-10%	10%	-10%
Szacunkowa zmiana odpisów z tytułu utraty wartości ekspozycji bilansowych ocenianych metodą grupową	24	-40	21	-36

 

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia wartości PD i LGD na poziom odpisów dla ekspozycji bez utraty wartości - faza 1 i 2	31.12.2023		31.12.2022
Scenariusz zwiększenia/zmniejszenia wartości PD	10%	-10%	10%	-10%
Szacunkowa zmiana odpisów dla ekspozycji bilansowych bez utraty wartości	52	-52	48	-48
Szacunkowa zmiana odpisów dla zobowiązań pozabilansowych bez utraty wartości	30	-30	29	-29
Scenariusz zwiększenia/zmniejszenia wartości LGD	10%	-10%	10%	-10%
Szacunkowa zmiana odpisów dla ekspozycji bilansowych bez utraty wartości	52	-52	48	-48
Szacunkowa zmiana odpisów dla zobowiązań pozabilansowych bez utraty wartości	30	-30	29	-29

Szacunki dotyczące wpływu tzw. wakacji kredytowych wynikających z ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom

Bank rozpoznał w lipcu 2022 r. jednorazowy wpływ ujęcia wakacji kredytowych skutkujący pomniejszeniem wyniku odsetkowego o kwotę 146,4 mln zł. Wysokość pomniejszenia została wyliczona, jako różnica pomiędzy wartością brutto portfela kredytowego na dzień kalkulacji, a bieżącą wartością szacowanych przepływów pieniężnych wynikających z umów kredytowych przy uwzględnieniu założenia, że większość klientów, którym przysługuje taka możliwość skorzysta z wakacji kredytowych. Strata została rozpoznana zgodnie z MSSF9 pomniejszając przychody odsetkowe od aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz wartość brutto kredytów. Do końca 2022 r. Bank rozliczył część straty w kwocie 63,6 mln zł w przychód odsetkowy, a pozostała część w kwocie 82,8 mln zł rozliczyła się w przychody rachunku zysków i

strat w 2023 r wraz z wykorzystaniem lub upływem okresu możliwości wykorzystania wakacji przez uprawnionych klientów.

W 2024 r. trwają prace legislacyjne związane z wprowadzeniem nowych wakacji kredytowych. W związku z tym, że na dzień publikacji niniejszego sprawozdania finansowego nie jest znany ostateczny kształt warunków, na których będą udzielane, nie ma możliwości oszacowania ich wpływu na sytuację finansową Banku.

Wartość godziwa instrumentów finansowych

Dla instrumentów pochodnych, nienotowanych dłużnych papierów wartościowych oraz należności ujmowanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w wartości godziwej, dla których nie identyfikuje się aktywnego rynku, wycenę przeprowadza się na podstawie powszechnie stosowanych technik wyceny, w maksymalnym stopniu bazując na obserwowalnych w otoczeniu rynkowym danych wejściowych i profesjonalnym osądzie. Stosowane techniki wyceny i dane wejściowe podlegają regularnej weryfikacji.

Szacunkowy wpływ zmiany wyceny do wartości godziwej instrumentów pochodnych o symetrycznym profilu ryzyka, nienotowanych dłużnych papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz należności zaklasyfikowanych do kategorii wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat przy przesunięciu równoległym krzywych dochodowości prezentują poniższe tabele.

Zmiana wyceny instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka przy przesunięciu równoległym krzywych dochodowości	31.12.2023		31.12.2022
Zmiana wyceny przy przesunięciu równoległym krzywych dochodowości o:	+ 50bp	- 50bp	+ 50bp	- 50bp
Zmiana wyceny instrumentów pochodnych (aktywa pomniejszone o zobowiązania)	-44	44	-5	5

 

Zmiana wyceny do wartości godziwej nienotowanych dłużnych papierów wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody przy przesunięciu równoległym krzywej dochodowości	31.12.2023		31.12.2022
Zmiana wyceny przy przesunięciu równoległym krzywych dochodowości o:	+ 50bp	- 50bp		+ 50bp	- 50bp
Zmiana wyceny nienotowanych dłużnych instrumentów finansowych	-5	5		-8	8

Szacunki dotyczące rezerwy na programy określonych świadczeń

Rezerwy na programy określonych świadczeń obejmują: odprawy emerytalne, rentowe i pośmiertne. Rezerwy szacowane są na podstawie wyceny aktuarialnej – założenia przyjęte przez aktuariusza zostały opisane w nocie 35 „Rezerwy”. Rezerwa będąca efektem wyceny aktuarialnej ujmowana jest i aktualizowana w okresach rocznych.

Rezerwy tworzone są na podstawie zatwierdzonego i przyjętego planu finansowego na dany rok.

Analiza wrażliwości rezerw na programy określonych świadczeń zaprezentowana jest w nocie 35 „Rezerwy”.

Szacunki dotyczące rezerw na sprawy sporne i ryzyko prawne

Na 31.12.2023 r. Bank dokonał ponownego oszacowania rezerwy na ryzyko prawne związane z portfelem kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF.

W zakresie kalkulacji rezerwy na ekspozycje czynne, uwzględniono prognozy co do potencjalnej ilości spraw sądowych przeciwko Bankowi (w oparciu o dane historyczne i trend rynkowy) oraz szacowany, procentowy udział przegranych spraw sądowych (biorąc pod uwagę aktualne dane rynkowe co do rozstrzygnięć sporów sądowych). Według stanu na 31.12.2023 r., rezerwa dla ekspozycji czynnych wyniosła 36,2 mln zł (na co składa się rezerwa portfelowa w kwocie 22,3 mln zł oraz rezerwa indywidualna w kwocie 13,9 mln zł) i pokrywa ona 84% portfela czynnego (uwzględniając sumę kwoty spłaconej i kwoty pozostającej do spłaty).

Rezerwa na ryzyko prawne dotycząca ekspozycji spłaconych, została zaktualizowana na podstawie danych historycznych oraz danych rynkowych w zakresie udziału spraw sądowych dotyczących ekspozycji spłaconych. Powyższe oszacowanie wskazało, że aktualny poziom narażenia Banku na ryzyko prawne w obszarze ekspozycji spłaconych zostanie zabezpieczony przy założeniu, iż rezerwa portfelowa będzie stanowiła co najmniej 5% wartości portfela ekspozycji spłaconych. Poziom rezerwy portfelowej dla ekspozycji spłaconych według stanu na 31.12.2023 r. wynosi 8,9 mln zł (na co składa się rezerwa portfelowa w wysokości 5,9 mln zł oraz rezerwa indywidualna w kwocie 3 mln zł), co stanowi pokrycie portfela ekspozycji spłaconych na poziomie 8%.

W 2023 roku Bank kontynuował działania zmierzające do zawierania ugód z klientami w zakresie umów dotyczących kredytów hipotecznych w CHF.

Bank kierując się dotychczasową praktyką zamierza monitorować zmiany w podejściu rynkowym i kontynuować dotychczasowy proces między innymi w zakresie podpisywania ugód i traktuje ten scenariusz jako wiodący.

Szczegóły przedstawiające wartość rezerw na sprawy sporne i ryzyko prawne znajdują się w nocie 35 „Rezerwy”.

Szacunki dotyczące przychodów z tytułu opłaty za zarządzanie

Bank rozlicza przychody z tytułu opłaty za zarządzanie programami w ramach działalności zleconej zgodnie z wymogami MSSF 15. Do stworzenia klucza alokacji wynagrodzenia stosuje metodę opartą na nakładach, w której oszacowanie odpowiedniego stopnia spełnienia zobowiązania w ramach danej umowy o zarządzanie wymaga zastosowania wartości szacunkowych w całym okresie trwania programu (wynagrodzenia do otrzymania, koszty do poniesienia, odchylenia kwot przychodów/kosztów rzeczywiście realizowanych w porównaniu z wcześniejszymi prognozami). Bank aktualizuje oszacowania, nie rzadziej niż w okresach półrocznych.

2.5.        Istotne zasady rachunkowości

2.5.1.         Prezentacja sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rachunku zysków i strat

Bank, poza działalnością własną prowadzi działalność zleconą, w ramach, której obsługuje:

§  fundusze utworzone, powierzone lub przekazane BGK na podstawie odrębnych ustaw, których bilanse oraz rachunki zysków i strat nie są badane przez biegłego rewidenta, ale prezentowane są, jako załączniki do sprawozdania finansowego BGK (Fundusze):

-      Fundusz Żeglugi Śródlądowej;

-      Krajowy Fundusz Drogowy;

-      Fundusz Kolejowy;

-      Fundusz Termomodernizacji i Remontów;

-      Fundusz Kredytów Studenckich;

-      Fundusz Dopłat;

-      Fundusz Wsparcia Kredytobiorców;

-      Krajowy Fundusz Gwarancyjny;

-      Funduszu Polskiej Nauki;

-      Fundusz Przeciwdziałania COVID - 19;

-      Fundusz Gwarancji Płynnościowych;

-      Turystyczny Fundusz Zwrotów;

-      Rządowy Fundusz Rozwoju Mieszkalnictwa;

-      Ekologiczny Fundusz Poręczeń i Gwarancji;

-      Fundusz Kredytowania Studiów Medycznych;

-      Rządowy Fundusz Mieszkaniowy;

-      Fundusz Pomocy;

-      Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych;

-      Fundusz Gwarancji Kryzysowych;

-      Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg.

§  programy społeczno – gospodarcze oraz programy samorządności lokalnej i rozwoju regionalnego, z udziałem środków publicznych, w tym środków z Unii Europejskiej (Programy).

Szczegółowe informacje na temat prowadzonej przez Bank działalności zleconej znajdują się w Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej BGK w 2023 roku - Raport zintegrowany.

W sprawozdaniu z sytuacji finansowej Bank prezentuje działalność własną oraz tę część działalności zleconej, która stanowi aktywa i zobowiązania Banku w rozumieniu MSSF. W przypadku Funduszy są to należności lub zobowiązania Banku wobec tych Funduszy wynikające z wzajemnych rozliczeń (przepływy środków pieniężnych Funduszy odbywają się poprzez Bank). W zakresie Programów są to w szczególności środki pieniężne, które zostały przekazane do Banku na wydzielone rachunki bankowe.

Rachunek zysków i strat Banku obejmuje przychody i koszty uzyskane z działalności własnej, nie ujmuje się w nim przychodów i kosztów Funduszy i Programów, z wyjątkiem kosztów poniesionych przez Bank na obsługę działalności zleconej oraz przychodów z tytułu wynagrodzenia za jej obsługę.

Bank, na mocy stosownych ustaw oraz umów zawartych z organami administracji publicznej pełniącymi rolę koordynatora dla poszczególnych funduszy o charakterze przepływowym, wykonuje zadania z zakresu planowania finansowego, pozyskiwania finansowania dłużnego i zarządzania płynnością finansową oraz działalnością operacyjną funduszy. Z uwagi na fakt, że fundusze przepływowe nie mają osobowości prawnej, Bank jest również stroną występującą w imieniu funduszy w przypadku umów podpisywanych z kontrahentami.

2.5.2.         Waluty obce

Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji

Walutą funkcjonalną (waluta podstawowego środowiska gospodarczego, w którym działa Bank) i walutą prezentacji jest złoty polski.

Przeliczanie pozycji w walutach obcych

Różnice kursowe powstające z rozliczenia transakcji oraz wyceny bilansowej aktywów i zobowiązań pieniężnych wyrażonych w walutach obcych rozpoznawane są w rachunku zysków i strat.

Różnice kursowe, powstające z przeliczenia instrumentów kapitałowych zakwalifikowanych do kategorii aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, odnoszone są do innych całkowitych dochodów.

Na koniec każdego okresu sprawozdawczego:

§  pozycje pieniężne w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu zamknięcia,

§  pozycje niepieniężne wyceniane według historycznej ceny nabycia lub kosztu wytworzenia wyrażonego w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia transakcji,

§  pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursów wymiany, które obowiązywały w dniu, na który wartość godziwa została ustalona.

Aktywa i zobowiązania oraz zobowiązania pozabilansowe wyrażone w walutach obcych oraz indeksowane kursem waluty obcej wyceniane są według kursu średniego ustalonego dla danej waluty przez NBP na dzień bilansowy.

Poniżej przedstawione zostały kursy średnie wybranych walut obcych w złotych:

Waluta	31.12.2023	31.12.2022
EUR	4,3480	4,6899
GBP	4,9997	5,2957
USD	3,9350	4,4018
CHF	4,6828	4,7679

2.5.3.         Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Na środki pieniężne oraz ekwiwalenty środków pieniężnych składają się środki pieniężne na rachunku nostro w Narodowym Banku Polskim, na rachunkach bieżących w bankach oraz inne środki pieniężne o pierwotnym terminie wymagalności do 3 miesięcy. Wymienione aktywa wykazywane są według wartości nominalnej.

2.5.4.         Aktywa i zobowiązania finansowe

2.5.4.1.        Początkowe ujęcie

Bank ujmuje składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy staje się związany postanowieniami umowy instrumentu finansowego. Standaryzowane transakcje kupna i sprzedaży aktywów finansowych ujmowane są w dacie zawarcia transakcji. W momencie początkowego ujęcia Bank wycenia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe w wartości godziwej. W przypadku aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat wartość godziwą powiększa się lub pomniejsza o koszty transakcyjne, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub emisji tych aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych.

2.5.4.2.        Klasyfikacja i wycena

Klasyfikacja aktywów finansowych niebędących instrumentem kapitałowym

Bank klasyfikuje składnik aktywów finansowych niebędący instrumentem kapitałowym do jednej z następujących kategorii:

1)    aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie;

2)    aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody;

3)    aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:

§  obowiązkowo wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat,

§  wyznaczonych nieodwołalnie na moment początkowego ujęcia do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie

Bank klasyfikuje składnik aktywów finansowych niebędący instrumentem kapitałowym do kategorii, jeżeli:

1)    składnik ten jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy oraz

2)    warunki umowy powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kapitału oraz odsetek od tego kapitału (ocena charakterystyki przepływów pieniężnych – „test SPPI” ang. solely payments of principal and interest).

Aktywa finansowe z tej kategorii wyceniane są w zamortyzowanym koszcie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej i z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Zamortyzowany koszt jest obliczany przy uwzględnieniu dyskonta lub premii oraz prowizji, opłat i kosztów transakcji, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej. Skutki wyceny ujmowane są w pozycji „Przychody z tytułu odsetek” w rachunku zysków i strat. Straty z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe ujmowane są w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik z tytułu odpisów aktualizujących na oczekiwane straty kredytowe”.

Kategoria aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie obejmuje przede wszystkim: kredyty i pożyczki udzielone klientom, papiery wartościowe (m.in. bony pieniężne i obligacje), należności od banków oraz należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu.

Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody

Bank klasyfikuje składnik aktywów finansowych niebędący instrumentem kapitałowym do tej kategorii, jeżeli:

a)     składnik ten jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych oraz

b)    warunki umowy powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kapitału oraz odsetek od tego kapitału.

Zmiany wartości godziwej rozpoznawane są w innych całkowitych dochodach, aż do momentu wyłączenia składnika aktywów ze sprawozdania z sytuacji finansowej, kiedy skumulowany zysk/strata ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Kapitał z aktualizacji wyceny podlega rozliczeniu do rachunku zysków i strat w momencie sprzedaży składnika aktywów.

Dla aktywów finansowych zaklasyfikowanych do tej kategorii ustala się odpisy na oczekiwane straty kredytowe, które ujmowane są w innych całkowitych dochodach w korespondencji z rachunkiem zysków i strat. Odpisy na oczekiwane straty nie korygują wartości bilansowej aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.

Przychody odsetkowe oraz dyskonto lub premia dotyczące instrumentów dłużnych rozliczane są w czasie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej i rozpoznawane są w wyniku odsetkowym w pozycji „Przychody z tytułu odsetek”.

Kategoria aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody obejmuje przede wszystkim papiery wartościowe, takie jak: bony pieniężne oraz obligacje komunalne i korporacyjne.

Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

Do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat Bank kwalifikuje:

1)    pochodne instrumenty finansowe;

2)    aktywa finansowe przeznaczone do obrotu;

3)    aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu, które zaliczane są do modelu biznesowego „sprzedaż”;

4)    aktywa finansowe, które obowiązkowo muszą być zaliczone do tej kategorii (z negatywnym wynikiem testu SPPI);

5)    aktywa finansowe, w tym papiery wartościowe, które zostały wyznaczone do tej kategorii na moment początkowego ujęcia, jeżeli w ten sposób eliminuje lub znacząco zmniejsza się niespójność wyceny lub ujęcia, jaka w przeciwnym razie powstałaby na skutek wyceny aktywów lub zobowiązań bądź ujęcia związanych z nimi zysków lub strat według różnych zasad.

Instrumenty kapitałowe

Bank klasyfikuje instrumenty kapitałowe:

1)       do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat lub

2)       do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody pod warunkiem, że:

§  nie są przeznaczone do obrotu,

§  nie są warunkową zapłatą ujętą przez Bank w ramach połączenia jednostek.

Zmiany wartości godziwej oraz wszelkie inne pozycje (np. dywidendy, zyski/straty na sprzedaży) w przypadku instrumentów kapitałowych zaklasyfikowanych do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ujmowane są w rachunku zysków i strat.

Bank klasyfikuje do wyceny do wartości godziwej przez inne całkowite dochody te instrumenty kapitałowe, które nie są przeznaczone do sprzedaży oraz są długoterminowym zaangażowaniem związanym z realizacją strategii Banku, realizacją rządowych programów gospodarczych lub dostępem do infrastruktury istotnej z punktu widzenia działalności Banku. Bank może dokonać takiej klasyfikacji tylko na moment początkowego ujęcia składnika aktywów w księgach rachunkowych i nie może dokonać późniejszej reklasyfikacji do innej kategorii.

Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych zaklasyfikowanych do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody ujmowane są w innych całkowitych dochodach. W rachunku zysków i strat ujmowane są wyłącznie dywidendy. Zmiany wartości godziwej takich instrumentów kapitałowych nigdy nie będą przeklasyfikowane do wyniku finansowego (w tym również na moment zbycia).

Modele biznesowe

Bank wyróżnia następujące modele biznesowe utrzymywania aktywów finansowych:

§  utrzymywanie dla przepływów pieniężnych,

§  utrzymywanie dla przepływów pieniężnych i sprzedaż,

§  sprzedaż.

Modele biznesowe określane są na poziomie odzwierciedlającym sposób, w jaki zarządza się łącznie grupami aktywów finansowych, aby zrealizować określony cel biznesowy.

Bank dopuszcza transakcję sprzedaży za zgodną z założeniami modelu utrzymywane dla przepływów pieniężnych, gdy:

§  sprzedaż była spowodowana wzrostem ryzyka kredytowego i miała na celu ograniczenie potencjalnych strat kredytowych spowodowanych pogorszeniem jakości kredytowej, lub

§  sprzedaż miała miejsce blisko daty wymagalności, a przychody ze sprzedaży są w przybliżeniu równe pozostałym do uzyskania przepływom pieniężnym wynikającym z umowy lub

§  sprzedaż jest zdarzeniem mającym sporadyczny charakter lub

§  sprzedaż przedstawia nieznaczną wartość zarówno pojedynczo, jak i łącznie, lub

§  sprzedaż miała miejsce w związku z realizacją scenariusza warunków skrajnych dla ryzyka płynności (stress test).

Warunek sprzedaży mającej sporadyczny charakter uznaje się za spełniony, jeśli sprzedano w danym roku ilościowo nie więcej niż 1% wszystkich instrumentów z danego portfela.

Warunek sprzedaży przedstawiającej nieznaczną wartość uznaje się za spełniony, jeśli sprzedano w danym roku wartościowo nie więcej niż 5% wartości wszystkich instrumentów z danego portfela.

Zmiany modelu biznesowego mogą wyniknąć ze zmian zachodzących na zewnątrz lub wewnątrz Banku oraz muszą być istotne dla jego działalności i możliwe do przedstawienia stronom zewnętrznym.

Za zmiany modelu biznesowego nie uważa się:

§  zmiany zamiarów związanych z konkretnymi aktywami finansowymi (nawet w przypadku znacznych zmian warunków rynkowych);

§  tymczasowego zaniku określonego rynku aktywów finansowych.

Ocena charakterystyki przepływów pieniężnych

Do oceny charakterystyki realizowanych przepływów pieniężnych (test SPPI) Bank definiuje:

§  kapitał jako wartość godziwą instrumentu finansowego w momencie początkowego ujęcia,

§  odsetki jako odzwierciedlenie wartości pieniądza w czasie i ryzyka kredytowego związanego z wartością nominalną instrumentu finansowego w danym okresie czasu oraz marżę, ryzyko płynności i koszty administracyjne.

Test SPPI polega na zweryfikowaniu, czy warunki umowy powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kapitału oraz odsetek od tego kapitału. W szczególności weryfikowane są następujące warunki:

§  zdarzenia warunkowe mające wpływ na wysokość kwoty przepływów,

§  dźwignie finansowe,

§  warunki przedpłaty lub wydłużenia finansowania,

§  warunki ograniczające prawo do dochodzenia roszczeń prawnych do realizowanych przepływów,

§  warunki modyfikujące wynagrodzenie za zmianę wartości pieniądza w czasie.

Ocena warunków modyfikujących zmianę wartości pieniądza w czasie jest przeprowadzana w oparciu o analizę jakościową lub ilościową.

W sytuacji, gdy ocena jakościowa nie umożliwia potwierdzenia konkluzji co do spełnienia testu SPPI, konieczne jest przeprowadzenie oceny wpływu cechy modyfikującej przepływy pieniężne. Ocena ta ma na celu ustalenie, jak różniłyby się niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy od niezdyskontowanych przepływów pieniężnych, które powstałyby, gdyby dana umowa nie zawierała elementu modyfikującego wartość pieniądza w czasie. Jeżeli analizowane przepływy różnią się od siebie i przekraczają przyjęty przez Bank próg istotności, to oceniane aktywo obowiązkowo klasyfikowane jest do wyceny w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat z uwagi na niezdany test SPPI tj. warunki umowy powodują, że realizowane umowne przepływy pieniężne nie są jedynie spłatą kapitału oraz odsetek od tego kapitału.

Aktywa POCI

Aktywa POCI („purchased or originated credit-impaired”) to aktywa finansowe będące instrumentami dłużnymi:

1)       nabyte bądź udzielone z utratą wartości, które w momencie początkowego ujęcia mają stwierdzoną utratę wartości ze względu na ryzyko kredytowe (PD na poziomie 100%);

2)       powstałe w wyniku istotnej modyfikacji aktywa finansowego ze stwierdzoną utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (PD na poziomie 100%), w konsekwencji, której aktywo finansowe ujmowane jest w bilansie jako nowe aktywo finansowe;

3)       udzielone zgodnie z przepisem art. 70 ustawy Prawo bankowe podmiotom nieposiadającym zdolności kredytowej (nie dotyczy podmiotów nowoutworzonych).

Ekspozycja jest identyfikowana jako POCI w sytuacji, kiedy udzielono nowego finansowania i wystąpił dowód utraty wartości oraz w sytuacji, kiedy dokonano istotnej modyfikacji umowy i umowa po zmianie ma zidentyfikowaną utratę wartości.

Aktywa finansowe zaklasyfikowane jako POCI w momencie początkowego ujęcia są traktowane jako POCI do momentu ich wyłączenia z bilansu, pomimo uzdrowienia, tj. zaprzestania rozpoznawania utraty wartości aktywa oraz niezależnie od przyszłych zmian szacunków dotyczących generowanych przez nie przepływów pieniężnych.

W momencie początkowego ujęcia aktywa o statusie POCI są ujmowane w bilansie w ich wartości godziwej, zgodnie z zasadami stosowanymi dla pozostałych aktywów finansowych nieposiadających statusu POCI.

Przychody odsetkowe od aktywów POCI oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, skorygowanej o ryzyko kredytowe rozpoznane dla całego oczekiwanego okresu życia aktywa.

Zobowiązania finansowe

Bank klasyfikuje wszystkie zobowiązania finansowe jako wyceniane w zamortyzowanym koszcie, z wyjątkiem:

1)    zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym instrumentów pochodnych będących zobowiązaniami,

2)    umów gwarancji finansowych, które po początkowym ujęciu Bank (jako wystawca takiej umowy) wycenia według wyższej z następujących wartości:

§  kwoty odpisu na oczekiwane straty kredytowe oraz

§  wartości godziwej w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o skumulowaną kwotę dochodów (rozliczoną kwotę prowizji).

2.5.4.3.        Przeklasyfikowanie

Przeklasyfikowanie aktywów finansowych następuje wyłącznie wtedy, gdy zmieniany jest model biznesowy w zakresie zarządzania aktywami finansowymi. Aktywo jest wtedy przenoszone do kategorii zgodnie z nowym modelem biznesowym. Przeklasyfikowania składnika aktywów finansowych dokonuje się prospektywnie, począwszy od dnia przeklasyfikowania.

W momencie przeklasyfikowania:

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w zamortyzowanym koszcie do kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, wartość godziwą tego składnika wycenia się na dzień przeklasyfikowania. Wszelkie zyski lub straty wynikające z różnicy między wcześniejszym zamortyzowanym kosztem składnika aktywów finansowych, a wartością godziwą ujmuje się w rachunku zysków i strat,

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat do kategorii składników wycenianych w zamortyzowanym koszcie, wartość godziwa tego składnika na dzień przeklasyfikowania staje się jego nową wartością bilansową brutto,

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w zamortyzowanym koszcie do kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, wartość godziwą tego składnika ustala się na dzień przeklasyfikowania. Wszelkie zyski lub straty wynikające z różnicy między wcześniejszym zamortyzowanym kosztem składnika aktywów finansowych a wartością godziwą ujmuje się w innych całkowitych dochodach,

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody do kategorii składników wycenianych w zamortyzowanym koszcie, składnik ten zostaje przeklasyfikowany w jego wartości godziwej na dzień przeklasyfikowania. Skumulowane zyski lub straty ujęte poprzednio w innych całkowitych dochodach zostają usunięte z pozycji kapitału własnego i skorygowane w oparciu o wartość godziwą składnika aktywów finansowych na dzień przeklasyfikowania. W związku z tym składnik aktywów finansowych wycenia się na dzień przeklasyfikowania tak, jak gdyby zawsze był wyceniany w zamortyzowanym koszcie,

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat do kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, składnik ten nadal wycenia się w wartości godziwej, a skutki wyceny ujmuje się w innych całkowitych dochodach,

§  składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody do kategorii składników wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, składnik ten nadal wycenia się w wartości godziwej. Skumulowane zyski lub straty ujęte poprzednio w innych całkowitych dochodach zostają przeklasyfikowane z pozycji kapitału własnego do rachunku zysków i strat.

2.5.4.4.        Modyfikacje aktywów finansowych

W przypadku renegocjacji lub modyfikacji warunków umownych aktywa finansowego ocenia się, czy zmiana tych warunków stanowi modyfikację istotną lub nieistotną.

Istotna modyfikacja przepływów pieniężnych wynikających z umowy związanej ze składnikiem aktywów finansowych powoduje zaprzestanie ujmowania tego składnika i ujęcie zmodyfikowanego (nowego) składnika aktywów finansowych.

Bank uznaje modyfikację za istotną, jeżeli spełnione jest jedno z poniższych kryteriów:

1)    kryteria ilościowe:

§  przedłużenie okresu kredytowania o więcej niż 1 rok oraz przedłużenie o więcej niż dwukrotnie rezydualnego okresu do zapadalności pierwotnej (spełnienie obu warunków łącznie),

§  podwyższenie kwoty kredytu o co najmniej 50%;

2)    kryteria jakościowe:

§  przewalutowanie kredytu,

§  przejęcie długu (zmiana kredytobiorcy),

§  zmiana warunków prowadząca do zmiany wyniku testu SPPI,

§  zmiana aktywów będących przedmiotem finansowania w sytuacji, w której ma miejsce zmiana przeznaczenia kredytu,

§  zmiana formy prawnej/rodzaju instrumentu finansowego,

§  restrukturyzacja wymuszona instrumentu finansowego.

Nieistotna modyfikacja przepływów pieniężnych wynikających z umowy związanej ze składnikiem aktywów finansowych nie powoduje zaprzestania ujmowania tego składnika. W tej sytuacji Bank dokonuje ponownego obliczenia wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych i ujmuje zysk lub stratę z tytułu modyfikacji w rachunku zysków i strat.

Modyfikacja jest traktowana jako zmiana szacunków, jeżeli zmiany przepływów pieniężnych związanych ze składnikiem aktywów finansowych wynikają z obecnych warunków umownych i są wyłącznie związane z wykorzystaniem przez klienta Banku dostępnej opcji.

2.5.4.5.        Utrata wartości

Bank wycenia i ujmuje odpis na oczekiwane straty kredytowe aktywów finansowych niebędących instrumentami kapitałowymi, które są:

1)    wyceniane w zamortyzowanym koszcie;

2)    wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody;

3)    aktywami z tytułu umów lub zobowiązania do udzielenia pożyczki oraz umów gwarancji finansowych.

Składnik aktywów finansowych jest dotknięty utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, jeżeli wystąpiło zdarzenie, jedno lub więcej, mające ujemny wpływ na szacowane przyszłe przepływy pieniężne w ramach tego składnika aktywów finansowych.

Dowody utraty wartości

Do dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych ze względu na ryzyko kredytowe zalicza się dające się zaobserwować dane na temat jednego lub kilku zdarzeń, w szczególności:

1)    znacznych trudności finansowych emitenta lub pożyczkobiorcy;

2)    naruszenia umowy takiego, jak zdarzenie niewykonania zobowiązania lub niedokonanie płatności w wymaganym terminie;

3)    przyznania pożyczkobiorcy przez Bank lub innego pożyczkodawcę, ze względów ekonomicznych lub umownych wynikających z trudności finansowych pożyczkobiorcy, udogodnienia, którego w innym przypadku pożyczkodawca nie udzieliłby;

4)    staje się prawdopodobne, że nastąpi upadłość lub inna reorganizacja finansowa pożyczkobiorcy;

5)    zaniku aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych ze względu na trudności finansowe;

6)    kupna lub powstania składnika aktywów finansowych z dużym dyskontem odzwierciedlającym poniesione straty kredytowe.

Wycena odpisów na oczekiwane straty kredytowe

Bank wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe aktywów finansowych w następujący sposób:

1)    w kwocie równej 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym (faza 1) - jeżeli ryzyko kredytowe związane z instrumentem finansowym nie wzrosło znacząco od momentu początkowego ujęcia, dla tych aktywów odpis na oczekiwane straty kredytowe jest wyceniany jako 12-miesięczne oczekiwane straty kredytowe;

2)    w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia (faza 2) - jeżeli ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia (zarówno dla aktywów finansowych ocenianych indywidualnie oraz grupowo) – biorąc pod uwagę wszystkie racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, włączając w to dane dotyczące przyszłości. Dla tych aktywów odpis na oczekiwane straty kredytowe jest wyceniany jako dożywotnie oczekiwane straty kredytowe;

3)    w kwocie równej skumulowanym zmianom oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia od momentu początkowego ujęcia (faza 3) - w przypadku których stwierdzono utratę wartości, dla których odpis na oczekiwane straty kredytowe będzie wyceniany jako dożywotnie oczekiwane straty kredytowe.

Klasyfikacja aktywów finansowych do trzech faz i ustalony sposób liczenia oczekiwanych strat kredytowych mają wpływ na sposób rozpoznania przychodu odsetkowego. Przychody odsetkowe od aktywów finansowych zaklasyfikowanych do faz 1 i 2 wyznacza się na podstawie wartości brutto ekspozycji (zamortyzowany koszt składnika aktywów finansowych, przed korektą o wszelkie odpisy na oczekiwane straty kredytowe) metodą efektywnej stopy procentowej. Natomiast w przypadku aktywów zaliczonych do fazy 3 - na bazie wartości zamortyzowanego kosztu tych aktywów.

Ujmowanie odpisów na oczekiwane straty kredytowe

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe dla aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie korygują wartość bilansową składnika aktywów i ujmuje się je w rachunku zysków i strat.

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe z tytułu aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody ujmuje się w innych całkowitych dochodach w korespondencji z rachunkiem zysków i strat. Odpisy te nie korygują wartości bilansowej składnika aktywów finansowych, ponieważ aktywa te wykazuje się w wartości godziwej.

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe na należności z tytułu dostaw i usług

Bank stosuje uproszczoną metodę wyceny odpisu na oczekiwane straty kredytowe na należności z tytułu dostaw i usług. Odpis ten jest kalkulowany na podstawie stałych wskaźników uzależnionych od rzeczywistych opóźnień w spłacie.

2.5.4.6.        Wyłączenie aktywów finansowych i zobowiązań finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej

Bank zaprzestaje ujmowania składnika aktywów finansowych wtedy i tylko wtedy, gdy:

1)    wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych lub

2)    przenosi składnik aktywów finansowych.

Przenosząc składnik aktywów finansowych Bank ocenia, w jakim stopniu zachowuje on ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych. W takim przypadku:

1)    jeżeli Bank przenosi zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to zaprzestaje ujmowania składnika aktywów finansowych i ujmuje oddzielnie, jako aktywa lub zobowiązania wszelkie prawa i obowiązki powstałe lub zachowane w wyniku przeniesienia;

2)    jeżeli Bank zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych;

3)    jeżeli Bank nie przenosi ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika aktywów finansowych, wówczas ustala czy zachowuje kontrolę nad składnikiem aktywów finansowych. W takim przypadku:

§  jeżeli Bank nie zachował kontroli, zaprzestaje ujmowania składnika aktywów finansowych i ujmuje oddzielnie jako aktywa lub zobowiązania wszelkie prawa i obowiązki powstałe lub zachowane w wyniku przeniesienia,

§  jeżeli Bank zachował kontrolę, w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych w stopniu, w jakim utrzymuje zaangażowanie w tym składniku.

W momencie zaprzestania ujmowania składnika aktywów finansowych w całości, różnicę pomiędzy wartością bilansową (wycenioną na dzień zaprzestania ujmowania) oraz otrzymaną zapłatą (z uwzględnieniem nowo powstałego składnika aktywów pomniejszonego o wszelkie nowo powstałe zobowiązania) ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Bank wyłącza ze sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe (lub jego część), gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.

2.5.5.         Ustalanie wartości godziwej

Bank ustala wartość godziwą składnika aktywów finansowych, zobowiązania finansowego lub zobowiązań pozabilansowych na podstawie założeń, które przyjęliby uczestnicy rynku w celu ustalenia ceny składnika aktywów lub zobowiązania, przyjmując, że uczestnicy rynku działają w swoim najlepszym interesie gospodarczym.

Ustalenie wartości godziwej opiera się na następujących założeniach:

1)    składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe podlega wymianie w ramach przeprowadzonej na zwykłych warunkach transakcji sprzedaży składnika aktywów finansowych lub przeniesienia zobowiązania finansowego między uczestnikami rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych;

2)    transakcja sprzedaży składnika aktywów finansowych lub przeniesienia zobowiązania finansowego odbywa się:

§  na głównym rynku dla danego składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego, lub

§  w przypadku braku głównego rynku na najkorzystniejszym rynku dla danego składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego.

Kiedy notowana cena przeniesienia identycznego lub podobnego zobowiązania finansowego Banku nie jest dostępna, a inna strona posiada identyczną pozycję jako składnik aktywów finansowych, Bank ustala wartość godziwą tego zobowiązania z perspektywy uczestnika rynku, który posiada identyczną pozycję jako składnik aktywów finansowych na dzień wyceny.

Kiedy notowana cena przeniesienia identycznego lub podobnego zobowiązania finansowego Banku nie jest dostępna, a inna strona nie posiada identycznej pozycji jako składnika aktywów finansowych, Bank ustala wartość godziwą tego zobowiązania przy użyciu techniki wyceny z perspektywy uczestnika rynku, który ma zobowiązanie finansowe.

Bank stosuje techniki wyceny, które są odpowiednie do okoliczności, w przypadku których są dostępne dostateczne dane do ustalenia wartości godziwej, przy maksymalnym wykorzystaniu odpowiednich obserwowalnych danych wejściowych i minimalnym wykorzystaniu nieobserwowalnych danych wejściowych.

Dane wejściowe dla technik wyceny zmierzających do ustalania wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych są klasyfikowane na trzech poziomach:

1)    dane wejściowe - poziom 1 są cenami notowanymi (nieskorygowanymi) na aktywnych rynkach za identyczne aktywa lub zobowiązania finansowe, do których Bank ma dostęp w dniu wyceny;

2)    dane wejściowe - poziom 2 to dane inne niż ceny notowane na aktywnych rynkach, które są obserwowalne pośrednio lub bezpośrednio. Dane te obejmują w szczególności:

§  ceny podobnych aktywów lub zobowiązań finansowych notowanych na aktywnych rynkach,

§  ceny identycznych lub podobnych aktywów lub zobowiązań finansowych notowane na rynkach, które nie są aktywne,

§  dane wejściowe obserwowalne inne niż ceny notowanych instrumentów, w szczególności: stopy procentowe i krzywe dochodowości obserwowalne w powszechnie przyjętych przedziałach kwotowań lub zakładaną zmienność i spread kredytowy lub dane wejściowe potwierdzone przez rynek;

3)    dane wejściowe - poziom 3 to nieobserwowalne dane odzwierciedlające założenia, które przyjęliby uczestnicy rynku na potrzeby kalkulacji ceny aktywów lub zobowiązań finansowych, w tym założenia dotyczące ryzyka.

Jeśli cena pochodząca z aktywnego rynku nie jest dostępna, Bank ustala wartość godziwą aktywów lub zobowiązań finansowych stosując techniki wyceny obejmujące wszystkie czynniki, jakie uczestnicy rynku wzięliby pod uwagę ustalając cenę, które są zgodne z przyjętymi ekonomicznymi metodami wyceny instrumentów finansowych.

2.5.6.         Transakcje z przyrzeczeniem odkupu

Transakcje repo i sell-buy-back oraz transakcje reverse repo i buy-sell-back są operacjami sprzedaży lub kupna papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu lub odsprzedaży w umownym terminie po określonej cenie.

Bank prezentuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej aktywa finansowe odsprzedane z klauzulą przyrzeczenia odkupu (transakcje typu repo, sell-buy-back), jednocześnie ujmując po stronie zobowiązań zobowiązania wynikające z udzielonego przyrzeczenia odkupu. Warunkiem stosowania takiego rozwiązania jest zachowanie przez Bank ryzyka i korzyści wynikających z danego aktywa finansowego pomimo jego transferu. W przypadku transakcji zakupu papierów wartościowych z przyrzeczeniem sprzedaży (reverse repo, buy-sell-back) posiadane aktywa finansowe prezentowane są jako należności wynikające z klauzuli odkupu.

Należności z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu oraz zobowiązania z udzielonym przyrzeczeniem odkupu wyceniane są w zamortyzowanym koszcie. Różnica między ceną sprzedaży/kupna i odkupu/odsprzedaży jest traktowana jako koszty albo przychody odsetkowe i jest rozliczana w czasie trwania umowy. Papiery wartościowe będące przedmiotem transakcji z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej i podlegają wycenie według zasad określonych dla poszczególnych kategorii aktywów finansowych.

2.5.7.         Instrumenty pochodne

Pochodne instrumenty finansowe i transakcje terminowe o symetrycznym profilu ryzyka wyceniane są za pomocą techniki NPV, tj. wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych. Wartość bieżąca przyszłych przepływów pieniężnych wyznaczana jest dla każdej transakcji na podstawie odpowiednio skonstruowanych krzywych projekcyjnych i dyskontowych. Krzywe projekcyjne zbudowane są w oparciu o kwotowania depozytów, stawek FRA, IRS, OIS i basis swap odpowiednich dla danej waluty i stawki bazowej. Krzywe dyskontowe zbudowane są w oparciu o kwotowania depozytów, stawek FRA, IRS, basis swapów, currency basis swapów, punktów swapowych i OIS, zgodnie z zasadą CSA discounting. Kwotowania rynkowe do konstrukcji krzywej pobierane są z ogólnodostępnych systemów informacyjnych. Dla instrumentów nominowanych w walucie innej niż PLN do wyceny wykorzystywany jest kurs średni NBP z dnia wyceny.

W przypadku transakcji o niesymetrycznym profilu ryzyka (opcyjnych) do wyceny wykorzystywane są powszechnie stosowane na rynku modele typu Blacka-Scholesa i Bacheliera, w których używane są zmienności implikowane (o ile są dostępne kwotowania) lub historyczne (wyznaczone za pomocą modeli statystycznych na podstawie kwotowań rynkowych).

Wartość godziwa instrumentów finansowych uwzględnia ryzyko kredytowe oraz koszt płynności. W przypadku instrumentów dłużnych stosowana jest marża płynności i na ryzyko kredytowe emitenta. W przypadku instrumentów pochodnych kalkulowana jest korekta wyceny odzwierciedlająca ryzyko kredytowe kontrahenta (CVA – credit value adjustment), korekta wyceny odzwierciedlająca własne ryzyko kredytowe (DVA – debit value adjustment) oraz korekta wyceny odzwierciedlająca nadmiarowy koszt finansowania depozytu variation margin dla transakcji domykających transakcje niezabezpieczone (FVA – funding value adjustment).

Instrumenty pochodne w sprawozdaniu finansowym wykazuje się w wartości netto na poziomie transakcji (dodatnia wartość godziwa jako aktywa, a wartość ujemna jako zobowiązania).

2.5.8.         Rachunkowość zabezpieczeń

Bank stosuje rachunkowości zabezpieczeń według zapisów zawartych w MSSF 9. Bank może stosować rachunkowość zabezpieczeń następujących powiązań zabezpieczających:

1)    zabezpieczenie wartości godziwej;

2)    zabezpieczenie przepływów pieniężnych.

Bank wyznacza dla celów rachunkowości zabezpieczeń instrumenty zabezpieczające tak, aby zmiana ich wartości godziwej lub przepływów pieniężnych pokrywała w całości lub części zmianę wartości godziwej lub przyszłych przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej.

Zabezpieczenie przepływów pieniężnych Bank ujmuje w następujący sposób:

1)    oddzielny składnik kapitału własnego związany z pozycją zabezpieczaną (rezerwę z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych) koryguje się o niższą spośród następujących kwot (w wartościach bezwzględnych):

§  skumulowane od momentu ustanowienia zabezpieczenia zyski lub straty na instrumencie zabezpieczającym, oraz

§  skumulowaną od momentu ustanowienia zabezpieczenia zmianę wartości godziwej (obecnej wartości) pozycji zabezpieczanej (tj. obecną wartość skumulowanej zmiany zabezpieczanych oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych);

2)    część zysku lub straty na instrumencie zabezpieczającym, którą określono jako skuteczne zabezpieczenie (tj. część, którą kompensuje się ze zmianą rezerwy z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych obliczoną zgodnie z pkt 1)), ujmuje się w innych całkowitych dochodach;

3)    wszelkie pozostałe zyski lub straty na instrumencie zabezpieczającym (lub wszelkie zyski lub straty wymagane do zrównoważenia zmiany rezerwy z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych obliczonej zgodnie z pkt 1)) stanowią nieefektywność zabezpieczenia, którą ujmuje się w wyniku finansowym.

Bank zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń jedynie wtedy, gdy powiązanie zabezpieczające (lub część powiązania zabezpieczającego) przestaje spełniać kryteria kwalifikacyjne (po uwzględnieniu, o ile ma to zastosowanie, przywrócenia równowagi powiązania zabezpieczającego). Dotyczy to przypadków, w których instrument zabezpieczający wygasa lub zostaje sprzedany, rozwiązany lub wykonany, jak również sytuację, w której zmianie ulega cel zarządzania ryzykiem odnoszący się do celu zarządzania ryzykiem określonego w dokumentacji powiązania zabezpieczającego.

W przypadku zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej wszelkie korekty wynikające z rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej podlegają amortyzacji w wyniku finansowym, jeżeli pozycja zabezpieczana jest instrumentem finansowym (lub jego komponentem) wycenianym w zamortyzowanym koszcie. Amortyzacja może rozpocząć się od momentu dokonania korekty, jednakże nie później niż w momencie zaprzestania korygowania pozycji zabezpieczanej o zyski i straty z tytułu zabezpieczenia. Podstawę amortyzacji stanowi efektywna stopa procentowa przeliczona na dzień rozpoczęcia amortyzacji. W przypadku składnika aktywów finansowych (lub jego komponentu), który jest pozycją zabezpieczaną i jest wyceniany w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, amortyzację stosuje się w ten sam sposób, lecz w odniesieniu do kwoty, która reprezentuje skumulowany zysk lub stratę ujęte uprzednio zgodnie z niniejszymi zasadami, a nie poprzez korygowanie wartości bilansowej.

W przypadku zaprzestania zabezpieczenia przepływów pieniężnych, jeżeli wciąż oczekuje się, że nastąpią zabezpieczane przyszłe przepływy pieniężne, kwota ta pozostaje w rezerwie z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych, dopóki przyszłe przepływy pieniężne nie nastąpią lub dopóki w rezerwie z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych nie wystąpi skumulowana strata, oraz Bank spodziewa się, że cała ta strata lub jej część nie zostanie odzyskana w co najmniej jednym z przyszłych okresów. Gdy nastąpią przyszłe przepływy pieniężne, kwota przenoszona jest na wynik finansowy jako korekta wynikająca z przeklasyfikowania w tym okresie lub okresach, kiedy zabezpieczane oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne wpływają na wynik finansowy.

2.5.9.         Inwestycje w jednostki zależne i stowarzyszone

Inwestycje w jednostki zależne i stowarzyszone Bank wykazuje według ceny nabycia z uwzględnieniem odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości.

Bank, co najmniej na dzień bilansowy, ocenia czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości inwestycji w jednostki zależne i stowarzyszone. W przypadku istnienia takiej przesłanki Bank dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej inwestycji, której odpowiada wartość godziwa pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkową, w zależności od tego, która z nich jest wyższa. W przypadku, gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Bank ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości.

2.5.10.     Rzeczowe aktywa trwałe, wartości niematerialne

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe stanowią kontrolowane środki trwałe oraz nakłady na ich budowę. Do środków trwałych zaliczane są składniki rzeczowych aktywów trwałych o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż rok, które są utrzymywane na własne potrzeby lub w celu oddania ich do użytkowania innym podmiotom na podstawie umowy najmu lub w celach administracyjnych. Rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie oraz o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Na koszt historyczny składają się cena nabycia/koszt wytworzenia i koszty bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania.

Wartości niematerialne

Składnik wartości niematerialnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów nieposiadający postaci fizycznej. Wartości niematerialne początkowo ujmuje się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, które następnie pomniejsza się o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Do wartości niematerialnych Bank zalicza składniki majątku o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż rok, w szczególności: autorskie prawa majątkowe, licencje.

Odpisy amortyzacyjne rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Amortyzacja naliczana jest od wszystkich aktywów trwałych, których wartość ulega obniżeniu na skutek używania przez szacowany okres użytkowania danego aktywa.

Każda część składowa pozycji rzeczowych aktywów trwałych, której cena na dzień nabycia lub koszt wytworzenia jest istotny w porównaniu z ceną nabycia lub kosztem wytworzenia całej pozycji jest amortyzowana osobno.

Rozpoczęcie amortyzacji składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych następuje w miesiącu, w którym są one dostępne do użytkowania lub gotowe do użycia.

Okresy amortyzacyjne dla podstawowych grup środków trwałych oraz wartości niematerialnych stosowane w Banku:

Środki trwałe	Okresy amortyzacji
Budynki, lokale, spółdzielcze prawa do lokalu	od 40 do 50 lat
Ulepszenia w obcych środkach trwałych (budynkach, lokalach)	od 2 do 13 lat
Maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i przyrządy	od 2 do 18 lat
Zespoły komputerowe	od 4 do 8 lat
Środki transportu	5 lat
Wartości niematerialne	Okresy amortyzacji
Oprogramowanie	od 2 do 14 lat
Pozostałe wartości niematerialne	od 2 do 10 lat

Wartość końcową oraz okres użytkowania składników aktywów weryfikuje się corocznie i w razie konieczności koryguje.

Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Bank ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy nastąpiła utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych. W momencie rozpoznania przesłanek Bank dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej, stanowiącej wyższą z dwóch kwot: wartość godziwą pomniejszoną o koszty sprzedaży lub wartość użytkową tych aktywów. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa przekracza wartość odzyskiwalną.

2.5.11.     Nieruchomości inwestycyjne

Nieruchomość inwestycyjna to nieruchomość (grunt, budynek, lub część budynku lub też oba te elementy), którą Bank traktuje jako źródło przychodów z czynszów lub utrzymuje w posiadaniu ze względu na przyrost jej wartości, względnie obie te korzyści. Jednocześnie nieruchomość taka:

§  jest zajmowana przez Bank tylko w nieznacznym stopniu,

§  nie jest przeznaczona na sprzedaż w ramach zwykłej działalności Banku.

Nieruchomość inwestycyjna początkowo ujmowana jest według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia. Po początkowym ujęciu wartość nieruchomości inwestycyjnej wyceniana jest w oparciu o model wartości godziwej. Zysk lub strata wynikająca ze zmiany wartości odnoszona jest do rachunku zysków i strat okresu. Do wyceny nieruchomości angażuje się niezależnych rzeczoznawców.

Wycena do wartości godziwej została ujęta w rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe koszty operacyjne” i „Pozostałe przychody operacyjne” oraz w sprawozdaniu z całkowitych dochodów.

2.5.12.     Leasing

Bank jako Leasingodawca

Bank jest stroną umów leasingowych, na podstawie których oddaje do odpłatnego używania nieruchomości inwestycyjne na uzgodniony okres. W przypadku umów leasingu, na mocy których następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów będących przedmiotem umowy (leasing finansowy), przedmiot leasingu przestaje być ujmowany w bilansie Banku. Ujmowana jest natomiast należność w kwocie równej bieżącej wartości opłat leasingowych. Opłaty leasingowe z tytułu umów, które nie spełniają warunków umowy leasingu finansowego stanowią leasing operacyjny i ujmowane są jako przychody w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania leasingu.

Poniżej przedstawiono dane dotyczące umów leasingu operacyjnego zawartych przez Bank jako leasingodawcę:

Umowy leasingu operacyjnego (w tysiącach zł)	2023	2022
Przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tytułu nieodwoływalnego leasingu operacyjnego	86	119
do 1 roku	43	40
od 1 roku do 5 lat	43	79

Bank jako Leasingobiorca

Bank jest również stroną umów leasingowych, na podstawie których przyjmuje do odpłatnego używania lub pobierania pożytków obce środki trwałe na uzgodniony okres. Zalicza się do nich umowy: najmu nieruchomości (w tym prawa użytkowania wieczystego gruntu), leasingu samochodów, dzierżawy infrastruktury IT oraz dzierżawy urządzeń wyposażenia.

Bank korzysta z prawa wieczystego użytkowania gruntu jako nabytego odpłatnie i nieodpłatnie. Prawa wieczystego użytkowania gruntu nabyte odpłatnie (od innych podmiotów) są prezentowane jako leasing w pozycji „Aktywa z tytułu prawa do użytkowania”. Prawa wieczystego użytkowania gruntu otrzymane nieodpłatnie od Skarbu Państwa wyłączone są z ewidencji bilansowej.

W przypadku umów leasingu lub umów zawierających leasing Bank rozpoznaje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej aktywa z tytułu prawa do użytkowania przedmiotu leasingu oraz zobowiązania z tytułu płatności leasingowych. W momencie rozpoczęcia aktywa z tytułu prawa do użytkowania są wykazywane w kwocie równej zobowiązaniom z tytułu leasingu powiększonej o wszelkie opłaty leasingowe zapłacone przed datą rozpoczęcia lub wszelkie początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez Bank. Zobowiązania z tytułu leasingu wycenia się w wartości bieżącej pozostałych opłat leasingowych, zdyskontowanych poprzez zastosowanie krańcowej stopy procentowej leasingobiorcy, którą ustala się jako stopę procentową wolną od ryzyka (np. oprocentowanie obligacji skarbowych) dla danego okresu umowy powiększoną o marżę.

Bank korzysta ze zwolnień przewidzianych w MSSF 16 w odniesieniu do krótkoterminowych umów leasingowych (do 12 miesięcy) oraz umów leasingowych dotyczących nieistotnych kwotowo składników aktywów (jeżeli cena nabycia nowego składnika nie przekracza kwoty 10 tys. zł) i nie ujmuje ich jako leasing.

Określając okres leasingu Bank bierze pod uwagę nieodwołalny okres leasingu wraz z okresami, na które można przedłużyć leasing oraz okresami, w których można wypowiedzieć leasing. W dacie rozpoczęcia umowy leasingowej Bank ocenia, czy można z wystarczającą pewnością założyć, że skorzysta z opcji przedłużenia leasingu, lub że nie skorzysta z opcji wypowiedzenia leasingu. W celu wykonania oceny Bank uwzględnia wszystkie istotne fakty i okoliczności, które tworzą zachętę ekonomiczną do skorzystania lub nieskorzystania z tych opcji. Określając okres leasingu i szacując długość nieodwołalnego okresu leasingu, Bank stosuje definicję umowy i określa okres egzekwowalności umowy. Leasing przestaje być egzekwowalny, gdy zarówno Bank, jak i leasingodawca ma prawo wypowiedzenia leasingu bez konieczności uzyskania zezwolenia drugiej strony, czego konsekwencją jest najwyżej nieznaczna kara.

W przypadku kontraktów zawartych na czas nieokreślony Bank definiuje okres leasingu jako najbardziej prawdopodobny okres korzystania ze składnika aktywów przez Bank uwzględniając koszty związane z rozwiązaniem umowy. Jeśli koszty te dla jednej ze stron mogą być uznane za istotne, to wówczas, okres leasingu obejmuje okres, w którym koszty pozostają znaczące. Koszty obejmują zarówno kary finansowe zapisane w umowie jak i inne pozaumowne straty ekonomiczne (np. utrata poniesionych nakładów w obcych środkach trwałych, koszty pozyskania nowej umowy leasingu takie jak koszty negocjacji, koszty relokacji). W przypadku, gdy leasingodawca i leasingobiorca mają prawo do wypowiedzenia umowy bez zgody drugiej strony jak również braku poniesionych nakładów związanych z daną umową lub braku kosztów związanych z wypowiedzeniem umowy, bądź w przypadku, gdy są one o nieistotnej wartości, przyjmuje się za okres leasingu okres wypowiedzenia umowy.