
223222
prefabrykaty betonowe, zakupiła również spółkę prawa
niemieckiego realizującą inwestycję budowy mieszkań pod
Berlinem. Grupa zdecydowała się również na rozwój swojej
działalności w charakterze generalnego wykonawcy na
rynku niemieckim. Rozwój działalności na rynku niemieckim
wpisuje się w realizację strategii dywersyfikacji geogra-
ficznej Grupy. Na przestrzeni ostatnich lat Grupa reali-
zowała na terenie Niemiec wiele ambitnych kontraktów
m.in. obiekty kubaturowe np. serwerownię (data center) we
Frankfurcie, infrastrukturalne takie jak tubingi do sektora
tunelowego (Berlin) oraz projekty dla budownictwa usłu-
gowego i użyteczności publicznej z użyciem betonu archi-
tektonicznego w Berlinie, Hamburgu i Monachium.
Rynek budowlany w Szwecji
Wzrost inflacji, rosnące koszty życia oraz podwyżki stóp
procentowych doprowadziły do załamania na skandynaw-
skich rynkach nieruchomości. Najgorzej przedstawia się
sytuacja w Szwecji, gdzie wzrost inflacji, rosnące stopy
procentowe i szybki wzrost koszty budowy spowodowały,
że sektor budowlany mocno ograniczył swoją aktyw-
ność wpływając tym samym negatywnie na inne gałęzie
gospodarki i PKB Szwecji. Do negatywnych skutków spadku
koniunktury należy również wzrost liczby firm, które ogła-
szają upadłość. W 2023 roku liczba upadłości w Szwecji
wzrosła o 29 proc. rok do roku, osiągając poziom nieno-
towany od lat 90-tych XX wieku (dane z agencji Bloom-
berg). Najtrudniejsza sytuacja notowana jest na szwedzkim
rynku mieszkaniowym, gdzie odzwierciedleniem tego są
największe w Europie spadki cen nieruchomości. Jak wynika
z danych firmy Valueguard, która prowadzi indeks cen
nieruchomości HOX, ceny nieruchomości pod koniec 2022
roku zaliczyły piętnastoprocentowy spadek w stosunku
do najwyższych poziomów odnotowanych w marcu 2022.
Spadek cen szwedzkich nieruchomości w 2023 roku nadal
się pogłębiał, choć dynamika spadku jest niższa. Do tego
czasu ceny nieruchomości w Szwecji rosły, w ciągu 20 lat
wzrosły niemal czterokrotnie, co znacznie przewyższa
wzrost płac w tym samym okresie. To sprawiło, że rynek
mieszkaniowy w Szwecji stał się znaczącym miejscem loko-
wania kapitału. Przyczyniły się do tego, także niskie stopy
procentowe, hojne ulgi w podatku od kredytów hipotecz
-
nych oraz prawie nieistniejące podatki od nieruchomości.
Szwedzki rynek mieszkaniowy przechodzi obecnie trudny
okres wyhamowania popytu, ale też i podaży. W 2023
roku rozpoczęto budowę 29,3 tys. nowych mieszkań, co
stanowi o 49 proc. mniej w stosunku do 2022 roku. Jest to
największe tąpnięcie od lat dziewięćdziesiątych. Inflacja
jest wielkim wyzwaniem w całej Europie, okazała się jednak
szczególnie trwała w Szwecji, gdzie nasiliła się z powodu
słabości korony i braku konkurencji w kluczowych sektorach
gospodarki. Bank centralny Szwecji (Riksbank) od kwiet-
nia 2022 roku podnosi stopy procentowe, co wpływa to
na rynek nieruchomości, w którym duża część kredytów
hipotecznych jest finansowana z kredytów o zmiennych
stopach procentowych. Na koniec 2023 roku stopy procen-
towe szwedzkiego Banku Centralnego wynosiły 4 proc.
Dodatkowo, w porównaniu z innymi krajami kwota zadłu-
żenia w stosunku do dochodu rozporządzalnego gospo-
darstw domowych jest wysoka. System wynajmu mieszkań
w Szwecji nie zapewnia łatwo dostępnych, tanich lokali,
Grupa rozwija swoją działalność na terenie Skandynawii już
od wielu lat, działając głównie na rynku mieszkaniowym.
W okresie od 2016 do 2023 roku Pekabex współrealizował
inwestycje w ramach których powstało ok. 8,7 tys. mieszkań
a także obiekty użyteczności publicznej (szkoły, szpitale)
oraz obiekty przemysłowe.. Budowy były prowadzone na
terenie największych aglomeracji takich jak Sztokholm,
Malmo, Goteborg, niejednokrotnie w prestiżowych loka-
lizacjach. Największe projekty mieszkaniowe realizowane
przez Grupę na terenie Skandynawii to Linaberg 19 w Sztok-
holmie, Kv Kvarnbacken w Norrköping oraz Ekebäckshöjd
– Fas 1 w Göteborgu. W ramach każdego z nich powstało
ok. 400 mieszkań.
Grupa Pekabex była jak dotąd obecna na rynku szwedzkim
jedynie w charakterze dostawcy i montażysty elementów
prefabrykowanych. W kwietniu 2023 roku Grupa nabyła
spółkę prawa szwedzkiego, która w swym portfelu posiada
kontrakt na realizację inwestycji 154 mieszkań pod klucz,
co stanowi wejście Grupy w nowy segment działalności
na rynku szwedzkim, jakim jest generalne wykonawstwo.
Rynek budowlany w Polsce – prefabrykacja
Na skutek niekorzystnych tendencji obserwowanych szcze-
gólnie w segmencie budownictwa kubaturowego nastą-
pił spadek udziału rynku ciężkiej prefabrykacji betono-
wej w 2023 roku w rynku budownictwa ogółem. Analitycy
z PMR szacują, że spadek nastąpił z poziomu ok. 2,4 proc.
w 2022 roku do nieco ponad 2,2 proc. w 2023 roku. W rapor-
cie „Rynek prefabrykacji betonowej w Polsce. 2023” auto-
rzy podają, że na rynku ciężkiej prefabrykacji betonowej
w Polsce działa łącznie 250 firm, z czego pierwszych 15
to 42 proc. udział w całym rynku. Jak podaje firma anali-
tyczna Spectis w swoim raporcie „Rynek ciężkiej prefabry-
kacji betonowej w Polsce 2023–2028”, największym produ
-
centem prefabrykatów pozostaje Grupa Pekabex, której
udział w produkcji 50 analizowanych firm z branży w 2021
roku wzrósł z 18,5 proc. do 24,6 proc.
Rynek prefabrykacji betonowej w Polsce w ostatnich latach
rozwijał się w szybkim tempie. Średnia nominalna dyna-
mika wzrostu wartości rynku (CAGR) w latach 2017–2021
wynosiła blisko 17 proc. Rok 2022 przyniósł wzrost wartości
rynku ciężkiej prefabrykacji betonowej w ujęciu nominal-
nym, jednak ze względu na silną inflację, w ujęciu realnym
rynek skurczył się o ok. 7 proc. W 2023 roku zauważalny jest
silny spadek popytu na produkty prefabrykacji betonowej,
występujący szczególnie w części związanej z budownic-
twem kubaturowym. Prognozy ekspertów PMR przewidują,
że w 2024 roku zmniejszy się dynamika tendencji spadko-
wej, ale odbicie powróci dopiero od 2025 roku. Głównym
czynnikiem wzrostu będzie ożywienie w obszarze inwesty-
cji kubaturowych, które w 2025 i 2026 roku wygenerowany
zostanie przez zwiększony popyt na betonowe elementy
prefabrykowane.
W porównaniu z krajami skandynawskimi czy rynkiem
niemieckim, technologia prefabrykacji betonowej w Polsce
wciąż ma niewielki udział w rynku budowlanym ogółem,
co świadczy o dużym potencjale dla dalszych wzrostów.
Wartość rynku prefabrykacji betonowej wzrosła w latach
szczególnie w największych miastach, skutkiem czego
jest wysokie zadłużenie. Nieskorygowany wskaźnik cen
mieszkań wskazuje, że ich wartość pozostaje o około 16
proc. niższa od wartości szczytowej z marca 2022 roku,
a to zaś spowodowało, że liczba potencjalnych nabyw-
ców jest rekordowo niska, co negatywnie odbija się na
kondycji finansowej firm budowlanych działających na
rynku mieszkaniowym. Na szczycie szwedzkiego boomu
na rynku nieruchomości w 2021 roku, 65 firm deweloper-
skich sprzedało obligacje o wartości 27 miliardów dola-
rów. Wolumen sprzedanych obligacji w pierwszym półroczu
2023 roku to zaledwie 2,1 miliarda dolarów. Kryzys w branży
budowlanej może wpłynąć na poziom zatrudnienia. Sztok-
holmska Izba Handlowa ostrzega przed nawet kilkunasto-
tysięcznymi odejściami pracowników z branży. W obliczu
kryzysu liderzy branżowi apelują do rządzących o wdro-
żenie programu naprawczego, który ujmowałby również
perspektywę długoterminową zakładającą stymulowane
inwestycje, reformę regulacji dotyczących budowlanych
oraz przeciwdziałanie wzrostowi kosztów.
Prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego
wskazują, że gospodarka Szwecji w 2023 roku skurczy się
o 0,7 proc. w porównaniu do 2022 roku. Osłabiła się również
szwedzka waluta, która w ciągu 2023 roku straciła do euro
jedną piątą swojej wartości w ciągu dwóch lat. Dyna-
mika inflacji w Szwecji wyhamowała w ciągu 2023 roku.
Pod koniec 2022 roku osiągnęła 12,3 proc., a po okresie
gwałtownego zaostrzania polityki Riksbank (ośmiokrot-
nej podwyżki stóp procentowych), w grudniu 2023 roku
wyniosła 4,4 proc. Celem Banku Centralnego Szwecji jest
sprowadzenie inflacji w okolice 2 proc..
Analitycy Goldman Sachs prognozują, że powrót do wzro-
stu szwedzkiej gospodarki, co przełoży się jednocześnie na
umocnienie korony szwedzkiej, nastąpi już w 2024 roku. Pod
koniec pierwszego półrocza 2024 roku spodziewana jest
także obniżka stóp procentowych, co powinno zaowoco-
wać ożywieniem gospodarczym. Szwedzka gospodarka,
mimo trudności, ma solidne fundamenty, które pozwolą
jej odbudować siłę nabywczą w szybkim tempie. W ocenie
ekspertów szwedzki rynek nieruchomości generuje wciąż
duży potencjał do rozwoju, ponieważ nadal budzi zaintere-
sowanie inwestorów poszukujących stabilnych przepływów
gotówkowych z najmu. Średnioroczny spadek cen nierucho-
mości w Szwecji w 2023 roku wyniósł 6,8 proc. Nadzieją,
na zmianę trendu na szwedzkim rynku nieruchomości
był czerwiec 2023 roku, który to był pierwszym miesią-
cem, w którym zanotowano wzrost cen nieruchomości.
Jednakże, we wrześniu 2023 roku ceny mieszkań odnoto-
wały znowu spadek rzędu 1 proc., podobnie było pod koniec
czwartego kwartału, gdzie w grudniu średni spadek cen
wyniósł 1,5 proc. Takie wahania trendów budzą obawy, że
na stabilizację cen trzeba będzie jeszcze poczekać, ocze
-
kiwania uczestników rynku są nastawione bardziej na obni-
żenie dynamiki spadku cen. Eksperci rynkowi są podzieleni
do to perspektyw. Jedni upatrują rychłego końca spad-
ków cen nieruchomości i powolnego powrotu do ożywienia
na rynku mieszkaniowym w Szwecji, jednak wielu anality-
ków przewiduje dalszy spadek cen nieruchomości nawet
o dodatkowe 5–10 proc.
2017–2021 o 80 proc. Przewidywania analityków PMR wska-
zują, że wartość rynku do 2027 roku wzrośnie o kolejne 45
proc. Jest to skorelowane również z rosnącym zaintereso-
waniem technologią prefabrykacji w krajach zachodnio-
europejskich, a przede wszystkim skandynawskich, gdzie
według obecnych szacunków, prefabrykacja stanowi 40–50
proc. udziału w rynku budowlanym. Ciężka prefabryka-
cja betonowa jest polskim produktem eksportowym. Jak
podaje PMR, eksport tego rodzaju wyrobów od paru lat jest
w silnym trendzie rosnącym, a 2021 rok okazał się rekordowy
dla eksportu prefabrykowanych elementów konstrukcyj-
nych dla budownictwa lub inżynierii lądowej bądź wodnej
z cementu, betonu lub ze sztucznego kamienia (blisko 40
proc. r/r). Pod względem wartości był to też najlepszy wynik
w historii (800 mln zł). Dla porównania, wartość eksportu
w latach 2017–2020 oscylowała w granicach 510–580 mln
zł. Głównymi odbiorcami prefabrykatów z Polski są Szwecja,
Niemcy i Dania. Daje się zauważyć, że w wyniku wyraźnego
spadku popytu na krajowym rynku oraz osłabiającego się
złotego, część największych producentów prefabrykacji
zwiększa swoją aktywność eksportową.
Przewiduje się, że obserwowany obecnie silny wzrost kosz-
tów w budownictwie jeszcze przyśpieszy proces rozwoju
projektów budowlanych, realizowanych w tej technologii.
Branża budowlana stoi bowiem przed jednym z większych
wyzwań, jakim jest dostosowanie się do dynamicznych
wzrostów kosztów budowy. Odpowiedzią na to może stać
się nowoczesna prefabrykacja. Redukcja liczby pracowni-
ków na budowach, znaczące skrócenie długości procesu
inwestycyjnego w stosunku do tradycyjnych metod nawet
o 40 proc. oraz większa odporność projektów realizowa-
nych w technologii prefabrykacji na gwałtowne i niespo-
dziewane wzrosty cen surowców i materiałów, wynika-
jąca z krótkich terminów realizacji zleceń, są kluczowymi
czynnikami przewagi konkurencyjnej prefabrykacji w dobie
wyzwań związanych z optymalizacją kosztową. Zasto-
sowanie technologii prefabrykacji pozwala również na
wypracowanie standardu poszczególnych elementów
z zachowaniem ich najwyższej jakości, co przekłada się na
powtarzalność rozwiązań architektonicznych, technicznych
i organizacyjnych. To wszystko wpływa na skrócenie cyklu
operacyjnego, a więc i wzrost wskaźnika rentowności inwe
-
stycji deweloperskich. Prefabrykacja daje także możliwość
znacznego ograniczenia zatrudnienia i ryzyka związanego
z niską jakością pracy niewykwalifikowanych pracowników.
Na budowę przyjeżdżają gotowe elementy, wytwarzane
w zakładach produkcyjnych, co umożliwia ograniczenie
do minimum liczby osób zaangażowanych w sam proces
wznoszenia budynków, a co za tym idzie – ograniczenie
ryzyk związanych z BHP. Ważnym czynnikiem ogranicza-
jącym działalność wielu branż jest cena energii. Sama
produkcja ciężkich prefabrykatów betonowych nie należy
do szczególnie energochłonnych procesów, jednak produk-
cja materiałów używanych do wyprodukowania elemen-
tów prefabrykowanych już tak (cement, stal, etc.). Wzrost
kosztów energii może mieć w związku z tym nieznaczny,
w ocenie Zarządu, negatywny wpływ na rozwój rynku.
W Europie coraz silniejsze są trendy związane z zapo-
bieganiem negatywnym skutkom zmian klimatycznych,