MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 ifrs-full:RetainedEarningsMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-01-01 2022-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2022-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember iso4217:PLN iso4217:PLN xbrli:shares
ROCZNE SKONSOLIDOWANE
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
GRUPY KAPITAŁOWEJ
BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.
ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2022 R.
Warszawa, 22 marca 2023 r.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 1
Spis treści
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ ............................................................................................................................... 5
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ .......................................................................................... 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ .................................................................................................... 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ ............................................................................... 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ ..................................................................................... 11
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A. ....................................................................................................................................................................................................................................................... 13
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A. ............................................................................................................................................................................... 13
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją. ...................................................................................... 14
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A. ...................................................................................................................... 15
2. Kwestie związane z klimatem ......................................................................................................................................................................................... 17
3. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego ...... 17
3.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności .............................................................................................................................. 17
3.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego .................................................................................................................................... 19
3.3. Kontynuacja działalności ............................................................................................................................................................................................. 21
3.4. Konsolidacja ........................................................................................................................................................................................................................ 23
3.5. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych ......................................................................................................................... 24
3.6. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych ..................................................................................................................................... 24
3.7. Przychody i koszty z tytułu odsetek ................................................................................................................................................................... 24
3.8. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji .................................................................................................................................................... 25
3.9. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance ............................................................................... 25
3.10. Rachunkowość zabezpieczeń ................................................................................................................................................................................. 26
3.11. Aktywa i zobowiązania finansowe ....................................................................................................................................................................... 27
3.12. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży .................................................................................................................................................. 33
3.13. Wartości niematerialne ............................................................................................................................................................................................... 33
3.14. Rzeczowe aktywa trwałe ............................................................................................................................................................................................ 34
3.15. Leasing .................................................................................................................................................................................................................................... 35
3.16. Odroczony podatek dochodowy .......................................................................................................................................................................... 36
3.17. Aktywa przejęte za długi ............................................................................................................................................................................................ 36
3.18. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów ............................................................................. 37
3.19. Rezerwy na świadczenia pracownicze .............................................................................................................................................................. 37
3.20. Rezerwy .................................................................................................................................................................................................................................. 37
3.21. Kapitał własny .................................................................................................................................................................................................................... 37
3.22. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ..................................................................................................................................................................... 38
3.23. Działalność maklerska .................................................................................................................................................................................................. 38
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 2
3.24. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Grupę BOŚ .............................................................................................................................................................................................................. 39
3.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE .................................................................................................................................................................................................................................. 41
4. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów ..................................................................................................................................... 42
5. Ważniejsze oszacowania i oceny .................................................................................................................................................................................. 42
5.1. Aktywa finansowe ........................................................................................................................................................................................................... 42
5.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych .......................................................................................................................................... 44
5.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne ................................................................................................................................................................ 44
5.4. Zakres konsolidacji ......................................................................................................................................................................................................... 45
5.5. Podatki .................................................................................................................................................................................................................................... 45
5.6. Szacunki dotyczące wpływu ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi powiązanymi z kursem waluty obcej ................................................................................................................................................................................................. 46
5.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty ............................................................................... 47
5.8. Wakacje kredytowe ....................................................................................................................................................................................................... 47
6. Zarządzanie ryzykiem .......................................................................................................................................................................................................... 48
6.1. Ryzyko kredytowe ........................................................................................................................................................................................................... 48
6.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych ................................................................... 52
6.1.2. Należności od innych banków ......................................................................................................................................................................... 56
6.1.4. Dłużne papiery wartościowe ............................................................................................................................................................................ 73
6.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe ......................................... 77
6.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe .................................................................................................................................... 79
6.1.8. Praktyki forbearance .............................................................................................................................................................................................. 82
6.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity .................................................................................................... 84
6.2.1.Ryzyko płynności ....................................................................................................................................................................................................... 85
6.2.3. Ryzyko walutowe .................................................................................................................................................................................................... 98
6.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe ................................................................................................................................................................................ 102
6.3. Zarządzanie kapitałem ............................................................................................................................................................................................... 103
6.4. Ryzyko operacyjne ........................................................................................................................................................................................................ 105
6.5. Ryzyko braku zgodności ........................................................................................................................................................................................... 107
6.6. Ryzyko modeli ................................................................................................................................................................................................................. 108
7. Wynik z tytułu odsetek ....................................................................................................................................................................................................... 110
8. Wynik z tytułu opłat i prowizji ........................................................................................................................................................................................ 112
9. Przychody z tytułu dywidend ......................................................................................................................................................................................... 113
10. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów) .................................................................................................................................................................................... 113
11. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych .................................................................................................................................... 113
12. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń ................................................................................................................................................................. 113
13. Wynik z pozycji wymiany .................................................................................................................................................................................................. 114
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 3
14. Pozostałe przychody operacyjne ................................................................................................................................................................................. 114
15. Pozostałe koszty operacyjne ........................................................................................................................................................................................... 115
16. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych ............................................................................................. 116
17. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości ................................................................................................................................................................. 116
18. Ogólne koszty administracyjne .................................................................................................................................................................................... 117
19. Obciążenia podatkowe ....................................................................................................................................................................................................... 118
20. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję ............................................................................................................................................................ 119
21. Kasa, środki w Banku Centralnym .............................................................................................................................................................................. 119
22. Należności od innych banków ....................................................................................................................................................................................... 119
23. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu .................................................................................................................. 121
24. Inwestycyjne papiery wartościowe ........................................................................................................................................................................... 122
25. Należności od klientów ...................................................................................................................................................................................................... 127
26. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności ................................................................................................................................................ 134
27. Wartości niematerialne ..................................................................................................................................................................................................... 136
28. Rzeczowe aktywa trwałe .................................................................................................................................................................................................. 139
29. Prawo do użytkowania - leasing .................................................................................................................................................................................. 141
30. Inne aktywa ............................................................................................................................................................................................................................... 143
31. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków .......................................................................................................... 143
32. Zobowiązania wobec klientów .................................................................................................................................................................................... 144
33. Zobowiązania podporządkowane ............................................................................................................................................................................. 145
34. Rezerwy ........................................................................................................................................................................................................................................ 146
35. Odroczony podatek dochodowy ................................................................................................................................................................................. 152
36. Zobowiązania z tytułu leasingu ................................................................................................................................................................................... 154
37. Pozostałe zobowiązania .................................................................................................................................................................................................... 156
38. Aktywa i zobowiązania warunkowe .......................................................................................................................................................................... 156
39. Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej .............................................................................................................................................................................................................................. 157
40. Działalność maklerska ......................................................................................................................................................................................................... 161
41. Kapitał podstawowy ............................................................................................................................................................................................................ 162
42. Kapitał z aktualizacji wyceny ......................................................................................................................................................................................... 164
43. Zyski zatrzymane ................................................................................................................................................................................................................... 165
44. Rachunkowość zabezpieczeń ...................................................................................................................................................................................... 166
45. Płatności na bazie akcji ..................................................................................................................................................................................................... 167
46. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych ............................................................................................. 169
47. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej ................................................................. 171
48. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych .............................................................................................................................. 178
49. Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej ............................................................................................................................................................................................ 180
50. Sprawozdawczość dotycząca segmentów ......................................................................................................................................................... 184
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 4
51. Transakcje z podmiotami powiązanymi ................................................................................................................................................................. 191
52. Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek ........................................................................................................................................................... 195
53. Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje ..................................................................................................................................................................................................................... 195
54. Reforma wskaźników referencyjnych ..................................................................................................................................................................... 195
55. Zdarzenia po dniu bilansowym ................................................................................................................................................................................... 197
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 5
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
Nota
31-12-2022
31-12-2021 dane przekształcone
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
1 205 878
430 640
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
880 997
380 611
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
307 489
45 971
aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
17 392
4 058
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 447 538
- 56 145
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 447 538
- 49 712
zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
-
- 6 433
Wynik z tytułu odsetek
7
758 340
374 495
Przychody z tytułu opłat i prowizji
167 992
181 742
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 40 424
- 39 888
Wynik z tytułu opłat i prowizji
8
127 568
141 854
Przychody z tytułu dywidend
9
7 188
6 730
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
10
22 878
67 633
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
11
-
197
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
12
119
764
Wynik z pozycji wymiany
13
36 890
25 300
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
2 070
1 590
Pozostałe przychody operacyjne
14
41 148
35 083
Pozostałe koszty operacyjne
15
- 55 697
- 43 798
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
16/39
- 144 306
- 20 783
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
17
- 105 995
- 114 094
Ogólne koszty administracyjne
18
- 496 068
- 395 702
Zysk / Strata brutto
194 135
79 269
Obciążenia podatkowe
19
- 65 891
- 31 813
Zysk / Strata netto
128 244
47 456
z tego przypadające na udziałowców jednostki dominującej
128 244
47 456
Zysk / Strata na akcję przypadające udziałowcom jednostki dominującej w trakcie okresu (w zł)
20
podstawowy
1,38
0,51
rozwodniony
1,38
0,51
Działalność zaniechana w roku 2022 oraz w roku 2021 nie wystąpiła.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
31-12-2022
31-12-2021
Zysk / Strata netto
128 244
47 456
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat:
- 29 414
- 94 581
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
- 36 314
- 116 767
Podatek odroczony
6 900
22 186
Pozycje, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat:
- 487
- 250
Wartość godziwa instrumentów kapitałowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
- 23
1
Podatek odroczony
4
-
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 578
- 310
Podatek odroczony
110
59
Inne dochody całkowite
- 29 901
- 94 831
Całkowity dochód ogółem:
98 343
- 47 375
z tego przypadający na udziałowców jednostki dominującej
98 343
- 47 375
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ
Aktywa
Nota
31-12-2022
31-12-2021
dane przekształcone
01-01-2021 dane przekształcone
Kasa, środki w Banku Centralnym
21
575 875
361 581
266 552
Należności od innych banków
22
242 831
400 747
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
23
263 259
155 705
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
13 308
14 032
dłużne papiery wartościowe
20 643
5 321
805
instrumenty pochodne
226 014
137 076
98 297
Pochodne instrumenty zabezpieczające
44
30 562
9 121
-
Inwestycyjne papiery wartościowe:
24
9 008 118
7 108 931
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 465
85 483
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 915 813
5 311 853
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 900 215
1 582 366
1 535 239
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
106 625
129 229
153 634
Należności od klientów, w tym:
25
11 125 827
11 499 466
11 536 959
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 122 777
11 485 355
11 511 445
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 050
14 111
25 514
Wartości niematerialne
27
132 983
112 861
110 902
Rzeczowe aktywa trwałe
28
91 670
84 082
84 651
Prawo do użytkowania - leasing
29
65 839
78 538
67 796
Aktywa z tytułu podatku dochodowego:
175 900
151 072
129 136
bieżące
2 445
-
8 433
odroczone
35
173 455
151 072
120 703
Inne aktywa
30
293 317
267 455
319 331
Aktywa razem
22 006 181
20 229 559
20 155 491
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 8
Zobowiązania
Nota
31-12-2022
31-12-2021
dane przekształcone
01-01-2021
dane przekształcone
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
31
141 143
420 389
732 743
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
23
152 977
99 659
103 316
kapitałowe papiery wartościowe
907
-
575
instrumenty pochodne
152 070
99 659
102 741
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
-
24 497
Zobowiązania wobec klientów
32
18 820 809
17 007 863
16 560 715
Zobowiązania podporządkowane
33
345 035
369 107
368 996
Rezerwy
34
165 458
94 622
68 196
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego:
449
8 810
1 103
bieżące
449
8 335
856
odroczone
35
-
475
247
Zobowiązania z tyt. leasingu
36
67 928
81 170
71 229
Pozostałe zobowiązania
37
348 244
282 144
311 526
Zobowiązania razem
20 042 043
18 363 764
18 242 321
Kapitały
Nota
31-12-2022
31-12-2021
01-01-2021
KAPITAŁ WŁASNY PRZYPADAJĄCY NA UDZIAŁOWCÓW JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ:
Kapitał podstawowy:
41
1 461 036
1 461 036
1 461 036
Kapitał zakładowy
929 477
929 477
929 477
Akcje własne
- 1 292
- 1 292
- 1 292
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
532 851
532 851
532 851
Kapitał z aktualizacji wyceny
42
- 56 863
- 26 962
67 869
Zyski zatrzymane
43
559 965
431 721
384 265
Kapitał własny razem
1 964 138
1 865 795
1 913 170
Kapitał własny i zobowiązania razem
22 006 181
20 229 559
20 155 491
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2022
929 477
- 1 292
532 851
- 26 962
398 628
23 605
48 302
- 38 814
1 865 795
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
128 244
128 244
Inne dochody całkowite
-
-
-
- 29 901
-
-
-
-
- 29 901
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
- 29 901
-
-
-
128 244
98 343
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
58 851
-
-
- 58 851
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
58 851
-
-
- 58 851
-
Stan na 31-12-2022
929 477
- 1 292
532 851
- 56 863
457 479
23 605
48 302
30 579
1 964 138
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 10
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2021
929 477
- 1 292
532 851
67 869
776 085
23 605
48 302
- 463 727
1 913 170
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
47 456
47 456
Inne dochody całkowite
-
-
-
- 94 831
-
-
-
-
- 94 831
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
- 94 831
-
-
-
47 456
- 47 375
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
- 377 457
-
-
377 457
-
Pokrycie straty z lat ubiegłych
-
-
-
-
- 374 421
-
-
374 421
-
Pokrycie kosztów emisji z roku 2018 z kapitału zapasowego
-
-
-
-
- 3 036
-
-
3 036
-
Stan na 31-12-2021
929 477
- 1 292
532 851
- 26 962
398 628
23 605
48 302
- 38 814
1 865 795
W latach 2022 - 2021 udziały niekontrolujące nie wystąpiły.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 11
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ
za rok zakończony
Metoda pośrednia
31-12-2022
31-12-2021
dane przekształcone
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Zysk / Strata brutto
194 135
79 269
Korekty razem:
1 804 930
1 118 636
Amortyzacja
62 733
55 843
Odsetki z działalności inwestycyjnej
- 109 969
- 49 988
Zysk / Strata na działalności inwestycyjnej
- 54
3
Odsetki z działalności finansowej
27 330
16 270
Dywidendy otrzymane:
- 7 188
- 6 730
od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
264
203
od inwestycyjnych papierów wartościowych
6 924
6 527
Zmiana stanu:
-
-
należności od innych banków
26 944
66 303
aktywów od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
- 18 616
- 3 792
aktywów i zobowiązań z tytułu wyceny pochodnych
i zabezpieczających instrumentów finansowych
- 57 968
- 75 479
inwestycyjnych papierów wartościowych
- 52 132
912 476
należności od klientów
373 639
37 493
innych aktywów i podatku dochodowego
- 27 845
60 556
zobowiązań wobec Banku Centralnego i innych banków
- 279 246
- 312 354
zobowiązań wobec klientów
1 812 946
447 148
zobowiązań od papierów wartościowych przeznaczonych
do obrotu
907
- 575
rezerw
70 258
26 116
pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
64 564
- 29 669
Zapłacony podatek dochodowy
- 88 561
- 31 715
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
1 999 065
1 197 905
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 12
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ
Wpływy
268 123
73 473
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych
65
17
Wykup papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
204 225
28 287
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
63 833
45 169
Wydatki
- 549 726
- 113 251
Nabycie papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 475 938
- 70 595
Nabycie wartości niematerialnych
- 50 564
- 29 433
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
- 23 224
- 13 223
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
- 281 603
- 39 778
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Wydatki
- 68 597
- 32 032
Wykup obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ
- 32 500
-
Odsetki zapłacone od obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ,
w tym:
- 14 901
- 12 036
obligacje podporządkowane
- 14 901
- 12 036
Raty leasingowe MSSF 16
- 19 396
- 18 514
Odsetki leasingowe zapłacone
- 1 800
- 1 482
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
- 68 597
- 32 032
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO, RAZEM
1 648 865
1 126 095
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA POCZĄTEK OKRESU
3 605 927
2 479 832
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA KONIEC OKRESU
5 254 792
3 605 927
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
o ograniczonej możliwości dysponowania
618 966
295 202
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 13
Dodatkowe noty objaśniające do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki sprawozdawczej lub inne dane identyfikacyjne
Grupa Kapitałowa BOŚ S.A.
Wyjaśnienie zmian w nazwie jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych, które nastąpiły od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego
-
Siedziba podmiotu
ul. Żelazna 32, 00-832 Warszawa
Forma prawna podmiotu
Spółka Akcyjna
Państwo rejestracji
Polska
Adres zarejestrowanego biura jednostki
00-832 Warszawa, ul. Żelazna 32
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej
Polska
Opis charakteru oraz podstawowego zakresu działalności jednostki
Podstawowym celem Banku jest efektywne gospodarowanie kapitałami akcjonariuszy i środkami pieniężnymi powierzonymi przez klientów, zapewniające dochodowość działalności i bezpieczeństwo powierzonych środków.
Przedmiotem działalności Banku jest wykonywanie czynności bankowych, w tym: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów, dokonywanie rozliczeń pieniężnych, wykonywanie innych usług bankowych, a także świadczenie finansowych usług konsultacyjno-doradczych.
Nazwa jednostki dominującej
Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Bank Ochrony Środowiska S.A., dalej „Bank”, „BOŚ S.A.”, „Spółka”, z siedzibą w Warszawie ul. Żelazna 32 00-832 Warszawa, został utworzony na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego (NBP) Nr 42 z dnia 15 września 1990 roku i aktu notarialnego z dnia 28 września 1990 roku o utworzeniu Banku.
Bank jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy (Polska) XIII Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000015525 oraz posiada numer statystyczny REGON 006239498.
Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność Banku została zaklasyfikowana jako PKD 6419Z.
Czas trwania Banku jest nieoznaczony.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 14
Misja Banku to: Innowacyjnie i skutecznie wspieramy zieloną transformację.
Bank realizuje swoją misję przede wszystkim poprzez:
• świadczenie usług bankowych na rzecz klientów segmentu indywidualnego i instytucjonalnego, w szczególności realizujących przedsięwzięcia proekologiczne lub działających w branży ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz dla osób ceniących styl życia Eko,
• efektywne uczestnictwo w dystrybucji środków przeznaczonych na inwestycje w ochronę środowiska i zrównoważony rozwój w Polsce.
Od dnia 24 stycznia 1997 roku decyzją Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), akcje Banku zostały dopuszczone do obrotu na GPW w Warszawie i zakwalifikowane do działu finanse - sektor bankowy.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ zostało w dniu 21 marca 2023 roku zaakceptowane przez Zarząd jednostki dominującej do publikacji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w dniu 22 marca 2023 roku.
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją.
Wykaz jednostek zależnych Grupy BOŚ objętych konsolidacją oraz metoda konsolidacji w 2022 roku:
L.p.
Jednostki podporządkowane
Siedziba
Udział % w kapitale Spółki na dzień
Udział % w głosach na dzień
Metoda konsolidacji
Jednostki bezpośrednio zależne
1.
Dom Maklerski BOŚ S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
2.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
1.
MS Wind sp. z o. o.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Dom Maklerski BOŚ S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność na rynku kapitałowym, w szczególności świadcząca usługi maklerskie.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność leasingową w zakresie finansowania projektów o charakterze ekologicznym oraz działalność finansową i doradczą, uzupełniającą ofertę usługową Banku.
MS Wind Sp. z o.o. – to jednostka pośrednio zależna (spółka zależna bezpośrednio od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.), prowadząca działalność w zakresie realizacji projektu farm wiatrowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 15
Informacje dodatkowe dotyczące Spółek na dzień 31 grudnia 2022 roku:
Liczba pracowników
Jednostki podporządkowane
Dochód*\
etaty
osoby
Zysk lub strata przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
Otrzymane finansowe wsparcie**\
Jednostki zależne bezpośrednio
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A.
168 620
261,34
267
40 271
7 020
-
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
13 929
54,825
57
- 2 689
- 794
-
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
MS Wind sp. z o. o.
10 111
-
-
6 432
1 361
-
*\ Dochód rozumiany jako wynik odsetkowy netto, wynik prowizyjny netto, wynik na instrumentach finansowych netto, pozostałe przychody operacyjne w tys. zł.
**\ Wsparcie finansowe pochodzące ze środków publicznych, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 12 lutego 2009 roku o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 158).
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A.
Skład Zarządu Banku
Na dzień 31 grudnia 2022 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Emil Ślązak – Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu,
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu,
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Wojciech Hann – Wiceprezes Zarządu kierujący pracami Zarządu,
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes - pierwszy zastępca Prezesa Zarządu,
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu,
• Marzena Koczut – Wiceprezes Zarządu,
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu.
W ciągu roku skład Zarządu Banku ulegał następującym zmianom:
1. pani Marzena Koczut złożyła rezygnację z funkcji Wiceprezesa Zarządu – z dniem 23 maja 2022 roku, od godziny 18:00,
2. z dniem 23 listopada 2022 roku Rada Nadzorcza odwołała Pana Wojciecha Hanna ze stanowiska Prezesa Zarządu Banku,
3. z dniem 23 listopada 2022 roku Rada Nadzorcza delegowała Pana Emila Ślązaka do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu, nie dłużej niż do 23 lutego 2023 roku.
4. w dniu 08 lutego 2023 roku Pan Emil Ślązak na posiedzeniu Rady Nadzorczej Banku został powołany na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. i powierzono Panu Emilowi Ślązakowi kierowanie pracami Zarządu. Pan Emil Ślązak, Członek Rady Nadzorczej, w dniu 08 lutego 2023 roku złożył oświadczenie o rezygnacji z członkostwa w Radzie Nadzorczej Banku.
Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania skład Zarządu kształtuje się w sposób następujący:
• Emil Ślązak – Wiceprezes Zarządu kierujący pracami Zarządu Banku,
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu,
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu,
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 16
Skład Rady Nadzorczej Banku
Na dzień 31 grudnia 2022 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Piotr Sadownik - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Iwona Marciniak - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Andrzej Matysiak - Sekretarz Rady Nadzorczej
• Piotr Bielarczyk - Członek Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek - Członek Rady Nadzorczej
• Emil Ślązak - delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu
• Aleksandra Świderska - Członek Rady Nadzorczej
• Tadeusz Wyrzykowski - Członek Rady Nadzorczej
Na dzień 31 grudnia 2021 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Emil Ślązak - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Ireneusz Purgacz - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek - Sekretarz Rady Nadzorczej
• Leszek Banaszak - Członek Rady Nadzorczej
• Robert Czarnecki - Członek Rady Nadzorczej
• Zbigniew Dynak - Członek Rady Nadzorczej
• Janina Goss - Członek Rady Nadzorczej
• Marcin Jastrzębski - Członek Rady Nadzorczej
• Andrzej Matysiak - Członek Rady Nadzorczej
• Piotr Wróbel - Członek Rady Nadzorczej
W trakcie 2022 roku skład Rady Nadzorczej ulegał następującym zmianom :
1. w dniu 30 czerwca 2022 roku, Rada Nadzorcza wybrała spośród swoich członków:
• Emila Ślązaka na funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej,
• Iwonę Marciniak na funkcję Wiceprzewodniczącego Rady Nadzorczej,
• Andrzeja Matysiaka na funkcję Sekretarza Rady Nadzorczej,
2. w dniu 23 listopada 2022 roku Rada Nadzorcza:
• delegowała Pana Emila Ślązaka do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu Banku, nie dłużej niż do 23 lutego 2023 roku,
• wybrała Pana Piotra Sadownika na funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej,
3. w dniu 08 grudnia 2022 roku Pani Janina Goss złożyła oświadczenie o rezygnacji z członkostwa w Radzie Nadzorczej Banku z dniem 10 grudnia 2022 roku.
Do dnia sporządzenia niniejszej informacji ww. skład Rady Nadzorczej nie uległ zmianie.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 17
2. Kwestie związane z klimatem
Misją BOŚ określoną w Statucie Banku jest innowacyjne i skuteczne wspieranie zielonej transformacji poprzez angażowanie się w finansowanie przedsięwzięć proekologicznych, których celem jest wygenerowanie nie tylko efektów biznesowych, ale także efektów środowiskowo-ekologicznych. Bank podejmuje współfinansowanie różnorodnych przedsięwzięć wpływających na poprawę stanu środowiska, w szczególności przedsięwzięć proekologicznych wpisujących się w kierunki polityki energetycznej i innych dokumentów rządowych o charakterze polityki i strategii z zakresu ochrony środowiska. Bank wspiera działania służące wdrażaniu niskoemisyjnej gospodarki i transformacji energetycznej. Model biznesowy banku oparty jest na dążeniu do maksymalizacji zielonych aktywów poprzez realizację celów środowiskowych wynikających z obowiązujących zasad taksonomii UE, takich jak: łagodzenie zmian klimatu, adaptację do zmian klimatu, zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę, ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów. Bank podejmuje współpracę w zakresie finansowania przedsięwzięć proekologicznych z podmiotami i instytucjami publicznymi i państwowymi, których misją jest wspieranie przedsięwzięć proekologicznych, w szczególności takimi, jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Gospodarstwa Krajowego, a także europejskie banki działające na rzecz finansowania zrównoważonego rozwoju.
Bank posiada dostosowane struktury i zasoby wyspecjalizowanych ekspertów, w tym Inżynierów-Ekologów wspierających rozwój działalności proekologicznej.
Bank do procesu oceny ryzyka kredytowego zaimplementował proces rozpoznawania ryzyk ESG jako nowy czynnik podlegający ocenie. W trakcie oceny ryzyka kredytowego dokonywana jest ocena pod kątem występowania u klienta ryzyk ESG. W przypadku identyfikacji takich ryzyk następuje ich opomiarowanie. W zależności od stopnia występującego u klienta ubiegającego się o finansowanie ryzyka ESG, udzielenie finansowania może być uzależnione od podjęcia działań mitygujących te ryzyka lub też w ostateczności może nastąpić odmowa finansowania z uwagi na nieakceptowalny poziom ryzyka ESG – niezależnie od posiadanej zdolności kredytowej oraz proponowanego stopnia zabezpieczenia spłaty długu.
3. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego
3.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ obejmuje:
• Skonsolidowany rachunek zysków i strat za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz dane porównawcze na dzień 31 grudnia 2021 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku,
• dodatkowe noty objaśniające.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE), obowiązującymi na dzień sprawozdawczy tj. 31 grudnia 2022 roku, przy zastosowaniu takich samych zasad rachunkowości dla każdego okresu z zachowaniem koncepcji kosztu historycznego, za wyjątkiem następujących pozycji wycenianych wg wartości godziwej:
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 18
Sposób ujęcia zmian wartości godziwej przez:
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
wynik finansowy
Pochodne instrumenty finansowe zabezpieczające wartość godziwą
wynik finansowy
Należności od klientów, których przepływy pieniężne nie spełniają testu przepływów pieniężnych
wynik finansowy
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe utrzymywane w modelu biznesowym, którego celem jest uzyskanie kontraktowych przepływów pieniężnych lub sprzedaż
inne dochody całkowite
Inwestycyjne kapitałowe papiery wartościowe
inne dochody całkowite
MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF).
Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE).
W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy BOŚ zastosowano takie same zasady rachunkowości, jakie zastosowano przy sporządzaniu rocznych sprawozdań finansowych za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku za wyjątkiem zasady prezentacji rezerw (szacunków dotyczących wpływu ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi) w walutach obcych , której wpływ został wykazany w poniższej nocie 5.6.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzone w złotych polskich (zł), w zaokrągleniu do tysiąca złotych (tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 19
3.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego
Przekształcony roczny rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
W niniejszym sprawozdaniu finansowym Grupa BOŚ zmieniła zasadę prezentacji poprzez wyodrębnienie pozycji w rachunku zysków i strat „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych”. W poprzednim sprawozdaniu finansowym sporządzonym za 2021 rok Grupa BOŚ ujmowała wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych w pozycji przychodów odsetkowych. W związku ze zmianą prezentacji Grupa BOŚ dokonała przekształcenia danych porównawczych na datę 31 grudnia 2021 roku.
Powyższe zmiany nie miały wpływu na poziom kapitałów oraz na sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ w prezentowanych w niniejszym sprawozdaniu finansowym okresach porównawczych. Dane dotyczące współczynników wypłacalności dla okresów porównawczych nie podlegały przekształceniu.
Działalność kontynuowana
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2021
Korekta z tyt. zmiany sposobu prezentacji
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2021
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
432 230
- 1 590
430 640
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
382 201
- 1 590
380 611
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
45 971
-
45 971
aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
4 058
-
4 058
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
-
1 590
1 590
Przekształcone roczne sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ
W niniejszym sprawozdaniu finansowym Grupa BOŚ zmieniła także zasady rachunkowości dotyczące ujęcia wpływu ryzyka prawnego związanego ze sprawami sądowymi dotyczącymi walutowych kredytów hipotecznych. W poprzednim sprawozdaniu finansowym sporządzonym za 2021 rok Grupa BOŚ ujmowała rezerwy na sprawy sporne zgodnie z MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe” w odniesieniu zarówno do kredytów czynnych (aktywnych), jak i kredytów spłaconych. Wobec zmian uwarunkowań, takich jak rosnąca liczba spraw sądowych oraz w przeważającej mierze niekorzystne wyroki sądowe stwierdzające nieważność umowy w całości lub określonych jej zapisów, Bank spodziewa się, że nie odzyska wszystkich przepływów umownych związanych z tymi kredytami. W związku z tym w odniesieniu do aktywnych kredytów Grupa BOŚ zaktualizowała swoje szacunki przepływów pieniężnych i skorygował wartość bilansową brutto tych kredytów zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe”. Ponieważ zmiana oczekiwanych przepływów pieniężnych nie jest związana z ryzykiem kredytowym to nie jest ona ujmowana jako oczekiwane straty kredytowe. Dane porównawcze na dzień 01 stycznia 2021 roku i 31 grudnia 2021 roku oraz za okres od 01 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku zostały odpowiednio przekształcone. Ujęcie wpływu ryzyka prawnego związanego ze spłaconymi kredytami nie uległo zmianie. Utworzona rezerwa pokrywa koszty związane z założonymi scenariuszami rozwiązania problemu kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej, tj.: zawieranie porozumień z klientami oraz niekorzystne wyroki sądów. W opinii Banku taki sposób prezentacji w lepszy sposób odzwierciedla ryzyko związane z walutowymi kredytami hipotecznymi jak i umożliwia lepszą ocenę bilansu Grupy BOŚ użytkownikom sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 20
W związku ze zmianą prezentacji Grupa BOŚ dokonała przekształcenia danych porównawczych na datę 31 grudnia 2021 roku oraz na 01 stycznia 2021 roku. Powyższe zmiany nie miały wpływu na poziom kapitałów oraz na rachunek zysków i strat Grupy BOŚ w prezentowanych w niniejszym sprawozdaniu finansowym okresach porównawczych. Dane dotyczące współczynników wypłacalności dla okresów porównawczych nie podlegały przekształceniu.
Zmiana wpłynęła na sumę aktywów i sumę zobowiązań, które zostały wyspecyfikowane poniżej:
Aktywa
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony 31-12-2021
Korekta z tyt. zmiany zasad rachunkowości
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony 31-12-2021
Należności od klientów, w tym:
11 855 647
-356 181
11 499 466
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 841 536
-356 181
11 485 355
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
14 111
-
14 111
Aktywa razem
20 585 740
-356 181
20 229 559
Zobowiązania
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony 31-12-2021
Korekta z tyt. zmiany zasad rachunkowości
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za rok zakończony 31-12-2021
Rezerwy
450 803
-356 181
94 622
Zobowiązania razem
18 719 945
-356 181
18 363 764
Aktywa
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym na 31-12-2020
Korekta z tyt. zmiany zasad rachunkowości
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym na 01-01-2021
Należności od klientów, w tym:
11 887 297
-350 338
11 536 959
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 861 783
-350 338
11 511 445
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
25 514
-
25 514
Aktywa razem
20 505 829
-350 338
20 155 491
Zobowiązania
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym na 31-12-2020
Korekta z tyt. zmiany zasad rachunkowości
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym na 01-01-2021
Rezerwy
418 534
-350 338
68 196
Zobowiązania razem
18 592 659
-350 338
18 242 321
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 21
Przekształcone roczne sprawozdanie z przepływów finansowych Grupy BOŚ
Zmiana zasad rachunkowości dotyczących ujęcia wpływu ryzyka prawnego związanego ze sprawami sądowymi dotyczącymi walutowych kredytów hipotecznych miała także na wpływ na prezentację wybranych pozycji w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych. Dokonano także zmiany prezentacji wydatków z tytułu leasingu, poprzez wydzielenie zapłaconych odsetek leasingowych.
Metoda pośrednia
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2021
Korekta z tyt. zmiany zasad rachunkowości
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2021
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Zysk brutto
79 269
-
79 269
Korekty razem:
1 118 636
-
1 118 636
należności od klientów
31 650
5 843
37 493
rezerw
31 959
-5 843
26 116
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
1 197 905
-
1 197 905
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Wydatki
- 32 032
-
- 32 032
Raty leasingowe
- 19 996
1 482
- 18 514
Odsetki leasingowe zapłacone
-
- 1 482
- 1 482
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
- 32 032
-
- 32 032
3.3. Kontynuacja działalności
Ze względu na powstanie straty bilansowej w 2015 roku Bank wdrożył Program Postępowania Naprawczego (PPN) na podstawie art. 142 ust. 1 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym do 08 października 2016 roku, zgodnie z art. 381 ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.
W dniu 17 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła decyzja Komisji Nadzoru Finansowego w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) postępowaniem administracyjnym w przedmiocie nakazania opracowania grupowego planu naprawy Banku Ochrony Środowiska S.A. – na podstawie art. 141n ust. 1 ustawy Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 roku. Natomiast, w dniu 20 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła druga decyzja KNF w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ograniczenia zakresu podmiotowego grupowego planu naprawy do podmiotów wchodzących w skład Grupy BOŚ (tj. Bank Ochrony Środowiska S.A., Dom Maklerski S.A., BOŚ Leasing EKO-Profit S.A. oraz MS Wind sp. z o.o.).
Bank opracował Grupowy Plan Naprawy (GPN) i przedłożył go KNF w październiku 2020 roku. Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia 21 stycznia 2021 roku, w związku z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia GPN, wezwała Bank do uzupełnienia oraz zmiany GPN, w tym przyjęcie jako punkt wyjścia
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 22
zaudytowanych danych finansowych wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku. BOŚ zgodnie z wezwaniem KNF skorygował GPN i złożył go KNF. W dniu 17 grudnia 2021 roku Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła GPN.
Zatwierdzenie GPN przez KNF oznacza zakończenie obowiązków płynących z działań sanacyjnych realizowanych w ramach Programu Postępowania Naprawczego.
W 2021 roku Bank opracował Ramową Strategię działania BOŚ S.A. na lata 2021 – 2023 (Strategia), przy zachowaniu spójności z GPN pod względem założeń, kierunków i planowanych do osiągnięcia celów.
W dniu 03 listopada 2022 roku uchwałą Rady Nadzorczej Banku zaakceptowana została aktualizacja Strategii. Punktem wyjścia do aktualizacji Strategii są zmiany w otoczeniu zewnętrznym Banku, m.in. uwarunkowania regulacyjne (wakacje kredytowe, Fundusz Wsparcia Kredytobiorców) i makroekonomiczne (zmienność stóp procentowych). Dotychczasowy model biznesowy Banku i kierunki strategicznego rozwoju pozostają bez zmian. Jednocześnie zaktualizowany został Grupowy Plan Naprawy Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A., który po zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą został przesłany do Komisja Nadzoru Finansowego w listopadzie 2022 roku.
W dniu 31 grudnia 2021 roku Bank podjął decyzję o uruchomieniu GPN zatwierdzonego przez KNF. Działania naprawcze podejmowane w ramach GPN mają na celu osiągnięcie przez Bank trwałej rentowności. Na koniec 2022 roku wszystkie wiodące wskaźniki Planu naprawy, zarówno jednostkowe jak i skonsolidowane, osiągnęły poziom bezpieczny. W obszarze wskaźników uzupełniających w GPN, Bank odnotował pojedyncze epizody przekroczenia wskaźników planu naprawy w grupie wskaźników rentowności na skutek miesięcznych ujemnych wyników finansowych spowodowanych głównie negatywnym wpływem zdarzeń o charakterze jednorazowym. Ponadto pojedyncze przypadki przekroczenia uzupełniających wskaźników planu naprawy dotyczyły wskaźników makroekonomicznych i były efektem dużej amplitudy zmian związanych z sytuacją geopolityczną.
W czerwcu 2022 roku, zgodnie z zapisami artykułu 141 m ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe, Bank złożył do KNF zaktualizowany Grupowy Plan Naprawy Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A. We wrześniu 2022 roku Bank otrzymał wezwanie z Komisji Nadzoru Finansowego do uzupełnienia dokumentu we wskazanych obszarach. W listopadzie 2022 roku Bank ponownie przesłał do Komisji Nadzoru Finansowego zaktualizowany GPN uwzględniający zarówno wytyczne z wezwania jak i zmiany związane z potrzebą uspójnienia dokumentu GPN ze zaktualizowaną Strategią, obejmujące między innymi wpływ zmian regulacyjnych wprowadzających programy wsparcia dla kredytobiorców.
W dniu 29 lipca 2022 roku weszła w życie ustawa z dnia 07 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom, która wprowadziła m. in.:
• możliwość zawieszenia przez kredytobiorców spłaty kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej przez okres do ośmiu miesięcy w latach 2022-2023 („wakacje kredytowe”) oraz
• obowiązek wniesienia przez sektor bankowy dodatkowej wpłaty do Funduszu Wsparcia Kredytobiorców w łącznej kwocie 1,4 mld zł.
W dniu 03 marca 2023 roku Bank otrzymał Decyzję z dnia 24 lutego 2023 roku o zatwierdzeniu przez Komisję Nadzoru Finansowego Grupowego Planu Naprawy Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.
Okres pandemii COVID-19 oraz konflikt zbrojny w Ukrainie nie miały znaczącego wpływu na płynność finansową i adekwatność kapitałową Banku. Bank utrzymał w tym czasie pełną zdolność operacyjną.
Bank utrzymuje wskaźniki adekwatności kapitałowej powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (szczegółowe informacje są podane w nocie 6.3). Płynność finansowa Banku kształtuje się na poziomie odpowiednim i przekraczającym wymagania nadzorcze (szczegółowe informacje są podane w nocie 6.2.1).
Biorąc pod uwagę opisane czynniki, na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź ograniczenia dotychczasowej działalności.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 23
3.4. Konsolidacja
Niniejsze skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe obejmuje dane finansowe Banku Ochrony Środowiska S.A. oraz dane finansowe jednostek zależnych, sporządzone za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze oraz za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie jednostki dominującej.
Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy BOŚ, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy BOŚ, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba że dowodzą wystąpienia utraty wartości.
Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę BOŚ, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez jednostkę dominującą ma miejsce wtedy, gdy:
1. posiada władzę nad danym podmiotem,
2. podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub posiada prawa do zmiennych zwrotów z tytułu swojego zaangażowania w danej jednostce,
3. ma możliwość wykorzystania władzy w celu kształtowania poziomu generowanych zwrotów.
Grupa BOŚ weryfikuje swoją kontrolę nad innymi jednostkami, jeżeli wystąpiła sytuacja wskazująca na zmianę jednego lub kilku z wyżej wymienionych warunków sprawowania kontroli.
Jeżeli Grupa BOŚ posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce, ale posiadane prawa głosu wystarczają do umożliwienia jej jednostronnego kierowania istotnymi działaniami tej jednostki, znaczy to, że sprawuje nad nią władzę. Przy ocenie, czy prawa głosu w danej jednostce wystarczają dla zapewnienia władzy, Grupa BOŚ analizuje wszystkie istotne okoliczności, w tym:
1. wielkość posiadanego pakietu praw głosu w porównaniu do rozmiaru udziałów i stopnia rozproszenia praw głosu posiadanych przez innych udziałowców,
2. potencjalne prawa głosu posiadane przez Spółkę, innych udziałowców lub inne strony,
3. prawa wynikające z innych ustaleń umownych, a także
4. dodatkowe okoliczności, które mogą dowodzić, że Spółka posiada lub nie posiada możliwości kierowania istotnymi działaniami w momentach podejmowania decyzji, w tym wzorce głosowania zaobserwowane na poprzednich zgromadzeniach udziałowców.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku nie ma podmiotów, w których Bank posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce i jednocześnie sprawuje kontrolę.
Zmiany w udziale własnościowym jednostki dominującej, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną są ujmowane jako transakcje kapitałowe. W takich przypadkach w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej Grupa BOŚ dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących oraz udziałów niekontrolujących. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących, a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej odnoszone są na kapitał własny i przypisywane do właścicieli jednostki dominującej.
Jeżeli Grupa BOŚ utraci kontrolę nad jednostką zależną, w rachunku zysków i strat ujmuje się zysk lub stratę, obliczone jako różnica między zagregowaną kwotą otrzymanej zapłaty i wartością godziwą zachowanych udziałów, a pierwotną wartością bilansową aktywów (w tym wartości firmy) i zobowiązań tej jednostki zależnej i udziałów niesprawujących kontroli. Wszystkie kwoty związane z tą jednostką zależną, pierwotnie ujmowane w pozostałych całkowitych dochodach, rozlicza się tak, jak gdyby Grupa BOŚ bezpośrednio zbyła odpowiadające im aktywa lub zobowiązania jednostki zależnej (tj. przenosi na wynik finansowy lub do innej kategorii kapitału własnego zgodnie z postanowieniami odpowiednich MSSF). Wartość godziwa inwestycji posiadanych w byłej jednostce zależnej na dzień utraty kontroli traktowana jest jako wartość godziwa w chwili początkowego ujęcia zgodnie z MSSF 9.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 24
3.5. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych
Segment operacyjny jest częścią BOŚ S.A. prowadzącą działalność gospodarczą:
1. segment prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której może osiągać przychody i ponosić koszty,
2. wyniki działalności operacyjnej segmentu są przeglądane regularnie przez osobę podejmującą w jednostce główne decyzje operacyjne,
3. odrębne informacje finansowe dla segmentu są dostępne.
Sprawozdawczość dotycząca segmentów jest oparta na tej samej podstawie, co zastosowana do celów sprawozdawczości wewnętrznej.
Zgodnie z MSSF 8 Grupa BOŚ wyodrębniła następujące segmenty operacyjne:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta detalicznego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
Grupa BOŚ nie prowadzi działalności zdywersyfikowanej pod względem geograficznym. Szczegółowe zasady dotyczące sprawozdawczości według segmentów działalności przedstawiono w nocie 50.
3.6. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych
Waluta funkcjonalna
Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie funkcjonalnej, która jest walutą podstawowego środowiska gospodarczego, w którym Grupa BOŚ prowadzi działalność.
Walutą funkcjonalną Grupy BOŚ jest złoty polski.
Transakcje i salda
Transakcje wyrażone w walutach obcych przeliczane są na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji, a wynik tego przeliczenia jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Aktywa i pasywa bilansowe oraz zobowiązania pozabilansowe w walutach obcych przeliczane są po kursie obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg wartości godziwej, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu dokonania wyceny.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg kosztu nabycia, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu powstania tych pozycji.
3.7. Przychody i koszty z tytułu odsetek
W rachunku zysków i strat ujmowane są wszystkie przychody odsetkowe dotyczące instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz oprocentowanych aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez inne dochody całkowite lub przez wynik finansowy.
Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa jest to stopa, dla której zdyskontowane przyszłe płatności lub wpływy pieniężne są równe bieżącej wartości bilansowej netto danego aktywa lub zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 25
Grupa BOŚ szacuje przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego (np. opcje wcześniejszej spłaty niepodlegające wydzieleniu), nie biorąc jednak pod uwagę możliwych przyszłych strat z tytułu niespłaconych kredytów. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie opłaty zapłacone lub otrzymane między stronami umowy, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta.
W momencie dokonania odpisu z tytułu utraty wartości aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek od wartości netto tych aktywów wykazywane są według stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości .
3.8. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji dotyczące należności od klientów ujmuje się jako element przychodu odsetkowego wg metody efektywnej stopy procentowej. Opłaty i prowizje za udzielenie kredytu, pobrane przed jego uruchomieniem, podlegają odroczeniu do momentu wypłaty klientowi środków pieniężnych. Opłaty z tytułu udostępnienia kredytów konsorcjalnych wykazuje się jako przychód po zakończeniu organizacji konsorcjum, jeżeli Grupa BOŚ nie zachowała dla siebie żadnej części ryzyka kredytowego lub zachowała część o tej samej efektywnej stopie procentowej co inni uczestnicy.
Pozostałe przychody z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zasadniczo w momencie przeniesienia przyrzeczonych towarów lub usług na klienta. W przypadku opłat i prowizji z tytułu przyznanych limitów kredytowych rozpoznanie przychodu następuje z upływem czasu dostępności tych limitów.
Koszty z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zgodnie z zasadą memoriału, tj. w momencie otrzymania usług od dostawcy, przy czym koszty z tytułu opłat obowiązkowych wynikających z przepisów prawnych ujmowane są w momencie powstania zobowiązania do zapłaty.
3.9. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance
Grupa BOŚ ujmuje i rozlicza przychody i koszty z tytułu oferowanych produktów ubezpieczeniowych zgodnie z treścią ekonomiczną tych produktów. Ze względu na treść ekonomiczną Grupa BOŚ rozróżnia opłaty stanowiące:
1. integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego dodatkowo instrumentu finansowego,
2. wynagrodzenie za wykonanie dodatkowych czynności już po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego,
3. wynagrodzenie otrzymywane z tytułu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Otrzymane lub należne Grupie BOŚ wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego wraz z instrumentem finansowym, gdy produkt ubezpieczeniowy jest bezpośrednio powiązany z instrumentem finansowym, stanowi integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego i rozliczane jest w czasie jako integralna część stopy procentowej oraz ujmowane w rachunku zysków i strat w pozycji przychody z tytułu odsetek.
Bezpośrednie powiązanie występuje w szczególności, gdy jest spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:
1. instrument finansowy jest oferowany przez Grupę BOŚ zawsze z produktem ubezpieczeniowym, tj. obydwie transakcje zostały zawarte w tym samym czasie lub zostały zawarte w sekwencji, w której każda kolejna transakcja wynika z poprzedniej,
2. produkt ubezpieczeniowy jest oferowany przez Grupę BOŚ wyłącznie z instrumentem finansowym, tj. nie ma możliwości zakupu w Grupie BOŚ produktu ubezpieczeniowego identycznego co do formy prawnej, warunków i treści ekonomicznej bez połączonego zakupu finansowego.
Przy braku spełnienia jednego z warunków dokonywana jest szczegółowa analiza treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego pod kątem spełnienia kryteriów niezależności umów ubezpieczenia od oferowanych instrumentów finansowych. Analiza bezpośredniego powiązania produktu ubezpieczeniowego z instrumentem
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 26
finansowym może skutkować podziałem produktu złożonego, tj.: wydzieleniem wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej produktu ubezpieczeniowego sprzedawanego łącznie z tym instrumentem. W takim przypadku wynagrodzenie należne Grupie BOŚ z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego jest dzielone pomiędzy część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonanie czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Podział wynagrodzenia dokonywany jest proporcjonalnie do wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości. Wartość godziwą instrumentu finansowego wylicza się metodą dochodową, opartą na przeliczeniu przyszłych kwot na wartość bieżącą, z uwzględnieniem bieżących danych na temat dochodowości i kosztowości produktu. Wartość godziwą usługi pośrednictwa wylicza się metodą rynkową przy wykorzystaniu cen i innych odpowiednich informacji generowanych przez identyczne lub porównywalne transakcje rynkowe.
Wynagrodzenie z tytułu wykonania usługi pośrednictwa Grupa BOŚ ujmuje w przychodach z tytułu prowizji w momencie sprzedaży produktu ubezpieczeniowego lub jego odnowienia. Przychody z tytułu wynagrodzenia za sprzedaż produktów ubezpieczeniowych pomniejszane są o rezerwę na oszacowaną przez Grupę BOŚ wartość procentową zwrotów dokonywanych w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego (np. z tytułu rezygnacji przez klienta z ubezpieczenia). Jeżeli w okresie umowy ubezpieczenia Grupa BOŚ otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wykonywania czynności/usług wynikających z zaoferowanego produktu ubezpieczeniowego lub jeśli ich wykonywanie jest prawdopodobne, Grupa BOŚ rozlicza to wynagrodzenie w okresie obowiązywania umowy, przy uwzględnieniu zasady współmierności przychodów i kosztów. Wynagrodzenie to ujmowane jest w przychodach z tytułu prowizji z zachowaniem zasady określenia stopnia zaawansowania czynności/usług. W przypadku, gdy nie jest możliwe dokładne określenie liczby działań wykonywanych przez Grupę BOŚ w określonym przedziale czasu, Grupa BOŚ rozlicza wynagrodzenie liniowo w okresie życia produktu ubezpieczeniowego, o ile nie istnieją dowody, że inna metoda rozliczenia lepiej zobrazuje stopień zaawansowania prac.
Wysokość przewidywanych zwrotów oraz proporcje podziału przychodów ze względu na ich treść ekonomiczną jest weryfikowana każdorazowo po powzięciu informacji o istotnych zmianach w tym zakresie, nie rzadziej niż na dzień bilansowy.
Koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym rozliczane są zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów jako:
1. element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego, jeżeli całość przychodów związanych ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego będzie rozliczana metodą efektywnej stopy procentowej,
2. odpowiednio w proporcji zastosowanej przy podziale przychodów na rozpoznawane w ramach kalkulacji kosztu zamortyzowanego i przychodów rozpoznawanych jednorazowo lub rozliczanych w czasie, jeżeli dokonano podziału wynagrodzenia.
Koszty stałe lub niepowiązane bezpośrednio ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych lub instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich poniesienia.
3.10. Rachunkowość zabezpieczeń
Rachunkowość zabezpieczeń stosuje się w celu kompensowania zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanych i pozycji zabezpieczających.
Na podstawie przepisów przejściowych MSSF 9, Grupa BOŚ podjęła decyzję o kontynuacji zasad MSR 39 w zakresie stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń.
Grupa BOŚ może podjąć decyzję o przejściu na stosowanie wymogów MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń w terminie późniejszym. Zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń zawartymi w MSSF 9, w przypadku wdrożenia w Grupie kolejnej rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych konieczne jest stosowanie wymogów zawartych w MSSF 9.
Grupa BOŚ stosuje rachunkowość zabezpieczeń pod warunkiem spełnienia wszystkich poniższych kryteriów, określonych w MSR 39:
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 27
1. w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, cel zarządzania ryzykiem przez Grupę BOŚ oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia; dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób, w jaki Grupa BOŚ będzie oceniała efektywność instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
2. oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej, zgodnie z udokumentowaną pierwotnie strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą tego konkretnego powiązania zabezpieczającego,
3. efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, tj. wartość godziwa pozycji zabezpieczanej oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego mogą być wiarygodnie wycenione,
4. zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenia zostało ustanowione.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie BOŚ.
Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Grupa BOŚ wykorzystuje rachunkowość zabezpieczeń przy zabezpieczaniu wartości godziwej instrumentów finansowych. Zabezpieczenie wartości godziwej to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmianami wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, albo wyodrębnionej części takiego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka i które może wpływać na rachunek zysków i strat.
Zabezpieczenie wartości godziwej spełniające w danym okresie warunki rachunkowości zabezpieczeń Grupa BOŚ ujmuje w sposób następujący:
1. zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego (tj. instrumentu pochodnego wyznaczonego i kwalifikującego się jako zabezpieczenie wartości godziwej) ujmuje się w rachunku zysków i strat,
2. zyski lub straty związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka, korygują wartość bilansową zabezpieczanej pozycji i są ujmowane w rachunku zysków i strat,
3. odsetki od zabezpieczających instrumentów pochodnych prezentowane są w tej samej linii rachunku wyników, w której prezentowane są odsetki od instrumentów zabezpieczanych, tj. w wyniku odsetkowym,
4. wycena zabezpieczanych składników aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikająca z czynników innych niż zabezpieczane ryzyka, ujmowana jest w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu zbycia lub terminu zapadalności tego składnika aktywów.
Grupa BOŚ zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wygaśnięcia, sprzedaży, rozwiązania lub wykonania instrumentu zabezpieczającego/zabezpieczanego, albo gdy powiązanie zabezpieczające przestało spełniać kryteria stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Przy zaprzestaniu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wycena pozycji zabezpieczanych, które podlegają wycenie wg zamortyzowanego kosztu (bez stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń), przypisana zabezpieczanemu ryzyku, ujęta w okresach, kiedy zabezpieczenie było efektywne, podlega rozliczaniu do rachunku zysków i strat.
Grupa BOŚ nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
3.11. Aktywa i zobowiązania finansowe
Początkowe ujęcie
Grupa BOŚ ujmuje składnik aktywów i zobowiązań finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się związana postanowieniami umowy o ten instrument finansowy. Ujęcie aktywów finansowych następuje wtedy, gdy Grupa BOŚ nabywa prawo do otrzymania przepływów pieniężnych, a zobowiązań finansowych wtedy, gdy ma obowiązek dokonać wypłaty środków pieniężnych. Przy początkowym ujęciu składniki aktywów i zobowiązań finansowych podlegają klasyfikacji do odpowiedniej kategorii wyceny.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 28
Wycena przy początkowym ujęciu składników aktywów i zobowiązań finansowych następuje wg wartości godziwej, która w przypadku pozycji niewycenianych wg wartości godziwej w okresach późniejszych jest powiększana lub zmniejszana o koszty bezpośrednie zawarcia transakcji.
Wycena aktywów finansowych po okresie początkowego ujęcia
Po okresie początkowego ujęcia Grupa BOŚ dokonuje wyceny składników aktywów finansowych zgodnie z zasadami klasyfikacji, wg metody zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej.
Zamortyzowany koszt to kwota, w której składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w momencie początkowego ujęcia, pomniejszona o spłaty kapitału oraz powiększona lub pomniejszona o ustaloną z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skumulowaną amortyzację wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową, a wartością w terminie wymagalności oraz pomniejszona o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości. W zamortyzowanym koszcie uwzględnia się odsetki karne.
Wycena wg wartości godziwej polega na ustaleniu wartości, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.
Klasyfikacja i wycena aktywów finansowych
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe są klasyfikowane do odpowiedniego modelu wyceny w momencie początkowego ujęcia. Aktywa finansowe Grupy BOŚ są zaklasyfikowane do następujących kategorii wyceny:
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu,
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite,
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy,
4. Aktywa finansowe wyceniane wg opcji wartość godziwa przez wynik finansowy.
Klasyfikacja do odpowiedniej kategorii wyceny następuje w oparciu o:
1. Model biznesowy, w ramach którego aktywa finansowe są zarządzane oraz
2. Test charakterystyki kontraktowych przepływów pieniężnych (Test SPPI – ang. Solely Payment of Principal and Interest).
Modele biznesowe
Zdefiniowanie istniejących modeli biznesowych dokonywane jest przez kluczowe kierownictwo Grupy BOŚ. Identyfikowane modele biznesowe odzwierciedlają prowadzoną działalność operacyjną, tj. sposób zarządzania określoną grupą aktywów oraz cel, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte. Poszczególne zidentyfikowane modele biznesowe stanowią grupy aktywów, które są wspólnie zarządzane, oceniane i raportowane.
Identyfikując modele biznesowe dla poszczególnych grup aktywów finansowych, bierze się pod uwagę przesłanki jakościowe oraz kryteria ilościowe.
Przesłanki jakościowe
Przesłanki jakościowe obejmują analizę i ocenę:
1. celu biznesowego, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte,
2. sposobu, w jaki wyniki na aktywach w ramach danego modelu biznesowego są oceniane i raportowane do kluczowego kierownictwa Grupy oraz prezentowane w ramach sprawozdawczości zewnętrznej,
3. przyczyny podejmowanych decyzji o sprzedaży aktywów finansowych,
4. rozwiązań i struktur organizacyjnych, w ramach których poszczególne grupy aktywów powstają lub są nabywane,
5. rodzaju ryzyka mającego wpływ na wyniki realizowane na poszczególnych grupach aktywów,
6. sposobu, w jaki kadra zarządzająca poszczególnymi grupami aktywów jest wynagradzana, w szczególności czy wynagrodzenie opiera się w części lub całości na wartości godziwej zarządzanych aktywów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 29
Kryteria ilościowe
Kryteria ilościowe wykorzystywane przy identyfikacji oraz okresowej weryfikacji modeli biznesowych odnoszą się do oceny istotności i częstotliwości sprzedaży aktywów z poszczególnych modeli. Zakłada się, że w modelu biznesowym HtC sprzedaż aktywów finansowych jest dopuszczalna w szczególności w następującym przypadku:
1. w razie pogorszenia oceny odzyskiwalności przepływów pieniężnych, w celu ograniczenia skutków ryzyka kredytowego,
2. w terminie bliskim zapadalności kontraktowej,
3. sporadycznej sprzedaży (nawet jeżeli wartość sprzedanych aktywów jest znacząca),
4. nieznaczącej wartości sprzedawanych aktywów.
Brak spełnienia kryteriów ilościowych, np. znacząca i częsta sprzedaż aktywów finansowych o niepogorszonej ocenie ryzyka kredytowego, powoduje konieczność zmiany przyporządkowania całego portfela aktywów finansowych, z którego dokonywano sprzedaży, a co za tym idzie zmiany klasyfikacji tego portfela do kategorii wyceny.
W wyniku dokonanych analiz aktywa finansowe Grupy BOŚ zostały przyporządkowane do następujących modeli biznesowych:
1. Model HtC (ang. Held to Collect)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania korzyści ekonomicznych w postaci przepływów pieniężnych wynikających z umowy. W ramach modelu HtC utrzymywane są aktywa finansowe o charakterze kredytowym i pożyczkowym, nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe nabyte w celach inwestycyjnych.
2. Model HtCS (ang. Held to Collect or Sale)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy i sprzedaż. W ramach modelu HtCS utrzymywane są dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości.
3. Inne modele biznesowe
w ramach innych modeli biznesowych nabywane są aktywa o charakterze handlowym w celu osiągnięcia wyniku finansowego z tytułu zmian wartości rynkowej lub wynagrodzenia o charakterze marży handlowej. Te modele biznesowe obejmują przede wszystkim pochodne instrumenty finansowe oraz instrumenty kapitałowe.
Test SPPI
Zgodnie z wymaganiami MSSF 9 aktywa finansowe utrzymywane w ramach modelu HtC i HtCS podlegają testowi SPPI. Test SPPI powinien być przeprowadzony dla każdego aktywa finansowego w modelach HtC i HtCS na dzień początkowego ujęcia oraz gdy aktywo podlega istotnej modyfikacji.
Celem testu SPPI jest potwierdzenie, że umowne przepływy pieniężne wynikające z tych aktywów finansowych są wyłącznie spłatą kapitału i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty, przy czym:
1. kapitał stanowi wartość godziwa aktywa finansowego z dnia początkowego ujęcia,
2. odsetki stanowią wynagrodzenie z tytułu wartości pieniądza w czasie, marżę za ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, koszty administracyjne oraz marżę zysku.
Test SPPI obejmuje w szczególności analizę charakterystyki przepływów pieniężnych w związku z warunkami wcześniejszej spłaty i prolongaty, zmianą waluty aktywa finansowego, warunkami zwiększającymi zmienność przepływów pieniężnych ponad zmiany wynikające ze zmian rynkowych stóp procentowych (np. dźwignia finansowa), warunkami ograniczającymi możliwość dochodzenia roszczeń finansowych do określonego majątku dłużnika.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 30
Zasady klasyfikacji aktywów finansowych do kategorii wyceny w oparciu o model biznesowy i test SPPI
Modele biznesowe:
Test SPPI
Przepływy pieniężne są jedynie spłatą kapitału i odsetek
Test SPPI
Przepływy pieniężne nie stanowią jedynie spłaty kapitału i odsetek
Model HtC
wycena wg zamortyzowanego kosztu
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Model HtCS
wycena wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Inny model biznesowy
Test SPPI nie jest przeprowadzany; obligatoryjna wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Aktywa finansowe wg kategorii wyceny
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Ta kategoria wyceny obejmuje przede wszystkim portfel należności od klientów indywidualnych i instytucjonalnych. W tej kategorii znajdują się również nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe znajdujące się w portfelu inwestycyjnym utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, należności od innych banków, w tym transakcje buy-sell back.
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Ta kategoria wyceny obejmuje dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości, utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych i na sprzedaż, a także kapitałowe papiery wartościowe.
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Ta kategoria wyceny obejmuje pochodne instrumenty finansowe oraz dłużne papiery wartościowe nabywane w celach handlowych.
Odrębną pozycją w tej kategorii wyceny są prezentowane w należnościach od klientów kredyty, których formuła oprocentowania oparta jest o mnożnik stawki bazowej. Do tej pozycji zaliczone zostały kredyty preferencyjne udzielane ze wsparciem podmiotów sektora publicznego.
Z uwagi na toczące się dyskusje w zakresie klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych zawierających m.in. mnożnik, powyższe podejście może w przyszłości ulec zmianie.
Zmiana kategorii wyceny instrumentów finansowych
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych może nastąpić wyłącznie w razie zmiany modelu biznesowego. Nie stanowi zmiany modelu biznesowego zmiana zamiarów biznesowych związanych z danymi aktywami finansowymi albo zmiana przyporządkowania do poszczególnej linii biznesowej.
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych wskutek zmiany modelu biznesowego ujmowana jest prospektywnie, tj. od daty tej zmiany.
Nie dokonuje się przeklasyfikowania zobowiązań finansowych.
Modyfikacja aktywów finansowych
Modyfikacja aktywów finansowych jest identyfikowana przez Grupę BOŚ w przypadku zmiany w umowie, na podstawie której dane aktywa finansowe powstały, wpływającej na wartość i termin przepływów pieniężnych. Zmiany przepływów pieniężnych, wynikające z pierwotnej umowy z klientem, nie są rozpoznawane jako modyfikacje. Zmiana warunków umownych spłaty może być dokonana zarówno z przyczyn dotyczących zarządzania ryzykiem kredytowym, jak i przyczyn komercyjnych.
Grupa BOŚ dokonuje rozróżnienia modyfikacji aktywów finansowych na modyfikacje istotne i nieistotne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 31
Kryterium ilościowe
Modyfikacja istotna jest zmianą warunków umownych spłaty danego aktywa finansowego, która skutkuje powstaniem różnicy powyżej 10% pomiędzy wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze zmodyfikowanego aktywa finansowego zdyskontowanych oryginalną efektywną stopą procentową, a wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających z aktywa finansowego przed modyfikacją zdyskontowanych tą samą stopą procentową. W przypadku modyfikacji nieistotnej różnica ta wynosi mniej niż 10%.
Kryterium jakościowe
Modyfikacja aktywów finansowych podejmowana w poniższych okolicznościach jest rozpoznawana jako modyfikacja istotna:
• dodanie cechy naruszającej wynik testu SPPI,
• zmiana waluty kredytu nie przewidziana w pierwotnych warunkach umownych,
• zmiana kontrahenta oznaczająca modyfikację istotną.
Modyfikacja istotna
Modyfikacja istotna powoduje wyłączenie pierwotnego aktywa z bilansu, ujęciem w rachunku zysków i strat nierozliczonych kosztów i prowizji oraz rozpoznaniem początkowym aktywa finansowego powstałego w efekcie modyfikacji. Dla aktywa zmodyfikowanego ustala się nową efektywną stopę procentową.
Modyfikacja nieistotna
Modyfikacja nieistotna nie prowadzi do wyłączenia istniejących aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej. Wynik z modyfikacji nieistotnej jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Utrata wartości aktywów finansowych
MSSF 9 wprowadził nowe podejście do szacowania strat z tytułu aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu i wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Podejście to bazuje na wyznaczaniu strat oczekiwanych (expected loss).
Rozpoznawanie strat oczekiwanych zależne jest od zmiany poziomu ryzyka od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego. Grupa BOŚ rozpoznaje trzy podstawowe koszyki aktywów finansowych w kontekście zmian poziomu ryzyka:
• Koszyk 1 – w którym klasyfikowane są ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego, rozumianego jako wzrost prawdopodobieństwa niewypłacalności. Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie najbliższych 12 miesięcy lub dacie zapadalności ekspozycji, jeżeli okres ten jest krótszy niż 12 miesięcy.
• Koszyk 2 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka, ale jeszcze nie uprawdopodobniło się zdarzenie niewywiązania się ze zobowiązania. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
• Koszyk 3 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których zmaterializowały się zdarzenia niewykonania zobowiązania (zaistniałej przesłanki utraty wartości). Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Ponadto Grupa BOŚ identyfikuje aktywa POCI (ang. Purchased or Originated Credit Impaired), tj. aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe na dzień początkowego ujęcia. Dla ekspozycji klasyfikowanych jako POCI oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości wykorzystuje własne oszacowania parametrów ryzyka, bazujące na modelach wewnętrznych zgodnych z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu scenariuszy makroekonomicznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 32
Wycena odpisów na oczekiwane straty kredytowe, rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio w koszty lub przychody Grupy BOŚ z tytułu odpisów i rezerw.
Kompensowanie instrumentów finansowych
Składniki aktywów finansowych i zobowiązań finansowych kompensuje się i wykazuje w bilansie w kwocie netto wyłącznie wtedy, gdy Grupa BOŚ posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza rozliczyć się w kwocie netto lub jednocześnie zrealizować dany składnik aktywów i uregulować zobowiązanie.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe po okresie początkowego ujęcia są wyceniane wg zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. Grupa BOŚ wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj., kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Zobowiązania z tytułu pochodnych instrumentów finansowych wyceniane są wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Inwestycje kapitałowe
Inwestycje kapitałowe klasyfikowane są do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Klasyfikacja inwestycji kapitałowych do tej kategorii wyceny jest nieodwołalna. Zyski lub straty wynikające z różnicy ceny sprzedaży i ceny nabycia lub ze zmiany wartości godziwej tych inwestycji nie podlegają ujęciu w rachunku zysków i strat również w przypadku sprzedaży. W rachunku zysków i strat ujmuje się tylko przychody z tytułu otrzymanych dywidend.
Inwestycje kapitałowe zostały zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite ze względu na ich inwestycyjny charakter oraz sposób osiągania korzyści ekonomicznych poprzez otrzymywane dywidendy.
Instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do kategorii wyceny wartości godziwej przez inne dochody całkowite wyceniane są z wykorzystaniem metody wyceny aktywów kapitałowych (capital asset pricing model). W modelu wykorzystane są prognozy finansowe poszczególnych spółek oraz rynkowe parametry takie jak: koszt kapitału i współczynnik beta wyliczone na bazie danych ze spółek porównywalnych oraz dyskonto i premia z tytułu płynności i zachowania kontroli.
Umowy sprzedaży i odkupu
Papiery wartościowe sprzedawane przy jednoczesnym zawarciu powiązanej umowy odkupu (transakcje repo, sell- buy-back) są prezentowane w sprawozdaniu finansowym jako papiery wartościowe, jeśli jednostka zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem danych papierów wartościowych. Zobowiązanie wobec kontrahenta ujmuje się w zobowiązaniach wobec innych banków lub zobowiązaniach wobec klientów, w zależności od jego charakteru.
Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży (transakcje reverse repo, buy-sell-back) ujmuje się jako należności od innych banków lub klientów, w zależności od ich charakteru. Różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, a odkupu traktuje się jako odsetki i rozlicza metodą liniową przez okres obowiązywania umowy.
Papiery wartościowe pożyczane kontrahentom nie są wyłączane z bilansu Grupy BOŚ.
Pożyczonych przez Grupę BOŚ papierów wartościowych nie ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, chyba że zostały sprzedane osobom trzecim. W takim wypadku transakcje kupna i sprzedaży ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, zaś odnośne zyski i straty uwzględnia się w wyniku na działalności handlowej.
Obowiązek zwrotu pożyczonych papierów ujmuje się według wartości godziwej jako zobowiązania wobec klientów. Ryzyko i korzyści dotyczące papierów pozostają po stronie kontrahenta transakcji.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 33
Należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywów z tytułu umów
W przypadku należności z tytułu dostaw i aktywów z tytułu umów Grupa BOŚ dokonuje wyceny oczekiwanych strat kredytowych w horyzoncie całego okresu życia tych aktywów.
3.12. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Aktywa trwałe zalicza się do „przeznaczonych do sprzedaży” i wykazuje według niższej z dwóch kwot: wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży, jeżeli ich wartość bilansową realizuje się przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży, a nie bieżącego używania.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przeznaczone do sprzedaży.
3.13. Wartości niematerialne
Wartość firmy
Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok. Ponadto na każdą datę sprawozdawczą ocenia się, czy nie wystąpiły przesłanki utraty wartości firmy.
Grupa BOŚ ocenia, czy na datę bilansową nie zaistniały przesłanki powodujące, iż wartość bilansowa wartości firmy jest wyższa od jej wartości odzyskiwanej. W tym celu sporządzany jest corocznie test na utratę wartości w odniesieniu do wartości firmy - niezależnie od tego, czy istnieją przesłanki, które wskazują, iż nastąpiła utrata wartości. Test sporządzany jest zgodnie z MSR 36.
Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne (dalej CGU), które zostały przyporządkowane do wartości firmy.
Wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania Grupa BOŚ oczekuje z tytułu dalszego użytkowania CGU. Wartość użytkowa uwzględnia wartość końcową (rezydualną) CGU. Wartość rezydualna CGU obliczana jest poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu określonej stopy wzrostu.
Prognozy dotyczące przyszłych przepływów opiewają na okres 5 lat oraz opierają się na:
1. historycznych danych odzwierciedlających potencjał CGU w zakresie generowania przepływów pieniężnych,
2. prognozach bilansu i rachunku zysków i strat na okres objęty prognozą,
3. założeniach zawartych w budżecie Grupy BOŚ,
4. analizie przyczyn rozbieżności pomiędzy przeszłymi prognozami przepływów pieniężnych, a faktycznie uzyskanymi przepływami środków.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów obliczana jest przy zastosowaniu adekwatnej stopy dyskontowej, uwzględniającej stopę wolną od ryzyka, premię za ryzyko, premię za niską kapitalizację oraz premię za ryzyko specyficzne.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów przyrównywana jest do bilansowej wartości (na dzień sporządzania testu) dla sumy: wartości firmy oraz wartości bilansowej aktywów CGU, z wyłączeniem części dotyczącej podatku odroczonego.
Licencje i oprogramowanie komputerowe
Zakupione licencje oraz wytworzone we własnym zakresie oprogramowanie komputerowe aktywuje się w wysokości kosztów poniesionych na zakup i przygotowanie do używania konkretnego oprogramowania komputerowego. Aktywowane koszty amortyzuje się przez szacowany okres użytkowania oprogramowania metodą liniową.
Wydatki związane z utrzymaniem programów komputerowych ujmowane są jako koszty z chwilą poniesienia lub koszty rozliczane w czasie.
Okres ekonomicznego użytkowania wartości niematerialnych zawiera się w przedziale powyżej 1 roku do 15 lat.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 34
Nakłady na wartości niematerialne
Grupa BOŚ ujmuje poniesione koszty aktywa z tytułu nakładów na wartości niematerialne na etapie prac rozwojowych przedsięwzięcia prowadzonego we własnym zakresie jedynie w przypadku, gdy Grupa BOŚ ma możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika wartości niematerialnych, posiada stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac rozwojowych i użytkowaniu składnika oraz ma możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych, które można bezpośrednio przyporządkować czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.
Aktywowane koszty amortyzuje się metodą liniową po zakończeniu prac rozwojowych. Szacowany okres użytkowania określony jest indywidualnie.
Testowanie utraty wartości
Wartości niematerialne są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej wartości niematerialnych pomniejszonej o koszty ich sprzedaży lub wartości użytkowej.
3.14. Rzeczowe aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów.
Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy BOŚ, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Grunty nie podlegają amortyzacji.
Amortyzację środków trwałych nalicza się metodą liniową przez okresy ich użytkowania, które dla poszczególnych grup środków trwałych wynoszą:
1. 40 lat - dla budynków,
2. 2-12 lat - dla ulepszeń w obcym środku trwałym lub krócej, jeżeli tak wynika z umowy,
3. 3-20 lat - dla urządzeń i środków transportu.
Weryfikacji wartości końcowej i okresów użytkowania środków trwałych dokonuje się również na każdy dzień bilansowy.
Amortyzowane środki trwałe są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa środka trwałego jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego, pomniejszonej o koszty jego sprzedaży i wartości użytkowej.
Zyski i straty z tytułu zbycia środków trwałych ustala się drogą porównania wpływów ze sprzedaży, z ich wartością bilansową i ujmuje w rachunku zysków i strat.
Inwestycje rozpoczęte dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania .
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 35
3.15. Leasing
Grupa BOŚ klasyfikuje jako leasing umowy, na podstawie których użytkuje lub oddaje w użytkowanie aktywa trwałe w zdefiniowanym okresie w zamian za wynagrodzenie.
Leasingodawca
Grupa BOŚ jako leasingodawca dokonuje klasyfikacji umowy jako leasing finansowy lub leasing operacyjny.
Jako leasing finansowy Grupa BOŚ klasyfikuje umowy, na mocy których następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów będących przedmiotem umowy. Pozostałe umowy leasingowe klasyfikowane są jako leasing operacyjny.
Leasingobiorca
W dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ jako leasingobiorca, ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zobowiązanie wynika z bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych (płatności leasingowych z umowy leasingu), zdyskontowanych przy użyciu stopy procentowej leasingu.
Grupa BOŚ stosuje wyłączenia z wymogów stosowania zasad MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości – wartość aktywa nie przekracza kwoty 20 tys. zł,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
W przypadku umów wyłączonych Grupa BOŚ nie wykazuje w bilansie prawa do korzystania z aktywa i zobowiązania wynikającego z umowy. Opłaty leasingowe, związane z tymi umowami, Grupa BOŚ ujmuje jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową w trakcie okresu leasingu.
Ustalając okres leasingu, Grupa BOŚ określa nieodwołalny okres leasingu, uwzględniając okres objęty opcją przedłużenia, jeżeli Grupa BOŚ zakłada jej wykonanie i opcją wypowiedzenia leasingu, jeżeli Grupa BOŚ zakłada brak jej wykonania.
Grupa BOŚ aktualizuje okres leasingu, gdy zajdzie zmiana dotycząca nieodwołalnego okresu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania według kosztu:
1. pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne i łączne straty z tytułu utraty wartości oraz
2. skorygowanego z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
1. zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia kosztów odsetkowych od zobowiązania z tytułu leasingu,
2. zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych,
3. zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia ponownej oceny lub zmiany leasingu, lub w celu uwzględnienia zaktualizowanych stałych opłat leasingowych.
Grupa BOŚ ujmuje zmianę leasingu jako odrębny leasing, jeżeli:
1. zmiana zwiększa zakres leasingu poprzez przyznanie prawa do użytkowania jednego lub większej liczby bazowego składnika aktywów oraz
2. wynagrodzenie za leasing zwiększa się o kwotę współmierną do ceny jednostkowej za zwiększenie zakresu.
W przypadku zmiany leasingu, która nie jest ujmowana jako odrębny leasing, Grupa BOŚ aktualizuje wycenę zobowiązania poprzez zdyskontowanie zaktualizowanych opłat leasingowych z zastosowaniem zaktualizowanej stopy dyskontowej i ujmuje aktualizację poprzez:
1. zmniejszenie wartości bilansowej składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w celu uwzględnienia częściowego lub całkowitego zakończenia leasingu w przypadku zmian, które zmniejszają zakres leasingu,
2. skorygowanie składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w odniesieniu do pozostałych zmian leasingu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 36
3.16. Odroczony podatek dochodowy
Na potrzeby sprawozdania finansowego podatek odroczony obliczany jest metodą zobowiązań bilansowych. Grupa BOŚ tworzy rezerwę i aktywa na przejściowe różnice z tytułu odroczonego podatku dochodowego, wywołane odmiennością momentu uznawania przychodów za osiągnięte oraz kosztów za poniesione, zgodnie ze stosowanymi zasadami rachunkowości i przepisami o podatku dochodowym od osób prawnych.
Główne różnice przejściowe powstają z tytułu aktualizacji wyceny aktywów i zobowiązań finansowych, w tym kontraktów pochodnych, rezerw na świadczenia emerytalne i inne świadczenia po okresie zatrudnienia, a także strat podatkowych do odliczenia.
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmowane są w pełnej wysokości z wyjątkiem:
1. sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na zysk lub stratę brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
2. w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmuje się, gdy jest prawdopodobne, że w przyszłości osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który umożliwi wykorzystanie różnic przejściowych z wyjątkiem, gdy składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia składnika aktywów lub zobowiązań pochodzącego z transakcji, która:
1. nie jest połączeniem jednostek gospodarczych oraz
2. nie wpływa w momencie przeprowadzania transakcji na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową).
Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych w pozostałych całkowitych dochodach jest ujmowany również w pozostałych całkowitych dochodach.
Odroczony podatek dochodowy ustala się przy zastosowaniu stawek (i przepisów) podatkowych, które zgodnie z oczekiwaniami będą obowiązywać w momencie realizacji odnośnych aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego lub uregulowania zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.
Grupa BOŚ kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.
3.17. Aktywa przejęte za długi
Aktywa przejęte za długi wycenia się na moment ich początkowego ujęcia w kwocie odpowiadającej ich wartości godziwej. W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest wyższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie wobec kredytobiorcy i jest zwracana na rachunek właściciela przejętego majątku po pomniejszeniu o koszty poniesione w związku z przejęciem, przechowaniem i wyceną.
W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest niższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie kredytobiorcy wobec Grupy BOŚ, które może podlegać restrukturyzacji lub windykacji.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przejęte za długi.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 37
3.18. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów
Przedpłaty dotyczą kosztów poniesionych w bieżącym roku obrotowym, a dotyczących okresów przyszłych. Są one ujmowane w bilansie, w pozycji inne aktywa.
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów to koszty dotyczące bieżącego okresu, które będą poniesione przez Grupę BOŚ w okresach przyszłych. Bierne międzyokresowe rozliczenia kosztów oraz przychody przyszłych okresów są prezentowane w bilansie w pozycji „Pozostałe zobowiązania”.
3.19. Rezerwy na świadczenia pracownicze
Grupa BOŚ tworzy rezerwy na zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych ustalone w oparciu o oszacowania tego rodzaju zobowiązań na podstawie modelu aktuarialnego. Stosowany przez jednostkę model aktuarialny, w celu ustalenia wartości bieżącej swoich zobowiązań z tytułu określonych świadczeń oraz związanych z nimi kosztów bieżącego zatrudnienia oraz tam, gdzie ma to zastosowanie kosztów przeszłego zatrudnienia, wykorzystuje metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zgodnie z metodą prognozowanych uprawnień jednostkowych (czasami znaną pod nazwą metody świadczeń narosłych w stosunku do stażu pracy lub metody „świadczenie/staż pracy”), każdy okres wykonywania pracy jest postrzegany jako powodujący powstanie dodatkowej jednostki uprawnienia do świadczeń i każda jednostka uprawnienia do świadczeń wyliczana jest oddzielnie przed wejściem w skład ostatecznego zobowiązania.
Zyski i straty aktuarialne ujmowane są w całości w innych dochodach całkowitych.
3.20. Rezerwy
Rezerwy ujmuje się wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1. na dzień bilansowy Grupa BOŚ posiada obecny, prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek wydatkowania środków, wynikający ze zdarzeń przeszłych, przy czym do określenia istnienia tego obowiązku wykorzystywane są opinie prawne,
2. gdy prawdopodobieństwo zaistnienia wydatku z tytułu zaspokojenia roszczeń jest wyższe niż prawdopodobieństwo braku takiego wydatku oraz
3. gdy wielkość tego wydatku można wiarygodnie oszacować.
Rezerwy wyceniane są w bieżącej wartości wydatków, które jak się oczekuje będą niezbędne do wypełnienia obowiązku, z uwzględnieniem wartości pieniądza w czasie (jeśli jest to istotne) oraz ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.
W przypadku dyskontowania kwoty przewidywanego wydatku, wzrost rezerwy spowodowany upływem czasu wykazuje się jako koszt z tytułu odsetek.
3.21. Kapitał własny
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem Banku.
Kapitał podstawowy
Na kapitał podstawowy składa się zarejestrowany kapitał zakładowy i kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej.
Kapitał zakładowy wykazywany jest według wartości nominalnej, zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 38
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej, pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Akcje własne
W przypadku wykupu akcji własnych, kwota zapłaty za akcje własne obciąża kapitał własny i jest wykazywana w bilansie w odrębnej pozycji „Akcje własne”.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny obejmuje zmianę wartości aktywów finansowych klasyfikowanych do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikającą z ich wyceny oraz podatek odroczony od pozycji ujętych w kapitale z aktualizacji wyceny, zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych) z tytułu efektywnej części zabezpieczenia oraz zyski i straty związane z instrumentem zabezpieczanym wycenianym wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej), wynikające z innych czynników niż zabezpieczane, a także zyski i straty aktuarialne w programie określonych świadczeń.
Zyski zatrzymane
Zyski zatrzymane obejmują niepodzielony wynik finansowy oraz pozostałe kapitały, tj. pozostały kapitał zapasowy, pozostałe kapitały rezerwowe oraz fundusz ogólnego ryzyka.
Pozostałe kapitały tworzone są z odpisów z zysku i są przeznaczone na cele określone w statucie lub przepisach prawa.
3.22. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Dla potrzeb rachunku przepływów pieniężnych, środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują pozycje wymagalne w ciągu trzech miesięcy od dnia nabycia, w tym: kasę, środki w bankach centralnych o możliwościach dysponowania, bony skarbowe oraz inne kwalifikujące się bony, należności od innych banków oraz krótkoterminowe papiery wartościowe Skarbu Państwa.
3.23. Działalność maklerska
Dom Maklerski BOŚ S.A. prowadzi działalność powierniczą w zakresie obsługi rachunków papierów wartościowych klientów. Aktywa te nie zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, ponieważ Grupa BOŚ nie posiada nad nimi kontroli, nie osiąga z ich tytułu korzyści oraz nie ponosi ryzyk związanych z powyższymi aktywami.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 39
3.24. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Grupę BOŚ
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Grupę BOŚ
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” z późniejszymi zmianami do MSSF 17
MSSF 17 definiuje nowe podejście do rozpoznawania, wyceny, prezentacji i ujawniania umów ubezpieczeniowych. Głównym celem MSSF 17 jest zagwarantowanie przejrzystości oraz porównywalności sprawozdań finansowych ubezpieczycieli. W tym celu jednostka będzie ujawniała szereg informacji ilościowych i jakościowych umożliwiających użytkownikom sprawozdania finansowego ocenę wpływu umów ubezpieczeniowych na sytuację finansową, wyniki finansowe oraz przepływy pieniężne jednostki. MSSF 17 wprowadza szereg istotnych zmian w stosunku do dotychczasowych wymogów MSSF 4. Dotyczą one miedzy innymi: poziomów agregacji na jakim wykonywane są obliczenia, metody wyceny zobowiązań ubezpieczeniowych, rozpoznawania zysku lub straty w czasie, ujmowania reasekuracji, wydzielania komponentu inwestycyjnego, sposobu prezentacji poszczególnych pozycji bilansu oraz rachunku zysków i strat jednostek sprawozdawczych, w tym oddzielnej prezentacji przychodów z ubezpieczeń, kosztów usług ubezpieczeniowych, a także przychodów lub kosztów finansowych.
01 stycznia 2016 roku
/ 19 listopada 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” – zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9
Zmiany dotyczą danych porównawczych przy zastosowaniu MSSF 17 i MSSF 9 po raz pierwszy.
01 stycznia 2023 roku
/ 08 września 2022 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Ujawnienia na temat istotnych zasad rachunkowości
Zmiany do MSR 1 precyzują zakres ujawnień istotnych zasad rachunkowości. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami w sprawozdaniu finansowym powinny być ujawniane tylko zasady rachunkowości, które mają istotny wpływ na informacje w nim zawarte.
01 stycznia 2023 roku
/ 02 marca 2022 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów”
Zmiana do MSR 8 dotyczyła doprecyzowania definicji szacunków księgowych jako kwot pieniężnych, ujętych w sprawozdaniu finansowym, które są przedmiotem niepewności pomiaru. Wprowadzenie definicji szacunków księgowych oraz innych poprawek do MSR 8 miało na celu pomóc
01 stycznia 2023 roku
/ 02 marca 2022 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 40
jednostkom odróżnić zmiany zasad rachunkowości od zmian w szacunkach księgowych.
Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” - Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań z pojedynczej transakcji
Zmiany do MSR 12 precyzują zasady ewidencji podatku odroczonego od transakcji, w przypadku których spółki ujmują zarówno składnik aktywów, jak i zobowiązanie, co z kolei powoduje ewentualnie powstanie dodatnich oraz ujemnych różnic przejściowych jednocześnie. Dotyczy to m.in. transakcji takich jak leasing czy zobowiązań z tytułu likwidacji składnika aktywów.
Jednostki są zobowiązane do ujęcia podatku odroczonego z tytułu tego rodzaju operacji (nie jest możliwe zastosowanie wyłączenia z ujęcia podatku odroczonego).
01 stycznia 2023 roku
/ 11 sierpnia 2022 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 41
3.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Grupę BOŚ
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe
Zmiany dotyczą klasyfikacji zobowiązań w sprawozdaniu z sytuacji finansowej do krótkoterminowych lub długoterminowych. Doprecyzowują one, że klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe powinna uwzględniać na datę klasyfikacji istnienie prolongaty zobowiązania bez względu na intencję podmiotu do skorzystania z niej na okres dłuższy niż 12 miesięcy oraz powinna uwzględniać spełnienie na dzień przeprowadzenia oceny warunków takiej prolongaty, jeżeli jest ona warunkowa.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Zobowiązania długoterminowe z kowenantami
Zmiana prezentacji zobowiązania długoterminowego z kowenantami.
01 stycznia 2024 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 16 „Leasing” – Zobowiązanie z tytułu leasingu w ramach sprzedaży i leasingu zwrotnego
Zmiana w zakresie kalkulacji zobowiązania leasingowego w transakcjach sprzedaży i leasingu zwrotnego.
01 stycznia 2024 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 12 Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań wynikających z pojedynczej transakcji
Zmiany mają na celu wyjaśnienie w jaki sposób przedsiębiorstwa powinny rozliczać podatek odroczony od transakcji leasingowych i wygasłych zobowiązań.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe” oraz MSR 28 „Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach”
Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem oraz późniejsze zmiany
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 42
4. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów
W okresie dwunastu miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2022 roku nie wystąpiły korekty błędów poprzednich okresów.
5. Ważniejsze oszacowania i oceny
Sporządzenie sprawozdania finansowego Grupy BOŚ wymaga osądów, szacunków oraz założeń, które mają wpływ na prezentowane przychody, koszty, aktywa oraz zobowiązania i powiązane z nimi noty, a także ujawnienia dotyczące zobowiązań warunkowych. Niepewność co do tych założeń i szacunków może spowodować korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w przyszłości. Wymaga również stosowania własnego osądu przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości.
Grupa BOŚ przyjęła założenia i szacunki na temat przyszłości na podstawie danych historycznych oraz wiedzy posiadanej podczas sporządzania sprawozdania finansowego. Szacunki i założenia podlegają bieżącym przeglądom. Założenia i szacunki mogą ulec zmianie na skutek wydarzeń w przyszłości wynikających ze zmian rynkowych lub innych wydarzeń nie będących pod kontrolą Grupy BOŚ. Zmiany założeń i szacunków są rozpoznawane w okresie, w którym dokonano zmiany lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeśli zmiana szacunku i założeń dotyczy okresu bieżącego i okresów przyszłych.
5.1. Aktywa finansowe
Utrata wartości należności od klientów
Grupa BOŚ w okresach miesięcznych dokonuje przeglądu wszystkich ekspozycji kredytowych pod kątem identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz dokonuje pomiaru utraty wartości ekspozycji kredytowych. Pomiar utraty wartości opiera się głównie na szacowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanki utraty wartości na bazie analizy historycznej, oszacowaniu potencjalnych strat (parametr LGD) oraz ocenie środowiska makroekonomicznego, w którym funkcjonuje Grupa BOŚ.
Modele przeznaczone do szacowania odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych zbudowane zgodnie z MSSF 9 składają się z elementów, przy wyznaczaniu których Grupa BOŚ wykorzystuje wszystkie dostępne informacje historyczne oraz prognozy. Przy wykorzystaniu tych modeli Grupa BOŚ szacuje poziom ryzyka kredytowego z możliwie najwyższą dokładnością.
Oczekiwane straty kredytowe obliczane są modelem dożycia w granulacji miesięcznej z wykorzystaniem parametrów PD, LGD i EAD indywidualnie wyznaczonych dla każdej ekspozycji z uwzględnieniem oczekiwanego czasu jej trwania.
Finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w okresie 12 miesięcy dla koszyka 1 lub pozostałego okresu życia dla koszyka 2 i 3 oraz aktywów POCI), zdyskontowanych efektywną stopą procentową.
Struktura modeli wykorzystywanych w celu oszacowania oczekiwanych strat kredytowych uwzględnia modelowanie dla następujących parametrów:
• PD (probability of default) - szacunek prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w danym horyzoncie czasowym (12-miesięcznym lub w całym okresie życia ekspozycji),
• LGD (loss given default) - część ekspozycji, która nie zostałaby odzyskana w przypadku niewykonania zobowiązania,
• EAD (exposure at default) - oczekiwana wielkość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania.
W modelu do szacowania odpisów wykorzystywany jest komponent prognoz makroekonomicznych. Ze względu na znaczący udział specyficznych ekspozycji kredytowych w portfelu Grupy BOŚ, których charakterystyka oraz konstrukcja wskazują na nieznaczne powiązanie ich ryzyka z otoczeniem makroekonomicznym, obserwowany
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 43
historycznie wpływ prognoz nie był istotny dla wyceny. Powyższe czynniki wskazują, że wrażliwość wysokości szacowanej straty na zmiany prognoz makroekonomicznych jest wysoce ograniczona.
W wyniku przeprowadzonej w drugiej połowie 2022 roku przebudowy modelu wyceny ekspozycji kredytowych nastąpił wzrost szacowanej straty o 29 mln zł.
W 2022 roku Grupa kontynuowała stosowanie korekty parametru PD w szacowaniu rezerw odzwierciedlające wrażliwość poszczególnych branż na kryzys będący następstwem COVID-19 wg. grup dotkliwości:
1. klienci z branży nie odczuwający ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej,
2. klienci z grupy branżowej w ograniczonym stopniu odczuwający skutki pandemii,
3. grupa branżowa klientów szczególnie dotkniętych ryzykiem niewywiązania się z umowy.
Wpływ korekty parametru PD będącej następstwem COVID-19 na poziom odpisów z tytułu ryzyka kredytowego wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku wyniósł 1,3 mln zł, a wg stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku wynosił 6,6 mln zł.
Teoretyczne przeklasyfikowanie 1% ekspozycji z koszyka 1 o najwyższym poziomie ryzyka do Koszyka 2 dla każdego typu ekspozycji skutkowałoby, według stanu na koniec grudnia 2021 roku, wzrostem odpisów o 34,3 mln zł.
W grudniu 2022 roku przeprowadzono analizę wrażliwości odpisów na zmiany parametru portfelowego LGD w metodzie grupowej. W przypadku zmiany stóp odzysku o +/-10 pkt. proc., szacowana wielkość odpisów z tytułu utarty wartości należności od klientów wycenianych metodą grupową uległaby odpowiednio zmniejszeniu o 22,2 mln zł lub zwiększeniu o 22,2 mln zł.
Test SPPI
Test SPPI to ocena czy przepływy pieniężne wynikające z aktywów finansowych utrzymywanych w modelu HtC i HtCS stanowią jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Ocena ta (oprócz modelu biznesowego) warunkuje klasyfikację aktywów finansowych do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub odpowiednio wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. W związku z powyższym ocena ta jest kluczowa dla przyjęcia prawidłowej zasady wyceny umów kredytów i pożyczek oraz innych kontraktów finansowych będących podstawowym przedmiotem działalności Grupy BOŚ.
Zgodnie z MSSF 9 kwota główna to wartość godziwa aktywów finansowych na dzień początkowego ujęcia. Odsetki z kolei to zapłata za wartość pieniądza w czasie, marża za ponoszone ryzyko kredytowe oraz inne ryzyka ponoszone w związku z utrzymywaniem kwoty głównej oraz marża zysku.
Test SPPI obejmuje analizę zawartych umów pod kątem ustalenia charakterystyki przepływów pieniężnych z nich wynikających. Test SPPI uważa się za umożliwiający klasyfikację do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli nie zidentyfikowano takich cech przepływów pieniężnych, których rozkład w czasie, albo formuła ustalenia ich wartości uzależniona jest od czynników innych niż spełniające definicję kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Do cech niespełniających tej definicji zalicza się:
• dźwignię finansową,
• uzależnienie wynagrodzenia od warunków niezwiązanych z wartością pieniądza w czasie lub ponoszonym ryzykiem
• opcje wcześniejszej spłaty, jednak wcześniejsza spłata w kwocie równej niespłaconej części kwoty głównej i odsetek z uwzględnieniem uzasadnionego wynagrodzenia za wcześniejszą spłatę uważa się za spełniającą test SPPI.
Grupa BOŚ przeprowadza test SPPI w odniesieniu do wszystkich aktywów finansowych objętych obowiązkiem tej oceny, przy czym dla aktywów powstałych w oparciu o dokumentację standardową przeprowadza się go na poziomie grup produktowych, a dla aktywów negocjowanych z klientami indywidualnie przeprowadza się go w oparciu o poszczególne umowy. W efekcie przeprowadzonego testu SPPI zidentyfikowano część umów kredytowych, w przypadku których oprocentowanie oparte jest o formułę mnożnikową (dźwignia finansowa). Jest to część kredytów preferencyjnych udzielanych ze wsparciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W związku z powyższym zostały one zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 44
Model biznesowy
Ocena modelu biznesowego jest istotnym szacunkiem ze względu na to, że zgodnie z MSSF 9 stanowi jeden z elementów decydujących o przyporządkowaniu właściwej kategorii wyceny aktywów finansowych. Grupa BOŚ ustala modele biznesowe w ramach, których następuje zarządzanie aktywami finansowymi, przede wszystkim na podstawie ich celów biznesowych i sposobu osiągania wyników finansowych. Zmiana modelu biznesowego może wystąpić tylko w razie istotnych zmian wewnętrznych i zewnętrznych w działalności Grupy BOŚ, będzie ustalana przez jego kierownictwo. Oczekuje się, że zmiana modelu biznesowego będzie występować rzadko. W szczególności zmiana zamiarów biznesowych co do poszczególnych składników aktywów finansowych nie stanowi zmiany modelu biznesowego.
5.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych
Wartość instrumentów finansowych nie notowanych na aktywnych rynkach ustala się stosując modele wyceny przyjęte na rynku. Uwzględniają one m.in. zdyskontowaną (za pomocą krzywej zerokuponowej z marżą) do wartości obecnej ocenę przyszłych przepływów pieniężnych, porównywalne ceny transakcyjne (jeśli istnieją), jak również odniesienie do podobnych instrumentów kwotowanych na aktywnych rynkach. W rzadkich przypadkach, gdy zastosowanie takich modeli nie jest możliwe i nie ma możliwości ustalenia wartości godziwej w sposób rzetelny, instrumenty finansowe wykazywane są według kosztu nabycia. Informacje dotyczące wrażliwości instrumentów finansowych znajdują się w Nocie 48.
5.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne
Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje każdemu pracownikowi, który osiągnie wiek emerytalny.
Odprawy emerytalne związane ze świadczeniami lub zasiłkami przedemerytalnymi oraz przejścia na emeryturę w ramach zwolnień grupowych nie są uwzględnione w obliczeniach i w przypadku ich wystąpienia w przyszłości, rezerwa taka powinna zostać przeliczona odrębnie.
Odprawa rentowa przysługuje pracownikowi, który nabył trwałą niezdolność do pracy uprawniającą do pobierania świadczenia rentowego w ramach ubezpieczenia społecznego.
Podstawa wymiaru zarówno odprawy emerytalnej, jak i rentowej obliczana jest na podstawie wynagrodzenia pracownika, liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, w momencie nabycia uprawnień do odprawy.
Wysokość odprawy w zależności od posiadanego stażu pracy w Banku Ochrony Środowiska S.A. wynosi w relacji do podstawy wymiaru:
• do 10 lat pracy 100%
• po 10 latach pracy 200%
• po 15 latach pracy 250%
Do obliczeń przyjęte zostały wynagrodzenia pracowników wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 45
5.4. Zakres konsolidacji
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego wymaga dokonania osądu co do charakteru zaangażowania w inne jednostki, w których Bank dokonał inwestycji. W szczególności osądowi podlega stwierdzenie sprawowania kontroli nad inną jednostką gospodarczą.
Jak ujawniono w nocie 1.2. konsolidacji podlegają Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., MS Wind sp. z o. o. Są to jednostki, w których Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio 100% udział w ich kapitale własnym, a wyżej wymienione warunki sprawowania kontroli są spełnione.
Bank posiada 29,48% udziału w kapitale zakładowym Wodkan S.A. Członkowie Zarządu Wodkan SA nie zostali rekomendowani do pełnienia tej funkcji przez Bank. Zgodnie z dokonanym osądem Bank nie sprawuje kontroli nad Wodkan SA, który nie podlega konsolidacji. Bank nie dysponuje też istotnym wpływem na działalność Wodkan SA. Pomiędzy Bankiem a Wodkan SA nie występują istotne transakcje, w szczególności Bank nie finansuje działalności tego podmiotu, nie uczestniczy aktywnie w kształtowaniu strategii i bieżącej działalności operacyjnej, pracownicy Banku nie zajmują stanowisk o charakterze zarządczym Wodkan SA z upoważnienia Banku.
5.5. Podatki
Obowiązujące w Polsce prawo dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług czy składek na ubezpieczenia społeczne podlega częstym zmianom, co skutkuje brakiem ugruntowanej praktyki oraz niejasnością i niespójnością przepisów. Sytuacja ta powoduje możliwość występowania różnic w interpretacji przepisów podatkowych przez organy państwowe i podatników. Rozliczenia podatkowe oraz inne rozliczenia (np. celne) mogą być przedmiotem kontroli przez okres do 6 lat. Odpowiednie władze kontrolne uprawnione są do nakładania znaczących kar wraz z odsetkami. Istnieje ryzyko, że organy kontrolne zajmą odmienne stanowisko od stanowiska Spółki w kwestii interpretacji przepisów, co mogłoby wpłynąć na wysokość zobowiązań publicznoprawnych wykazanych w sprawozdaniu finansowym.
Grupa BOŚ rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 46
5.6. Szacunki dotyczące wpływu ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi powiązanymi z kursem waluty obcej
Szacunek wpływu ryzyka prawnego kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej obarczony jest niepewnością co do cały czas kształtującego się orzecznictwa oraz popularności wśród klientów dedykowanego programu ugód. Dlatego też szacunek ten jest niepewny, a wysokość jego w przyszłości może ulec zmianie. Szacunki podlegają okresowemu monitoringowi i aktualizacji.
Bank ujmuje wpływ ryzyka prawnego związanego ze sprawami sądowymi dotyczącymi klauzul indeksacyjnych w kredytach hipotecznych i mieszkaniowych w CHF oraz programu dobrowolnych ugód oferowanych kredytobiorcom w CHF zgodnie z:
• MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w odniesieniu do kredytów aktywnych, w tym kredytów aktywnych objętych pozwem zbiorowym oraz programu dobrowolnych ugód, i
• MSR 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" w odniesieniu do spłaconych kredytów.
Kredyty hipoteczne i mieszkaniowe dla klientów, które są przedmiotem postępowań sądowych, objęte są zakresem MSSF 9. Zgodnie z MSSF 9 kredyty te wyceniane są w zamortyzowanym koszcie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.
Roszczenia prawne zgłaszane przez kredytobiorców, w tym roszczenia z tytułu nieważności umów, mają wpływ na oszacowanie przez Bank oczekiwanego okresu kredytowania oraz oczekiwanych przez Bank przepływów pieniężnych. W szczególności Bank bierze pod uwagę ryzyko, że w przypadku orzeczenia przez sąd nieważności umowy Bank może być zmuszony do zwrotu kredytobiorcom otrzymanych nienależnych świadczeń. Dodatkowo, ewentualne ugody oferowane przez Bank kredytobiorcom (także tym, którzy dotychczas nie występowali z roszczeniami prawnymi) również mogą mieć wpływ na wysokość i terminy oczekiwanych przepływów pieniężnych wynikających z tych kredytów.
W związku z tym w opinii Banku właściwym sposobem ujęcia wpływu ryzyka prawnego w odniesieniu do kredytów aktywnych oraz oczekiwanego wpływu programu dobrowolnych ugód oferowanych kredytobiorcom jest aktualizacja szacunków przepływów pieniężnych związanych z kredytami i zmniejszenie wartości bilansowej brutto tych kredytów zgodnie z MSSF 9 paragraf B5.4.6.
W odniesieniu do spłaconych kredytów oraz kredytów, dla których wyliczona korekta przepływów pieniężnych jest wyższa niż wartość bilansowa, Bank rozpoznaje rezerwy na sprawy sądowe zgodnie z MSR 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe".
Bank dokonał analizy wrażliwości szacunku wpływu ryzyka prawnego ze względu na zmianę kluczowych parametrów związanych z ilością spraw sądowych i podpisanych ugód z klientami.
ZMIANA PARAMETRU
WRAŻLIWOŚĆ MODELU
-25 p. p.
SCENARIUSZ BAZOWY
+25 p. p.
WZROST LICZBY POZWÓW SĄDOWYCH
-48
515
48
WZROST LICZBY UGÓD W RAMACH PROGRAMU UGÓD
-4
515
4
PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA SCENARIUSZA UGODY *
13
515
-47
* - w przypadku wariantu -25% przyjęto minimalną możliwą wartość parametru tj. 0%
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 47
W nocie 39 „Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej” przedstawione są czynniki i okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wysokość rezerwy na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej.
5.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty
Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty została utworzona zgodnie z MSR 37 przyjmując założenia co do wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich w zakresie stanu portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2022 roku.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku przed sądami toczy się 7 postępowań przeciwko Bankowi, dotyczące zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą. Rezerwy na zwroty prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytów konsumenckich dokonane do 2019 roku wynoszą 0,3 mln zł.
Dodatkowo Bank tworzy rezerwę w odniesieniu do kredytów czynnych. Rezerwa dotyczy różnicy pomiędzy szacowaną kwotą zwrotu prowizji a wartością prowizji otrzymanych i rozliczanych metodą efektywnej stopy procentowej. Szacowana kwota zwrotu prowizji ustalana jest metodą rozliczenia liniowego od daty udzielenia kredytu do daty bilansowej. Na dzień 31 grudnia 2022 roku rezerwa ta wynosiła 2,6 mln zł.
5.8. Wakacje kredytowe
Ustawa z dnia 07 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom przyznaje kredytobiorcom prawo do zawieszenia spłaty maksymalnie ośmiu rat kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych w latach 2022-2023, tzw. wakacje kredytowe. Ze względu na prawdopodobieństwo wykorzystania przez kredytobiorców tego prawa Bank ujmuje na dzień bilansowy zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” korektę wartości bilansowej brutto kredytu dotyczącą rat możliwych do zawieszenia w okresach przyszłych. Przy szacowaniu korekty wartości bilansowej brutto przyjęto na podstawie faktycznych obserwacji założenie, iż 58 % rat kwalifikujących się zostanie zawieszona. Zawieszenie rat zrealizowane przez klientów w 2022 roku zostało ujęte jako modyfikacja nieistotna umowy kredytowej.
Ujęcie korekty z tytułu wakacji kredytowych skutkowało w 2022 roku zmniejszeniem przychodów odsetkowych Banku o kwotę 20,4 mln zł.
Zmiana założenia wartości rat z wniosków klientów
Wpływ na poziom korekty
wartości bilansowej brutto
- wakacje kredytowe
+ 5 pp.
+ 1,76 mln zł.
-5 pp.
- 1,76 mln zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 48
6. Zarządzanie ryzykiem
6.1. Ryzyko kredytowe
Zarządzanie ryzykiem skoncentrowane jest bezpośrednio w Banku, z uwagi na fakt, że aktywa Banku stanowią przeważającą część aktywów Grupy BOŚ na dzień 31 grudnia 2022 roku.
Definicja ryzyka kredytowego
Ryzyko kredytowe rozumiane jest jako ryzyko potencjalnej straty z tytułu niewykonania zobowiązania w terminie określonym w umowie przez klienta lub kontrahenta.
W roku 2022, Grupa BOŚ stopniowo wycofywała obostrzenia wprowadzone w roku 2020, mające na celu ograniczenie negatywnego wpływu następstw gospodarczych stanu pandemii COVID-19.W ramach wprowadzonych zmian, Bank włączał możliwość finansowania branż wyłączonych z kredytowania w okresie pandemii oraz odstępował od wprowadzonych na czas pandemii restrykcji wewnętrznych w zakresie oceny zdolności kredytowej.
Metody zarządzania ryzykiem
Grupa BOŚ realizowała politykę zarządzania ryzykiem kredytowym w ujęciu indywidualnym (transakcja kredytowa) i portfelowym uwzględniając poziom apetytu na ryzyko.
Apetyt na ryzyko określany był w ramach granic wyznaczonych przez praktykę ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem i przyjmowany jest na poziomie umiarkowanym.
Proces zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie BOŚ obejmował w szczególności:
1. postępowanie przy ocenie ryzyka pojedynczej transakcji, ustanawianiu zabezpieczeń oraz podejmowaniu decyzji kredytowych,
2. monitorowanie poziomu ryzyka, limitowanie oraz przeprowadzanie testów warunków skrajnych,
3. modele ratingowe i scoringowe wykorzystywane w ocenie ryzyka klientów indywidualnych i instytucjonalnych,
4. zasady odpowiedzialności w procesie oceny ryzyka kredytowego,
5. portfelowy pomiar ryzyka kredytowego,
6. zasady zarządzania ekspozycjami detalicznymi i zabezpieczonymi hipotecznie,
7. zasady identyfikacji ekspozycji z utratą wartości oraz wyznaczania odpisów aktualizujących,
8. zasady raportowania dla kadry kierowniczej Banku,
9. systemy informatyczne, wspierające realizację wyżej wymienionych zadań.
Zarządzanie ryzykiem pojedynczych transakcji realizowane było z uwzględnieniem następujących zasad:
1. każda transakcja kredytowa wymagała wszechstronnej oceny ryzyka kredytowego, której wyrazem był rating wewnętrzny lub ocena scoringowa,
2. podstawą pozytywnej decyzji kredytowej było posiadanie przez klienta zdolności kredytowej,
3. pomiar ryzyka kredytowego potencjalnych oraz zawartych transakcji kredytowych dokonywany był na etapie ich udzielania oraz monitorowania,
4. proces kredytowy zapewniał niezależność oceny poziomu ryzyka kredytowego od czynności sprzedażowych,
5. decyzje kredytowe podejmowane były przez osoby do tego uprawnione,
6. oferowane klientowi warunki transakcji kredytowej zależały od poziomu ryzyka kredytowego związanego z klientem i/lub transakcją.
Finansowanie pojedynczej transakcji uzależnione było od:
1. posiadania przez kredytobiorcę zdolności kredytowej do spłaty wnioskowanego zadłużenia w terminach uzgodnionych z Bankiem,
2. przedstawienia zabezpieczenia spłaty w formie i o wartości akceptowanej przez Bank, o ile przepisy wewnętrzne tego wymagały,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 49
3. spełnienia innych kryteriów warunkujących podjęcie finansowania, w szczególności, wyniki dotychczasowej współpracy klienta z Bankiem oraz ocena historii kredytowej klienta w sektorze bankowym.
Bank ograniczył finansowanie wobec podmiotów, których działalność nie wspiera zrównoważonego biznesu przynoszącego korzyści środowisku, lokalnej społeczności, konsumentom oraz pracownikom.
Zarządzanie ryzykiem kredytowym w ujęciu portfelowym realizowane było z wykorzystaniem różnych metod pomiaru i wyceny ryzyka kredytowego, w tym:
1. prawdopodobieństwa niewypłacalności,
2. oczekiwanej straty kredytowej,
3. macierzy migracji pomiędzy okresami opóźnienia lub klasami ryzyka,
4. analizy generacji kredytów (kredytów udzielanych w danym okresie czasu),
5. udziału i struktury ekspozycji z utratą wartości i spełniających przesłankę utraty wartości, lecz utraty nie wykazujących.
W Grupie BOŚ funkcjonował Komitet Zarządzania Ryzykiem Kredytowym, kształtujący zasady zarządzania ryzykiem kredytowym i monitorowania tego ryzyka, w ramach określonych przez właściwą strategię, politykę lub zasady przyjęte przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą.
Komitet działał w następujących podstawowych obszarach:
1. zarządzanie ryzykiem kredytowym i procesem kredytowym,
2. wycena aktywów,
3. modele i metodyki oceny ryzyka kredytowego.
Dodatkowo, wsparcie Rady Nadzorczej w nadzorze nad obszarem ryzyka zapewniał Komitet ds. Ryzyka. W skład Komitetu wchodzili członkowie Rady Nadzorczej. Do zadań Komitetu w szczególności należało: opiniowanie całościowej bieżącej i przyszłej gotowości Banku do podejmowania ryzyka, opiniowanie strategii zarządzania ryzykiem w działalności Banku, wspieranie Rady Nadzorczej we wdrażaniu tej strategii, a także weryfikowanie ceny aktywów i pasywów oferowanych klientom pod kątem modelu biznesowego Banku i strategii ryzyka.
Procesy ustalone w celu zarządzania ryzykiem
W roku 2022, Grupa BOŚ kontynuowała działania nakierowane na poprawę efektywności procesów oceny ryzyka, w tym na optymalizację procesu monitorowania oraz procesu podejmowania decyzji kredytowych i obsługi wniosków kredytowych, a także podejmowała działania na rzecz ograniczenia poziomu koncentracji portfela kredytowego.
Grupa BOŚ dokonywała oceny ryzyka przed podjęciem decyzji o zaangażowaniu oraz przez cały okres funkcjonowania transakcji kredytowej, w ramach procesu monitorowania. Zasady oceny ryzyka opisane zostały w części Techniki służące do pomiaru ryzyka .
Częstotliwość i zakres monitorowania były zależne od poziomu identyfikowanego ryzyka. Monitoring prowadzony był przez odrębną komórkę organizacyjną, wydzieloną w ramach struktur odpowiedzialnych za ocenę i zarządzanie ryzykiem kredytowym, zajmującą się monitoringiem portfela kredytowego i wyceną ekspozycji indywidualnie istotnych.
Ryzyko braku terminowej obsługi lub spłaty zadłużenia oraz ryzyko utraty lub spadku wartości przyjętego zabezpieczenia mitygowane było z wykorzystaniem systemu wczesnego ostrzegania zarządzanego przez komórkę odpowiedzialną za monitoring.
W przypadku zidentyfikowania sytuacji mogących zagrozić terminowej spłacie Grupa BOŚ podejmowała działania upominawcze i restrukturyzacyjne wykorzystując w tym celu właściwe narzędzie informatyczne.
W Grupie BOŚ funkcjonowała Polityka zarządzania ekspozycjami nieobsługiwanymi wskazująca kierunki działania w celu uzyskania określonej w czasie redukcji ekspozycji nieobsługiwanych oraz plan operacyjny wspierający realizację tego działania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 50
W procesie oceny i monitorowania ryzyka Grupa BOŚ wykorzystywała informacje pochodzące z wewnętrznych baz danych oraz ze źródeł zewnętrznych, w tym z Biura Informacji Kredytowej S.A. i Krajowego Rejestru Długów lub Centralnej Bazy Danych – Bankowy Rejestr.
Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z wykorzystaniem modeli ratingowych i scoringowych. Modele były budowane, rozwijane, monitorowane i nadzorowane w Obszarze Ryzyka z uwzględnieniem wewnętrznych i zewnętrznych wymogów w tym zakresie. M odele istotne podlegały okresowej, nie rzadziej niż raz do roku, walidacji dokonywanej przez niezależną komórkę walidacyjną.
W Grupie BOŚ funkcjonował wielostopniowy system podejmowania decyzji kredytowych, działający według zasady - im wyższy poziom ryzyka transakcji wynikający z jej złożoności, kwoty zaangażowania lub sytuacji ekonomiczno- finansowej klienta, tym wyższy szczebel decyzyjny uprawniony do podjęcia decyzji. Szczeblami decyzyjnymi o najwyższych poziomach uprawnień był Komitet Kredytowy Centrali i Zarząd Banku. Decyzje kredytowe podejmowane były po wcześniejszej weryfikacji ryzyka dokonanej przez osobę wyspecjalizowaną w jego ocenie i mitygacji, tj. eksperta ds. ryzyka umiejscowionego w wyodrębnionej komórce organizacyjnej Centrali Banku, niezależnej od obszaru biznesowego Banku.
Podejmując decyzje kredytowe w sprawie transakcji zawieranych z członkami organów Banku lub osobami zajmującymi stanowiska kierownicze w Banku albo podmiotami powiązanymi z nimi kapitałowo lub organizacyjnie, Bank uwzględniał wymogi ustawy Prawo bankowe.
Grupa BOŚ preferowała transakcje zabezpieczone z zastrzeżeniem, segmentu detalicznego w którym ustalono maksymaln y poziom transakcji niezabezpieczonych z uwzględnieniem specyfiki produktowej, wpływu tych transakcji na wyniki Grupy i wysokość potencjalnej straty.
Poziom zabezpieczenia był uzależniony od poziomu ryzyka generowanego przez transakcję, w szczególności od rodzaju transakcji i długości jej trwania.
Ustalając wartość zabezpieczenia Grupa kierowała się zasadą ostrożnej wyceny.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa BOŚ uwzględniała:
1. należytą ochronę interesów Grupy,
2. wysokość kosztów związanych z ustanowieniem danego zabezpieczenia,
3. możliwość szybkiego upłynnienia danego zabezpieczenia.
Grupa BOŚ oceniając i monitorując wartość zabezpieczenia korzystała z zewnętrznych baz danych, w tym dla potrzeb weryfikacji lub aktualizacji wartości nieruchomości - z bazy AMRON oraz bazy Cenatorium sp. z o.o.
Techniki służące do pomiaru ryzyka
Klient i transakcja podlegały wszechstronnej ocenie ryzyka kredytowego uwzględniającej wymagania nadzorcze w tym zakresie.
Grupa BOŚ różnicowała modele oceny ryzyka w zależności od rodzaju klienta i transakcji kredytowej.
Model oceny ryzyka kredytowego dla osób fizycznych ubiegających się o finansowanie na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą obejmował analizę ilościową – polegającą na ustaleniu wysokości i stabilności źródeł spłaty zobowiązania kredytowego - oraz analizę jakościową, polegającą na ocenie cech klienta, które miały istotny wpływ na skłonność do spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego w terminach określonych w umowie, w tym ocenę scoringową i ocenę zachowania klienta w oparciu o informacje z Biura Informacji Kredytowej S.A..
Model oceny ryzyka klientów ubiegających się o finansowanie na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub statutowej (spółki komunalne) uwzględniał dwa obszary: ocenę klienta i ocenę transakcji.
Ocena klienta dokonywana była na podstawie elementów ilościowych i jakościowych. Ocena ilościowa dotyczyła podstawowych, z punktu widzenia generowania wyniku finansowego i zachowania płynności, obszarów działalności klienta. Ocena jakościowa (uzależniona od rodzaju klienta) obejmowała między innymi ocenę: planów rozwojowych, doświadczenia i umiejętności osób zarządzających, jakości relacji klienta z otoczeniem zewnętrznym, w tym z Grupą.
Ocena klienta, w stopniu określonym w przepisach wewnętrznych, dokonywana była na tle sytuacji ekonomicznej branży, lokalnego rynku i kraju. Dodatkowo, przy wybranych transakcjach, ocena uwzględniała skalę narażenia
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 51
klienta na negatywne skutki zmian stóp procentowych i kursów walutowych oraz stosowaną przez klienta politykę zabezpieczeń przed ryzykiem kursowym i stopy procentowej.
Model oceny ryzyka jednostek samorządu terytorialnego uwzględniał analizę Klienta opierającą się o ocenę podstawowych wskaźników budżetowych, wskaźników zadłużenia oraz analizę transakcji opierającą się o ocenę planowanych wskaźników zadłużenia, jakości zabezpieczenia i długości trwania transakcji.
W przypadku finansowania klienta funkcjonującego w ramach grupy podmiotów powiązanych Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z uwzględnieniem wpływu sytuacji grupy kapitałowej.
Ocena ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych obejmowała analizę występowania ryzyk ESG
Ocena transakcji dokonywana była w szczególności na podstawie oceny celu finansowania, długości okresu kredytowania i wartości zabezpieczenia spłaty. Grupa BOŚ ustanawiała taką strukturę finansowania, aby zapewnić podział ryzyka pomiędzy kredytobiorcę i Grupę, głównie poprzez odpowiednie do skali ryzyka zaangażowanie środków własnych kredytobiorcy.
Narzędzia do pomiaru ryzyka kredytowego
Grupa BOŚ wykorzystuje w celu pomiaru ryzyka kredytowego różnego rodzaju narzędzia/aplikacje, w których zostały zaimplementowane obowiązujące m.in. modele ratingowe/scoringowe i metodyka oceny zdolności kredytowej.
Zróżnicowanie stosowanych aplikacji powiązane jest z segmentacją klienta i/lub rodzajami transakcji kredytowych.
Opis poszczególnych ryzyk koncentracji, sposobów ich pomiaru, monitorowania
Zarządzania ryzykiem koncentracji Bank dokonywał zgodnie z zasadami określonymi w „Polityce zarządzania ryzykiem koncentracji”.
Grupa BOŚ identyfikowała, dokonywała pomiaru, monitorowała i raportowała ryzyko koncentracji zaangażowania na poziomie:
1. pojedynczego klienta/transakcji oraz
2. portfela kredytowego.
Na poziomie klienta i transakcji, ryzyko koncentracji zaangażowania zarządzane było poprzez przestrzeganie nadzorczych limitów zaangażowania, w szczególności wynikających z przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku lub Prawa Bankowego, jak również poprzez stosowanie zasady uzależniającej przebieg procesu oceny i monitorowania ryzyka od kwoty zaangażowania kredytowego.
Na poziomie portfela kredytowego zarządzanie koncentracją zaangażowań dokonywane było poprzez przestrzeganie limitów zewnętrznych, wewnętrznych lub wartości ostrzegawczych oraz akceptowalnego poziomu apetytu na ryzyko kredytowe określonego zestawem wskaźników uwzględniającym także ryzyko ESG. Poziomy limitów wewnętrznych zatwierdzany były przez Zarząd Banku, apetyt na ryzyko także przez Radę Nadzorczą.
W szczególności Grupa BOŚ stosowała następujące limity:
• geograficzne – zaangażowanie wobec innych krajów,
• dotyczące parametrów produktowych – np. maksymalne LTV,
• dotyczące portfela kredytów zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości – wynikające z Rekomendacji KNF,
• dotyczące zaangażowania w wybrane branże działalności gospodarczej,
• udziału kredytów walutowych w portfelu kredytów Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, wobec których zaangażowanie Banku przekracza 10% Tier I,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, uzależnione od ratingu podmiotu/grupy podmiotów powiązanych,
• limity branżowe,
• limit na ekspozycje kredytowe wobec spółek zależnych Banku,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 52
• limit na zaangażowanie z tytułu transakcji kredytowych, dla których zostały zastosowane szczególne zasady finansowania w związku z wybuchem pandemii COVID-19.
• limit na transakcje z odstępstwami od zasad kredytowania określonych w procedurach wewnętrznych, wpływających na wzrost ryzyka kredytowego.
Grupa BOS stosowała w procesie zarządzania ryzykiem koncentracji system wskaźników wczesnego ostrzegania dla limitów wewnętrznych. Podstawowe założenie systemu opierały się na wyróżnieniu trzech poziomów wykorzystania limitu i stopniowym wdrażaniu działań mitygujących ryzyko przekroczenia limitu w zależności od poziomu jego wykorzystania.
Poziom wykorzystania limitów był cyklicznie monitorowany i raportowany organom Banku w trybie wynikającym z regulacji wewnętrznych Banku.
6.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa BOŚ dokonuje przeglądu ekspozycji kredytowych polegającego na identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz ekspozycji w odniesieniu, do których odnotowano znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia - biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, włączając w to dane dotyczące przyszłości. Następnie wyznacza odpis na oczekiwane straty kredytowe w oparciu o podział ekspozycji na trzy Koszyki w zależności od zmian dotyczących jakości kredytowej. Co do zasady, wszystkie nowo udzielone ekspozycje z wyłączeniem aktywów POCI oraz klientów objętych watch -listą klasyfikowane są jako ekspozycje w Koszyku 1.
Grupa BOŚ przeprowadza podział ekspozycji kredytowych, uwzględniając wielkość ich zaangażowania oraz charakterystykę ryzyka, na ekspozycje wyceniane metodą indywidualną i metodą grupową oraz przeprowadza ocenę tych ekspozycji pod względem wystąpienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości.
Poza aktywami POCI za ekspozycje kredytowe, które utraciły wartość Grupa BOŚ uznaje te ekspozycje, dla których wystąpiły przesłanki utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu ekspozycji w księgach Banku i zdarzenie powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne wynikające z tej ekspozycji, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe.
Grupa BOŚ uznaje przeterminowane zobowiązanie kredytowe za istotne w przypadku, gdy zostały przekroczone oba progi istotności: 1) suma wszystkich przeterminowanych zobowiązań dłużnika przekracza kwotę 400 PLN w przypadku ekspozycji detalicznych lub 2 000 PLN dla ekspozycji niedetalicznych oraz 2) udział zobowiązania przeterminowanego w zaangażowaniu bilansowym dłużnika jest większy niż 1%. Obliczanie liczby dni przeterminowania odbywa się na poziomie dłużnika i rozpoczyna się w momencie wystąpienia istotnego przeterminowania tj. przekroczenia łącznie bezwzględnego i względnego progu istotności.
Za przesłanki utraty wartości Grupa BOŚ uznaje w szczególności:
1. istotne opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 90 dni,
2. pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 14 i gorszej, wskazującej na zagrożenie dla spłaty zadłużenia,
3. przyznanie klientowi przez Grupę , ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności ekonomiczno-finansowych klienta udogodnienia w warunkach finansowania (zawarcie umowy restrukturyzacji),
4. pogorszenie wskaźników finansowych dotyczących między innymi: płynności klienta oraz możliwości obsługi zadłużenia,
5. udzielenie wakacji kredytowych w ramach moratoriów o charakterze publicznym (na podstawie rządowego programu pomocowego - Tarcza 4.0),
6. kwestionowanie należności przez dłużnika na drodze postępowania sądowego, z wyłączeniem przypadków kwestionowania umowy w przypadku ekspozycji kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych dla których Bank utworzył rezerwę na ryzyko prawne,
7. ogłoszenie upadłości, wysokie prawdopodobieństwo upadłości lub innej reorganizacji wpływające na pogorszenie się sytuacji finansowej i wypłacalności dłużnika,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 53
8. opóźnienie przekraczające 30 dni na transakcji restrukturyzowanej w okresie warunkowym poprzednio klasyfikowanej jako bez utraty wartości,
9. zaobserwowanych trudności finansowych klienta,
10. inne przesłanki zdefiniowane w Wytycznych EBA oraz wystąpienie innych zdarzeń, będących równoważnymi z wejściem klienta w stan niewypłacalności, skutkującymi niemożliwością terminowej spłaty zadłużenia.
W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych, w uzupełnieniu do wymienionych wyżej, za przesłankę utraty wartości uznaje się fakt występowania deficytu środków pieniężnych w trakcie okresu kredytowania oraz ujemnej wyceny przedsiębiorstwa dla scenariusza potencjalnej restrukturyzacji zadłużenia w modelowanej przez Bank perspektywie do końca okresu finansowania.
Pomiar utraty wartości ekspozycji kredytowych metodą indywidualną oparty jest na wyliczeniu bieżącej wartości oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej. W przypadku kredytów, dla których zostało ustanowione zabezpieczenie, bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uwzględnia przepływy pieniężne, które mogą zostać uzyskane z egzekucji przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszone o koszty egzekucji oraz sprzedaży przedmiotu. W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych szacowana jest w oparciu o opracowany model wyceny pozwalający na symulowanie indywidualnych przepływów pieniężnych prawdopodobnych do wygenerowania w ramach realizacji poszczególnych projektów przy zadanych, możliwych do modyfikacji parametrów wyceny. W wyniku obniżenia wartości bieżącej możliwych do realizacji przepływów pieniężnych, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości odpowiadający przewidywanej stracie kredytowej z tytułu niewywiązania się dłużnika ze zobowiązań wobec Grupy.
Metodę indywidualną pomiaru utraty wartości stosuje się w odniesieniu do:
1. ekspozycji kredytowych indywidualnie istotnych:
a. spełniających przesłanki indywidualnej utraty wartości lub znajdujących się w okresie kwarantanny lub
b. dotyczących klienta, wobec którego Grupa posiada inne ekspozycje kredytowe, dla których rozpoznano przesłankę indywidualnej utraty wartości (propagacja utraty wartości) lub
2. ekspozycji kredytowych indywidualnie nieistotnych, dla których jest identyfikowana przesłanka utraty wartości lub ekspozycje znajdują się w okresie kwarantanny, o ile na moment rozpoznania utraty wartości były znaczące indywidualnie oraz spełniały dodatkowe warunki określone przez Grupę,
3. ekspozycji kredytowych nieistotnych, posiadających nietypowe charakterystyki ryzyka kredytowego.
Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanki utraty wartości dokonywany jest w oparciu o parametry pomiaru utraty wartości szacowane metodami statystycznymi na podstawie danych historycznych, dla wyodrębnionych portfeli, grupowanych dla celów łącznego pomiaru utraty wartości według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Historyczne trendy strat są oczyszczane ze zdarzeń jednorazowych.
Grupa BOŚ w wycenie grupowej stosuje podział na 7 homogenicznych portfeli ryzyka w ramach dwóch segmentów klienta (indywidualnego i instytucjonalnego):
1. klienci detaliczni kredyty hipoteczne (portfel dalej segmentowany ze względu na poziom LtV oraz walutę udzielenia kredytu),
2. klienci detaliczni pożyczki gotówkowe,
3. klienci detaliczni pożyczki hipoteczne,
4. klienci detaliczni ekspozycje kredytowe wobec mikroprzedsiębiorstw będących klientami detalicznymi (z wyłączeniem pożyczek hipotecznych),
5. klienci detaliczni pozostali,
6. klienci korporacyjni, w tym instytucje finansowe,
7. klienci segmentu finansów publicznych.
Odwrócenie straty, czyli ponowna klasyfikacja kredytu jako bez utraty wartości możliwa jest po wystąpieniu kryterium ustąpienia przesłanki oraz upływie określonego okresu kwarantanny, w którym przesłanka nie jest identyfikowana.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 54
Dla ekspozycji, dla których nie zidentyfikowano przesłanki utraty wartości, Grupa tworzy odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych wyznaczany metodą grupową.
Na potrzeby oceny czy od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego Grupa porównuje poziom ryzyka niewywiązania ze zobowiązania w czasie oczekiwanego okresu udzielonego finansowania na dzień sprawozdawczy oraz na datę początkowego ujęcia. Grupa uznaje, że dla danego aktywa został zidentyfikowany istotny wzrost ryzyka kredytowego, jeśli zostanie spełnione kryterium ilościowe lub jakościowe lub jeśli przeterminowanie przekroczy 30 dni, wystąpienie danego kryterium jest weryfikowane na poziomie ekspozycji.
Kryteria ilościowe
Miarę, na podstawie której dokonywana jest klasyfikacja do koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów detalicznych, Grupa BOŚ wyznacza jako różnicę:
1. bieżącej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w horyzoncie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę sprawozdawczą,
2. pierwotnej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w okresie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę początkowego ujęcia.
Ocena istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego przeprowadzana jest przez porównanie obserwowanej wartości relatywnej zmiany w ocenie ryzyka z wartością teoretyczną, która stanowi próg, powyżej którego Grupa BOŚ uznaje, iż nastąpiło istotne pogorszenie ryzyka kredytowego.
Próg alokacji na poziomie pojedynczej ekspozycji wyznaczany jest poprzez model statystyczny w oparciu m.in. o informacje na temat oceny ryzyka kredytowego na datę początkowego ujęcia oraz czas od daty początkowego ujęcia ekspozycji.
Klasyfikacja do Koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów korporacyjnych, oparta jest na założeniu stałego ratingu w czasie (Grupa nie oczekiwała poprawy oceny ratingowej w czasie) i następuje w sytuacji pogorszenia się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażającego się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 12 lub 13 lub reklasyfikacji do ratingu 9-11 w przypadku, gdy rating wyznaczony na moment początkowego ujęcia był niższy niż 6.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 55
Kryteria jakościowe
Klasyfikacji do koszyka 2 Grupa BOŚ dokonuje w następujących przypadkach:
1. występuje opóźnienie w spłacie (powyżej określonego progu materialności) powyżej 30 dni na datę sprawozdawczą lub co najmniej raz w ciągu trzech ostatnich dat raportowych,
2. ekspozycja kredytowa restrukturyzowana, dla której ustąpiła przesłanka utraty wartości oraz upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana,
3. wystąpienia statusu forborne.
Poza ww. kryteriami Grupa BOŚ określiła inne specyficzne kryteria jakościowe np.: specyficzne dla klientów danego segmentu, identyfikowane w ramach monitorowania klientów instytucjonalnych (ekspozycje o podwyższonym ryzyku „watch lista”) lub identyfikowane w wyniku wieloczynnikowej i całościowej analizy ryzyka kredytowego.
Zgodnie z MSSF 9 5.5.10 Grupa BOŚ wyodrębnia ekspozycje o niskim ryzyku kredytowym. Ekspozycja kredytowa wiąże się z niskim ryzykiem niewykonania zobowiązania, w przypadku, gdy pożyczkobiorca ma wysoką krótkoterminową zdolność spełniania swych obowiązków w zakresie wynikającym z umowy, a niekorzystne zmiany warunków gospodarczych i biznesowych w dłuższej perspektywie mogą – lecz niekoniecznie muszą – ograniczyć zdolność pożyczkobiorcy do wypełniania jego obowiązków w zakresie wynikających z umowy przepływów pieniężnych.
Grupa BOŚ stosuje kryterium niskiego ryzyka (Low Credit Risk) dla ekspozycji Skarbu Państwa, Narodowego Banku Polskiego, Banku Gospodarstwa Krajowego, instytucji administracji państwowej szczebla centralnego, izb rozliczeniowych, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, oraz jednostek samorządu terytorialnego, które nie spełnią jakościowych czynników klasyfikacji do Koszyka 2 oraz dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości (strat oczekiwanych) kontynuuje wykorzystywanie własnych oszacowań parametrów ryzyka bazujących na modelach wewnętrznych uwzględniających wymogi MSSF 9 (takie jak: oszacowanie parametrów w horyzoncie czasu życia ekspozycji czy uwzględnienie przyszłych warunków makroekonomicznych). Grupa BOŚ wypracowała metodologię dla parametrów modeli oraz zbudowała modele zgodne z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD oraz CCF, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od Koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia) zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu oczekiwań w zakresie sytuacji makroekonomicznej. Grupa BOŚ koryguje parametry ryzyka w celu uwzględnienia przyszłych informacji makroekonomicznych (takich jak: PKB, stopa bezrobocia, WIBOR, kursy walutowe, inflacja) dla portfeli, dla których zidentyfikował zależność. Wykorzystano scenariusze opracowywane wewnętrznie. Źródłem informacji o wartościach czynników makroekonomicznych są prognozy sporządzone przez analityków ekonomicznych Grupy.
Wartość odpisów z tyt. utraty wartości (na oczekiwane straty kredytowe), rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio na koszty lub przychody Grupy z tytułu odpisów i rezerw.
Metodyka i założenia przyjęte przez Grupę do szacowania utraty wartości podlegają regularnej analizie w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami szacowanymi a rzeczywistymi. W celu oceny adekwatności odpisów z tytułu utraty wartości, wyznaczonych zarówno w ramach analizy grupowej, jak i indywidualnej przeprowadzana jest weryfikacja historyczna (backtesting), której wyniki są brane pod uwagę przy określeniu działań wpływających na poprawę jakości procesu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 56
6.1.2. Należności od innych banków
Poniżej zaprezentowano wartości brutto należności od innych banków w podziale na grupy ratingowe:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
AA+
-
-
AA
171 056
284 621
AA-
2 430
10 062
A+
9 353
68 423
A
31 722
11 671
A-
3 427
280
BBB+
9 382
10 212
BBB-
-
969
bez ratingu
15 461
14 509
Razem
242 831
400 747
Rating wewnętrzny
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2022
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2021
A
AAA, AA+, AA, AA-
AAA, AA+, AA, AA-
B
A+, A, A-
A+, A, A-
C
BBB+, BBB, BBB-
BBB+, BBB, BBB-
D
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
E
14 667
14 509
F
794
-
Razem
15 461
14 509
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 57
6.1.3. Należności od klientów
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG ZAMORTYZOWANEGO KOSZTU
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
10 375 799
10 873 199
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
9 301 183
9 630 276
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
1 074 616
1 242 923
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
-
22 382
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3)
1 813 402
1 674 882
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
12 189 201
12 570 463
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
- 97 079
- 88 097
należności od klientów – (Koszyk 2)
- 57 275
- 80 534
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
-
- 588
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości
- 954 890
- 953 407
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 109 244
- 1 122 626
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
11 079 957
11 447 837
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG WARTOŚCI GODZIWEJ PRZEZ WYNIK FINANSOWY
Wartość godziwa
3 050
14 111
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 050
14 111
Złożone depozyty zabezpieczające
36 251
32 768
Pozostałe należności
6 569
4 750
Razem należności od klientów
11 125 827
11 499 466
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 58
Klasyfikacja należności od klientów wg metody wyceny w podziale na segmenty:
31-12-2022
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
7 889 746
2 486 053
2 051 794
434 259
10 375 799
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
6 942 185
2 358 998
1 948 733
410 265
9 301 183
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
947 561
127 055
103 061
23 994
1 074 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
-
-
-
-
-
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 435 947
377 455
214 550
162 905
1 813 402
oceniane indywidualnie
1 412 004
96 691
78 795
17 896
1 508 695
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 325 693
2 863 508
2 266 344
597 164
12 189 201
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 59
31-12-2022
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
-86 712
-10 367
-4 516
-5 851
-97 079
należności od klientów – (Koszyk 2)
-50 924
-6 351
-3 609
-2 742
-57 275
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
-
-
-
-
-
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
-697 136
-257 754
-126 114
-131 640
-954 890
oceniane indywidualnie
-681 320
-52 177
-43 344
-8 833
-733 497
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-834 772
-274 472
-134 239
-140 233
-1 109 244
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 490 921
2 589 036
2 132 105
456 931
11 079 957
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
2 780
270
99
171
3 050
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
2 780
270
99
171
3 050
Złożone depozyty zabezpieczające
36 251
-
-
-
36 251
Pozostałe należności
3 669
2 900
-
2 900
6 569
Razem należności od klientów
8 533 621
2 592 206
2 132 204
460 002
11 125 827
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 60
31-12-2021
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
8 041 552
2 831 647
2 575 685
529 195
10 873 199
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
6 957 132
2 673 144
2 423 287
503 276
9 630 276
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
1 084 420
158 503
152 398
25 919
1 242 923
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
18 393
3 989
2 732
1 257
22 382
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 275 958
398 924
356 593
125 279
1 674 882
oceniane indywidualnie
1 241 155
105 197
90 382
14 815
1 346 352
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 335 903
3 234 560
2 935 010
655 731
12 570 463
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 61
31-12-2021
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
-69 694
-18 403
-9 357
-9 046
-88 097
należności od klientów – (Koszyk 2)
-64 860
-15 674
-10 831
-4 843
-80 534
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
-569
-19
-11
-8
-588
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości, w tym:
-671 404
-282 003
-186 718
-95 285
-953 407
oceniane indywidualnie
-646 537
-54 331
-48 396
-5 935
-700 868
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-806 527
-316 099
-206 917
-109 182
-1 122 626
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 529 376
2 918 461
2 728 093
546 549
11 447 837
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
13 460
651
257
394
14 111
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
13 460
651
257
394
14 111
Złożone depozyty zabezpieczające
32 768
-
-
-
32 768
Pozostałe należności
2 879
1 871
-
1 871
4 750
Razem należności od klientów
8 578 483
2 920 983
2 728 350
548 814
11 499 466
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 62
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartość brutto), które nie są zaległe i w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości
Dla należności wycenianych wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie zanotowano żadnych opóźnień w spłacie (nawet 1 dnia) nie rozpoznaje się utraty wartości pod warunkiem, że nie wystąpiły inne przesłanki utraty wartości. Są to należności klientów o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, o regularnych spłatach, dla których nie występowały przesłanki utraty wartości, a odpisy tworzono na poniesione, lecz niezidentyfikowane straty.
Ogólna charakterystyka klas ratingowych przedstawia się następująco:
Rating 1 Najwyższa jakość kredytowa
Rating 2 Bardzo wysoka jakość kredytowa
Rating 3 Wysoka jakość kredytowa
Ratingi 4-5 Bardzo dobra jakość kredytowa
Ratingi 6-7 Dobra jakość kredytowa
Ratingi 8-9 Zadowalająca jakość kredytowa
Ratingi 10-11 Przeciętna i słaba jakość kredytowa
Ratingi 12-13 Bardzo słaba jakość kredytowa
Ratingi 14-16 Brak zdolności kredytowej (jakość kredytowa nie występuje)
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które nie były przeterminowane i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2022
31-12-2021
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
8 187
7 508
(4-5)
214 885
94 338
(6-7)
1 249 606
1 040 463
(8-9)
2 807 760
3 074 179
(10-11)
3 049 495
3 120 734
(12-13)
373 631
448 750
(14-16)
-
7 613
bez ratingu
181 618
235 450
Razem należności od klientów instytucjonalnych
7 885 182
8 029 035
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
2 385 037
2 746 599
Razem należności od klientów indywidualnych
2 385 037
2 746 599
Razem
10 270 219
10 775 634
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą, a ”16” najgorszą klasyfikację.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 63
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), które są zaległe na dzień sprawozdawczy, lecz w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości w podziale na klasy klientów i dni opóźnienia w spłacie wraz z ogólną charakterystyką
Jako zaangażowanie przeterminowane przyjmuje się sumę należności od klientów Banku przeterminowanych o jeden lub więcej dni. Obliczanie liczby dni przeterminowania, w celu rozpoznania przesłanki utraty wartości, odbywa się na poziomie dłużnika i rozpoczyna się w momencie wystąpienia istotnego przeterminowania tj. gdy zostały przekroczone oba, poniżej wskazane, progi istotności: 1) suma wszystkich przeterminowanych zobowiązań dłużnika przekracza kwotę 400 PLN w przypadku ekspozycji detalicznych lub 2 000 PLN dla ekspozycji niedetalicznych oraz 2) udział zobowiązania przeterminowanego w zaangażowaniu bilansowym dłużnika jest większy niż 1%.
Dla należności od klientów, dla których nie wystąpiło istotne przeterminowanie wg wskazanych powyżej zasad krótsze niż 90 dni nie rozpoznaje się utraty wartości, chyba że inne dostępne informacje świadczą o jej wystąpieniu.
Poniżej zaprezentowano w podziale na opóźnienie w spłacie kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie występuje istotne przeterminowanie przekraczające 90 dni i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
31-12-2022 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Razem
od 1 do 30 dni
4 564
74 842
79 406
od 31 do 60 dni
-
15 701
15 701
od 61 do 90 dni
-
8 782
8 782
pow. 90 dni
-
1 691
1 691
Razem
4 564
101 016
105 580
31-12-2021 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Razem
od 1 do 30 dni
4 497
69 514
74 011
od 31 do 60 dni
7 489
13 014
20 503
od 61 do 90 dni
100
2 390
2 490
pow. 90 dni
1 059
-
1 059
Razem
13 145
84 918
98 063
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na klasy klientów wraz z ogólną charakterystyką
Poniżej przedstawiono wycenianie wg zamortyzowanego kosztu należności od klientów, w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na segmenty:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Należności od klientów instytucjonalnych
1 435 947
1 275 958
Należności od klientów indywidualnych
377 455
398 924
Razem
1 813 402
1 674 882
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 64
Parametry modeli MSSF 9
Poniższe tabele przedstawiają wartości parametrów wejściowych modeli MSSF9, wykorzystywanych przez Grupę BOŚ w procesie kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych, dla homogenicznych portfeli, zgodnie z wymogami zawartymi w Rekomendacji R Komisji Nadzoru Finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 65
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidulani - HIPOTEKI
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone
w % - dopuszczalny zakres
(od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone
w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
194
267
323
0,04%
83
20,18%
20
-
od 0,15% do <0,25%
104
-
103
0,19%
28
20,03%
9
-
od 0,25% do <0,50%
714 319
-
702 098
0,25%
5 356
21,23%
152
369
od 0,5% do <0,75%
281
-
280
0,66%
22
20,03%
10
-
od 0,75% do <2,50%
1 030 690
4 891
1 025 705
0,86%
5 851
21,29%
191
1 837
od 2,50% do <10,00%
203 103
2 031
200 813
5,30%
851
21,74%
223
2 235
od 10,00% do <45,00%
945
-
935
26,52%
11
21,74%
123
50
FAZA 1
od 45,00% do <100,00%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,00 do <0,15%
179
809
573
0,00%
31
26,12%
159
-
od 0,15% do <0,25%
4
-
4
0,19%
1
20,03%
5
-
od 0,25% do <0,50%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,5% do <0,75%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,75% do <2,50%
243
-
238
2,00%
8
20,03%
40
-
od 2,50% do <10,00%
7 291
-
6 337
8,02%
72
21,75%
120
61
od 10,00% do <45,00%
86 224
-
83 068
21,90%
495
21,30%
187
2 447
FAZA 2
od 45,00% do <100,00%
9 294
-
9 058
65,16%
53
21,82%
195
1 099
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 66
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
52 149
289
75,04%
17 115
od 13 do 24 miesięcy
24 583
170
61,53%
9 117
od 25 do 36 miesięcy
8 845
43
54,02%
4 927
od 37 do 48 miesięcy
10 435
47
40,57%
5 967
od 49 do 60 miesięcy
14 017
49
23,49%
9 999
od 61 do 84 miesięcy
27 559
92
2,42%
19 765
FAZA 3
powyżej 84 miesięcy
79 657
288
0,00%
62 170
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
powyżej 84 miesięcy
1 025
2
0,00%
681
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 67
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidulani - POZOSTAŁE (BEZ HIPOTEK)
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
10 283
54 367
33 228
0,03%
8 262
47,33%
28
4
od 0,15% do <0,25%
1 817
3 117
2 858
0,19%
492
47,64%
4
2
od 0,25% do <0,50%
12 003
3 958
13 370
0,30%
1 082
41,09%
25
14
od 0,5% do <0,75%
5 927
1 828
6 693
0,66%
765
47,49%
7
18
od 0,75% do <2,50%
310 920
11 008
311 436
1,91%
14 683
45,93%
48
2 647
od 2,50% do <10,00%
50 330
548
49 422
5,86%
1 922
43,73%
63
1 215
od 10,00% do <45,00%
21 132
100
20 303
20,20%
737
53,26%
63
1 977
FAZA 1
od 45,00% do <100,00%
9
-
8
52,19%
1
47,29%
142
2
od 0,00 do <0,15%
208
1 298
677
0,01%
163
45,96%
62
-
od 0,15% do <0,25%
29
8
31
0,19%
13
32,04%
3
-
od 0,25% do <0,50%
50
14
32
0,38%
23
48,05%
7
-
od 0,5% do <0,75%
24
1
13
0,66%
16
50,18%
4
-
od 0,75% do <2,50%
200
7
170
1,46%
44
42,80%
12
1
od 2,50% do <10,00%
1 432
101
1 371
7,19%
265
43,74%
65
28
FAZA 2
od 10,00% do <45,00%
10 668
72
10 256
27,17%
641
38,07%
76
740
od 45,00% do <100,00%
6 006
4
5 644
74,62%
160
49,11%
71
1 772
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 68
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
26 952
1 160
45,28%
17 316
od 13 do 24 miesięcy
36 425
1 869
27,74%
29 860
od 25 do 36 miesięcy
36 148
1 290
23,35%
31 045
od 37 do 48 miesięcy
13 743
655
21,17%
11 778
od 49 do 60 miesięcy
6 111
201
15,60%
4 814
od 61 do 84 miesięcy
17 410
539
4,37%
16 795
FAZA 3
powyżej 84 miesięcy
31 130
469
0,00%
25 131
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
Powyżej 84 miesięcy
73
1
0,00%
73
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 69
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci instytucjonalni
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
1 665
3 500
2 513
0,07%
25
19,12%
1
-
od 0,15% do <0,25%
2 890
88
2 921
0,20%
5
19,12%
2
-
od 0,25% do <0,50%
6 089
2 791
6 886
0,36%
37
19,12%
4
4
od 0,5% do <0,75%
371 468
36 889
401 031
0,72%
323
19,12%
35
462
od 0,75% do <2,50%
204 672
236 706
276 129
1,76%
173
19,12%
11
694
od 2,50% do <10,00%
5 181 462
2 192 347
6 168 043
6,29%
1 290
19,12%
40
58 118
od 10,00% do <45,00%
1 057 209
422 215
1 243 326
12,11%
179
19,12%
90
22 229
FAZA 1
od 45,00% do <100,00%
-
435
90
74,34%
4
19,12%
11
-
od 0,00 do <0,15%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,15% do <0,25%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,25% do <0,50%
1 996
721
2 341
0,43%
2
19,12%
2
2
od 0,5% do <0,75%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,75% do <2,50%
11 709
30 902
22 302
1,89%
14
19,12%
4
46
od 2,50% do <10,00%
122 047
80 107
177 092
5,89%
33
19,12%
11
1 314
od 10,00% do <45,00%
556 806
126 957
594 284
23,34%
78
19,12%
28
8 931
FAZA 2
od 45,00% do <100,00%
458 892
17 217
447 201
63,05%
51
19,12%
97
29 922
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 70
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
472 162
133
70,78%
162 359
od 13 do 24 miesięcy
157 474
63
51,33%
52 491
od 25 do 36 miesięcy
59 135
53
46,05%
35 232
od 37 do 48 miesięcy
78 489
55
43,77%
62 578
od 49 do 60 miesięcy
113 834
69
41,56%
84 440
od 61 do 84 miesięcy
217 833
68
20,40%
171 321
FAZA 3
powyżej 84 miesięcy
208 859
63
0,00%
119 517
do 12 miesięcy
116 592
7
70,06%
34 323
od 13 do 24 miesięcy
175
1
54,27%
79
od 25 do 36 miesięcy
1 246
4
44,68%
1 238
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
21 547
2
28,99%
14 333
POCI
powyżej 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 71
Podział portfela należności od klientów Grupy BOŚ (wartość brutto) wg ratingów/scoringu, w podziale na segmenty klientów
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2022
31-12-2021
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
8 187
7 508
(4-5)
217 888
107 909
(6-7)
1 252 170
1 047 769
(8-9)
2 832 136
3 128 574
(10-11)
3 168 672
3 261 097
(12-13)
786 105
672 555
(14-16)
834 676
837 231
bez ratingu
228 639
286 720
Razem należności od klientów instytucjonalnych
9 328 473
9 349 363
Należności od klientów detalicznych
bez ratingu
2 863 778
3 235 211
Razem należności od klientów detalicznych
2 863 778
3 235 211
Razem
12 192 251
12 584 574
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą a ”16” najgorszą klasyfikację.
Opis ustanowionych zabezpieczeń na kredyty i pożyczki
Grupa BOŚ przyjmowała na zabezpieczenie wierzytelności zabezpieczenia rzeczowe i osobiste. Zasady ustanawiania zabezpieczeń transakcji zakładają zabezpieczenie adekwatne do poziomu ryzyka generowanego przez tę transakcję.
Grupa preferowała zabezpieczenia kredytów:
1. które umożliwiały zmniejszenie tworzonych odpisów aktualizacyjnych,
2. łatwo zbywalne, dające możliwość osiągnięcia ceny pokrywającej wierzytelność Banku.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa dokonuje weryfikacji podstawowych kryteriów decydujących o jego skuteczności, w tym:
1. zbywalności zabezpieczenia, tj. możliwości zbycia przedmiotu zabezpieczenia bez istotnego obniżenia jego ceny w czasie, które nie naraża Banku na zmianę wartości zabezpieczenia ze względu na właściwą danemu przedmiotowi fluktuację cen,
2. wartości możliwej do uzyskania podczas ewentualnego postępowania windykacyjnego, z uwzględnieniem ograniczeń prawnych, ekonomicznych oraz innych mogących wpływać na rzeczywistą możliwość zaspokojenia się Banku z przedmiotu zabezpieczenia,
3. dostępu i możliwości kontroli przedmiotu zabezpieczenia w okresie trwania ekspozycji.
Zasadą stosowaną w Grupie było ustanowienie prawnego zabezpieczenia, o ile było ono wymagane przed uruchomieniem środków z udzielanego kredytu.
Grupa korygowała wartość zabezpieczenia stosując wskaźniki korekty ustalane indywidualnie dla poszczególnych rodzajów/przedmiotów zabezpieczenia. Wartość zabezpieczenia co do zasady podlegała monitorowaniu w całym okresie kredytowania.
W przypadku ekspozycji zabezpieczonych hipotecznie Grupa BOŚ stosowała zalecenia Rekomendacji S w sprawie maksymalnych poziomów LTV i wymaganego wkładu własnego kredytów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 72
W procesie monitorowania wartości nieruchomości Grupa stosowała, między innymi, portfelową aktualizację wartości przy wykorzystaniu metod statystycznych.
W przypadku zabezpieczenia na nieruchomości podstawą do określenia wartości przyjmowanego zabezpieczenia była wycena sporządzona przez osobę posiadającą niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w zakresie oceny wartości nieruchomości. Bank weryfikował wartość z wyceny wykorzystując dane, między innymi, z Systemu Analiz i Monitorowania Rynku Obrotu Nieruchomościami (AMRON) i bazy Cenatorium Sp. z o.o.
Przejęte zabezpieczenia
Grupa BOŚ klasyfikuje przejęte zabezpieczenia jako aktywa przejęte za długi i wycenia zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości opisanymi w nocie 3.17 niniejszego sprawozdania finansowego.
Przed przejęciem majątkowych zabezpieczeń wierzytelności Grupy, obowiązującą zasadą jest posiadanie koncepcji zagospodarowania przejmowanych zabezpieczeń. Dokument określający koncepcję zagospodarowania zawiera wszelkie niezbędne informacje, istotne do podjęcia decyzji o przejęciu przedmiotu zabezpieczenia na własność Banku, a w szczególności:
1. przewidywane do poniesienia koszty związane z ewentualnym dozorem, przechowywaniem, ubezpieczeniem, podatkami itp.
2. informacje dotyczące potencjalnego nabywcy, wynegocjowanej ceny oraz warunków płatności, w przypadku planowanej sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia,
3. opłacalność transakcji.
Majątkowe zabezpieczenia wierzytelności, które były przejmowane przez Grupę, w większości posiadały już nabywców i transakcja sprzedaży była dla Grupy opłacalna. W takich przypadkach zadłużenie kredytowe było obniżane o uzyskaną cenę zbycia, a nie o wartość wynikającą z wyceny rzeczoznawcy (zazwyczaj cena uzyskana z transakcji sprzedaży jest niższa od wartości ustalonej przez rzeczoznawcę w wycenie).
Jedną ze stosowanych form odzyskiwania wierzytelności jest ich sprzedaż. Wysokość ceny sprzedaży wierzytelności jest zależna między innymi od majątkowych zabezpieczeń rzeczowych wierzytelności. W tych przypadkach, kiedy zbycie wierzytelności zabezpieczonej majątkiem rzeczowym jest dla Banku bardziej opłacalne niż przejmowanie majątku na aktywa do zbycia, a następnie jego sprzedaż, zawierane są transakcje sprzedaży wierzytelności wraz z rzeczowym majątkiem zabezpieczającym wierzytelność.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank nie posiadał aktywów z tytułu przejętych zabezpieczeń.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 73
6.1.4. Dłużne papiery wartościowe
Papiery wartościowe w podziale na ratingi przyznane ich emitentom
31-12-2022
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
49 927
-
49 927
6
3 538 951
-
-
-
-
-
3 538 951
7
-
-
488 940
-
-
-
488 940
8
-
-
-
-
-
-
brak
-
4 465 127
-
65 878
334 055
418
4 865 478
Razem
3 538 951
4 465 127
488 940
65 878
383 982
418
8 943 296
31-12-2021
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
49 787
-
49 787
6
2 840 160
-
142 882
-
-
-
2 983 042
7
-
-
522 753
-
-
-
522 753
8
-
-
-
-
135 233
-
135 233
brak
-
2 899 014
-
91 056
346 763
1 121
3 337 954
Razem
2 840 160
2 899 014
665 635
91 056
531 783
1 121
7 028 769
W tabelach prezentowana jest ujednolicona skala ratingowa zgodnie z poniższym zestawieniem. W przypadku, gdy emitent otrzymał rating od więcej niż jednej agencji, został zaprezentowany ten najwyższy.
W przypadku obligacji komunalnych, dla których brak jest aktywnego rynku nadawane są ratingi wewnętrzne, wg kategorii:
5 bardzo dobra jakość kredytowa
6-7 dobra jakość kredytowa
8-9 zadowalająca jakość kredytowa
10 przeciętna i słaba jakość kredytowa
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 74
Klasy ryzyka dla emitentów obligacji komunalnych obsługiwanych przez Bank nadawane są zgodnie z przyjętą w Banku metodyką oceny zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego.
Finanse publiczne
Rating wewnętrzny
31-12-2022
31-12-2021
5
-
9 642
6
3 397
3 450
7
56 173
68 848
8
6 308
9 116
Razem
65 878
91 056
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 75
6.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem
Oceniając udziały branż w portfelu kredytowym Grupy BOŚ ukształtowane na 31 grudnia 2022 roku można stwierdzić znaczący udział branży „Wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych” – 12,7% oraz „Działalności związanej z obsługą rynku nieruchomości” – 11,1%.
Zaangażowanie w poszczególne branże
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2022 Udział %
w sumie ogółem
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 547 934
12,7%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 348 488
11,1%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
1 117 905
9,2%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
520 401
4,3%
Zakwaterowanie
504 505
4,1%
Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem
357 064
2,9%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
343 896
2,8%
Produkcja artykułów spożywczych
343 886
2,8%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
307 245
2,5%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
223 047
1,8%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
200 593
1,6%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
169 461
1,4%
Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania
149 743
1,2%
Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
149 357
1,2%
Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych
134 567
1,1%
Pozostałe branże, w tym:
4 774 159
39,2%
klienci detaliczni
2 863 778
23,5%
Ogółem należności od klientów brutto
12 192 251
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 109 244
Złożone depozyty zabezpieczające
36 251
Pozostałe należności
6 569
Razem należności od klientów netto
11 125 827
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 76
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2021 Udział %
w sumie ogółem
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 542 030
11,9%
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 396 393
10,8%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
1 273 899
9,8%
Zakwaterowanie
574 772
4,4%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
480 915
3,7%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
439 025
3,4%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
347 042
2,7%
Produkcja artykułów spożywczych
237 262
1,8%
Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem
235 909
1,8%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
228 854
1,8%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
201 939
1,6%
Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
177 240
1,4%
Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi
164 648
1,3%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
160 067
1,2%
Pozostałe branże, w tym:
5 124 579
42,4%
klienci indywidualni
3 235 211
27,8%
Ogółem należności od klientów brutto
12 584 574
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 122 626
Złożone depozyty zabezpieczające
32 768
Pozostałe należności
4 750
Razem należności od klientów netto
11 499 466
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 77
6.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe
Zaangażowanie równe lub przekraczające 10% Kapitału Tier I Banku w stosunku do jednego podmiotu wraz z podmiotami powiązanymi kapitałowo lub organizacyjnie na dzień 31 grudnia 2022 roku wystąpiło w czterech przypadkach i wynosiło łącznie 909 481 tys. zł, co stanowiło 52,6% Kapitału Tier I Banku.
Zaangażowanie wobec największych podmiotów lub grup podmiotów powiązanych kapitałowo lub organizacyjnie:
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2022
1
245 786
2
224 651
3
224 235
4
214 809
Razem
909 481
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2021
1
321 947
2
253 182
3
238 160
4
211 514
5
211 398
6
209 537
7
184 763
8
180 082
9
175 208
Razem
1 985 791
*\ Na zaangażowanie danego podmiotu składają się ekspozycje kredytowe brutto, zobowiązania warunkowe tj. otwarte linie kredytowe i gwarancje, dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez podmiot oraz zawarte transakcje walutowe typu fx spot, fx forward, fx swap.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 78
Dziesięciu klientów z największym zaangażowaniem wraz z oceną ryzyka związanego z tymi zaangażowaniami:
31-12-2022
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
224 651
80 289
88 805
-
137 595
6 767
2
220 293
220 293
227 471
-
-
-
3
203 098
161 378
160 888
-
41 720
-
4
169 427
53 121
52 695
-
116 305
-
5
166 381
166 381
164 708
-
-
-
6
138 964
138 964
139 010
-
-
-
7
137 865
134 801
134 703
-
-
3 064
8
134 030
134 030
135 071
-
-
-
9
132 066
66 240
66 404
-
65 826
-
10
130 479
128 060
127 930
-
2 419
-
31-12-2021
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
238 160
238 160
241 256
-
-
-
2
226 066
160 954
161 629
-
65 112
-
3
223 822
7 120
13 966
-
200 084
16 617
4
211 398
162 574
164 400
-
48 824
-
5
168 187
146 443
147 255
-
21 745
-
6
167 011
130 090
130 276
-
35 160
1 761
7
156 044
155 952
157 028
-
92
-
8
150 371
150 371
151 581
-
-
-
9
145 217
139 221
139 491
-
-
5 995
10
142 882
-
-
142 882
-
-
*\ Bilansowa ekspozycja kredytowa uwzględnia: kapitał, odsetki, nierozliczone prowizje, dyskonto oraz inne należności.
**\W zaangażowaniu pozabilansowym są brane pod uwagę: linie kredytowe, gwarancje udzielone, otwarte akredytywy importowe, akceptowane traty, potwierdzone akredytywy udzielone i inne zobowiązania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 79
6.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych kategorii aktywów finansowych:
31-12-2022
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
243 326
- 495
242 831
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
263 259
-
263 259
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
-
16 602
dłużne papiery wartościowe
20 643
-
20 643
instrumenty pochodne
226 014
-
226 014
Inwestycyjne papiery wartościowe
9 008 300
- 182
9 008 118
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 465
-
85 465
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 915 813
-
6 915 813
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
106 625
-
106 625
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 900 397
- 182
1 900 215
Należności od klientów
12 235 116
- 1 109 289
11 125 827
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
12 189 201
- 1 109 244
11 079 957
od klientów instytucjonalnych
9 325 693
- 834 772
8 490 921
od klientów detalicznych
2 863 508
- 274 472
2 589 036
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 050
-
3 050
od klientów instytucjonalnych
2 780
-
2 780
od klientów detalicznych
270
-
270
Pozostałe należności
42 865
- 45
42 820
Inne aktywa finansowe*\
298 541
- 30 043
268 498
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 80
31-12-2021
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
401 316
- 569
400 747
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
155 705
-
155 705
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
-
13 308
dłużne papiery wartościowe
5 321
-
5 321
instrumenty pochodne
137 076
-
137 076
Inwestycyjne papiery wartościowe
7 109 095
- 164
7 108 931
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 483
-
85 483
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 311 853
-
5 311 853
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
129 229
-
129 229
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 582 530
- 164
1 582 366
Należności od klientów
12 622 135
- 1 122 669
11 499 466
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
12 570 463
- 1 122 626
11 447 837
od klientów instytucjonalnych
9 335 903
- 806 527
8 529 376
od klientów indywidualnych
3 234 560
- 316 099
2 918 461
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
14 111
-
14 111
od klientów instytucjonalnych
13 460
13 460
od klientów indywidualnych
651
651
Pozostałe należności
37 561
- 43
37 518
Inne aktywa finansowe*\
262 068
- 10 281
251 787
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 81
Obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych pozycji zobowiązań warunkowych:
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Warunkowe zobowiązania finansowe, w tym:
2 672 372
2 814 089
otwarte linie kredytowe, w tym:
2 657 528
2 793 138
odwołalne
2 195 331
2 337 580
nieodwołalne
462 197
455 558
otwarte akredytywy importowe
14 844
20 951
Gwarancje i poręczenia
466 518
450 033
Transakcje walutowe i stopy procentowej*\
4 345 119
4 913 107
*\ Na pozycje składają się w 2022 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 1 122 098 tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 2 965 021 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
*\ Na pozycje składają się w 2021 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 940 707tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 3 714 400 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
Zgodnie z obowiązującymi w Banku procedurami zobowiązania warunkowe podlegają takiej samej formie zabezpieczania oraz monitorowania jak transakcje bilansowe.
Częstotliwość monitorowania klientów instytucjonalnych (korporacje) uzależniona jest przede wszystkim od wielkości zaangażowania kredytowego i kondycji ekonomiczno–finansowej klienta (ratingu klienta).
Monitoring klienta instytucjonalnego obejmuje weryfikację:
1. ratingu klienta (wraz z weryfikacją w wybranych bazach zewnętrznych),
2. ratingu grupy kapitałowej,
3. oceny transakcji (monitoring zabezpieczeń, warunków umowy (kowenantów) oraz inwestycji realizowanych z udziałem finansowania Banku).
Częstotliwość i zakres monitorowania klientów instytucjonalnych (mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowe) uzależnione są od kwoty zaangażowania klienta.
Monitoring mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowej obejmuje:
1. monitoring zdarzeń objętych monitoringiem,
2. monitoring sytuacji ekonomiczno-finansowej.
W przypadku mikroprzedsiębiorstw dodatkowo przeprowadzana jest weryfikacja klienta w wybranych bazach zewnętrznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 82
6.1.8. Praktyki forbearance
Status forbearance otrzymują ekspozycje, dla których nastąpiła restrukturyzacja umowy kredytu, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli wynika ona:
1. z trudności finansowych dłużnika lub emitenta lub
2. brak zmiany warunków umowy doprowadziłby do zaprzestania obsługi zadłużenia, której Grupa BOŚ by nie przyznała, gdyby dłużnik nie był w trudnej sytuacji finansowej.
Za zmianę warunków, o których mowa wyżej, uznaje się w szczególności:
1. udzielenie karencji w spłacie kapitału i/lub należności ubocznych,
2. redukcję kapitału i/lub należności ubocznych,
3. wydłużenie okresu kredytowania,
4. obniżenie oprocentowania kredytu,
5. akceptację niewykonywania postanowień umowy przy jednoczesnym braku realizacji przez kredytobiorcę prognoz finansowych,
6. zgodę Banku na spłatę zobowiązania poprzez realizację zabezpieczenia,
7. kapitalizację odsetek,
8. zmianę dłużnika, przejęcie długu lub przystąpienie do długu przez osoby trzecie.
W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną.
Restrukturyzacja jest przesłanką utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie istotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje koniecznością przeprowadzenia analizy pod kątem utworzenia odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie nieistotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje każdorazowo utworzeniem odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
Odwrócenie straty (reklasyfikacja do zdrowego portfela) jest możliwe po ustąpieniu przesłanki utraty wartości oraz upływie okresu 12-miesięcznej kwarantanny. Transakcje restrukturyzowane dla których ustąpiła przesłanka utraty wartości, upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana oraz w odniesieniu do której nie rozpoznaje się utraty wartości klasyfikowane są do Koszyka 2. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Zawarte umowy restrukturyzacyjne są na bieżąco monitorowane pod kątem wywiązania się ze zobowiązań zawartych w umowie.
Ekspozycja przestaje być klasyfikowana jako forborne (zdejmowany jest status forbearance), gdy zostały spełnione wszystkie niżej wymienione warunki:
1. umowę uznaje się za niezagrożoną, w tym w przypadku, gdy ekspozycja została przeklasyfikowana z kategorii umów zagrożonych po dokonaniu analizy sytuacji finansowej dłużnika, w wyniku której potwierdzono trwałą poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika,
2. upłynęły co najmniej 24 miesiące (okres próbny) od daty uznania ekspozycji za niezagrożoną, w których przez minimum połowę okresu próby dłużnik dokonywał regularnych spłat rat kapitałowych i odsetkowych i nie występowały opóźnienia przekraczające 30 dni,
3. na koniec okresu warunkowego żadna z ekspozycji wobec dłużnika nie jest opóźniona powyżej 30 dni.
Zasady rachunkowości w odniesieniu do aktywów finansowych podlegających praktykom forbearance nie różnią się od zasad stosowanych w stosunku do innych aktywów Grupy BOŚ, Grupa BOŚ wycenia kredyt i należności według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. W sytuacji, gdy warunki pożyczki, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu są renegocjowane z powodu trudności finansowych dłużnika lub emitenta, ekspozycja taka jest wyceniana przy użyciu pierwotnej efektywnej stopy procentowej, wyznaczonej przed zmianą warunków.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 83
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych transakcji forborne (gdzie zastosowano praktyki forbearance):
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2022
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
927 849
- 437 375
490 474
15 639
- 462
15 177
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
122 609
- 87 386
35 223
2 073
- 106
1 967
wyceniane indywidualnie*\
56 149
- 32 064
24 085
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
805 240
- 349 989
455 251
13 566
- 356
13 210
wyceniane indywidualnie*\
797 967
- 344 400
453 567
-
-
-
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2021
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
865 288
- 470 856
394 432
55 312
- 2 218
53 094
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
136 625
- 92 043
44 582
15 252
- 1 060
14 192
wyceniane indywidualnie*\
66 991
- 34 487
32 504
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
728 663
- 378 813
349 850
40 060
- 1 158
38 902
wyceniane indywidualnie*\
720 557
- 372 168
348 389
-
-
-
*\ Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości, ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne są wyceniane grupowo.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 84
6.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity
Ryzyko finansowe w Grupie BOŚ koncentruje się przede wszystkim w Banku oraz w D omu M aklerskim BOŚ S.A. (DM BOŚ S.A.) i obejmuje:
1. ryzyko płynności ,
2. ryzyko rynkowe, w tym:
a. ryzyko stopy procentowej (w księdze bankowej i handlowej),
b. ryzyko walutowe (przede wszystkim w księdze handlowej, ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej),
c. pozostałe ryzyka (ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania ).
Ryzyko płynności i ryzyko stopy procentowej występuje przede wszystkim w Banku, natomiast ryzyko walutowe – w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (w księdze handlowej , ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej). W DM BOŚ S.A. występuje także ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów i ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania.
Podstawowe zasady zarządzania ryzykiem w Banku, jak i w Grupie BOŚ w zakresie ryzyka finansowego określa Strategia zarządzania ryzykiem bankowym. Strategia ta stanowi integralny element obowiązującej Strategii rozwoju Banku.
System zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ obejmuje badanie poszczególnych rodzajów ryzyk a , związanych zarówno z działalnością Banku, jak i Spółek wchodzących w skład Grupy. Bank , jako podmiot dominujący , sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem w Grupie. Proces zarządzania ryzykiem podlega okresowym przeglądom, które mają na celu dostosowanie tego procesu do zmian zachodzących w otoczeniu, jak i uwzględniają zmiany zachodzące w Banku oraz w Grupie.
Zarządzanie ryzykiem w Banku jest dokonywane w oparciu o ustalony przez Radę Nadzorczą poziom apetytu i tolerancji na ryzyko , określonych za pomocą zestawu limitów wewnętrznych . W Banku obowiązują polityki w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej oraz ryzykiem rynkowym w księdze handlowej , gdzie określane są między innymi maksymalne poziomy ryzyka finansowego, zgodne z przyjętym przez Radę Nadzorczą apetytem na ryzyko. N a ich podstawie ustanowiono system wczesnego ostrzegania, który koncentruje się na identyfikacji, pomiarze, monitorowaniu, kontrolowaniu i raportowaniu ryzyka.
Transakcje księgi bankowej stanowią podstawową działalność Banku, tzn. wynikają z działalności komercyjnej, w tym: pozyskiwania źródeł finansowania i efektywnego zarządzania płynnością finansową. Do księgi bankowej wchodzą pozycje nie zaliczone do księgi handlowej, w tym w szczególności:
1. udzielane kredyty, gwarancje, pożyczki, lokaty i przyjmowane depozyty,
2. transakcje zabezpieczające płynność i ryzyko stopy procentowej operacji zaliczonych do księgi bankowej,
3. zakup papierów wartościowych w celu innym niż handlowy.
Zgodnie ze strategią Grupy BOŚ, działalność w księdze handlowej uzupełnia działalność w księdze bankowej. Księga handlowa zawiera transakcje realizowane na rachunek własny w celu handlowym, tj. z zamiarem uzyskania korzyści finansowych w krótkich okresach, z rzeczywistych lub oczekiwanych różnic między rynkowymi cenami zakupu i sprzedaży lub też innych odchyleń cen lub parametrów cenowych, w tym w szczególności stóp procentowych i kursów walutowych. Sprzedaż transakcji z księgi handlowej nie jest prowadzona w celu utrzymania płynności. Zadaniem księgi handlowej jest zapewnienie klientom najwyższej jakości usług. W celu osiągnięcia tych zadań Bank oraz DM BOŚ S.A., w ramach obowiązujących limitów ryzyka, utrzymują otwarte pozycje.
Celem zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ jest utrzymywanie poszczególnych rodzajów ryzyka na przyjętym poziomie tolerancji i apetytu, pozwalającym na ochronę wartości kapitału akcjonariuszy, zachowanie bezpieczeństwa depozytów klientów oraz uzyskanie odpowiedniej efektywności działalności Grupy BOŚ, w tym
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 85
zapewnienie zdolności dostosowania działalności Grupy do zmieniających się warunków rynkowych, kompetencji i zaangażowania kadry kierowniczej oraz pracowniczej, jakości systemów informacji zarządczej.
Grupa BOŚ w 2022 roku systematycznie monitorowała sytuację gospodarcza i rynkową związaną z kryzysem geopolitycznym i analizowała jego wpływ na ryzyka finansowe, w tym ryzyko rynkowe i ryzyko płynności. Choć poziomy poszczególnych rodzajów ryzyka wzrosły w porównaniu z okresem sprzed kryzysu, to generalnie utrzymywały się w ramach przyjętych przez Grupę limitów.
W 2022 roku główne cele, zasady i organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej nie uległy zmianie. Poziom i profil ryzyka finansowego jest regularnie monitorowany w Banku w Departamencie Ryzyka Finansowego (departament II linii obrony) i w DM BOŚ S.A. w Wydziale ds. Zarządzania Ryzykiem oraz raportowany: Radzie Nadzorczej Banku, Radzie Nadzorczej DM BOŚ S.A., Komitetowi ds. Ryzyka (przy Radzie Nadzorczej), Zarządowi Banku, Zarządowi DM BOŚ S.A., Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami (Komitetowi ZAP) oraz Komitetowi ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (KZAP ds. PiRR).
6.2.1.Ryzyko płynności
Celem Grupy BOŚ w zakresie zarządzania płynnością jest utrzymanie zdolności do finansowania aktywów i terminowego regulowania zobowiązań, a także utrzymanie zrównoważonej struktury aktywów i pasywów, zapewniającej bezpieczny profil płynności w poszczególnych pasmach czasowych, w podziale na płynność w złotych polskich oraz głównych walutach obcych, a przede wszystkim – dla całkowitej pozycji płynności.
Strategia i procesy w zarządzaniu ryzykiem płynności są dopasowane do profilu i skali działalności Banku. Strategię zarządzania ryzykiem płynności określa zatwierdzana przez Radę Nadzorczą Strategia Płynnościowa BOŚ S.A. Strategia określa apetyt Banku na to ryzyko, wyznacza główne kierunki oraz cele ilościowe dla wybranych wielkości i jest integralnym elementem Strategii rozwoju Banku. Tolerancja na ryzyko płynności, dostosowana do przyjętego apetytu, została określona w zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą Polityce w zakresie zarządzania płynnością poprzez obowiązujący w Banku system wewnętrznych limitów i wartości ostrzegawczych.
Struktura i organizacja funkcji zarządzania ryzykiem płynności obejmuje wszystkie szczeble struktury organizacyjnej Banku i działa w ramach funkcjonujących w Banku trzech linii obrony. Szczególną rolę w procesie zarządzania ryzykiem płynności pełni Zarząd Banku oraz Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami (wspomagany przez Komitet ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego).
Płynność w Banku rozpatrywana jest w następującym horyzoncie czasowym:
1. płynność śróddzienna – w ciągu dnia,
2. płynność bieżąca – w okresie do 7 dni,
3. płynność krótkoterminowa – w okresie do 1 miesiąca,
4. płynność średnioterminowa – w okresie powyżej 1 miesiąca do 12 miesięcy,
5. płynność długoterminowa – w okresie powyżej 12 miesięcy.
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności śróddziennej, bieżącej i krótkoterminowej Bank wykorzystuje następujące miary i narzędzia:
1. poziom płynności śróddziennej – odzwierciedla niezbędny do utrzymania poziom środków na rachunku w NBP, pozwalający na regulowanie zobowiązań Banku w trakcie dnia, w sytuacji normalnej i skrajnej,
2. aktywa płynne (nadwyżka płynności) – stanowiące bufor dla oczekiwanych i nieoczekiwanych wypływów w horyzoncie 30 dni,
3. zapas płynności – który mierzy poziom aktywów płynnych, pomniejszonych o oczekiwane oraz nieoczekiwane wypływy, wyznaczone w terminie 30 dni,
4. wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR),
5. ocenę stabilności bazy depozytowej,
6. lukę płynności krótkoterminowej (dla PLN, EUR, CHF i USD) – pokazującą poziom niedopasowania w strukturach finansowania w walutach obcych; luka ta przede wszystkim obejmuje przepływy z transakcji na rynku hurtowym oraz z transakcji pochodnych,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 86
7. testy warunków skrajnych (pozwalające m.in. na weryfikację możliwości utrzymania płynności w zdefiniowanym w Banku horyzoncie czasowym w poszczególnych scenariuszach).
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności średnio– i długoterminowego Bank wyznacza i monitoruje:
1. lukę płynności kontraktową oraz urealnioną (która jest uzupełniana o systematycznie przeprowadzane analizy: stabilności bazy depozytowej, koncentracji bazy depozytowej, wielkości przedpłat kredytów oraz poziomu zrywalności depozytów),
2. wskaźniki pokrycia aktywów długoterminowych pasywami długoterminowymi,
3. wskaźnik pokrycia kredytów służących finansowaniu długoterminowych potrzeb klientów najbardziej stabilnymi źródłami finansowania (LKD),
4. wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR),
5. prognozę LCR, NSFR oraz aktywów płynnych.
W celu oceny skuteczności procesu zarządzania ryzykiem płynności, dla większości z powyższych miar ustalane są limity lub wartości ostrzegawcze w ramach zestawu wewnętrznych limitów ryzyka płynności, których struktura ma charakter hierarchiczny (tzn. ustalane są na poziomie Rady Nadzorczej, Zarządu Banku oraz Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami). Obowiązujące limity i wartości ostrzegawcze podlegają systematycznym przeglądom, tak aby pozwalały na skuteczne monitorowanie płynności. Limity i wartości ostrzegawcze określają ramy dla tolerancji Banku w zakresie płynności i są zgodne z przyjętym przez Bank apetytem na to ryzyko. Kształtowanie odpowiedniego profilu ryzyka płynności wspierane jest poprzez uwzględnienie kosztu płynności w ramach obowiązującego w Banku systemu cen transferowych.
Stosowane przez Bank miary i narzędzia podlegają cyklicznym przeglądom i są systematycznie aktualizowane, co służy lepszemu odwzorowaniu profilu płynności. Proces monitorowania płynności i ryzyka płynności w Banku jest wspierany przez dedykowane systemy informatyczne (w szczególności w zakresie generowania kontraktowej i urealnionej luki płynności, raportowania nadzorczych miar płynności i limitów wewnętrznych oraz przygotowywania sprawozdawczości obowiązkowej). Bank przynajmniej raz do roku opracowuje przegląd procesu oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2016/10 dotyczącymi informacji na temat ICAAP oraz ILAAP gromadzonych do celów procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP).
Raporty dotyczące ryzyka płynności prezentowane są wszystkim jednostkom Banku biorącym udział w procesie zarządzania tym ryzykiem. Wyniki analizy ryzyka płynności, stopień utylizacji norm nadzorczych oraz wewnętrznych limitów oraz wyniki testów warunków skrajnych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), Zarządu Banku i Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (w cyklach miesięcznych) oraz dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej (w cyklach kwartalnych). Raporty wchodzą w skład Systemu informacji zarządczej, którego celem jest wspomaganie zarządzania Bankiem, usprawnienie realizacji jego zadań oraz zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności funkcjonowania.
Ogólny profil ryzyka płynności
Podstawowym źródłem finansowania Banku pozostaje systematycznie budowana i zdywersyfikowana baza depozytowa z udziałem stabilnych depozytów od klientów indywidualnych oraz depozytów klientów korporacyjnych i sektora publicznego, których uzupełnienie stanowią m.in. otrzymane pożyczki od międzynarodowych instytucji finansowych (które dodatkowo, wraz z długoterminowymi dwustronnymi umowami zamiany płatności odsetkowych zabezpieczonymi dłużnymi papierami wartościowymi oraz transakcjami FX Swap, stanowią źródło finansowania płynności w walutach obcych). W Banku na bieżąco monitorowane jest ryzyko koncentracji bazy depozytowej. Wewnętrzne miary płynności uwzględniają dodatkowy narzut na środki stabilne z tytułu koncentracji, wyliczany w oparciu o salda depozytów dla dużych depozytów oraz depozytów dużych klientów (zaklasyfikowanych zgodnie z definicjami funkcjonującymi w Banku), wyliczany jest przy kalkulacji miar płynności.
Posiadane przez Bank aktywa płynne (nadwyżka płynności), utrzymywane są przede wszystkim w postaci charakteryzujących się wysoką płynnością bonów pieniężnych NBP (według stanu na 31 grudnia 2022 roku stanowiących 57% portfela płynnych nieobciążonych papierów wartościowych) oraz obligacji (według stanu na 31 grudnia 2022 roku - 41%), charakteryzujących się niskim ryzykiem szczególnym. Portfel tych papierów jest
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 87
uzupełniony gotówką oraz środkami utrzymywanymi w NBP (ponad zadeklarowany poziom rezerwy obowiązkowej) i na rachunkach nostro w innych bankach. Aktywa płynne według stanu na 31 grudnia 2022 roku wynosiły 7 888 mln zł. Aktywa płynne stanowią bufor dla zabezpieczenia płynności w ewentualnych sytuacjach kryzysowych, tj. istnieje możliwość ich zastawu, upłynnienia w ramach transakcji repo bądź sprzedaży w dowolnym momencie, bez istotnej utraty wartości. Możliwości sprzedaży aktywów płynnych (ryzyko płynności produktu) są systematycznie monitorowane. W analizach tych brane są pod uwagę przede wszystkim: wielkość emisji, obrót rynkowy oraz zmienność ceny kupna / sprzedaży.
Zgodnie z rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego i Narodowego Banku Polskiego, Bank ma możliwość korzystania z dodatkowych źródeł finansowania w postaci kredytu technicznego i lombardowego w NBP a także – w wyjątkowych sytuacjach – może ubiegać się o kredyt refinansowy w NBP.
W Banku wyznaczany jest kapitał wewnętrzny na ryzyko płynności, które uznawane jest za ryzyko stale istotne, zgodnie z obowiązującym procesem szacowania kapitału wewnętrznego. Kapitał ten szacowany jest w oparciu o koszt związany z przywróceniem nadzorczych i wewnętrznych miar oraz limitów płynności w warunkach zbudowanych scenariuszy testów warunków skrajnych.
Miary ryzyka płynności
Bank wyznacza nadzorcze miary płynności zgodnie z następującymi regulacjami: Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz Rozporządzeniem 2019/876 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (zmieniającym Rozporządzenie 575/2013) oraz rozporządzeniami delegowanymi i wykonawczymi odnoszącymi się do niego w zakresie płynności.
Do obecnie obowiązujących norm płynności krótkoterminowej zalicza się wymóg pokrycia wypływów netto – LCR (relacja aktywów płynnych do wypływów netto, tj. różnicy pomiędzy wypływami a wpływami, przez okres występowania warunków skrajnych, trwający 30 dni kalendarzowych). LCR obliczany jest dla wszystkich walut łącznie (w przeliczeniu na PLN) oraz osobno dla walut znaczących: PLN oraz EUR. W przypadku wskaźnika w EUR, Bank identyfikuje niedopasowanie walutowe, związane ze sposobem finansowania kredytów długoterminowych udzielonych w tej walucie.
Bank jest zobowiązany do utrzymywania wymogu dotyczącego stabilnego finansowania, od czerwca 2021 roku wymóg ten nazywany jest wymogiem w zakresie wskaźnika stabilnego finansowania netto - NSFR. Kalkulowany jest on jako stosunek kwoty dostępnego stabilnego finansowania instytucji do kwoty wymaganego stabilnego finansowania. Wskaźnik NSFR, tak jak w przypadku wskaźnika LCR, powinien być utrzymywany na poziomie co najmniej 100%.
Bank, zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/451 z dnia 17 grudnia 2020 roku w odniesieniu do sprawozdawczości dodatkowych wskaźników monitorowania płynności, opracowuje i przesyła do NBP raporty ALMM.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2017/01 w sprawie ujawniania wskaźnika pokrycia wypływów netto w uzupełnieniu do ujawniania informacji na temat zarządzania ryzykiem płynności na podstawie art. 435 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Bank prezentuje w Informacjach dotyczących Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A., informacje ilościowe oraz jakościowe na temat wskaźnika pokrycia wypływów netto, wskaźnik stabilnego finansowania netto oraz ryzyka płynności. Powyższe informacje ujawniane są zgodne z instrukcjami wskazanym przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego.
Bank przeprowadza również pogłębioną analizę płynności długoterminowej. Wyniki przeprowadzanych analiz są wykorzystywane do zarządzania płynnością Banku. Jednocześnie proces opracowywania krótko- i długoterminowych planów finansowych Banku zawiera ocenę płynności tak, aby zapewnić adekwatną strukturę finansowania i przestrzeganie nadzorczych miar płynności.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 88
W 2022 roku - nadzorcze miary płynności, tj. LCR oraz NSFR były wyznaczane codziennie (tj. w każdym dniu roboczym) i pozostawały na bezpiecznym poziomie, znacznie przewyższającym poziomy regulacyjne. Wg stanu na 31 grudnia 2022 roku normy te kształtowały się następująco:
Miara*
31-12-2022
31-12-2021
LCR
185%
141%
NSFR
157%
133%
*/Poziomy miar LCR i NSFR - Grupy Kapitałowej
Bank posiada zatwierdzony przez Zarząd Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, który określa potencjalne źródła pogorszenia / utraty płynności, zasady postępowania i kompetencje w sytuacjach awaryjnych. Ma on na celu oszacowanie horyzontu przetrwania oraz możliwości i kosztów przywrócenia stanu stabilnej płynności. Plan ten, oprócz analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych (której założenia są zgodne z przeprowadzanymi testami warunków skrajnych), zawiera także mierzalne i niemierzalne symptomy wyprzedzające sytuacje awaryjne, pozwalające na systematyczne monitorowanie źródeł powstawania sytuacji kryzysowych w zakresie płynności.
Analizy scenariuszowe płynności w sytuacjach awaryjnych oraz testy warunków skrajnych obejmują trzy rodzaje scenariuszy:
1. kryzys wewnętrzny - jego źródłem jest utrata zaufania do Banku przez uczestników rynku (tzw. „run na Bank”), zmniejszenie dostępności finansowania, zmaterializowanie się ryzyka koncentracji oraz obniżenie ratingu Banku,
2. kryzys zewnętrzny - zakłada materializację ryzyka walutowego, wzrost stóp procentowych, kryzys na rynkach finansowych i ewentualne efekty drugiej rundy,
3. kryzys mieszany – stanowi połączenie elementów zarówno kryzysu wewnętrznego jak i zewnętrznego.
Dokonywane stress testy pozwalają na identyfikację czynników, których materializacja może generować w Banku ryzyko płynności oraz opracowanie działań koniecznych do podjęcia, w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowych (np. związanych z. pandemia COVID-19, czy sytuacją geopolityczna na Ukrainie).
Bank, w ramach dokonywanych analiz, przeprowadza również analizę wrażliwości na poszczególne czynniki generujące ryzyko płynności oraz tzw. testy odwrócone. Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych jest systematycznie weryfikowany i aktualizowany, tak aby gwarantował operacyjne przygotowanie Banku do uruchomienia potencjalnych działań, możliwych do podjęcia w sytuacji zagrożenia płynności. Analiza scenariuszowa płynności w sytuacjach awaryjnych jest opracowywana w trybie półrocznym, a testy warunków skrajnych – w okresach miesięcznych. Założenia przyjmowane w testach warunków skrajnych są systematycznie weryfikowane, zgodnie z wnioskami wynikającymi z analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych. Wnioski z przeprowadzanych testów są uwzględniane w bieżącym zarządzaniu płynnością i ryzykiem płynności, a także są podstawą do budowania struktury aktywów i pasywów.
Bank, w opracowywanych analizach, uwzględnia również możliwość niekorzystnej zmiany kursów walut obcych, w szczególność CHF i EUR, potencjalnie powodujące zwiększenie potrzeb płynnościowych.
Zgodnie z podpisaną z kontrahentami dokumentacją Credit Support Annnex do umów ramowych (Credit Support Annex (CSA), Credit Support Annex for Variation Margin (CSA VM)) Bank, w przypadku niekorzystnych zmian rynkowych (m.in. kursów walutowych), zobowiązany jest do złożenia dodatkowych depozytów zabezpieczających, zgodnie w dokonaną wyceną. W przypadku korzystnych zmian - Bank otrzymuje dodatkowe zabezpieczenie od kontrahentów. Bank nie posiada w przedmiotowej dokumentacji postanowień zmieniających wysokość składanego zabezpieczenia ze względu na zmianę posiadanego ratingu. Oznacza to, iż obniżenie poziomu oceny zdolności kredytowej nie wpływa na wysokość i sposób wyliczenia depozytów zabezpieczających.
Wewnętrzne testy warunków skrajnych wykonane w 2022 roku, analogicznie jak w 2021 roku pokazują, że Bank posiada stabilną sytuację płynnościową, a posiadane aktywa płynne (nadwyżka płynności) pozwalają na przetrwanie założonych scenariuszy warunków skrajnych, w których Bank zakłada przeżycie w określonym horyzoncie czasowym.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 89
W 2022 roku, podobnie jak w 2021 roku, sytuacja płynnościowa BOŚ S.A. była systematycznie monitorowana i pozostawała na bezpiecznym poziomie.
W poniższych tabelach zaprezentowano urealnioną lukę płynności (wartości bilansowe):
31-12-2022
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
2,38
1,38
1,06
0,90
1,03
1,00
Aktywa razem
6 795 394
498 745
436 407
980 217
7 998 310
5 297 109
22 006 181
w tym należności od klientów
77 136
322 798
434 057
923 782
5 733 857
3 634 197
11 125 827
Pasywa razem
2 858 371
2 434 531
2 027 765
2 388 492
6 474 665
5 822 357
22 006 181
w tym zobowiązania wobec klientów
2 390 766
2 433 144
2 025 406
2 288 228
5 907 102
3 776 163
18 820 809
Luka
3 937 023
-1 935 786
-1 591 358
-1 408 275
1 523 645
-525 248
-
Luka skumulowana
3 937 023
2 001 237
409 879
-998 396
525 249
-
-
31-12-2021
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
2,70
1,61
1,22
1,02
0,99
1,00
Aktywa razem
5 672 794
478 383
787 264
1 324 919
6 056 890
5 909 310
20 229 559
w tym należności od klientów
122 110
325 285
608 460
1 267 123
4 654 215
4 522 273
11 499 466
Pasywa razem
2 101 812
1 717 094
1 850 119
2 462 523
6 366 661
5 731 350
20 229 559
w tym zobowiązania wobec klientów
1 590 766
1 633 144
1 757 680
2 288 228
5 907 102
3 830 943
17 007 863
Luka
3 570 982
-1 238 711
-1 062 855
-1 137 604
-309 771
177 960
-
Luka skumulowana
3 570 982
2 332 271
1 269 416
131 812
-177 959
-
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 90
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia brutto)
Zestawienie zapadalności instrumentów pochodnych według terminów umownych na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku zaprezentowano w poniższych tabelach (wartości niezdyskontowane):
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
1 023 115
84 389
49 255
61 138
283 037
1 500 934
FX forward
96 245
65 761
23 550
10 035
-
195 591
FX Spot
457 660
-
-
-
-
457 660
FX Swap
459 253
7 185
-
-
-
466 438
IRS
9 957
11 443
25 705
51 103
283 037
381 245
Wypływy, w tym:
1 024 936
81 031
45 229
47 727
232 732
1 431 655
FX forward
95 013
64 628
22 115
8 663
-
190 419
FX Spot
458 072
-
-
-
-
458 072
FX Swap
460 006
7 323
-
-
-
467 329
IRS
11 845
9 080
23 114
39 064
232 732
315 835
31-12-2021
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
375 771
330 891
167 460
119 354
214 252
1 207 728
FX forward
64 664
143 333
117 052
65 075
-
390 124
FX Spot
110 792
-
-
-
-
110 792
FX Swap
196 416
183 354
39 407
20 614
-
439 791
IRS
3 899
4 204
11 001
33 665
214 252
267 021
Wypływy, w tym:
378 732
342 619
166 304
114 084
181 899
1 183 638
FX forward
64 099
142 444
113 231
64 101
-
383 875
FX Spot
110 845
-
-
-
-
110 845
FX Swap
199 809
194 348
42 674
22 574
-
459 405
IRS
3 979
5 827
10 399
27 409
181 899
229 513
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 91
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia netto)
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
-
145
-
19 145
-
19 290
Kontrakty terminowe
-
145
-
-
-
145
CFD
-
-
-
19 145
-
19 145
Wypływy, w tym:
-
117
346
1 876
-
2 339
Kontrakty terminowe
-
117
346
176
-
639
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
1 700
-
1 700
31-12-2021
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
78
1 583
-
20 566
-
22 227
Kontrakty terminowe
78
1 583
-
44
-
1 705
CFD
-
-
-
20 522
-
20 522
Wypływy, w tym:
-
94
38
4 031
-
4 163
Kontrakty terminowe
-
94
38
-
-
132
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
4 031
-
4 031
6.2.2 . Ryzyko stopy procentowej
Ryzyko stopy procentowej jest rozumiane jako obecne lub przyszłe ryzyko spadku zarówno wartości dochodów, jak i wartości ekonomicznej Banku, wynikające z niekorzystnych zmian stóp procentowych, które wpływają na instrumenty wrażliwe na zmiany stóp procentowych, w związku z ryzykiem niedopasowania, ryzykiem bazowym oraz ryzykiem opcji. Ryzyko stopy procentowej jest przede wszystkim generowane w Banku, zarówno w księdze bankowej jak i handlowej.
Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej
Głównym celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej jest dążenie do stabilizacji i optymalizacji wyniku odsetkowego (WO), przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu zmian rynkowych stóp procentowych na wartość ekonomiczną kapitału własnego (WEK).
W tym celu Bank wykorzystuje dwa narzędzia: posiadany portfel inwestycyjny oraz transakcje pochodne, dokonywane w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Budowany w księdze bankowej portfel inwestycyjny powinien między innymi przyczyniać się do zabezpieczenia wyniku odsetkowego generowanego na kapitałach własnych Banku, jak również stabilnej części niewrażliwych na zmianę stopy procentowej osadów na rachunkach bieżących. Z drugiej strony portfel ten powoduje zmienność kapitału z aktualizacji wyceny.
Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej. Jej celem jest zabezpieczenie wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu, stanowiących część portfela obligacji w modelu HtC&S
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 92
i będących buforem płynnościowym Banku. Przeprowadzone transakcje zabezpieczające IRS ograniczają fluktuacje kapitału związane ze zmianami stóp procentowych.
Proces monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej jest wspierany przez dedykowany system informatyczny, za pomocą którego Bank w szczególności wyznacza/przeprowadza:
1. lukę przeszacowania (repricing gap), prezentującą wartości aktywów, pasywów i pozycji bilansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych w okresach zapadalności/ wymagalności bądź przeszacowania,
2. symulację wyniku odsetkowego – analizę dynamiczną, odzwierciedlającą projekcję WO w zadanych przedziałach czasowych, w oparciu o przyjęte scenariusze rozwoju Banku, jak również założenia odnośnie kształtowania się czynników rynkowych,
3. symulację wartości bieżącej (net present value, NPV), prezentującą wartości zdyskontowane, według zadanych parametrów rynkowych, wszystkich przepływów pieniężnych; w oparciu o analizy NPV wyznaczana jest miara WEK,
4. szoki cenowe pod analizę ryzyka bazowego, których celem jest oszacowanie wpływu na wynik odsetkowy zróżnicowanej zmiany oprocentowania produktów, których oprocentowanie oparte jest o różne stawki bazowe,
5. analizę nierównoległego ryzyka niedopasowania, której celem jest oszacowanie wpływu na wartość ekonomiczną kapitału własnego nierównoległych zmian kształtu krzywej dochodowości,
6. analizę ryzyka opcji klienta, której celem jest oszacowanie wpływu na wynik finansowy Banku, realizowanych przez klientów opcji wbudowanych w produkty odsetkowe,
7. testy warunków skrajnych, w tym testy odwrócone oraz Supervisory Outlier Test – celem jest określenie, jak skrajne zmiany czynników rynkowych wpływają na wynik odsetkowy i wartość ekonomiczną kapitału własnego,
8. poziom kapitału wewnętrznego na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej
W celu kontroli ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej Bank stosuje dwie miary: wrażliwość wyniku odsetkowego (WO) na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b. (do 19 grudnia 2022 roku do celów zarządczych był uwzględniany szok +/-100p.b.) oraz wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK) na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b.. Pomiar ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej dokonywany jest w oparciu o charakterystykę produktów (harmonogramy przepływów kapitałowych, przeszacowania stóp procentowych, wbudowane opcje), wynikającą z umów podpisanych z kontrahentami. Dla produktów o charakterze bieżącym, dla których klient posiada swobodę w kształtowaniu m.in. harmonogramu spłaty czy dysponowania środkami, Bank buduje tzw. portfele replikacyjne, które odzwierciedlają ekonomiczne terminy przepływów kapitałowych. W ramach stosowanych portfeli replikacyjnych średni termin zapadalności depozytów o nieustalonym terminie zapadalności wynosi 6 miesięcy, maksymalny zaś 12 miesięcy. Ponadto, Bank uwzględnia zachowania behawioralne klientów takie jak: poziomy wcześniejszych spłat kredytów czy poziomy zerwań depozytów, których sposób szacowania zdefiniowano w regulacjach wewnętrznych Banku. Przyjęte założenia zgodne są z Wytycznymi EBA /GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego.
W poniższej tabeli przedstawione zostało porównanie wartości miar WO i WEK pomiędzy 31 grudnia 2022 roku oraz 31 grudnia 2021 roku:
ΔWO
ΔWEK
Data
-100 p.b.
+100 p.b.
-200 p.b.
+200 p.b.
-200 p.b.
+200 p.b.
31-12-2022
-30 759
31 822
-78 285
64 606
118 472
-112 632
31-12-2021
-68 395
41 247
-149 283
79 509
84 372
-102 232
Zmiana 1
37 636
-9 425
70 998
-14 903
34 100
-10 400
1 w związku ze zmianą wielkości szoku stóp procentowych dla miary wrażliwości WO 19 grudnia 2022 r., obowiązujące miary na poszczególne daty zostały w tabeli podkreślone.
W 2022 roku zarówno miara WO, jak i WEK znajdowały się w ramach limitów/wartości ostrzegawczych, zgodnych z przyjętymi przez Radę Nadzorczą apetytem i tolerancją na ryzyko. Zmiany wartości powyższych miar cechują się pewną cyklicznością, co związane jest z regularnym przybliżaniem się terminu przeszacowania pozycji o zmiennym oprocentowaniu oraz zapadalności/wymagalności pozycji, których oprocentowanie jest stałe. W 2022 roku
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 93
wrażliwość wyniku odsetkowego na obniżenie się rynkowych stóp procentowych znacznie zmniejszyła się, co było spowodowane m.in. kontynuacją zacieśniania polityki monetarnej przez Radę Polityki Pieniężnej oraz decyzjami Banku dotyczącymi podwyższenia oprocentowania lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych. Asymetryczny wpływ zmian stóp procentowych na WO w scenariuszach spadku i wzrostu stóp procentowych wynika z charakterystyki oprocentowania poszczególnych pozycji wrażliwych na zmiany stóp procentowych, w tym m.in. ograniczenia spadku oprocentowania poszczególnych źródeł finansowania do poziomu 0%, w warunkach badanej zmiany rynkowych stóp procentowych (tj. o -200 p.b.). Wpływ niniejszego efektu, w związku ze wzrostem stóp rynkowych w 2022 roku, zaczął maleć w ubiegłym roku. Wzrost wrażliwości WEK na wzrost stóp procentowych wynikał m.in. ze wzrostu wyceny transakcji IRS.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego Bank zobligowany jest do przeprowadzania nadzorczego testu wartości odstających (Supervisory Outlier Test, SOT).
Wyniki nadzorczego testu wartości odstających (SOT) dla 6 standardowych scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej, określonych w Wytycznych, przedstawione zostały w poniższej tabeli:
ΔWEK w danym scenariuszu SOT
Data
równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych w górę
równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych w dół
wystromienie krzywej 1
wypłaszczenie krzywej 2
wzrost szoku dla stóp krótkoterm. 3
spadek szoku dla stóp krótkoterm. 3
31-12-2022
-98 900
51 697
21 499
-64 830
-94 513
37 161
31-12-2021
-81 118
21 719
5 598
-64 604
-89 159
5 843
Zmiana
-17 782
29 978
15 901
-226
-5 354
31 318
1 gwałtowniejszy szok (spadek stóp krótkoterminowych i wzrost stóp długoterminowych),
2 bardziej umiarkowany szok (wzrost stóp krótkoterminowych i spadek stóp długoterminowych),
3 szok stóp procentowych w krótkim okresie wygasza się w dłuższych tenorach.
Wyniki przeprowadzonej analizy SOT wskazują, że według danych na koniec 2022 roku, Bank najbardziej narażony jest na spadek wartości ekonomicznej kapitału (WEK) w scenariuszu równoległego przesunięcia krzywej stóp procentowych w górę (Parallel Up). Jest to zmiana względem poprzedniego roku – na koniec grudnia 2021 roku najbardziej dotkliwym scenariuszem był wzrost szoku dla stóp krótkoterminowych (Short Up). Wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału własnego Banku w dwóch najbardziej dotkliwych scenariuszach (tj. Short Up i Parallel Up) zwiększyła się względem danych z 2021 roku. We wszystkich scenariuszach poziom wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału znajduje się wyraźnie poniżej nadzorczych wartości ostrzegawczych i limitów, co świadczy o niskim narażeniu na ryzyko zmian stóp procentowych.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. W księdze bankowej badany jest wpływ podanych scenariuszy na następujące elementy:
1. wrażliwość wyniku odsetkowego (WO):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±100/200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
2. wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 94
3. wrażliwość kapitału z aktualizacji wyceny w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.],
4. wrażliwość wartości bieżącej portfela obligacji w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.] – w podziale na emitenta (SP&NBP (bez FVH), korporacje, samorządy) oraz w podziale na portfele (H2C&S (bez FVH), H2C)
Ponadto w Banku przeprowadzane są testy odwrócone:
1. dla miary WEK – testy w zakresie wpływu zmian czynników rynkowych, których celem jest pokazanie sytuacji, kiedy wrażliwość WEK spadnie poniżej 20% funduszy własnych,
2. dla miary WO:
• testy, których celem jest pokazanie, kiedy wrażliwość WO spadnie poniżej poziomu apetytu,
• testy, których celem jest wskazanie obszarów podatności na zagrożenia wynikające ze strategii w zakresie zabezpieczania i zarządzania ryzykiem oraz reakcji behawioralnych klientów.
Wyniki analizy testów warunków skrajnych wg stanu na 31 grudnia 2022 roku pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonym zaangażowaniu Banku w instrumenty wrażliwe na ryzyko stopy procentowej, ryzyko działalności w portfelu bankowym utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Z uwagi na charakter działalności Banku oraz strukturę portfela papierów wartościowych, ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej jest stale istotne. Bank, w ramach procesu ICAAP, szacuje kapitał wewnętrzny na to ryzyko. Zgodnie z regulacjami nadzorczymi i wewnętrznymi, kapitał wewnętrzny na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej odnosi się zarówno do potencjalnych zmian wartości ekonomicznej kapitału jak i wyniku odsetkowego na skutek niekorzystnej zmiany stóp procentowych i jest dostosowany do struktury i charakteru działalności Banku.
Bank, w celu zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej 10-letnich obligacji BGK (wyemitowanych na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, gwarantowanych przez Skarb Państwa) o wartości nominalnej 150 mln zł, o stałym oprocentowaniu w modelu biznesowym HtC&S, od lipca 2020 roku stosuje opcję wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy (opcję FVPL). Zawarte w tym celu transakcje zabezpieczające IRS pozwalają na zamianę odsetek od nabytych obligacji naliczanych wg stałej stopy oprocentowania na odsetki naliczane wg formuły WIBOR 6M plus marża, co zabezpiecza Bank przed negatywnym wynikiem w przypadku wzrostu rynkowych stóp procentowych.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP i Zarządu Banku (w cyklach miesięcznych) oraz dla Komitetu ds. Ryzyka i Rady Nadzorczej Banku (w cyklach kwartalnych).
Ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej
Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze handlowej jest uzyskanie w tym obszarze działalności, zakładanego w planie finansowym wyniku finansowego, przy akceptowalnej ekspozycji Banku na przedmiotowe ryzyko oraz minimalizacja jego negatywnych skutków z tytułu posiadanych w księdze handlowej instrumentów wrażliwych na zmiany stóp procentowych.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej
W BOŚ S.A., w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, wykorzystuje się:
1. model wartości zagrożonej (model VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność stóp procentowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. BPV (tzn. wrażliwość papierów wartościowych i instrumentów pochodnych generujących ryzyko stopy procentowej przy zmianie stóp procentowych o 1 p.b.),
3. system limitów,
4. testy warunków skrajnych.
W 2022 roku nie doszło do istotnych zmian w technikach pomiaru ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 95
Wartość VaR stopy procentowej w księdze handlowej oraz wpływ scenariusza stress testowego - równoległego przesunięcia krzywych dochodowości IRS i BOND o ±200 p.b. w dół na wynik Banku w okresach rocznych, kształtowała się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną, średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Testy warunków skrajnych ±200 p.b.
Data
średnia
max
Min
na datę *
na datę
31-12-2022
551
1 093
128
574
-1 041
31-12-2021
249
822
49
373
-1 018
*od dnia 30-12-2022 r. obowiązuje limit na VaR 1-dniowy, w celach porównawczych przeskalowano VaR 1-D na VaR 10-D
W celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej Bank, raz na miesiąc, przeprowadza analizę back-testing, kalkulowaną poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR, z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku, wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
System limitów w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy, od dnia 30 grudnia 2022 obowiązuje limit na VaR 1-dniowy;
2. limit BPV dla instrumentów generujących ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej, obowiązujący zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia, osobno dla pozycji w papierach dłużnych i dla IRS oraz łącznie dla tych instrumentów,
3. limity maksymalnej, dwudniowej i ciągnionej miesięcznej straty na aktywach w portfelu handlowym.
Kalkulowanie i monitorowanie poziomu wykorzystania poszczególnych limitów jest przeprowadzane wg stanu na każdy dzień roboczy, a w odniesieniu do limitów BPV – również w ciągu dnia oraz systematycznie raportowane kadrze zarządzającej.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka.
W księdze handlowej badany jest wpływ skrajnie niekorzystnych zmian poziomu rynkowych stóp procentowych na wynik Banku oraz zmienności stóp procentowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami stóp procentowych na poziom VaR zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność stóp procentowych wywołanych m.in. kryzysem geopolitycznym.
W celu przeprowadzenia analizy wpływu warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych (w tym grube ogony oraz spread),
• wygięcie krzywych stóp procentowych,
• zmiana nachylenia krzywych stóp procentowych,
2. parametryczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych,
• wzrost zmienności stóp procentowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji stóp procentowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki tej analizy pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji Banku w instrumentach wrażliwych na ryzyko stopy procentowej, działalność zarówno w portfelu bankowym jak i handlowym Banku utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej oraz w księdze handlowej: w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 96
i Komitetu ZAP oraz – w cyklach kwartalnych – dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka (wraz z wynikami przeprowadzonych testów warunków skrajnych). Dodatkowo wyniki analizy w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku oraz Komitetu ZAP.
Ośmiokrotne podwyżki stóp procentowych przez RPP łącznie o 5 p.p związane m.in. z kryzysem geopolitycznym nie podwyższyły istotnie poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej. Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej były na bieżąco monitorowane.
Pochodne instrumenty finansowe
Poniższe tabele zawierają dekompozycję instrumentów pochodnych na instrumenty bazowe – w celu przedstawienia ich wartości na zmiany stóp procentowych (wartości nominalne):
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
96 245
65 761
23 550
10 035
-
195 591
FX Spot
457 660
-
-
-
-
457 660
FX Swap
459 253
7 185
-
-
-
466 438
IRS
655 348
618 430
556 774
188 467
1 204 003
3 223 022
Kontrakty terminowe
-
12 699
-
-
-
12 699
CFD
-
-
-
308 894
-
308 894
Aktywa razem
1 668 506
704 075
580 324
507 396
1 204 003
4 664 304
Pasywa
FX forward
95 013
64 628
22 115
8 663
-
190 419
FX Spot
458 072
-
-
-
-
458 072
FX Swap
460 006
7 323
-
-
-
467 329
IRS
499 055
561 814
313 157
219 301
1 629 695
3 223 022
Kontrakty terminowe
-
21 270
3 579
7 732
-
32 581
CFD
-
-
-
349 633
-
349 633
Pasywa razem
1 512 146
655 035
338 851
585 329
1 629 695
4 721 056
Razem
156 360
49 040
241 473
-77 933
-425 692
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 97
31-12-2021
1M
1–3 M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
64 664
143 333
117 052
65 075
-
390 124
FX Spot
110 792
-
-
-
-
110 792
FX Swap
196 416
183 354
39 407
20 614
-
439 791
IRS
663 001
993 175
733 633
268 278
1 314 314
3 972 401
Kontrakty terminowe
1 230
24 954
10
1 511
-
27 705
CFD
-
-
-
360 994
-
360 994
Aktywa razem
1 036 103
1 344 816
890 102
716 472
1 314 314
5 301 807
Pasywa
FX forward
64 099
142 444
113 231
64 101
-
383 875
FX Spot
110 845
-
-
-
-
110 845
FX Swap
199 809
194 348
42 674
22 574
-
459 405
IRS
410 000
833 619
755 570
215 329
1 757 882
3 972 400
Kontrakty terminowe
916
38 482
4 082
50
-
43 530
CFD
-
-
-
449 781
-
449 781
Pasywa razem
785 669
1 208 893
915 557
751 835
1 757 882
5 419 836
Razem
250 434
135 923
-25 455
-35 363
-443 568
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 98
6.2.3. Ryzyko walutowe
Ryzyko walutowe rozumiane jest jako ryzyko strat Grupy BOŚ wynikających ze zmian kursów walutowych. Ryzyko to jest generowane w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (przede wszystkim w księdze handlowej).
Celem Banku w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym w księdze bankowej jest nieutrzymywanie otwartych indywidualnych pozycji. Ekspozycje walutowe, wynikające z działalności prowadzonej w ramach księgi bankowej, są systematycznie transferowane do księgi handlowej tego samego dnia lub najpóźniej – następnego dnia roboczego.
Głównymi pozycjami walutowymi Banku są pozycje w PLN, USD, EUR i CHF.
Ryzyko walutowe w portfelu niehandlowym w DM BOŚ S.A. wynika z deponowania przez DM BOŚ S.A. środków pieniężnych w walutach obcych na rachunkach zagranicznych brokerów, którzy dokonują na zlecenie klientów DM BOŚ S.A. transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych na giełdach zagranicznych. DM BOŚ S.A. posiada otwarte pozycje walutowe w USD i EUR w portfelu niehandlowym, a ryzyko walutowe w tym portfelu jest zarządzane w ramach limitu całkowitej pozycji walutowej dla księgi handlowej i niehandlowej łącznie.
Pozycja walutowa wynikająca z działalności Banku w księdze bankowej, która nie została przetransferowana w danym dniu na księgę handlową, podlega kontroli za pomocą limitów otwartych pozycji walutowych w księdze bankowej na koniec dnia.
Ryzyko walutowe w księdze handlowej jest generowane zarówno w Banku, jak i w DM BOŚ S.A. Ryzyko walutowe w księdze handlowej dotyczyło przede wszystkim DM BOŚ S.A., w mniejszym stopniu Banku. Otwarte pozycje walutowe w księdze handlowej DM BOŚ S.A. wynikają ze świadczenia usług na rzecz klientów w zakresie obrotu instrumentami pochodnymi oraz z wykonywania czynności usługowych na rynku regulowanym.
W Grupie BOŚ istnieje uspójniony system zarządzania ryzykiem walutowym, liczony odrębnie dla Banku i DM BOŚ S.A.
Miary ryzyka walutowego
Dla monitorowania ryzyka walutowego na otwartych pozycjach walutowych w księdze handlowej (bilansowych i pozabilansowych) w Banku, podobnie jak w przypadku ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, stosuje się:
1. model wartości zagrożonej (VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność kursów walutowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. system limitów,
3. analizy testów warunków skrajnych.
Wartość VaR walutowego w księdze handlowej Banku i Grupy BOŚ oraz wpływ scenariusza stress testowego – spadek kursów wszystkich walut w stosunku do PLN o 30% na wynik Grupy BOŚ w okresach rocznych kształtowały się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną i średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Bank
DM BOŚ
Grupa BOŚ
Testy warunków skrajnych Grupy BOŚ wzrost/spadek kursów walutowych o 30%
Data
średnia
max
min
na datę *
na datę
na datę
na datę
31-12-2022
341
1 357
12
655
5 697
6 201
-1 569
31-12-2021
276
1 700
16
560
2 049
1 843
-1 937
*od dnia 30-12-2022 r. obowiązuje limit na VaR 1-dniowy, w celach porównawczych przeskalowano VaR 1-D na VaR 10-D
Grupa BOŚ, w celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej, raz w miesiącu, przeprowadza analizy back-testing, poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 99
są prezentowane w raportach zarządczych.System limitów w zakresie ryzyka walutowego w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy, od dnia 30 grudnia 2022 obowiązuje limit na VaR 1-dniowy;
2. limity kwotowe na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut, obowiązujące zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia,
3. limity straty dziennej i ciągnionej miesięcznej z tytułu transakcji wymiany walut.
Kontrola wykorzystania ww. limitów przeprowadzana jest każdego dnia roboczego, a w odniesieniu do limitów na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut Banku – również w ciągu dnia. W ciągu dnia w Banku, w ramach limitów kwotowych na pozycje walutowe, monitorowane są również limity dodatkowe na obsługę transakcji klientowskich. Informacje o poziomie wykorzystania poszczególnych limitów są systematycznie raportowane kierownictwu Banku.
Przeprowadzone analizy wskazują, że w badanym okresie ryzyko walutowe w Grupie BOŚ kształtowało się na umiarkowanym poziomie.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka walutowego w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. Badany jest przede wszystkim wpływ skrajnie niekorzystnych zmian kursów walutowych w stosunku do PLN i kursów krzyżowych par walutowych EUR/USD i EUR/CHF na wynik z pozycji wymiany oraz zmian zmienności kursów walutowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami kursów walutowych na poziom VaR, zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność kursów walutowych wywołanych m.in. kryzysem geopolitycznym.
W celu przeprowadzenia analizy testów warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• historyczny wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN (w tym grube ogony),
• wzrost/spadek kursów krzyżowego EUR/CHF oraz EUR/USD,
2. parametryczne:
• wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN o 30%,
• wzrost zmienności kursów walutowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji kursów walutowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki analizy stress-testing pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji, działalność Banku w zakresie ryzyka walutowego utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki analizy ryzyka walutowego w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku i Komitetu ZAP, w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych – w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz w cyklach kwartalnych - dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka.
Zmienność kursów walutowych związana z m.in. z kryzysem geopolitycznym nie podwyższyła istotnie poziomu ryzyka walutowego. Miary ryzyka walutowego były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez Bank limitów.
Zestawienie otwartych pozycji walutowych na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku zaprezentowano w poniższych tabelach.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 100
Ryzyko walutowe (wartości bilansowe netto)
31-12-2022
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
483 793
91 241
519
218
104
575 875
Należności od innych banków
14 722
11 639
209 664
1 296
5 510
242 831
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
244 060
2 397
16 199
-
603
263 259
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
-
-
-
-
16 602
dłużne papiery wartościowe
20 643
-
-
-
-
20 643
instrumenty pochodne
206 815
2 397
16 199
-
603
226 014
Pochodne instrumenty zabezpieczające
30 562
-
-
-
-
30 562
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
9 007 943
148
27
0
0
9 008 118
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 290
148
27
-
-
85 465
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 915 813
-
-
-
-
6 915 813
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 900 215
-
-
-
-
1 900 215
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
106 625
-
-
-
-
106 625
Należności od klientów
8 684 003
1 874 356
195 264
372 203
1
11 125 827
Inne aktywa*\
747 752
4 448
4 488
1 812
1 209
759 709
Aktywa razem
19 212 834
1 984 229
426 161
375 529
7 427
22 006 181
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
309 593
418 202
37 586
89 496
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
42 646
1 902
-
96 595
-
141 143
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
150 976
475
1 444
-
82
152 977
Zobowiązania wobec klientów
16 243 977
1 865 720
611 453
51 681
47 978
18 820 809
Zobowiązania podporządkowane
345 035
-
-
-
-
345 035
Rezerwy
46 994
2 151
7 632
18 681
-
165 458
Pozostałe zobowiązania
405 370
8 971
2 072
5
203
416 621
Zobowiązania razem
17 234 998
1 879 219
622 601
256 962
48 263
20 042 043
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
319 208
394 653
177 436
55 372
Pozycja bilansowa
105 010
-196 440
118 567
-40 836
Pozycja pozabilansowa
-9 615
23 549
-139 760
34 124
Otwarta pozycja walutowa Grupy
95 395
-172 890
-21 193
-6 712
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 101
31-12-2021
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
322 966
36 976
1 176
267
196
361 581
Należności od innych banków
14 571
29 204
295 736
6 248
54 988
400 747
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
134 772
2 701
17 700
-
532
155 705
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
-
-
-
-
13 308
dłużne papiery wartościowe
5 321
-
-
-
-
5 321
instrumenty pochodne
116 143
2 701
17 700
-
532
137 076
Pochodne instrumenty zabezpieczające
9 121
-
-
-
-
9 121
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
7 108 759
146
26
-
-
7 108 931
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 311
146
26
-
-
85 483
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 311 853
-
-
-
-
5 311 853
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 582 366
-
-
-
-
1 582 366
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
129 229
-
-
-
-
129 229
Należności od klientów
9 353 758
1 589 247
138 307
418 151
3
11 499 466
Inne aktywa*\
670 788
2 001
18 724
837
1 658
694 008
Aktywa razem
17 614 735
1 660 275
471 669
425 503
57 377
20 229 559
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
271 594
178 455
65 566
8 344
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
11 388
275 826
-
133 175
-
420 389
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
94 135
398
4 882
-
244
99 659
Zobowiązania wobec klientów
15 019 892
1 322 977
560 508
53 132
51 354
17 007 863
Zobowiązania podporządkowane
369 107
-
-
-
-
369 107
Rezerwy
40 232
36 613
5 172
12 605
-
94 622
Pozostałe zobowiązania
347 218
21 485
3 111
-
310
372 124
Zobowiązania razem
15 881 972
1 657 299
573 673
198 912
51 908
18 363 764
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
274 185
86 264
293 594
49 324
Pozycja bilansowa
2 976
-102 004
226 591
5 469
Pozycja pozabilansowa
-2 591
92 191
-228 028
-40 980
Otwarta pozycja walutowa Grupy
385
-9 813
-1 437
-35 511
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 102
Walutowa pozycja pozabilansowa wynika przede wszystkim z zawartych transakcji FX Swap, które są stosowane przez Bank do pokrycia niedopasowania płynnościowego w walutach obcych.
6.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe
Pozostałe ryzyka rynkowe to ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. Ryzyka te wynikają z wpływu zmian cen instrumentów kapitałowych i towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych na ryzyko utraty wartości aktywów, wzrostu poziomu zobowiązań lub zmiany wyniku finansowego.
Ryzyka te występują głównie w działalności DM BOŚ S.A. w księdze handlowej.
Transakcje na instrumentach kapitałowych realizowane na rachunek własny DM BOŚ S.A. dotyczą działalności DM BOŚ S.A. jako animatora rynku i w przeważającej większości przypadków są zamykane na koniec dnia. Istotne zaangażowanie w instrumenty kapitałowe występuje jedynie w przypadku otwieranych przez DM BOŚ S.A. transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), w tym w ramach krótkiej sprzedaży. Transakcje zabezpieczone (arbitrażowe) polegają na wykorzystaniu tymczasowej nierównowagi cen pomiędzy dwoma rynkami (np. pomiędzy cenami pochodnych instrumentów finansowych oraz cenami instrumentów bazowych). Ryzyko to jest ograniczane poprzez całkowite limity zaangażowania, zarówno w odniesieniu do transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), jak i niezabezpieczonych. Monitoring tych limitów dokonywany jest w trybie dziennym. Ponadto, DM BOŚ S.A. dokonywał transakcji (w ramach pełnienia funkcji animatora) na certyfikatach inwestycyjnych. W ich wyniku DM BOŚ S.A. odnotowywał ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, a ryzyko wyniku finansowego wynikające z zajmowania tych pozycji było mitygowane poprzez zajmowanie przeciwstawnych pozycji w kontraktach terminowych na indeksy giełdowe.
Ryzyko cen towarów występuje głównie w ramach działalności na pozagiełdowym rynku OTC, dla transakcji zawieranych z klientami DM BOŚ S.A. i transakcji zabezpieczających dokonywanych w Saxo Bank A/S, X- Trade Brokers Dom Maklerski S.A. lub Interactive Brokers Central Europe Zrt.
Zmienność cen instrumentów kapitałowych i cen towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych związana m.in. z kryzysem geopolitycznym nie podwyższyła istotnie poziomu pozostałych ryzyk rynkowych. Miary tych ryzyk były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez DM limitów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 103
6.3. Zarządzanie kapitałem
Grupa zdecydowała, na potrzeby adekwatności kapitałowej, o stosowaniu rozwiązań przejściowych, w trakcie trwania okresu przejściowego, dotyczących złagodzenia wpływu wdrożenia MSSF 9 na fundusze własne w oparciu o artykuł 1 ust. 9 Rozporządzenia (UE) 2017/2395 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2017 roku (Rozporządzenie) zmieniającego Rozporządzenie (UE) nr 575/2013. Dodatkowo postanowiono niestosować ust. 4 z art. 1 Rozporządzenia (UE) 2017/2395.
Uwzględniając wpływ wdrożenia MSSF 9 zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych, jak i bez nich Grupa spełnia obowiązujące normy kapitałowe na dzień 31 grudnia 2022 roku.
W związku z podjęciem decyzji o zastosowaniu przepisów przejściowych z dniem 01 lutego 2018 roku Grupa dokonuje ujawnień funduszy własnych, współczynników kapitałowych, jak również wskaźnika dźwigni, zarówno z zastosowaniem, jak i bez zastosowania rozwiązań przejściowych wynikających z artykułu 473a Rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 104
Poziom kapitałów, aktywów ważonych ryzykiem, współczynników kapitałowych, współczynnika dźwigni oraz kapitału wewnętrznego w Grupie kształtowała się następująco:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Dostępny kapitał
Kapitał podstawowy Tier I
1 845 216
1 796 302
Kapitał podstawowy Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 816 634
1 739 139
Kapitał Tier I
1 845 216
1 796 302
Kapitał Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 816 634
1 739 139
Fundusze własne
1 954 769
1 978 861
Fundusze własne – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 926 188
1 921 698
Aktywa ważone ryzykiem
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem
13 074 111
13 544 071
Ryzyko kredytowe i kredytowe kontrahenta
11 226 342
11 998 340
Ryzyko operacyjne
1 354 911
1 060 015
Ryzyko rynkowe
455 711
463 378
Ryzyko CVA
37 147
22 338
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem – bez przepisów przejściowych MSSF 9
13 053 187
13 491 884
Współczynniki kapitałowe
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I
14,11
13,26
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
13,92
12,89
Współczynnik kapitału Tier I
14,11
13,26
Współczynnik kapitału Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
13,92
12,89
Łączny współczynnik kapitałowy
14,95
14,61
Łączny współczynnik kapitałowy - bez przepisów przejściowych MSSF 9
14,76
14,24
Współczynnik dźwigni
Wartość ekspozycji
24 062 778
22 821 635
Współczynnik dźwigni
7,7
7,9
Współczynnik dźwigni - bez przepisów przejściowych MSSF 9
7,6
7,6
Kapitał wewnętrzny
Kapitał wewnętrzny
1 497 729
1 519 695
Wartość funduszy własnych i wymogów kapitałowych została wyznaczona zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zwanym dalej CRR.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 105
Celem ograniczania ryzyka spadku współczynników kapitałowych Grupa BOŚ monitoruje kształtowanie się skali i struktury działalności Grupy BOŚ oraz czynników mogących mieć wpływ na obniżenie się poziomu funduszy własnych Grupy BOŚ.
Grupa BOŚ z częstotliwością kwartalną szacuje kapitał wewnętrzny na pokrycie:
1. ryzyk I filara:
• dla ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta - w oparciu o wymóg regulacyjny z uwzględnieniem dodatkowego narzutu z tytułu kredytów nieobsługiwanych (NPE)/kredytów z utratą wartości (NPL),
• dla poszczególnych rodzajów ryzyka wchodzących w skład grupy ryzyka rynkowego, w tym CVA oraz dla ryzyka operacyjnego - w oparciu o wymogi regulacyjne,
2. ryzyk II filara:
• dla pozostałych ryzyk stale istotnych oraz ryzyk, dla których oceny istotności dokonuje się okresowo, kapitał wewnętrzny ustalany jest na podstawie metodyk, określonych w regulacjach wewnętrznych Grupy Kapitałowej BOŚ S.A. Regulacje te stanowiły podstawę do monitorowania, oceny poziomu istotności oraz wyznaczania kapitału wewnętrznego dla poszczególnych ryzyk występujących w działalności Banku i Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Zgodnie z art. 92 Rozporządzenia CRR, Grupa jest zobowiązana utrzymywać łączny współczynnik kapitałowy na poziomie co najmniej 8%. Współczynnik kapitału Tier I i współczynnik kapitału podstawowego Tier I powinny wynosić odpowiednio co najmniej 6% i 4,5%.
Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz ustawą z dnia 05 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, instytucje finansowe mają obowiązek utrzymywania dodatkowych buforów kapitałowych dla współczynników kapitałowych. Od 01 stycznia 2019 roku bufor zabezpieczający wynosi 2,5 p.p., bufor antycykliczny wynosi 0 p.p. Bank nie został objęty buforem innej instytucji o znaczeniu systemowym. Bufor systemowy decyzją Ministra Finansów z dnia 18 marca 2020 roku został rozwiązany.
W dniu 05 grudnia 2022 roku Bank otrzymał decyzję Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie zniesienia dodatkowego wymogu kapitałowego, dotyczącego zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczanych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych, na poziomie jednostkowym i skonsolidowanym.
W dniu 27 grudnia 2022 roku Komisja Nadzoru Finansowego zaleciła utrzymywanie na poziomie jednostkowym, funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych na poziomie 1,34 p.p ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia CRR, powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo bankowe oraz o wymóg połączonego bufora, o który mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym. Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier I.
W efekcie, na dzień 31 grudnia 2022 roku zalecane przez Komisję minimalne wskaźniki kapitałowe dla Grupy wynoszą 9,84% dla współczynnika kapitału Tier I oraz 11,84% dla łącznego współczynnika kapitałowego TCR.
Poziom adekwatności kapitałowej Grupy, zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych MSSF 9, jak i bez nich na dzień 31 grudnia 2022 roku utrzymywał się powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego.
6.4. Ryzyko operacyjne
Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku oraz w tych Spółkach, które, zgodnie z wewnętrznymi procedurami, zostały określone jako istotne w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego. Według stanu na 31 grudnia 2022 roku, ryzyko operacyjne, identyfikowane jako istotne, oprócz Banku, występowało w Domu Maklerskim BOŚ S.A. oraz BOŚ Leasing – EKO Profit S.A.
W ramach Grupy BOŚ, Bank dąży do wypracowania jednolitego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym obejmującego identyfikację, pomiar, monitorowanie, raportowanie oraz kontrolę ryzyka operacyjnego. Ujednolicone
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 106
podejście ma na celu m.in. definiowanie i wprowadzanie w Grupie BOŚ instrumentów w zakresie organizacji zarządzania ryzykiem operacyjnym, wzorowanych na instrumentach obowiązujących w Banku. Bank analizuje informacje na temat ryzyka operacyjnego w ramach Grupy BOŚ, w szczególności w zakresie strat z tytułu ryzyka operacyjnego, opiniuje przepisy wewnętrzne podmiotów zależnych w tym obszarze oraz przekazuje rekomendacje działań w zakresie zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Ryzyko operacyjne rozumiane jest jako ryzyko związane z wystąpieniem straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności procesów wewnętrznych, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych, obejmujące również ryzyko prawne, z uwzględnieniem zdarzeń ryzyka operacyjnego charakteryzujących się niską częstotliwością występowania, lecz wysokimi stratami; w zakres ryzyka operacyjnego nie włącza się ryzyka reputacji i strategicznego.
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie bezpiecznego oraz zrównoważonego działania i rozwoju Banku, poprzez m.in. ograniczenie i utrzymanie ryzyka operacyjnego na akceptowalnym poziomie w ramach przyjętych przez Bank limitów na ryzyko operacyjne oraz podejmowanie adekwatnych działań w reakcji na zaistniałe zdarzenia ryzyka operacyjnego.
W Grupie stosuje się system zarządzania ryzykiem operacyjnym, w którym odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym spoczywa na wszystkich pracownikach Banku.
W Banku funkcjonuje komórka organizacyjna Centrali ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym, stanowiąca drugi poziom zarządzania ryzykiem operacyjnym, która odpowiada m.in. za organizację systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz monitoruje poziom ryzyka w spółkach Grupy kapitałowej BOŚ S.A.
W Banku oraz w podmiotach zależnych istotnych w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego, zbierane są informacje o istotnych zdarzeniach ryzyka operacyjnego. Informacje te gromadzone są przez Bank w dedykowanej aplikacji informatycznej i wykorzystywane do:
1. bieżącego monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego,
2. monitorowania działań podejmowanych w związku z zaistniałymi zdarzeniami,
3. pomiaru lub szacowania strat z tytułu ryzyka operacyjnego,
4. generowania raportów dotyczących zaistniałych zdarzeń w zakresie ryzyka operacyjnego, w tym raportów na potrzeby instytucji zewnętrznych.
Bank określa podstawowe limity na ryzyko operacyjne, w tym w szczególności limit tolerancji oraz apetytu w skali całego Banku, a także docelowy profil ryzyka operacyjnego. Stopień wykorzystania przyjętych limitów tolerancji i apetytu na ryzyko operacyjne kontrolowany jest poprzez okresowe monitorowanie wielkości ponoszonych strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego.
Pomiar poziomu ryzyka operacyjnego jest dokonywany z wykorzystaniem metod ilościowych, jakościowych oraz mieszanych, w tym m.in. poprzez:
1. obliczanie wymogu kapitałowego na ryzyko operacyjne wg. metody standardowej,
2. obliczanie i monitorowanie kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
3. przeglądy ryzyka operacyjnego (samoocena potencjalnego ryzyka operacyjnego),
4. przeprowadzanie testów warunków skrajnych.
W Banku testy warunków skrajnych dla ryzyka operacyjnego przeprowadzane są za pomocą trzech metod: analizy wrażliwości, analizy odwrotnej, analizy scenariuszowej. TWS przeprowadzane są raz w roku. W wyniku przeprowadzonych dotychczas testów warunków skrajnych, wielkość przyjętych w scenariuszach strat, skonfrontowana z wielkością dostępnego kapitału w postaci wyznaczonych na ryzyko operacyjne limitu tolerancji i wymogu kapitałowego, dla większości scenariuszy, potwierdziła zdolność absorbcji strat z tytułu ryzyka operacyjnego przez wyznaczony na to ryzyko wymóg kapitałowy z tyt. ryzyka operacyjnego oraz limit tolerancji na ryzyko operacyjne. W przypadku scenariuszy, w których hipotetyczny poziom strat przekroczył poziom kapitałów utrzymywanych na ryzyko operacyjne, w Banku podejmowane są działania ograniczające ryzyko ich materializacji.
W ramach systemowego zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku projektowane są przepisy wewnętrzne z uwzględnieniem wbudowania w te przepisy podziału kompetencji, który zapobiega przyporządkowaniu zakresu odpowiedzialności mogącemu prowadzić do konfliktów interesów oraz mechanizmów ograniczających ryzyko operacyjne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 107
W celu ograniczania ekspozycji na ryzyko operacyjne Bank stosuje m.in. następujące instrumenty (metody, techniki i narzędzia):
1. organizacja pracy zapewniająca ograniczenie powstania ryzyka operacyjnego poprzez, m.in. rozdzielenie funkcji wykonawczych od kontrolnych, ustalenie limitów w zakresie podejmowania decyzji lub dokonywania operacji w Banku, zarządzanie prawami dostępu do pomieszczeń i systemów w celu ograniczenia możliwości dokonywania działań przez nieuprawnione osoby,
2. polityka kadrowa,
3. kontrola wewnętrzna,
4. strategiczne limity wewnętrzne na ryzyko operacyjne tj. limit tolerancji i apetytu,
5. okresowe przeglądy ryzyka operacyjnego oparte o proces samooceny,
6. mapy ryzyka budowane w celu identyfikacji źródeł występowania potencjalnych zagrożeń oraz dokonania oceny poziomu ryzyka z tego tytułu,
7. testy warunków skrajnych z tytułu ryzyka operacyjnego,
8. wartości progowe kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
9. klauzule w zawieranych umowach z podmiotami zewnętrznymi, ograniczające ryzyko operacyjne,
10. ubezpieczenie mienia bankowego w wyspecjalizowanych firmach,
11. dokumentowanie stosowanych w Banku rozwiązań metodycznych, procesowych, organizacyjnych i informatycznych,
12. automatyzacja czynności w wyniku zastosowania rozwiązań informatycznych oraz zwiększenie jakości działań poprzez wykorzystywanie specjalistycznego oprogramowania,
13. plany ciągłości działania i plany awaryjne opracowywane dla krytycznych procesów biznesowych Banku,
14. analiza adekwatności obliczonych wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego, do rzeczywiście ponoszonego ryzyka operacyjnego przez Bank,
15. szkolenia wewnętrzne dla pracowników Banku mające na celu uświadomienie i zrozumienie roli, wpływu oraz sposobów postępowania w zakresie ryzyka operacyjnego.
Poziom i profil ryzyka operacyjnego, poziom wykorzystania limitów na ryzyko operacyjne oraz wielkość strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego są regularnie monitorowane w dedykowanej komórce organizacyjnej Centrali Banku ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz raportowane: Radzie Nadzorczej Banku, Komitetowi ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej Banku, Zarządowi Banku oraz Komitetowi Ryzyka Operacyjnego w Banku.
W 2022 roku, w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19, nie odnotowano istotnego wzrostu zdarzeń operacyjnych w skali ogólnej. Wystąpiły zdarzenia związane z przerwami w obsłudze klientów placówek spowodowanymi pandemią COVID-19. Nie odnotowano strat z tytułu zdarzeń ryzyka operacyjnego związanych z wystąpieniem pandemii COVID-19.
6.5. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności rozumiane jest jako ryzyko skutków nieprzestrzegania przepisów prawa, przepisów wewnętrznych i standardów rynkowych w procesach funkcjonujących w Grupie BOŚ.
Grupa BOŚ zapewnia zgodność działania z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi i standardami rynkowymi poprzez funkcję kontroli (stosowanie mechanizmów kontrolnych i monitorowanie ich przestrzegania) oraz proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, który obejmuje identyfikację, ocenę, kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności oraz raportowanie w tym zakresie do Zarządu i Rady Nadzorczej.
Podstawowe zasady zapewniania zgodności w Grupie BOŚ w ramach funkcji kontroli i procesu zarządzania ryzykiem braku zgodności zostały określone w Polityce zgodności Banku Ochrony Środowiska S.A., opracowanej przez Zarząd i zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą oraz aktach wykonawczych do Polityki, w tym:
1. Zasadach zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Ochrony Środowiska S.A.,
2. Zasadach wykonywania kontroli wewnętrznej w Banku Ochrony Środowiska S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 108
W Banku funkcjonuje wyodrębniona, samodzielna komórka do spraw zgodności, podległa bezpośrednio Prezesowi Zarządu Banku, która odpowiada za realizację przypisanych jej obowiązków w ramach funkcji kontroli i wykonywanie zadań w ramach zarządzania ryzykiem braku zgodności.
Proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, realizowany przez komórkę ds. zgodności przy udziale innych komórek organizacyjnych I i II linii obrony, obejmuje:
1. identyfikację ryzyka braku zgodności, w szczególności w fazie projektowania nowych produktów i przepisów wewnętrznych,
2. ocenę ryzyka braku zgodności,
3. kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności,
4. przedstawianie raportów o ryzyku braku zgodności działalności Banku z przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi i standardami rynkowymi.
Komórka ds. zgodności zarządza również anonimowymi zgłoszeniami naruszeń prawa oraz obowiązującymi w Banku Ochrony Środowiska S.A. procedurami dotyczącymi standardów etycznych.
Grupa BOŚ wyodrębnia kluczowe obszary dla zapewniania zgodności:
1. wdrażanie i monitorowanie przepisów prawa i standardów rynkowych,
2. wdrażanie i monitorowanie przestrzegania standardów etycznych,
3. przyjmowanie/przekazywanie korzyści lub prezentów,
4. prowadzenie działalności reklamowej i marketingowej,
5. oferowanie produktów, w tym w szczególności wdrażanie nowych produktów,
6. postępowanie ze skargami i reklamacjami klientów,
7. przeciwdziałanie i zarządzanie konfliktami interesów,
8. przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
9. obrót instrumentami finansowymi.
W 2022 roku nie odnotowano zdarzeń, które w sposób istotny wpłynęłyby na poziom ryzyka braku zgodności, Grupa BOŚ koncentrowała swoje działania na zapobieganiu wystąpienia ryzyka braku zgodności.
6.6. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku. BOŚ Leasing – EKO Profit S.A. posiada wyłącznie modele nieistotne, dla których ryzyko nie jest oceniane. Dom Maklerski BOŚ S.A na dzień 31 grudnia 2022 roku nie wykorzystuje modeli w swojej działalności.
Ryzyko modeli jest definiowane w Banku zgodnie z wymaganiami nadzorczymi jako potencjalna strata, która może zostać poniesiona w wyniku podejmowania decyzji opierających się na danych uzyskanych w procesach stosowania modeli wewnętrznych, z powodu błędów związanych z opracowywaniem, wdrażaniem lub stosowaniem takich modeli (art. 3, ust. 1, pkt. 11, CRDIV).
Proces identyfikacji, oceny i monitoringu ryzyka modeli obejmuje obszary związane z:
1. ryzykiem wykorzystywania nieprawidłowych, niekompletnych danych,
2. ryzykiem błędnych założeń modeli, założeń nieadekwatnych do estymowanego procesu,
3. ryzykiem metodologicznym wynikającym z użycia w procesie budowy modeli, niewłaściwych metodyk i technik estymacji,
4. ryzykiem prowadzenia niedostatecznego monitoringu, walidacji i aktualizacji modeli, a także ryzyka stosowania niepoprawnie wdrożonego poprawnego, ale błędnie zaimplementowanego modelu.
Z uwagi na szerokie wykorzystanie modeli wspierających podstawowe procesy w BOŚ S.A., np.: proces kredytowy, procesy zarządzania kapitałem, procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym i finansowym, ryzyko modeli jest uznawane w Banku za ryzyko stale istotne. Na ryzyko modeli jest szacowany i utworzony kapitał wewnętrzny.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 109
Zarządzanie ryzykiem modeli jest realizowane w Grupie zgodnie z regulacjami wewnętrznymi, m.in. z zasadami szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego, polityką zarządzania ryzykiem modeli, metodyką zarządzania ryzykiem modeli oraz metodykami walidacji modeli istotnych. Działania w zakresie zarządzania ryzykiem modeli są koordynowane przez komórkę organizacyjną Centrali ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz niezależną jednostkę: komórkę organizacyjną Centrali ds. walidacji modeli, bezpośrednio podlegające Wiceprezesowi Zarządu Banku koordynującemu organizacyjnie realizację zadań Obszaru Ryzyka.
W celu szybkiej i precyzyjnej identyfikacji ryzyka modeli, w Banku funkcjonuje wystandaryzowany, kompleksowy proces zarządzania tym ryzykiem, który obejmuje:
1. identyfikację nowych modeli,
2. cykl życia modeli,
3. zasady oceny istotności funkcjonujących w Banku modeli,
4. zasady funkcjonowania dzienników modeli - w dziennikach modeli umieszczane są m.in. informacje nt. funkcjonujących modeli, zestawu ich parametrów, zmian wprowadzanych do modeli, ich aktualizacji i prowadzonych przeglądów. Dzienniki stanowią bazę informacyjną nt. istotności modeli, wyników monitoringu i walidacji modeli oraz poziomów ryzyka w zakresie modeli istotnych,
5. standardy i zasady monitorowania i raportowania ryzyka modeli - w przypadku modeli istotnych monitoring modelu odbywa się w cyklu kwartalnym, dla pozostałych modeli jest to okres roczny. W wyjątkowych przypadkach, wynikających w szczególności z ograniczonej dostępności danych lub znaczącej pracochłonności monitoringu, częstotliwość monitoringu może być mniejsza (jednakże nie mniejsza niż roczna dla modeli istotnych oraz nie mniejsza niż trzyletnia dla modeli nieistotnych). Raportowanie prowadzone jest w cyklu kwartalnym. Dodatkowo prowadzona jest roczna ocena realizacji Polityki zatwierdzanej przez Radę Nadzorczą Banku,
6. zasady prowadzenia walidacji modeli - walidacja modeli prowadzona jest przez niezależne Biuro Walidacji Modeli, co do zasady raz w roku w przypadku modeli istotnych. Dla niektórych rodzajów modeli istotnych, jeżeli wynika to wprost ze specyfiki ich funkcjonowania, częstotliwość walidacji może być mniejsza niż roczna (jednakże nie mniejsza niż trzyletnia). Pozostałe modele walidowane są w ramach tzw. walidacji doraźnej na polecenie Zarządu Banku, odpowiedniego Komitetu, na podstawie zaleceń zewnętrznych lub wewnętrznych lub na wniosek właściciela modelu.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku, w Grupie funkcjonuje 25 modeli, w tym 9 modeli o charakterze istotnym oraz 16 modeli uznanych za nieistotne. Modele istotne funkcjonują tylko w Banku. Ryzyka związane z modelami istotnymi Banku są oceniane cyklicznie, zgodnie ze standardami przyjętymi w regulacjach wewnętrznych, z uwzględnieniem kalkulacji kapitału wewnętrznego związanego z zabezpieczeniem się Banku przed ryzykiem modeli. Raportowanie dotyczące statusu działań w zakresie zarządzania modelami i ich walidacją obejmuje ocenę ryzyka modeli, poziom tolerancji i związany z tym poziom kapitału alokowany na ryzyko modeli. Raporty z walidacji modeli istotnych są prezentowane i akceptowane na posiedzeniach odpowiednich Komitetów powołanych przez Zarząd Banku.
Zagregowana ocena ryzyka modeli według stanu na 31 grudnia 2022 roku kształtuje się na poziomie umiarkowanym. Zagregowany poziom ryzyka modeli mieści się w poziomie tolerancji na to ryzyko, wyznaczonym i przyjętym przez Radę Nadzorczą.
Roczne Sprawozdanie Finansowe BOŚ S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 110
7. Wynik z tytułu odsetek
01-01-2022
31-12-2022
01-01-2021
31-12-2021
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Wyszczególnienie
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Należności od banków i Banku Centralnego
58 662
-
-
58 662
6 184
-
-
6 184
Należności od klientów instytucjonalnych
624 645
-
573
625 218
260 600
-
705
261 305
Należności od klientów detalicznych
124 357
-
70
124 427
88 602
-
-
88 602
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe nieprzeznaczone do obrotu
73 333
307 489
-
380 822
25 225
45 971
-
71 196
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
-
-
4 451
4 451
-
-
3 353
3 353
Transakcje zabezpieczające
-
-
12 298
12 298
-
-
-
-
Razem
880 997
307 489
17 392
1 205 878
380 611
45 971
4 058
430 640
Roczne Sprawozdanie Finansowe BOŚ S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 111
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze od:
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Rachunków bankowych i depozytów od banków
3 538
-
3 538
973
-
973
Rachunków bankowych i depozytów klientów instytucjonalnych
171 285
-
171 285
4 698
-
4 698
Rachunków bankowych i depozytów klientów detalicznych
236 793
-
236 793
27 583
-
27 583
Kredytów i pożyczek od klientów
2 360
-
2 360
159
-
159
Środków funduszy z przeznaczeniem na kredyty (JESSICA)
885
-
885
64
-
64
Instrumentów finansowych - dłużne papiery własnej emisji
28 657
-
28 657
12 152
-
12 152
Transakcji zabezpieczających
-
-
-
-
6 433
6 433
Zobowiązań leasingowych
4 001
-
4 001
4 080
-
4 080
Postępowań sądowych i roszczeń związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi
-
-
-
-
-
-
Pozostałe
19
-
19
3
-
3
Razem
447 538
-
447 538
49 712
6 433
56 145
Przychody odsetkowe od instrumentów wycenianych według zamortyzowanego kosztu za rok 2022 uwzględniają korektę z tytułu wakacji kredytowych poprzez pomniejszenie przychodów w kwocie 20 437 tys. zł, więcej informacji na ten temat przedstawiono w nocie 5.8 Wakacje kredytowe.
Przychody odsetkowe za rok 2022 uwzględniają odsetki naliczone od kredytów z rozpoznaną utratą wartości w kwocie 87 243 tys. zł (odpowiednio dla danych porównawczych za rok 2021 kwota tych odsetek wynosiła 44 243 tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 112
8. Wynik z tytułu opłat i prowizji
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Przychody z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z tytułu usług maklerskich
86 396
100 456
Opłaty za obsługę rachunków klientów, inne operacje rozliczeniowe w obrocie krajowym
i zagranicznym
35 901
36 717
Prowizje od kredytów
38 330
37 677
Prowizje od gwarancji i akredytyw
6 865
6 355
Opłaty związane z zarządzaniem portfelem oraz pozostałe opłaty związane z zarządzaniem
494
532
Pozostałe opłaty
6
5
Razem
167 992
181 742
Koszty z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z działalności maklerskiej, w tym:
30 269
29 023
z działalności powierniczej
662
651
Opłaty z tytułu kart płatniczych
7 790
7 199
Opłaty od rachunków bieżących
1 014
1 675
Opłaty z tytułu obsługi bankomatów
513
1 225
Prowizje z tytułu należności od klientów
96
138
Pozostałe opłaty
742
628
Razem
40 424
39 888
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 113
9. Przychody z tytułu dywidend
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
264
203
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 924
6 527
Razem
7 188
6 730
W kwocie dywidendy 2022 roku znajduje się dywidenda od:
1. Kemipol Sp. z o.o. w wysokości 6 743 tys. zł (w 2021 roku 6 286 tys. zł),
2. WODKAN Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w wysokości 181 tys. zł (w 2021 roku 241 tys. zł).
10. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
- 6 250
- 3 770
Pochodne instrumenty finansowe
34 750
69 010
Należności od klientów
- 63
89
Papiery wartościowe wyceniane wg opcji wartości godziwej przez wynik finansowy oraz powiązane z nimi pochodne instrumenty finansowe
- 5 559
2 304
Razem
22 878
67 633
11. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wynik na sprzedaży papierów wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
-
197
Razem
-
197
12. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wynik z tyt. wyceny do wartości godziwej transakcji zabezpieczających wartość godziwą
13 495
33 669
Wynik z tyt. wyceny obligacji skarbowych podlegających rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej w części podlegającej zabezpieczeniu
- 13 376
- 32 905
Razem
119
764
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 114
13. Wynik z pozycji wymiany
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wynik z tytułu operacji wyceny zrealizowany
63 654
17 207
Wynik z tytułu operacji wyceny niezrealizowany
- 26 764
8 093
Razem
36 890
25 300
14. Pozostałe przychody operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Rozwiązanie rezerw na zobowiązania, w tym:
6 238
5 818
rezerwy na zobowiązania i roszczenia
2 724
466
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
617
-
pozostałe rezerwy
2 897
5 352
Przychody z tytułu rozwiązania odpisów aktualizujących wartość należności
4 450
3 668
Przychody z tytułu odzyskanych należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych
4 404
2 132
Przychody z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych, wartości niematerialnych
64
45
Przychody z tytułu zwrotu kosztów windykacji należności
1 222
1 867
Przychody od sprzedaży towarów i usług
19 123
17 682
Korekta odsetek od zerwanych depozytów z lat ubiegłych
1 118
341
Przychody z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
140
123
Przychody z tytułu refinansowania z grantu
324
-
Przychody z tytułu korekty podatku VAT naliczonego
239
32
Pozostałe
3 826
3 375
Razem
41 148
35 083
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 115
15. Pozostałe koszty operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Likwidacja środków trwałych, wartości niematerialnych
209
692
Przekazane darowizny
2 443
1 376
Utworzenie rezerw na zobowiązania i roszczenia, w tym:
4 415
2 027
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
10
184
rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
1 675
445
rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
2 710
-
pozostałe rezerwy
20
1 398
Odpisy aktualizujące wartość należności
24 185
5 440
Koszty windykacji należności
2 923
2 537
Korekta odsetek i prowizji od kredytów z lat ubiegłych
4 985
20 014
Koszty opłat leasingowych
3 206
2 870
Koszty utrzymania i administracji wynajmowanych lokali własnych
498
3 184
Koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
2 121
139
Koszty błędnych transakcji maklerskich
220
236
Opłaty za obsługę wypłaty pożytków od papierów wartościowych
620
422
Koszty z tyt. płatności dotyczących operatów szacunkowych
342
768
Koszty NKUP z tyt. zasądzonych pozostałych należności dot. kredytów/pożyczek hipotecznych w walutach obcych
3 610
257
Pozostałe
5 920
3 836
Razem
55 697
43 798
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki została ujęta wskutek zmiany Ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, dotyczącej zwrotu kosztu kredytu hipotecznego otrzymywanego przez Bank za okres do czasu wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 116
16. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Zmiana korekty wartości bilansowej brutto kredytów z tytułu ryzyka prawnego
-44 075
-5 843
Zmiana rezerwy z tytułu ryzyka prawnego
-95 855
-14 940
Koszty rozliczenia z klientami warunków ugody lub unieważniania przewyższające rezerwę lub korektę wartości bilansowej brutto kredytu
-4 376
-
Razem
- 144 306
- 20 783
17. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
2 091
2 194
Papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 18
- 17
Należności od banków
75
373
Należności od klientów oraz zobowiązania pozabilansowe, w tym:
- 108 143
- 116 644
należności bilansowe
- 103 250
- 116 950
od klientów detalicznych
65 760
- 83 615
od klientów instytucjonalnych
- 169 010
- 33 335
zobowiązania pozabilansowe
- 4 893
306
od klientów detalicznych
402
- 265
od klientów instytucjonalnych
- 5 295
571
Razem
- 105 995
-114 094
Wynik odpisów z tyt. utraty wartości na należności od klientów:
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wycena indywidualna
- 189 265
- 106 836
Wycena grupowa
86 015
- 10 114
Razem
- 103 250
-116 950
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 117
18. Ogólne koszty administracyjne
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Świadczenia pracownicze
228 735
191 142
Koszty administracyjne, w tym:
204 600
148 717
koszty rzeczowe
123 637
111 402
podatki i opłaty
9 176
7 254
składka i wpłaty na BFG
30 012
27 073
składka i wpłaty na KNF
3 131
2 761
składka na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców*
38 358
-
składka na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego
195
136
składka na rzecz Izby Domów Maklerskich
91
91
Amortyzacja, w tym:
62 733
55 843
środków trwałych
15 561
13 503
wartości niematerialnych
30 442
27 200
prawa do użytkowania
16 730
15 140
Razem
496 068
395 702
* Dodatkowa składka na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców w kwocie 38 358 tys. zł. została zapłacona przez Bank zgodnie z decyzją Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców wydaną na podstawie Ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom.
Świadczenia pracownicze
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wynagrodzenia, w tym:
192 999
161 811
odprawy emerytalne
379
127
Składki na ubezpieczenia społeczne
35 736
29 331
Razem
228 735
191 142
Grupa BOŚ nie finansuje świadczeń emerytalnych opartych na programach określonych świadczeń, za wyjątkiem odpraw emerytalnych.
Amortyzacja prawa do użytkowania aktywów
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Nieruchomości
16 218
14 848
Samochody
512
292
Razem
16 730
15 140
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 118
19. Obciążenia podatkowe
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Podatek bieżący
- 81 736
- 39 709
Podatek odroczony
15 845
7 896
Razem
- 65 891
- 31 813
Zysk / Strata brutto
194 135
79 269
Podatek dochodowy według stawki 19 %
- 36 886
- 15 061
Trwałe różnice pomiędzy wynikiem brutto a podstawą opodatkowania
- 28 999
- 16 755
zmniejszające:
181 766
9 308
rozwiązane odpisy aktualizujące
1 304
1 442
otrzymane dywidendy
3 241
1 279
wycena spółek zależnych metodą praw własności
14 151
-
rozwiązanie rezerw, w tym rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia
na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
162 185
6 222
pozostałe
885
365
zwiększające:
- 217 746
- 26 958
utworzone odpisy aktualizujące
- 4 780
- 9 419
utworzone rezerwy na pozostałe zobowiązania, w tym rezerwy
na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
- 39 394
- 10 167
składki na BFG
- 5 243
- 5 121
pozostałe
- 168 329
- 2 251
odliczenia od dochodu:
6 981
895
odliczenie straty podatkowej
-
514
ulga B+R
1 291
119
darowizny
464
262
zaniechanie poboru podatku od umorzonych kwot kredytów indeksowanych
do waluty obcej
5 226
-
Obciążenia podatkowe dotyczące wyniku finansowego roku bieżącego
- 65 885
- 31 816
Obciążenia podatkowe wyniku roku bieżącego dotyczące lat ubiegłych
- 6
3
Razem obciążenia podatkowe wyniku finansowego
- 65 891
- 31 813
Efektywna stawka podatkowa
34%
40%
Szczegółowe informacje na temat odroczonego podatku dochodowego przedstawiono w nocie 35.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 119
20. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję
Podstawowy zysk/strata przypadający na jedną akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku.
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Zysk / Strata netto
128 244
47 456
Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w tysiącach)
92 910
92 910
Podstawowy zysk/strata na akcję (wyrażony w zł, gr)
1,38
0,51
Zysk / Strata rozwodniony na akcję jest równy zyskowi/stracie podstawowemu na akcję w prezentowanych okresach.
21. Kasa, środki w Banku Centralnym
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Środki pieniężne w kasie
18 101
23 442
Środki w Banku Centralnym
557 774
338 139
Razem
575 875
361 581
22. Należności od innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
213 790
343 543
Lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy
1 828
5 757
w tym: lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy (środki pieniężne klientów Domu Maklerskiego BOŚ S.A.)
1 828
5 757
Należności z tytułu zabezpieczeń instrumentów pochodnych
12 546
36 938
Papiery dłużne zaklasyfikowane do portfela należności od innych banków
15 162
15 078
Razem brutto
243 326
401 316
Odpisy z tytułu utraty wartości papierów dłużnych zaklasyfikowanych do portfela należności od innych banków
- 495
- 569
Razem netto
242 831
400 747
Należności od innych banków wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 26.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 120
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto należności od innych banków:
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
386 238
15 078
-
-
401 316
Zmiana wartości brutto wynikająca z nabycia
111 719
-
-
-
111 719
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 147 351
84
-
-
- 147 267
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 122 442
-
-
-
- 122 442
Stan na koniec okresu 31-12-2022
228 164
15 162
-
-
243 326
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
141 508
15 051
-
-
156 559
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
19 002
-
-
-
19 002
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
258 445
27
-
-
258 472
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 32 717
-
-
-
- 32 717
Stan na koniec okresu 31-12-2021
386 238
15 078
-
-
401 316
Zmiana stanu wartości odpisów na należności od innych banków:
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
-
569
-
-
569
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 74
-
-
- 74
Stan na koniec okresu 31-12-2022
-
495
-
-
495
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
-
943
-
-
943
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 374
-
-
- 374
Stan na koniec okresu 31-12-2021
-
569
-
-
569
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 121
23. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
Wyszczególnienie aktywów
31-12-2022
31-12-2021
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
226 014
137 076
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
13 569
13 475
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
196 081
103 854
kontrakty terminowe i opcje
16 364
19 747
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
37 245
18 629
dłużne papiery wartościowe
20 643
5 321
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
13 308
Razem aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
263 259
155 705
Wyszczególnienie zobowiązań
31-12-2022
31-12-2021
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
152 070
99 659
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
6 241
23 083
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
144 107
71 620
kontrakty terminowe i opcje
1 722
4 956
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
907
-
kapitałowe papiery wartościowe
907
-
Razem zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
152 977
99 659
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 122
24. Inwestycyjne papiery wartościowea
31-12-2022
31-12-2021
Wyszczególnienie
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Dłużne papiery wartościowe:
6 915 813
1 900 215
106 625
8 922 653
5 311 853
1 582 366
129 229
7 023 448
obligacje Skarbu Państwa
1 827 141
1 691 585
-
3 518 726
1 462 432
1 373 528
-
2 835 960
bony pieniężne NBP – ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
4 465 127
-
-
4 465 127
2 899 014
-
-
2 899 014
obligacje instytucji samorządowych
65 878
-
-
65 878
91 056
-
-
91 056
obligacje innych banków
294 800
87 515
106 625
488 940
448 695
87 711
129 229
665 635
obligacje pozostałych instytucji finansowych
262 867
121 115
-
383 982
410 656
121 127
-
531 783
Kapitałowe papiery wartościowe
85 465
-
-
85 465
85 483
-
-
85 483
notowane
18 543
-
-
18 543
18 543
-
-
18 543
nienotowane
66 922
-
-
66 922
66 940
-
-
66 940
Razem
7 001 278
1 900 215
106 625
9 008 118
5 397 336
1 582 366
129 229
7 108 931
Inwestycyjne papiery wartościowe wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 26.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 123
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane- go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
5 311 853
1 582 530
129 229
85 483
7 109 095
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
198 072 199
475 938
-
-
198 548 137
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
- 35 338
46 154
- 22 604
- 18
- 11 806
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 196 432 901
- 204 225
-
-
- 196 637 126
Stan na koniec okresu 31-12-2022
6 915 813
1 900 397
106 625
85 465
9 008 300
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 124
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
5 597 061
1 535 385
153 634
85 480
7 371 560
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
125 080 439
70 596
-
-
125 151 035
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
- 154 848
4 837
- 24 405
3
- 174 413
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 125 210 799
- 28 288
-
-
- 125 239 087
Stan na koniec okresu 31-12-2021
5 311 853
1 582 530
129 229
85 483
7 109 095
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 125
Zmiana stanu odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
2 754
164
2 918
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
4 398
49
4 447
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 31
- 18
- 49
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 6 486
- 13
- 6 499
Stan na koniec okresu 31-12-2022
635
182
817
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
4 948
146
5 094
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
5 886
9
5 895
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-66
12
-54
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
-8 014
-3
-8 017
Stan na koniec okresu 31-12-2021
2 754
164
2 918
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 126
Inwestycyjne papiery wartościowe stanowiące zabezpieczenie (w wartości bilansowej brutto):
31-12-2022
31-12-2021
Wyszczególnienie
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zabezpieczenie umów pożyczek otrzymanych od banków i międzynarodowych organizacji finansowych
118 820
755 217
207 433
515 537
powyżej roku
118 820
755 217
207 433
515 537
Zabezpieczenie Funduszu Ochrony Środków Gwarantowanych
-
46 843
-
56 705
powyżej roku
-
46 843
-
56 705
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Gwarancyjny
6 517
22 990
6 960
20 293
powyżej roku
6 517
22 990
6 960
20 293
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Przymusowej Restrukturyzacji
9 309
32 086
9 942
23 542
powyżej roku
9 309
32 086
9 942
23 542
Zabezpieczenie transakcji REPO
93 648
15 974
140 286
-
do roku
93 648
15 974
-
-
powyżej roku
-
-
140 286
-
Razem
228 294
873 110
364 621
616 077
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 127
25. Należności od klientów
31-12-2022
31-12-2021
Wyszczególnienie
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Wycena wg zamortyzowanego kosztu
12 189 201
1 109 244
11 079 957
12 570 463
1 122 626
11 447 837
Należności od klientów detalicznych
2 863 508
274 472
2 589 036
3 234 560
316 099
2 918 461
kredyty w rachunku bieżącym
4 342
3 597
745
1 605
1 381
224
kredyty gotówkowe
330 189
98 897
231 292
382 496
81 570
300 926
kredyty mieszkaniowe
2 266 344
134 239
2 132 105
2 584 140
206 917
2 377 223
kredyty i pożyczki pozostałe
262 633
37 739
224 894
266 319
26 231
240 088
Należności od klientów instytucjonalnych
9 325 693
834 772
8 490 921
9 335 903
806 527
8 529 376
kredyty obrotowe
859 701
63 439
796 262
727 367
78 626
648 741
kredyty i pożyczki terminowe
7 322 041
731 321
6 590 720
7 472 953
700 987
6 771 966
należności faktoringowe
558 555
6 356
552 199
606 900
6 934
599 966
należności leasingowe
217 246
20 297
196 949
151 194
14 552
136 642
skupione wierzytelności
92 826
903
91 923
129 665
2 354
127 311
papiery wartościowe komercyjne
275 324
12 456
262 868
247 824
3 074
244 750
Wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
-
-
3 050
-
-
14 111
Należności od klientów detalicznych
-
-
270
-
-
651
kredyty w rachunku bieżącym
-
-
9
-
-
-
kredyty i pożyczki mieszkaniowe
-
-
99
-
-
257
kredyty i pożyczki pozostałe
-
-
162
-
-
394
Należności od klientów instytucjonalnych
-
-
2 780
-
-
13 460
kredyty obrotowe
-
-
-
-
-
19
kredyty i pożyczki terminowe
-
-
2 780
-
-
13 441
Razem
-
-
11 083 007
-
-
11 461 948
Złożone depozyty zabezpieczające
36 296
45
36 251
32 811
43
32 768
Pozostałe należności
6 569
-
6 569
4 750
-
4 750
Razem należności od klientów
-
-
11 125 827
-
-
11 499 466
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 128
W należnościach od klientów znajdują się kredyty preferencyjne z dopłatami do odsetek od NFOŚiGW i WFOŚiGW, które w prezentowanych okresach wynoszą (wartość nominalna):
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Kredyty preferencyjne z dopłatami, w tym:
35 928
61 503
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
33 126
48 120
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
2 802
13 383
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 129
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych przed uwzględnieniem kosztów ryzyka prawnego
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych po uwzględnieniu kosztów ryzyka prawnego*
Wyszczególnienie
31-12-2022
Należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych - korekta pomniejszająca wartość bilansową należności
1 332 819,40
398 308
934 511,73
Rezerwa wynikająca z ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
116 456
Razem
514 764
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych przed uwzględnieniem kosztów ryzyka prawnego
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych po uwzględnieniu kosztów ryzyka prawnego*
Wyszczególnienie
31-12-2021
Należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych - korekta pomniejszająca wartość bilansową należności
1 478 249,96
356 181
1 122 068,65
Rezerwa wynikająca z ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
51 965
Razem
408 146
*Obejmuje zmiany wartości bilansowej brutto wykazane w nocie 16 Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 130
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów:
Wartość brutto należności od klientów detalicznych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
2 673 144
158 503
401 253
1 660
3 234 560
6 957 132
1 084 420
1 284 768
9 583
9 335 903
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
112 349
11
-
262
112 622
1 648 233
35 174
2 991
73 504
1 759 902
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 232 364
- 5 166
12 748
- 99
- 224 881
- 37 557
- 16 143
- 110 466
- 339
- 164 505
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 209 529
- 8 902
- 39 287
- 1 075
- 258 793
- 1 096 728
- 229 517
- 280 699
- 3
- 1 606 947
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
- 5
- 4 767
-
- 4 772
-
-
- 154 270
-
- 154 270
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
17 002
- 17 586
584
-
-
- 528 895
73 627
456 608
-
1 340
Transfer do Koszyka 1
129 739
- 57 105
- 72 634
-
-
208 510
- 206 514
- 1 326
-
670
Transfer do Koszyka 2
- 81 172
88 229
- 7 057
-
-
- 510 975
518 763
- 7 118
-
670
Transfer do Koszyka 3
- 31 565
- 48 710
80 275
-
-
- 226 430
- 238 622
465 052
-
-
Inne zmiany
- 1 604
195
1 409
-
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2022
2 358 998
127 055
376 707
748
2 863 508
6 942 185
947 561
1 353 202
82 745
9 325 693
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 131
Odpisy na należności od klientów detalicznych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
18 403
15 674
281 990
32
316 099
69 694
64 860
670 122
999
805 675
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
1 629
1
-
262
1 892
19 453
487
249
- 9 071
11 118
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 55 312
- 1 603
41 671
107
- 15 137
- 147
21 498
170 509
1 207
193 067
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 1 554
- 610
- 26 220
2
- 28 382
- 6 812
- 13 699
- 155 452
22
- 175 941
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
- 5
- 4 767
-
- 4 772
-
-
- 154 270
-
- 154 270
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
47 204
- 7 101
- 40 103
-
-
4 530
- 22 226
18 549
-
853
Transfer do Koszyka 1
48 713
- 6 067
- 42 646
-
-
13 872
- 13 741
722
-
853
Transfer do Koszyka 2
- 720
5 039
- 4 319
-
-
- 6 905
6 950
- 45
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 789
- 6 073
6 862
-
-
- 2 437
- 15 435
17 872
-
-
Inne zmiany
- 3
- 10
13
-
-
- 6
4
2
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2022
10 367
6 351
257 351
403
274 472
86 712
50 924
703 979
- 6 843
834 772
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 132
Wartość brutto należności od klientów indywidualnych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
2 834 246
182 856
432 853
-
3 449 955
5 481 028
2 198 405
1 550 407
356
9 230 196
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
249 419
785
-
1 658
251 862
1 598 268
46 671
3 394
9 387
1 657 720
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 145 600
- 10 259
- 25 943
2
- 181 800
- 39 829
- 97 687
- 39 358
- 160
- 177 034
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 138 800
- 8 631
- 138 026
-
- 285 457
- 672 278
- 500 611
- 202 090
-
- 1 374 979
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 105 393
-
- 105 393
-
-
- 105 866
-
- 105 866
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
- 126 076
- 6 334
132 410
-
-
587 393
- 559 806
- 27 587
-
-
Transfer do Koszyka 1
41 690
- 41 034
- 656
-
-
1 331 664
- 1 158 983
- 172 681
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 60 393
69 633
- 9 240
-
-
- 615 620
680 247
- 64 627
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 107 373
- 34 933
142 306
-
-
- 128 651
- 81 070
209 721
-
-
Inne zmiany
- 45
86
- 41
-
-
2 550
- 2 552
2
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2021
2 673 144
158 503
401 253
1 660
3 234 560
6 957 132
1 084 420
1 284 768
9 583
9 335 903
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 133
Odpisy na należności od klientów indywidualnych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
15 509
21 690
299 370
-
336 569
69 263
104 433
692 719
25
866 440
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
3 103
32
-
16
3 151
22 833
801
109
209
23 952
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 2 791
3 033
91 612
16
91 870
- 46 236
13 830
112 694
765
81 053
Zmiana odpisów wynikająca z zaprzestania ujmowania
- 870
- 641
- 113 980
-
- 115 491
- 6 197
- 23 596
- 135 125
-
- 164 918
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 105 394
-
- 105 394
-
-
- 105 866
-
- 105 866
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
3 463
- 8 450
4 987
-
-
30 096
- 30 568
472
-
-
Transfer do Koszyka 1
5 268
- 4 995
- 273
-
-
46 073
- 39 298
- 6 775
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 508
3 699
- 3 191
-
-
- 11 404
14 162
- 2 758
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 1 297
- 7 154
8 451
-
-
- 4 573
- 5 432
10 005
-
-
Inne zmiany
- 11
10
1
-
-
- 65
- 40
105
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2021
18 403
15 674
281 990
32
316 099
69 694
64 860
670 974
999
806 527
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 134
26. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności
31-12-2022
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
powyżej 1 roku do
5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 22)
227 666
-
165
-
15 000
-
-
242 831
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 23)
15 802
-
-
1 218
20 225
-
-
37 245
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 24)
4 507 029
513
1 118
263 778
2 143 375
-
85 465
7 001 278
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 24)
-
-
-
50 873
1 766 992
82 350
-
1 900 215
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 24)
-
-
-
-
-
106 625
-
106 625
Należności od klientów (nota 25)
361 704
399 270
876 571
1 366 408
4 497 794
3 624 080
-
11 125 827
Razem
5 112 201
399 783
877 854
1 682 277
8 443 386
3 813 055
85 465
20 414 021
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 135
31-12-2021
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do
12 miesięcy
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 22)
385 668
-
79
-
15 000
-
-
400 747
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 23)
13 308
-
-
1 121
4 200
-
-
18 629
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 24)
2 899 015
213 187
187 254
243 007
1 716 832
52 558
85 483
5 397 336
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 24)
-
-
76 082
51 903
1 077 650
376 731
-
1 582 366
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 24)
-
-
-
-
-
129 229
-
129 229
Należności od klientów (nota 25)
223 074
286 733
587 625
1 340 488
5 166 588
3 894 958
-
11 499 466
Razem
3 521 065
499 920
851 040
1 636 519
7 980 270
4 453 476
85 483
19 027 773
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 136
27. Wartości niematerialne
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Wartość firmy
973
973
Licencje i oprogramowanie w tym:
92 078
91 679
oprogramowanie wytworzone we własnym zakresie
4 611
3 769
Nakłady w trakcie realizacji
39 876
20 150
Pozostałe
56
59
Razem
132 983
112 861
Wartości niematerialne w pełni zamortyzowane, w ciągłym użyciu:
31-12-2022 165 090
31-12-2021 142 478
W odniesieniu do wartości niematerialnych, które nie są jeszcze dostępne do użytkowania, tzn. będące w trakcie realizacji, Grupa BOŚ na bieżąco identyfikuje przesłanki utraty wartości. Na podstawie przeglądu poniesionych nakładów na wartości niematerialne w budowie na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz 31 grudnia 2021 roku nie stwierdzono utraty ich wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 137
Zmiana stanu wartości niematerialnych
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2022
Wartość bilansowa brutto
973
394 822
86
20 150
416 031
Umorzenie
-
-303 143
-27
-
-303 170
Wartość bilansowa netto
973
91 679
59
20 150
112 861
Okres kończący się
31 grudnia 2022
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
91 679
59
20 150
112 861
Zwiększenia
-
30 838
-
34 413
65 251
zakup
-
16 151
-
34 413
50 564
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
14 687
-
-
14 687
Zmniejszenia
-
-
-
-14 687
-14 687
likwidacja / sprzedaż
-
-
-
-
-
przeniesienie do licencji i oprogramowania
-
-
-
-14 687
-14 687
Naliczenie amortyzacji
-
- 30 439
-3
-
-30 442
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2022
973
92 078
56
39 876
132 983
Stan na 31 grudnia 2022
Wartość bilansowa brutto
973
425 660
86
39 876
466 595
Umorzenie
-
-333 582
-30
-
-333 612
Wartość bilansowa netto na 31-12-2022
973
92 078
56
39 876
132 983
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 138
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2021
Wartość bilansowa brutto
973
373 872
86
11 941
386 872
Umorzenie
-
-275 946
-24
-
-275 970
Wartość bilansowa netto
973
97 926
62
11 941
110 902
Okres kończący się
31 grudnia 2021
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
97 926
62
11 941
110 902
Zwiększenia
-
20 950
-
16 751
37 701
zakup
-
12 942
-
16 751
29 693
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
8 008
-
-
8 008
Zmniejszenia
-
-
-
-8 542
-8 542
likwidacja / sprzedaż
-
-
-
-534
-534
przeniesienie do licencji i oprogramowania
-
-
-
-8 008
-8 008
Naliczenie amortyzacji
-
- 27 197
-3
-
-27 200
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2021
973
91 679
59
20 150
112 861
Stan na 31 grudnia 2021
Wartość bilansowa brutto
973
394 822
86
20 150
416 031
Umorzenie
-
-303 143
-27
-
-303 170
Wartość bilansowa netto na 31-12-2021
973
91 679
59
20 150
112 861
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 139
28. Rzeczowe aktywa trwałe
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Środki trwałe, w tym:
86 982
81 520
grunty
696
719
budynki i lokale
19 447
20 232
ulepszenia w obcych środkach trwałych
21 196
22 093
sprzęt komputerowy i urządzenia techniczne
42 902
35 835
środki transportu
300
381
inne środki trwałe
2 441
2 260
Środki trwałe w budowie
4 688
2 562
Razem
91 670
84 082
Na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku nie było składników majątku wycofanych z aktywnego użytkowania i przeznaczonych do zbycia.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 140
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
W prezentowanych okresach nie występowały aktywa trwałe czasowo nieużywane o istotnej wartości bilansowej.
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
67 728
110 750
2 562
-
213 948
Umorzenie
- 11 957
- 45 635
- 72 274
-
-
- 129 866
Wartość bilansowa netto
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Okres kończący się
31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Zwiększenia:
-
2 231
18 867
10 368
-
31 466
zakupy
-
2 231
10 625
10 368
-
23 224
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
-
-
8 242
-
-
8 242
Zmniejszenia:
-
- 845
- 5 821
- 8 242
-
- 14 908
likwidacje/ sprzedaż
-
- 845
- 5 821
-
-
- 6 666
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
- 8 242
-
- 8 242
Naliczenie amortyzacji
- 808
- 3 118
- 11 635
-
-
- 15 561
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
835
5 756
-
-
6 591
Pozostałe
-
-
-
-
-
-
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2022 roku
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
Stan na 31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
69 114
123 796
4 688
-
230 506
Umorzenie
- 12 765
- 47 918
- 78 153
-
-
- 138 836
Wartość bilansowa netto
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 141
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
32 839
69 561
114 102
4 640
173
221 315
Umorzenie
-11 152
-45 296
-80 216
-
-
-136 664
Wartość bilansowa netto
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Okres kończący się
31 grudnia 2021 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
21 741
27 247
24 928
3 827
-
84 651
Zwiększenia:
69
1 309
13 923
2 922
-
18 223
zakupy
69
-
10 232
2 922
-
13 223
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
-
1 309
3 691
-
-
5 000
Zmniejszenia:
-
-3 142
-17 275
-5 000
-173
-25 590
likwidacje/ sprzedaż
-
-3 142
-17 275
-
-173
-20 590
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
-5 000
-
-5 000
Naliczenie amortyzacji
-805
-3 439
-9 259
-
-
-13 503
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
3 098
17 174
-
-
20 272
Pozostałe
-
2
27
-
-
29
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2021 roku
21 005
25 075
29 518
1 749
- 173
84 082
Stan na 31 grudnia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
67 728
110 750
2 562
-
213 948
Umorzenie
-11 957
-45 635
-72 274
-
-
-129 866
Wartość bilansowa netto
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
29. Prawo do użytkowania - leasing
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Nieruchomości
61 693
77 305
Samochody
3 270
305
Grunty
876
928
Razem
65 839
78 538
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 142
Zmiana stanu prawa użytkowania – leasing
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
120 259
1 177
121 436
Umorzenie
- 42 026
- 872
- 42 898
Wartość bilansowa netto
78 233
305
78 538
Wartość bilansowa netto na początek roku
78 233
305
78 538
Zwiększenia
1 097
3 477
4 574
Zmniejszenia
- 543
-
- 543
Naliczenie amortyzacji
- 16 218
- 512
- 16 730
Wyksięgowanie umorzenia
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2022 roku
62 569
3 270
65 839
Stan na 31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
120 813
4 654
125 467
Umorzenie
- 58 244
- 1 384
- 59 628
Wartość bilansowa netto
62 569
3 270
65 839
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
98 672
964
99 636
Umorzenie
- 31 261
- 580
- 31 841
Wartość bilansowa netto
67 411
384
67 795
Wartość bilansowa netto na początek roku
67 411
384
67 795
Zwiększenia
26 135
213
26 348
Zmniejszenia
- 4 548
-
- 4 548
Naliczenie amortyzacji
- 14 848
- 292
- 15 140
Wyksięgowanie umorzenia
4 083
-
4 083
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2021 roku
78 233
305
78 538
Stan na 31 grudnia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
120 259
1 177
121 436
Umorzenie
- 42 026
- 872
- 42 898
Wartość bilansowa netto
78 233
305
78 538
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 143
30. Inne aktywa
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Koszty do zapłacenia z góry
10 835
8 903
Odprowadzenie nadmiaru gotówki
4 981
2 151
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
7 642
4 949
Dłużnicy różni
4 574
12 799
Prawo wieczystego użytkowania gruntu
817
1 451
Rozrachunki publiczno-prawne
9 663
968
Przychody do otrzymania
15 322
14 128
Należności z tytułu unieważnionych walutowych umów kredytowych
13 543
2 396
Aktywa do zbycia
4 636
1 054
Należności z tytułu rozliczenia transakcji na rynku regulowanym
107 851
122 159
Należności od KDPW_CCP
105 151
90 466
Pozostałe
8 302
6 031
Razem
293 317
267 455
31. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Depozyty innych banków
44 548
275 826
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
96 595
144 563
Razem
141 143
420 389
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
do 1 miesiąca
44 506
126 258
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
-
68 951
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
-
88 745
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
96 637
136 435
Razem
141 143
420 389
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 144
32. Zobowiązania wobec klientów
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Klienci detaliczni
10 120 218
8 515 701
rachunki bieżące/rozliczeniowe
4 270 044
4 942 698
lokaty terminowe
5 850 174
3 573 003
Klienci instytucjonalni
7 944 141
7 799 099
rachunki bieżące/rozliczeniowe
5 645 340
6 255 578
lokaty terminowe
2 298 801
1 543 521
Pozostali klienci
118 584
84 032
Kredyty i pożyczki otrzymane od międzynarodowych instytucji finansowych
589 675
510 954
Środki funduszy z przeznaczeniem na kredyty
48 191
98 077
Razem
18 820 809
17 007 863
W roku 2022 oraz 2021 Grupa BOŚ nie odnotowała żadnych opóźnień w płatnościach rat kapitałowych lub odsetkowych, ani nie naruszyła żadnych innych postanowień umownych wynikających ze swoich zobowiązań.
Zobowiązania wobec klientów wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
do 1 miesiąca
12 319 411
12 620 948
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
3 764 787
1 669 187
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
1 166 365
1 176 370
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
864 739
641 283
powyżej 1 roku do 5 lat
535 093
764 593
powyżej 5 lat
170 414
135 482
Razem
18 820 809
17 007 863
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 145
33. Zobowiązania podporządkowane
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Seria
Waluta
Warunki oprocentowania
Termin wymagalności/wykupu
31-12-2022
31-12-2021
Seria AA1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
34 214
35 927
34 214
34 889
Seria AA2
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
65 786
67 077
65 786
66 347
Seria P
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
150 000
156 945
150 000
151 814
Seria R1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
83 000
85 086
83 000
83 572
Seria W
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
-
-
32 500
32 485
Razem
333 000
345 035
365 500
369 107
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 146
34. Rezerwy
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Rezerwy na udzielone zobowiązania warunkowe w tym:
34 238
29 347
otwarte linie kredytowe
20 804
15 914
gwarancje
13 434
13 433
Rezerwa na świadczenia pracownicze - odprawy emerytalne i rentowe
4 314
3 794
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
116 457
51 965
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
260
952
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
2 710
-
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
7 479
8 564
Razem
165 458
94 622
Zmiana stanu rezerw
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Rezerwa na udzielone zobowiązania warunkowe
Stan na początek okresu
29 347
29 653
utworzenie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
82 726
81 145
rozwiązanie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
- 77 833
- 81 451
inne
- 2
-
Stan na koniec okresu
34 238
29 347
29 347
Rezerwa na świadczenia pracownicze
Stan na początek okresu
3 794
3 650
utworzenie rezerw
1 079
471
wykorzystanie rezerw
- 559
- 327
Stan na koniec okresu
4 314
3 794
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
Stan na początek okresu
51 965
26 072
utworzenie rezerw
95 855
14 940
różnice kursowe z wyceny rezerw
26 520
14 396
wykorzystanie rezerw
- 57 883
-3 443
Stan na koniec okresu
116 457
51 965
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 147
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
Stan na początek okresu
952
1 534
utworzenie rezerw
10
184
wykorzystanie rezerw
- 85
- 267
rozwiązanie rezerw
- 617
- 499
Stan na koniec okresu
260
952
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
-
-
Stan na początek okresu
-
-
utworzenie rezerw
2 710
-
Stan na koniec okresu
2 710
-
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
Stan na początek okresu
8 564
7 287
utworzenie rezerw
29 998
1 775
wykorzystanie rezerw
- 28 359
- 32
rozwiązanie rezerw
- 2 724
- 466
Stan na koniec okresu
7 479
8 564
Razem stan rezerw na koniec okresu
165 458
94 622
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 148
Wartość obecna przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych wobec pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2022 roku:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Stopa przyrostu płac
4,5%-11,50%
(4,5%
w 2022)
2,5%-5% (0% w 2021)
Stopa procentowa dla przyszłych zobowiązań z tytułu:
odpraw emerytalnych i rentowych
6,8%
1,5%-3,9%
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Koszt świadczeń:
Koszt bieżącego zatrudnienia
990
893
Koszt odsetkowy netto
148
124
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w wyniku finansowym
1 138
1 017
Przeszacowanie zobowiązania netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
578
128
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w pozostałych całkowitych dochodach
578
128
Razem
1 716
1 145
Zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Stan na początek okresu
3 794
3 650
Koszt bieżących świadczeń
405
307
Koszt odsetkowy
96
36
(Zyski)/straty z przeszacowania:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
578
128
Świadczenia wypłacone
- 559
-327
Stan na koniec okresu
4 314
3 794
Obliczenia wartości obecnej przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych dotyczą obecnej populacji pracowników Banku Ochrony Środowiska S.A. i nie uwzględniają pracowników, którzy będą przyjęci do pracy w przyszłości. Polegają na wyznaczeniu nabytego w roku następującym po dacie obliczeń prawa pracownika do określonej części odprawy zgodnie z metodą „Projected Unit Credit” obliczania aktuarialnej obecnej wartości przyszłych zobowiązań. Wartość nabytego przez pracownika prawa do określonej części odprawy, która ma być wypłacona w przyszłości obliczona została przy założeniu, że pracownik będzie utrzymywał ciągłość pracy w Banku do momentu wypłaty danego świadczenia i zdyskontowaniu na moment obliczeń.
Nabyte prawo do części świadczenia jest ilorazem obecnego stażu pracy pracownika i stażu pracy wymaganego do uzyskania odprawy emerytalnej i rentowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 149
Odprawy rentowe obliczane są jako suma iloczynów prawdopodobieństw nabycia inwalidztwa w latach przyszłych dla osoby będącej w określonym wieku oraz nabytych praw do części świadczenia w każdym roku, w całym prognozowanym okresie i są zdyskontowane na moment waluacji. Nabyte prawo do części świadczenia z tytułu odprawy rentowej w każdym roku jest obliczane jako iloraz obecnego stażu pracy do stażu pracy w danym przyszłym roku.
Obecna wartość nabytych praw wyliczana jest przy założeniu wzrostu podstawy wymiaru odpraw do momentu wypłaty zgodnie ze stopą przyrostu płac.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 6,8%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 6,3% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2022 roku 3 577 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 7,3% zobowiązania te wynosiłyby 3 393 tys. zł.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 3,9%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 3,65% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2021 roku 3 130 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 4,15% zobowiązania te wynosiłyby 3 043 tys. zł.
Grupa BOŚ szacuje, że wypływ korzyści ekonomicznych wynikający z realizacji tych rezerw nastąpi w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
do 1 roku
937
818
powyżej 1 roku do 5 lat
1 036
795
powyżej 5 lat do 10 lat
1 165
1 118
powyżej 10 lat do 20 lat
1 035
905
powyżej 20 lat
141
158
Razem
4 314
3 794
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 150
Rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia, na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi oraz z tytułu zwrotu prowizji utworzone zostały w wysokości przewidywanych wypływów korzyści ekonomicznych w prezentowanych poniżej okresach:
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Wyszczególnienie
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Rezerwa na zobowiązania wobec klientów
6 200
do roku
6 150
do roku
Rezerwa na ujemne salda na rachunkach klientów powstałe na skutek rozliczenia rynkowego transakcji
-
-
50
do roku
Rezerwa na pozostałe zobowiązania
i roszczenia
1 279
2 364
494
do roku
298
do roku
785
powyżej roku
2 066
powyżej roku
Rezerwa na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
116 457
51 965
14 023
do roku
7 013
do roku
102 434
powyżej roku
44 952
powyżej roku
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
260
952
87
do roku
317
do roku
173
powyżej roku
635
powyżej roku
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
2 710
903
do roku
1 807
powyżej roku
Razem
126 906
61 481
Łączna wartość postępowań będących w toku w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Grupa BOŚ jest pozwana
360 700
213 238
Grupa BOŚ jest powodem
99 106
108 880
Zdaniem Zarządu Banku ryzyko związane z powyższymi postępowaniami, za wyjątkiem tych, które zostały objęte rezerwami na roszczenia, oceniane jest na poziomie możliwym, ale nie prawdopodobnym. Wszelkie ryzyka wiążące się z postępowaniami toczącymi się przed sądem lub organami administracji publicznej są odpowiednio zabezpieczone poziomem rezerw.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank nie prowadził istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, dotyczących zobowiązań oraz wierzytelności emitenta, tj. takich, których wartość stanowi co najmniej 10% kapitałów własnych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 151
Informacje o postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych
Informacje o postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych znajdują się w Nocie 39: Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej
Informacja o postępowaniach przeciwko Bankowi dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą
W dniu 11 września 2019 roku TSUE wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C – 383/18 Lexitor przeciwko SKOK Stefczyka, Santander Consumer Bank i mBank, który zawiera wykładnię przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG.
W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy TSUE orzekł, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie nałożone na konsumenta koszty.
Przeciwko Bankowi nie toczy się żadne postępowanie dotyczące zwrotu części kosztów kredytów konsumenckich w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku przed sądami toczyło się 7 postępowań przeciwko Bankowi, dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 152
35. Odroczony podatek dochodowy
Odroczony podatek dochodowy obliczany jest w stosunku do wszystkich różnic przejściowych przy zastosowaniu stawki podatku dochodowego w wysokości 19%.
Stan odroczonego podatku dochodowego
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Stan na początek okresu
150 597
120 456
Zmiana stanu w tym z tytułu:
22 858
30 141
odpisów aktualizujących należności
16 042
5 957
wyceny aktywów
14 855
18 493
kosztów do zapłacenia
16 436
- 2 771
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
16 604
3 120
pozostałych różnic, w tym z tytułu umów leasingowych
2 609
- 1 211
pozostałych różnic
- 3 777
-
straty podatkowej
-
- 144
prowizji rozliczanych wg ESP
- 15 713
720
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
- 1 030
- 383
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
2 366
1 077
przychodów do otrzymania
- 25 782
5 034
IBNR zaliczonego do kosztów podatkowych
248
249
Stan na koniec okresu
173 455
150 597
Podatek odroczony odniesiony na kapitał z aktualizacji wyceny:
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Stan na początek okresu
6 325
- 15 920
Zmiana stanu z tytułu wyceny aktywów
7 013
22 245
Stan na koniec okresu
13 338
6 325
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 153
Zobowiązania i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są przypisywane następującym pozycjom:
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
przychodów do otrzymania
56 519
30 744
zwyżek z tytułu wyceny aktywów
53 172
39 398
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
44 343
47 957
zapłaconych prowizji do rozliczenia wg ESP
9 123
6 453
IBNR zaliczony do kosztów podatkowych w latach ubiegłych
497
746
pozostałych różnic
171
-
Razem
163 825
125 298
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
odpisy aktualizujące nie stanowiące k.u.p.
147 797
134 014
otrzymanych prowizji do rozliczenia wg ESP
9 344
22 387
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
11 205
6 580
kosztów do zapłacenia
78 967
59 929
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
23 027
6 423
zniżek z tytułu wyceny aktywów
62 842
38 857
pozostałych różnic przejściowych
4 098
7 705
Razem
337 280
275 895
Grupa BOŚ dokonała analizy wrażliwości odzyskiwalności aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego na dzień 31 grudnia 2022 roku wynoszą 337 280 tys. zł, z czego najistotniejsza pozycja wynika z utworzonych odpisów aktualizujących na zagrożone ekspozycje kredytowe w wysokości 147 797 tys. zł oraz z tytułu wyceny aktywów trwałych i obrotowych w wysokości 62 842 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 154
Zmiana stanu podatku odroczonego w okresie
Wyszczególnienie
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Stan na początek okresu
150 597
120 456
Zmiana stanu ujemnych różnic przejściowych
61 384
34 869
Zmiana stanu dodatnich różnic przejściowych
- 38 526
- 4 728
Razem zmiana stanu w tym:
22 858
30 141
zmiana stanu na kapitale z aktualizacji wyceny
7 013
22 245
zmiana stanu odniesiona na rachunek zysków i strat
12 534
7 896
Stan na koniec okresu
173 455
150 597
36. Zobowiązania z tytułu leasingu
Grupa BOŚ jako leasingobiorca ujmuje leasing w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jako składnik aktywów stanowiących prawo do użytkowania i odpowiadające mu zobowiązanie w dniu, w którym przedmiot leasingu jest dostępny do użytkowania. Każda płatność leasingowa jest alokowana pomiędzy zmniejszenie zobowiązania i koszt finansowy. Koszt finansowy jest ujmowany w rachunku zysków i strat przez okres leasingu. Składnik aktywów związanych z prawem do użytkowania jest amortyzowany metodą liniową. Zobowiązania z tytułu leasingu zostały wycenione w wartości bieżącej przyszłych opłat leasingowych, zdyskontowanych przy użyciu krańcowej stopy procentowej Spółki na dzień 01 stycznia 2019 roku wynoszącej 5,00%. Dla umów zawartych od września 2020 roku na okres do 5 lat stopa wynosi 5,25%, a powyżej 5 do 9 lat w wysokości 5,75%.
W ramach leasingu Grupa BOŚ zawarła umowy jako leasingobiorca, których przedmiotem są pojazdy i nieruchomości.
Umowy najmu są zwykle zawierane na okresy od 1 roku do 10 lat. Warunki najmu są negocjowane indywidualnie.
Umowy najmu nie nakładają żadnych zobowiązań, ale aktywa będące przedmiotem leasingu nie mogą być wykorzystywane jako zabezpieczenie w celu zaciągnięcia pożyczki lub innego finansowania zewnętrznego.
Terminy wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31-12-2022
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 823
121
2 944
powyżej 1 roku do 5 lat
13 447
3 358
16 805
powyżej 5 lat
48 179
-
48 179
Razem
64 449
3 479
67 928
31-12-2021
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 485
202
2 687
powyżej 1 roku do 5 lat
22 412
177
22 589
powyżej 5 lat
55 894
-
55 894
Razem
80 791
379
81 170
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 155
Zobowiązania z tytułu umów najmu nieruchomości dotyczą powierzchni użytkowanych przez Bank w ramach działalności operacyjnej.
Dla umów zawartych w EUR poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość w złotych (liczonej według średniego kursu NBP) sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto wyrażonej w EUR za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Dla umów zawartych w PLN poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Stawki miesięczne rat wynagrodzenia podlegają waloryzacji o wskaźnik i w terminach określonych w umowie. Umowy zawarte w EUR waloryzowane są o indeksy stosowane na terenie Unii Europejskiej. Umowy zawarte w PLN waloryzowane są o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres poprzedni ogłaszany przez Prezesa GUS.
Umowy nie przewidują prawa do nabycia nieruchomości.
Umowy zawierane są na czas określony, w części umów nie ma możliwości ich wypowiedzenia, w niektórych z nich zawarte jest zastrzeżenie wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia pod warunkiem likwidacji placówki, w takim przypadku obowiązuje termin wypowiedzenia 6 lub 12 miesięcy. W części umów wprowadzony jest zapis o możliwości jej przedłużenia na dotychczasowych warunkach na podstawie oświadczenia woli leasingodawcy złożonego na piśmie na 6 miesięcy przed upływem terminu zakończenia umowy.
Grupa BOŚ zastosowała do umów leasingu wyłączenia jakie dopuszcza standard MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Do umów leasingu o niskiej wartości zaklasyfikowano umowy w których wartość bazowego składnika aktywów ma niską wartość tzn. nie przekracza kwoty 20 tys. zł.
Płatności związane z umowami wyłączonymi są ujmowane liniowo jako koszt w rachunku zysków i strat.
Przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów wyłączonych
Stan na 31 grudnia 2022 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
436
10
446
krótkoterminowe
1 209
-
1 209
Razem
1 645
10
1 655
Stan na 31 grudnia 2021 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
94
211
305
krótkoterminowe
1 602
-
1 602
Razem
1 696
211
1 907
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 156
37. Pozostałe zobowiązania
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Rozliczenia międzybankowe
73 651
47 301
Zobowiązania wobec kontrahentów DM BOŚ
63 789
72 887
Rozliczenia międzyokresowe bierne
66 079
47 258
Rozliczenia publiczno-prawne
31 510
19 354
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
95 044
71 782
Prowizje do rozliczenia w czasie
7 567
7 749
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
829
1 135
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
2 648
3 310
Pozostałe
7 127
11 368
Razem
348 244
282 144
38. Aktywa i zobowiązania warunkowe
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Zobowiązania warunkowe:
3 138 890
3 264 122
Finansowe, w tym:
2 672 372
2 814 089
otwarte linie kredytowe w tym:
2 657 528
2 793 138
odwołalne
2 195 331
2 337 580
nieodwołalne
462 197
455 558
otwarte akredytywy importowe
14 844
20 951
Gwarancyjne, w tym:
466 518
450 033
poręczenia i gwarancje spłaty kredytu
12 739
12 739
gwarancje właściwego wykonania kontraktu
453 779
437 294
Aktywa warunkowe:
2 167 513
2 143 824
Finansowe, w tym:
154 767
344 955
otwarte linie kredytowe
154 767
344 955
Gwarancyjne
2 010 194
1 781 345
Inne
2 552
17 524
Aktywa i zobowiązania warunkowe razem
5 306 403
5 407 946
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 157
39. Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej
W dniu 03 października 2019 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości (TSUE) wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-260/18 Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu prowadzącej działalność w Polsce w formie oddziału pod nazwą Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce, dawniej Raiffeisen Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, który zawiera wykładnię przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w odpowiedzi na pytania prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy po analizie postanowień umowy o kredyt indeksowany do CHF.
Zgodnie z treścią wyroku, TSUE nie odniósł się do kwestii niedozwolonego charakteru klauzul umownych, wskazując, że badanie występowania wszystkich przesłanek abuzywności oraz ocena postanowień umownych w każdej indywidualnej sprawie odrębnie należy do sądów krajowych. TSUE jednocześnie nie wykluczył możliwości uznania przez sąd krajowy możliwości dalszego funkcjonowania umowy bez mechanizmu indeksacji (co sprowadzałoby się do traktowania kredytu jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR), niemniej w ocenie TSUE rozwiązanie to uznano za niepewne. TSUE wykluczył możliwość uzupełniania treści umowy po eliminacji klauzul abuzywnych regułami wynikającymi z przepisów ogólnych prawa krajowego. TSUE potwierdził jednak możliwość uzupełnienia luk w umowie regułami wynikającymi z wyraźnego przepisu dyspozytywnego albo innymi regułami ustalonymi przez strony.
Od czasu wydania wyroku TSUE, wzrasta liczba spraw sądowych dotyczących umów kredytowych powiązanych z kursem walut obcych. Przyczyny tego zjawiska znaleźć można w nasilonej akcji marketingowej ze strony podmiotów reprezentujących kredytobiorców w postępowaniach sądowych i stałej obecności tematyki w mediach oraz zmieniającej się tendencji w orzecznictwie sądów krajowych.
Większość wyroków sądowych zapadających po orzeczeniu TSUE z 03 października 2019 roku nie jest korzystna dla banków, jednak orzecznictwo nadal nie jest jednolite. Niektóre sądy rozpoznające sprawy dotyczące kredytów hipotecznych powiązanych z kursem walut obcych zwróciły się do TSUE z kolejnymi pytaniami prejudycjalnymi. Stanowisko TSUE w tym zakresie może mieć wpływ na dalsze orzecznictwo sądowe.
Bank na bieżąco monitoruje orzecznictwo krajowe oceniając ryzyko prawne związane z kredytami waloryzowanymi kursem waluty obcej i uwzględnia w swoich analizach to, iż wyrok TSUE z 03 października 2019 roku oraz orzeczenia polskich sądów w podobnych sprawach wpływają na wzrost liczby postępowań sądowych i zwiększenie wartości dochodzonych roszczeń.
W dniu 07 maja 2021 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę dotyczącą odpowiedzi na pytania postawione przez Rzecznika Finansowego, potwierdzając stanowisko, iż w razie nieważności umowy kredytu, każdej ze stron przysługuje odrębnie roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia oraz wskazując, że umowa może być uznana za definitywnie bezskuteczną dopiero wtedy, gdy konsument zostanie należycie poinformowany o skutkach upadku umowy i nie wyrazi zgody na związanie postanowieniem uznanym za abuzywne. Pytania postawione przez Rzecznika Finansowego tylko w pewnej części pokrywały się z pytaniami przedstawionymi Sądowi Najwyższemu przez Pierwszego Prezesa SN. Nie zapadła dotychczas uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN odpowiadająca na wszystkie zagadnienia przedstawione przez Pierwszego Prezesa SN. Na dzień 11 maja 2021 roku (poprzednio zakładane terminy to 25 marca 2021 roku a następnie 13 kwietnia 2021 roku) wyznaczony był termin posiedzenia Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w pełnym składzie. Sąd Najwyższy nie podjął jednak zapowiadanej uchwały we wskazanym wyżej terminie, lecz wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Urzędu Komisji Nadzoru Bankowego oraz Prezesa Narodowego Banku Polskiego o przedstawienie stanowiska co do kierunków rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przedstawionych przez Pierwszego Prezesa SN. Oczekiwane stanowiska zostały przekazane do SN. Na kolejnym posiedzeniu pełnego składu Izby Cywilnej wyznaczonym na 02 września 2021 roku nie zapadła uchwała o charakterze merytorycznym. Wydane zostało postanowienie o skierowaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań, których przedmiotem są kwestie dotyczące zasad powoływania i odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Zwrócenie się z pytaniami prejudycjalnymi
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 158
w kwestiach ustrojowych do TSUE oznacza, że kolejne posiedzenie składu całej Izby odbyć się może zapewne nie wcześniej niż za kilkanaście miesięcy. Równolegle postanowieniem z 29 lipca 2021 roku SN w składzie trzech sędziów przedstawił powiększonemu składowi SN (7 sędziów) pytanie prawne związane z zagadnieniami dotyczącymi wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Termin posiedzenia w tej sprawie nie jest znany.
W dniu 16 lutego 2023 roku Rzecznik Generalny TSUE w sprawie sprawy C-520/21 przedstawił opinię, w której stwierdził, że:
1. przepisy Dyrektywy 93/13 (art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1) należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w przypadku uznania, iż umowa kredytu zawarta przez konsumenta i bank jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, konsument, oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych na podstawie tej umowy oraz zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może w następstwie takiego uznania domagać się od banku także dodatkowych świadczeń. Do sądu krajowego należy ustalenie, w świetle prawa krajowego, czy konsumenci mają prawo dochodzić tego rodzaju roszczeń oraz, jeżeli tak jest, rozstrzygnięcie o ich zasadności.
2. przepisy Dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w przypadku nieważności umowy o kredyt, bank, oprócz zwrotu kapitału oraz zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może domagać się od konsumenta także dodatkowych świadczeń. Rzecznik uważa jednak, że nawet jeśli prawo krajowe dopuszczałoby takie roszczenia, to Dyrektywa 93/13 je wyklucza.
Opinia Rzecznika jest niekorzystna dla sektora bankowego, przy czym jest niewiążąca dla TSUE. Następnym etapem w tej sprawie będzie wydanie wyroku przez TSUE. Rozstrzygnięcie TSUE będzie miało istotny wpływ na orzecznictwo krajowe i w zależności od treści wyroku może mieć negatywne skutki dla sektora bankowego.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku przed sądami zawisły łącznie 919 sprawy przeciwko Bankowi, dotyczące kredytów i pożyczek powiązanych z kursem waluty obcej, głównie CHF, w których wartość przedmiotu sporu wynosiła 316,23 mln zł. Zgłaszane w pozwach roszczenia wywodzone z umów kredytów i pożyczek powiązanych z kursem waluty obcej generalnie dotyczą uznania umowy kredytu/pożyczki za nieważną i zasądzenia alternatywnie uznania za abuzywne klauzul denominacyjnych (przeliczeniowych).
Program Ugód dotyczący kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie, powiązanych z kursem waluty obcej
W styczniu 2021 roku grupa banków, w tym Bank Ochrony Środowiska S.A., w oparciu o założenia propozycji Przewodniczącego KNF ogłoszonej w grudniu 2020, rozpoczęła konsultacje międzysektorowe dotyczące stworzenia katalogu najlepszych praktyk celem dążenia do wypracowania ugody zawieranej z klientami na zasadzie dobrowolnej oferty.
Na podstawie tych konsultacji i w oparciu o propozycję Przewodniczącego KNF Bank opracował Program Ugód dla klientów spłacających kredyty mieszkaniowe powiązane z kursem waluty obcej. Program Ugód umożliwia klientom uwolnienie się od ryzyka kursowego przez przewalutowanie kredytu na PLN i spłatę pozostałego salda kredytu po jego redukcji do poziomu wynikającego z rzeczywiście wykonanych spłat na rzecz Banku w oparciu o harmonogram określony w PLN tak, jakby od początku kredyt ten był kredytem złotowym z oprocentowaniem według stawki WIBOR oraz odpowiedniej marży.
W dniu 08 grudnia 2021 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Banku wyraziło zgodę na Program Ugód. Z dniem 31 stycznia 2022 roku Bank uruchomił Program Ugód dla klientów spłacających kredyty hipoteczne powiązane z kursem waluty obcej na zasadach zaproponowanych przez Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego.
Do ugody z Bankiem w ramach Programu Ugód przystąpić może klient, którego kredyt jest w trakcie spłaty, i który zaciągnął go na własne cele mieszkaniowe. Do ugody może przestąpić również ten klient, który wszczął przeciwko Bankowi postępowanie o unieważnienie umowy kredytowej nie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu. Szczegółowe warunki programu Ugód opisane zostały na stronie internetowej Banku https://www.bosbank.pl/przewalutowanie-kredytu .
Zarząd Banku dokonując szacunku rezerwy na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi na dzień 31 grudnia 2022 roku uwzględnił scenariusz zawierania ugód z klientami ze względu na oczekiwaną skłonność klientów do zawarcia porozumienia z Bankiem. Na dzień 31 grudnia 2022 roku do Banku wpłynęło 798 wniosków
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 159
o ugody dotyczących walutowych kredytów hipotecznych. Saldo do spłaty tych kredytów wyniosło 81 mln zł. Podpisano 327 ugody.
Ujęcie ryzyka prawnego dotyczącego kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej
Unieważnienie umowy kredytu walutowego skutkuje wzajemnym zwrotem świadczeń spełnionych przez strony umowy. Zawarcie ugody z klientem na warunkach proponowanych przez Bank powoduje zmniejszenie kwoty kredytu pozostającego do spłaty. W obydwu przypadkach Bank odnotowuje spadek oczekiwanych przepływów pieniężnych i na tej podstawie zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” ujmowana jest korekta wartości bilansowej brutto kredytu walutowego. W przypadku oszacowania zobowiązania wobec klienta przewyższającego dotychczasową wartość bilansową brutto kredytu ujmowana jest rezerwa zgodnie z MSR 37. Bank ujmuje również rezerwę zgodnie z MSR 37 dotyczącą kredytów spłaconych na dzień bilansowy.
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów walutowych zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” oraz rezerwa zgodnie z MSR 37 szacowane są na podstawie założonych scenariuszy zawarcia ugody oraz unieważnienia umowy kredytowej.
Założenia w ramach scenariusza uwzględniającego możliwość zawierania porozumienia z klientami opierają się na konwersji dotychczasowego kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej na kredyt wyrażony w PLN. Przewidziane jest, że dotychczasowe spłaty kredytu denominowanego lub indeksowanego będą podlegać rozliczeniu wg harmonogramu spłaty kredytu tak, jakby od początku były on kredytem złotowym, tj. uwzględniając oprocentowanie wg odpowiedniej stopy WIBOR powiększonej o marżę. Wskutek takiej konwersji wartość dotychczasowego portfela kredytów denominowanych lub indeksowanych ulegnie zmniejszeniu, co odzwierciedlone jest w kwocie rezerwy.
W związku ze sprawami sądowymi Bank szacuje również wartość rezerwy wynikającej ze zgłoszonych pozwów oraz pozwów, których zgłoszenie przewiduje się w latach przyszłych. Wartość rezerwy jest szacowana na podstawie prawdopodobieństwa wydania niekorzystnego wyroku sądowego dla Banku i jego oczekiwanych skutków finansowych w zależności od rodzaju rozstrzygnięć sądowych. Przyjęte scenariusze niekorzystnych rozstrzygnięć bazują na opiniach prawnych i dotychczasowych doświadczeniach Banku. Przyjęte scenariusze uwzględniają stwierdzenie nieważności umowy lub zawarcia ugody sądowej.
W modelu kalkulacji rezerwy przyjęto również założenie co do prognozy liczby pozwów klientów w horyzoncie 5 lat. Liczba pozwów sądowych utrzymywała się w ciągu roku 2022 na stabilnym poziomie. Przedstawiona przez Rzecznika Generalnego TSUE opinia w dniu 16 lutego 2023 roku nie ma bezpośrednio negatywnego skutku na poziom korekty wartości bilansowej brutto kredytów walutowych oraz rezerwy na ryzyko prawne, ponieważ Bank nie ujmował w wyliczeniu skutków ryzyka prawnego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. W przyszłości opinia ta i orzeczenie TSUE wydane w sprawie C-520/21 mogą mieć jednak wpływ na zmiany parametrów modelu i wielkość prognoz. Bank będzie obserwował statystyki i oceniał ich wpływ na model.
Działający od lutego 2022 roku Programu Ugód wpływa korzystnie na kształtowanie się liczby nowych pozwów w perspektywie działania programu. Utrzymujące się jednak wysokie stopy procentowe zahamowały dynamikę podpisywanych nowych porozumień z klientami.
Unieważnienie umowy kredytu lub zawarcie z klientem ugody skutkuje usunięciem z bilansu Banku dotychczasowej należności. Koszt powstały po stronie Banku, tj. usunięcie należności bilansowej oraz ewentualne płatności realizowane na rzecz klienta, kompensowany jest z korektą wartości bilansowej brutto kredytu lub rezerwą utworzoną zgodnie z MSR 37. Koszty przewyższające korektę wartości bilansowej brutto lub rezerwę utworzoną zgodnie z MSR 37 ujmowane są w rachunku zysków i strat. Niezwrócona Bankowi na dzień bilansowy kwota wypłaconego kapitału kredytu ujęta jest jako należność w pozycji „Inne aktywa”. W przypadku zawarcia z klientem ugody polegającej na przewalutowaniu umowy kredytowej na walutę PLN i określeniu pozostałej kwoty kredytu do spłaty, Bank ujmuje nową umowę kredytową w ramach należności od klientów (kredyty mieszkaniowe).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 160
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów i szacunki ryzyka prawnego
Wartość zadłużenia klientów z tytułu kapitału pozostającego do spłaty kredytów powiązanych z kursem waluty obcej
31-12-2022
31-12-2021
CHF
773 402
877 489
EUR
508 081
552 439
USD
36 053
36 781
Razem
1 317 536
1 466 709
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej i rezerwa z tytułu ryzyka prawnego
31-12-2022
31-12-2021
Rezerwy:
CHF
108 681
46 955
EUR
1 279
4 440
USD
6 497
570
116 457
51 965
Korekta WBB:
CHF
381 502
321 828
EUR
11 637
30 773
USD
5 168
3 581
398 308
356 181
Razem
514 764
408 146
Zmiany korekty wartości bilansowej brutto kredytów i rezerwa z tytułu ryzyka prawnego
31-12-2022
Razem
Korekta wartości bilansowej brutto
Rezerwa
Stan na początek okresu
408 146
356 181
51 965
Wykorzystanie z tytułu zawartej ugody
w ramach Programu Ugód
-27 303
-
-27 303
Wykorzystanie w wyniku sprawy spornej
-34 449
-3 869
-30 580
Koszty utworzonych rezerw
139 930
44 075
95 855
Różnice kursowe
28 440
1 920
26 520
Stan na koniec okresu
514 764
398 307
116 457
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 161
31-12-2021
Razem
Korekta wartości bilansowej brutto
Rezerwa
Stan na początek okresu
376 410
350 338
26 072
Wykorzystanie z tytułu zawartej ugody
w ramach Programu Ugód
-
-
-
Wykorzystanie w wyniku sprawy spornej
-3 443
-
-3 443
Koszty utworzonych rezerw
20 783
5 843
14 940
Różnice kursowe
14 396
14 396
Stan na koniec okresu
408 146
356 181
51 965
Koszty ryzyka prawnego ujęte w rachunku zysków i strat
01-01-2022 31-12-2022
01-01-2021 31-12-2021
Koszt z tytułu zawartej ugody w ramach Programu Ugód
478
-
Koszt w wyniku sprawy spornej
3 898
-
Razem
4 376
-
40. Działalność maklerska
Działalność maklerska odnosi się do Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Poniżej zaprezentowane dane dotyczą instrumentów finansowych przechowywanych na rachunkach papierów wartościowych klientów i podane są w wartości godziwej:
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Zdematerializowane papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym
Akcje notowane i prawa do akcji notowanych zapisane na rachunkach papierów wartościowych
10 682 956
10 306 169
Pozostałe papiery wartościowe zapisane na rachunkach papierów wartościowych klientów
4 228 590
1 135 426
Pozostałe instrumenty finansowe klientów
186 447
274 510
Prawa majątkowe notowane na TGE
610 862
597 508
Papiery wartościowe przechowywane w formie rejestrów
141 951
304 168
akcje
-
-
obligacje
141 951
304 168
Razem papiery wartościowe klientów
15 850 806
12 617 781
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 162
41. Kapitał podstawowy
Zarejestrowany kapitał zakładowy
Na dzień 31 grudnia 2022 roku kapitał zakładowy wynosił 929 477 tys. zł i nie uległ zmianie wobec stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Seria/ emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj uprzywile- jowania akcji
Liczba akcji
Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej w tys. zł
Sposób pokrycia
Data rejestracji
Prawo do dywidendy (od daty)
A
O
zwykłe
236 700
2 367
opłacone
09-01-91
01-01-92
B
O
zwykłe
1 263 300
12 633
opłacone
11-03-92
01-01-93
C
O
zwykłe
477 600
4 776
opłacone
30-12-92
01-01-93
C
O
zwykłe
22 400
224
wkład niepieniężny
30-12-92
01-01-93
D
O
zwykłe
1 300 000
13 000
opłacone
30-12-93
01-01-94
E
O
zwykłe
647 300
6 473
opłacone
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
15 500
155
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
37 200
372
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
F
O
zwykłe
1 500 000
15 000
opłacone
30-12-94
01-01-95
G
O
zwykłe
1 260 000
12 600
opłacone
30-06-95
01-01-96
H
O
zwykłe
670 000
6 700
opłacone
30-06-95
01-01-96
I
O
zwykłe
70 000
700
opłacone
30-06-95
01-01-96
J
O
zwykłe
1 055 000
10 550
opłacone
21-06-96
01-01-96
K
O
zwykłe
945 000
9 450
opłacone
21-06-96
01-01-96
L
O
zwykłe
1 200 000
12 000
opłacone
29-11-96
01-01-96
M
O
zwykłe
2 500 000
25 000
opłacone
07-05-98
01-01-97
N
O
zwykłe
1 853 000
18 530
opłacone
13-06-07
01-01-07
O
O
zwykłe
1 320 245
13 202
wkład niepieniężny
25-06-10
01-01-10
P
O
zwykłe
6 500 000
65 000
opłacone
15-06-12
01-01-11
U
O
zwykłe
40 000 000
400 000
opłacone
12-07-17
01-01-16
V
O
zwykłe
30 074 426
300 744
opłacone
04-07-18
01-01-18
Liczba akcji, razem
92 947 671
Kapitał zakładowy wg wartości nominalnej razem
929 477
Kapitał zakładowy razem
929 477
Wartość nominalna jednej akcji wynosi 10 zł.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku ogólna liczba głosów wynikająca ze wszystkich wyemitowanych przez Bank akcji wynosiła 92 947 671 i nie zmieniła się wobec stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 163
Jedna akcja daje prawo do jednego głosu na walnym zgromadzeniu.
Na pozostałych akcjonariuszy przypada łącznie 27,8% udziałów w kapitale zakładowym Banku.
Na dzień sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie są znane zmiany w strukturze własności znacznych pakietów akcji.
Struktura akcjonariuszy posiadających bezpośrednio i pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu Banku:
31-12-2022
31-12-2021
Akcjonariusz
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
53 951 960
58,05
53 951 960
58,05
Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych
8 000 000
8,61
8 000 000
8,61
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
5 148 000
5,54
5 148 000
5,54
Akcje własne
Na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank posiadał 37 775 akcji własnych, które reprezentują 0,04% kapitału zakładowego i 0,04% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku.
Bank, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, nie jest uprawniony do wykonywania prawa głosu z akcji własnych.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Na dzień 31 grudnia 2022 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku kapitał zapasowy wynosił 532 851 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 164
42. Kapitał z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Przeszacowanie składników aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody
- 72 867
-36 530
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
2 665
3 243
Odroczony podatek dochodowy
13 339
6 325
Kapitał z aktualizacji wyceny, razem
- 56 863
- 26 962
Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
Stan na 01 stycznia 2022
-26 962
Zwiększenie z tytułu:
856 987
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
856 987
Zmniejszenie z tytułu:
-893 902
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-893 324
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-578
Odroczony podatek dochodowy
7 014
Stan na 31 grudnia 2022
-56 863
Stan na 01 stycznia 2021
67 869
Zwiększenie z tytułu:
249 345
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
249 345
Zmniejszenie z tytułu:
-366 421
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-366 111
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 310
Odroczony podatek dochodowy
22 245
Stan na 31 grudnia 2021
-26 962
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 165
43. Zyski zatrzymane
Na zyski zatrzymane składają się: pozostały kapitał zapasowy, fundusz ogólnego ryzyka oraz niepodzielony wynik finansowy.
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Pozostały kapitał zapasowy:
457 479
398 628
utworzony ustawowo
44 000
44 000
utworzony zgodnie ze statutem ponad wymaganą ustawowo (minimalną) wartość
409 154
350 303
inny
4 325
4 325
Pozostałe kapitały rezerwowe:
23 605
23 605
fundusz na działalność maklerską
22 249
22 249
inne
1 356
1 356
Fundusz ogólnego ryzyka
48 302
48 302
Niepodzielony wynik finansowy
30 579
- 38 814
niepodzielony wynik z lat ubiegłych
- 97 665
- 86 270
wynik netto bieżącego okresu
128 244
47 456
Zyski zatrzymane, razem
559 965
431 721
Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto w wysokości co najmniej 8% zysku netto, dopóki kapitał ten nie osiągnie przynajmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być przeznaczona jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.
Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto niezależnie od kapitału zapasowego z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat i wydatków.
O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy.
Fundusz ogólnego ryzyka przeznaczony na niezidentyfikowane ryzyka w działalności Banku tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa bankowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 166
44. Rachunkowość zabezpieczeń
Przyjęte zasady rachunkowości zabezpieczeń
Spośród podmiotów z Grupy BOŚ rachunkowość zabezpieczeń została zastosowana tylko w Banku.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym. Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Zabezpieczanym ryzykiem jest ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu.
Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych
Na 31 grudnia 2022 roku Grupa BOŚ nie stosowała rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej
Bank w okresie objętym zabezpieczeniem dokonuje zabezpieczenia zmienności wartości godziwej obligacji o stałym oprocentowaniu, wynikających ze zmian rynkowych stóp procentowych. Pozycję zabezpieczaną stanowi część obligacji Skarbu Państwa utrzymywanych w modelu biznesowym HtCS. Instrumentem zabezpieczającym są transakcje Interest Rate Swap (IRS), w których Bank dokonuje płatności w oparciu o stałą stopę procentową, a otrzymuje kupon oparty o zmienną stopę (6-miesięczny WIBOR).
Dzięki ustanowieniu powiązania zabezpieczającego, w rachunku zysków i strat uzyskiwany jest efekt wzajemnego kompensowania się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego i pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Zabezpieczeniu podlega tylko jeden rodzaj ryzyka (tj. ryzyko zmienności stóp procentowych). Spread pomiędzy kwotowaniami obligacji skarbowych i transakcji IRS zostaje wyłączony z zabezpieczenia.
Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej wynikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Test prospektywny polega na analizie miary BPV pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego. Test retrospektywny jest wykonywany w oparciu o metodę bezpośredniej kompensaty, w ramach której następuje porównanie zmian wartości transakcji zabezpieczających oraz pozycji zabezpieczanej wynikających ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka. Test retrospektywny daje wynik pozytywny, jeżeli współczynnik oceny efektywności mieści się w przedziale <0,8;1,25>. Testy wykonywane są z częstotliwością kwartalną. Bank nie identyfikuje istotnych źródeł nieefektywności zabezpieczenia wartości godziwej.
Zmiana wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikająca ze zmian rynkowych stóp procentowych ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Zmiany wartości godziwej obligacji, nie wynikające ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny. Zmiany wyceny instrumentu zabezpieczającego ujmowane są w rachunku zysków i strat.
Wg stanu na 31 grudnia 2022 roku Bank posiadał jedno powiązanie zabezpieczające wartość godziwą – zabezpieczenie ustanowione 20 października 2015 roku.
Pozycja zabezpieczana w ramach powiązania zabezpieczającego ustanowionego w 2015 roku obejmuje 240 mln zł obligacji Skarbu Państwa DS0725, zapadających w lipcu 2025 roku.
Wg stanu na 31 grudnia 2022 roku na rachunku zysków i strat zaksięgowano kwotę 5 224 tys. zł, wynikającą ze zmian wartości godziwej obligacji z tytułu ryzyka stopy procentowej oraz wartości godziwej transakcji IRS. W kapitale z aktualizacji wyceny zaewidencjonowana była kwota -6 238 tys. zł, stanowiąca sumę wpływu na kapitał obligacji z momentu ustanowienia powiązania zabezpieczającego (-11 345 tys. zł) oraz zmiany wartości godziwej obligacji, wynikającej z niezabezpieczonej części ryzyka (spreadu pomiędzy kwotowaniami obligacji i transakcji IRS).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 167
31-12-2022
31-12-2021
Wyszczególnienie
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
Instrumenty zabezpieczające
Interest Rate Swap (IRS) – wycena ujemna
30 562
258 000
25 090
9 121
258 000
11 587
Pozycja zabezpieczana
Obligacje SP - wycena dodatnia
223 428
240 000
-19 866
238 620
240 000
-6 490
Łączny wpływ na wynik
5 224
5 097
*\w przypadku obligacji stanowiących pozycję zabezpieczaną jest to korekta wartości godziwej
45. Płatności na bazie akcji
Polityka wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Grupie BOŚ.
W celu wypełnienia wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach a także w zgodzie z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, zatwierdzoną przez Radę Nadzorczą Banku Ochrony Środowiska S.A.
Komitet ds. Wynagrodzeń i Nominacji powołany przez Radę Nadzorczą Banku opiniuje Politykę wynagrodzeń, opiniuje i projektuje zasady wynagradzania członków Zarządu, opiniuje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze, opiniuje i monitoruje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem na drugim poziomie, kierowanie komórką do spraw zgodności oraz kierowanie komórką audytu wewnętrznego.
Wypełniając obowiązek informacyjny wynikający z postanowień rekomendacji nr 30.1. Rekomendacji Z KNF oraz Polityki wynagrodzeń, Bank Ochrony Środowiska S.A. informuje, że stosunek średniego całkowitego wynagrodzenia brutto członków zarządu w okresie 2022 roku do średniego całkowitego wynagrodzenia brutto pozostałych pracowników banku w okresie 2022 roku, wynosi 6,59 i tym samym nie przekracza ustalonej wartości.
Maksymalny poziom wynagrodzenia zmiennego każdej z osób zajmujących stanowisko kierownicze nie przekracza 100% wynagrodzenia stałego. Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. może wyrazić zgodę na zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego w stosunku do wynagrodzenia stałego do 200%, zgodnie z procedurą przewidzianą w § 25 ust. 3 pkt 4) lit. b) i c) Rozporządzenia MFFiPR. Zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, nie dotyczy Członków Zarządu Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 168
W okresie sprawozdawczym, Polityka wynagrodzeń nie była nowelizowana.
W okresie sprawozdawczym:
1. rozliczono trzecią (z trzech) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2018; przewidywany całkowity koszt wyniesie 113,5 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostanie wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego – 7 785 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 56,8 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe;
2. rozliczono drugą (z trzech) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2019; przewidywany całkowity koszt wyniesie 96,9 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostanie wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego – 7 071 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 48,4 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe;
3. członkom zarządu zostało naliczone wynagrodzenie zmienne za wyniki roku 2021 w łącznej wartości 1 564,8 tys. zł. 60% naliczonego wynagrodzenie podlegało rozliczeniu w 2022 roku, natomiast 40% naliczonego wynagrodzenia (tj. 625,9 tys. zł) zostało odroczone na kolejne 5 lat. 50% z wynagrodzenia rozliczonego w 2022 roku zostało wypłacone w gotówce (łączna kwota 469,4 tys. zł), natomiast pozostałe 50% przyznano w akcjach fantomowych stanowiących świadczenie krótkoterminowe, który zostaną wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. w marcu 2023, po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 52 601 sztuk akcji.
4. 32 osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (z pominięciem Członków Zarządu), z uwagi na spełnienie obu warunków niezbędnych do naliczenia premii oraz brak stwierdzonych znaczących nieprawidłowości czy zastrzeżeń w wykonywaniu powierzonych obowiązków, zostało naliczone i wypłacone wynagrodzenie zmienne, w łącznej wysokości 1 191,2 tys. zł.
5. 6 osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (z pominięciem Członków Zarządu), została wypłacona nagroda pieniężna w łącznej wysokości 51 tys. zł za realizację poszczególnych projektów realizowanych w 2021 roku.
6. 25 osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (z pominięciem Członków Zarządu), mając na uwadze wzorową postawę odzwierciedlającą wartości Banku, ponadprzeciętne zaangażowanie oraz efektywność, skuteczność oraz terminowość w realizacji wyznaczonych zadań, co miało wpływ na poprawę postrzegania BOŚ jako banku specjalistycznego oraz osiągnięcie przez Grupę BOŚ w 2021 roku zysku netto w wysokości ponad 47 mln zł wobec 307 mln zł straty netto wykazanej rok wcześniej, poprawę w obydwu podstawowych obszarach działalności, tj. wyniku odsetkowego (wzrost do 376 mln zł, tj. o 1,4% rok do roku), oraz wyniku prowizyjnego (sięgnął 142 mln zł i był o 5,4% wyższy od dotychczas rekordowego poziomu z 2020 roku), zostały wypłacone nagrody uznaniowe w łącznej wysokości 377,8 tys. zł.
Zgodnie z postanowieniami Rozdziału IV par. 14 ust. 4 Polityki wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Ochrony Środowiska S.A. (z pominięciem Członków Zarządu) wynagrodzenie zmienne nie podlegało mechanizmowi odraczania i wypłaty części wynagrodzenia w akcjach.
Wynagrodzenie zmienne za wyniki roku 2022 nie zostało jeszcze rozliczone i przyznane .
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 169
46. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
Dla potrzeb sprawozdania z przepływów pieniężnych saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera następujące salda o wysokiej płynności i terminie zapadalności krótszym niż trzy miesiące.
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Kasa, środki w Banku Centralnym (Nota 21)
575 875
361 581
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych (nota 22)
213 790
344 762
Inwestycyjne papiery wartościowe (Nota 24)
4 465 127
2 899 584
Razem
5 254 792
3 605 927
Saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera rezerwę obowiązkową utrzymywaną na rachunku w NBP.
Zgodnie z paragrafem 12 Uchwały NBP nr 40/2015 Bank może wykorzystywać środki utrzymywane na rachunku rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych.
Rezerwa deklarowana do utrzymania w miesiącu grudniu 2022 roku wynosiła 618 966 tys. zł (grudzień 2021 – 295 202 tys. zł). Bank zobowiązany jest utrzymywać średnie saldo środków pieniężnych w miesiącu powyżej zadeklarowanej rezerwy obowiązkowej.
Zarząd Narodowego Banku Polskiego w dniu 21 czerwca 2018 roku podjął uchwałę w sprawie zwolnienia Banku z obowiązku utrzymywania 55% wymaganej rezerwy obowiązkowej. Powyższe zwolnienie obowiązuje od dnia 02 lipca 2018 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 170
Objaśnienie różnic pomiędzy bilansowymi zmianami stanu, a zmianami stanu tych pozycji wykazywanymi w działalności operacyjnej sprawozdania z przepływów pieniężnych:
za rok zakończony
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2021
Zmiana stanu należności od innych banków
157 916
- 245 131
Zmiana stanu lokat w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
- 130 972
311 434
Zmiana stanu lokat w innych bankach oraz należności od innych banków razem
26 944
66 303
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych
- 1 899 187
262 483
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych przyjęta do środków pieniężnych
1 565 543
719 632
Zakup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
475 938
70 595
Wykup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
- 204 225
- 28 287
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 63 833
- 45 169
Przesunięcie odsetek od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu do odsetek z działalności inwestycyjnej
109 969
49 988
Przeszacowanie aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej prze inne całkowite dochody
- 36 337
-116 766
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych razem
- 52 132
912 476
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
- 50 690
29 940
Odroczony podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat
15 845
7 896
Odroczony podatek dochodowy z tytułu wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
7 014
22 245
Niepieniężne zmiany z tytułu wartości niematerialnych oraz rzeczowych środków trwałych
- 14
475
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
- 27 845
60 556
Zmiana stanu rezerw
70 836
26 426
Wycena aktuariusza wpływ na kapitał z aktualizacji wyceny
- 578
- 310
Zmiana stanu rezerw razem
70 258
26 116
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
57 739
- 21 675
Bieżące obciążenia z tytułu podatku dochodowego
- 81 736
- 39 709
Zapłacony podatek dochodowy
88 561
31 715
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego razem
64 564
- 29 669
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu emisji bankowych papierów wartościowych i zobowiązań podporządkowanych
- 24 072
111
Wykup obligacji, w tym:
32 500
-
od obligacji podporządkowanych
32 500
-
Odsetki zapłacone od obligacji własnych, w tym:
14 901
12 036
od obligacji podporządkowanych
14 901
12 036
Odsetki naliczone od obligacji własnych, w tym:
- 23 329
- 12 147
od obligacji podporządkowanych
- 23 329
- 12 147
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 171
47. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych - charakterystyka:
31-12-2022
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2021
Instrument
FX Swap
FX Forward
FX Spot