1.          Podsumowanie 2020 roku.. 2

1.1    Charakterystyka grupy kapitałowej BGK. 2

1.2    Najważniejsze wydarzenia w grupie kapitałowej BGK. 2

1.3    Kalendarium 2020 grupy kapitałowej BGK. 2

1.4    Rys historyczny grupy kapitałowej BGK. 2

1.5    Kluczowe wielkości finansowe Grupy Kapitałowej BGK za 2020 rok. 2

1.6    Kluczowe wielkości finansowe BGK za 2020 rok. 2

2.          Gospodarka w 2020 roku.. 2

2.1    W kraju. 2

2.2    Za granicą. 2

3.          Zmiany otoczenia legislacyjnego.. 2

4.          Działania Banku Gospodarstwa Krajowego i Grupy Kapitałowej BGK. 2

4.1    Podział działań w ramach Grupy Kapitałowej Banku Gospodarstwa Krajowego. 2

4.2    Działalność kredytowa BGK. 2

4.3    Polityka kredytowa BGK. 2

4.4    Działalność depozytowa BGK. 2

4.5    Bankowość elektroniczna. 2

4.6    Działalność BGK na rynku pieniężnym i rynku dłużnych papierów wartościowych. 2

4.7    Portfel akcji i udziałów.. 2

4.8    Projekty. 2

4.9    Działalność poręczeniowo-gwarancyjna BGK w ramach programów rządowych. 2

4.10  Współpraca z międzynarodowymi instytucjami publicznymi 2

4.11  Działalność przedstawicielstw BGK za granicą. 2

4.12  Obsługa konsolidacji finansów publicznych. 2

4.13  Programy europejskie. 2

4.14  Programy społecznego budownictwa czynszowego (SBC) 2

4.15  Fundusze Przepływowe. 2

4.15.1        Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 (FPCOV-19) 2

4.15.2        Krajowy Fundusz Drogowy (KFD) 2

4.15.3        Fundusz Kolejowy (FK) 2

4.15.4        Fundusz Żeglugi Śródlądowej (FŻŚ) 2

4.15.5        Fundusz Dopłat (FD) 2

4.15.6        Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR) 2

4.15.7        Fundusz Kredytów Studenckich (FKS) 2

4.15.8        Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK) 2

4.15.9        Fundusz Polskiej Nauki (FPN) 2

4.15.10      Turystyczny Fundusz Zwrotów (TFZ) 2

4.15.11      Fundusz Dopłat do Oprocentowania (FDO) 2

4.15.12      Krajowy Fundusz Gwarancyjny (KFG) 2

4.15.13      Fundusz Gwarancji Płynnościowych (FGP) 2

4.16  Pozostałe programy i zadania zlecone. 2

4.17  Działalność podmiotów grupy kapitałowej BGK. 2

4.18  Transakcje z podmiotami powiązanymi z BGK. 2

5.          Strategia i kierunki rozwoju BGK i Grupy Kapitałowej BGK. 2

5.1    Strategia BGK i Grupy Kapitałowej BGK. 2

5.2    Kierunki rozwoju Grupy kapitałowej BGK. 2

5.3    Działania BGK dotyczące działań antykryzysowych w związku z pandemią COVID-19. 2

5.3.1 Pakiet pomocy dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.. 2

5.3.2 Pakiet pomocy dla dużych firm.. 2

5.3.3 KUKE S.A. pakiet pomocy COVID-19. 2

5.3.4 Inne mechanizmy pomocy COVID-19. 2

6.          Sytuacja finansowa grupy kapitałowej BGK i Banku BGK. 2

6.1    Wynik finansowy grupy kapitałowej BGK. 2

6.2    Bilans grupy BGK. 2

6.3    Wynik finansowy Banku Gospodarstwa Krajowego. 2

6.4    Bilans Banku Gospodarstwa Krajowego. 2

6.5    Rating BGK. 2

7.          Struktura organizacyjna Banku.. 2

8.          BGK w społeczeństwie. 2

9.          Realizacja polityki Kadrowej w BGK. 2

10.        Informacja o podmiocie uprawnionym do badania sprawozdań.. 2

11.        Ujawnienia wymagane prawem bankowym podlegające badaniu przez biegłego rewidenta. 2

12.        Oświadczenie na temat informacji niefinansowych.. 2

13.        Oświadczenie o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego.. 2

13.1  Zasady ogólne. 2

13.2  Zadania, zakres działalności oraz organizacja BGK. 2

13.3  Skład i zasady działania organów BGK i komitetów, sposób reprezentacji oraz uprawnienia prezesa Zarządu. 2

13.4  System kontroli wewnętrznej, zarządzanie ryzykiem i kapitałem stosowane w Banku, sporządzanie sprawozdań finansowych Banku. 2

14.        Zarządzanie i ocena ryzyka kredytowego, finansowego, operacyjnego oraz innych ryzyk. 2

14.1  Organizacja procesu zarządzania ryzykiem.. 2

14.2  Organizacja procesu zarządzania ryzykiem kredytowym i koncentracji 2

14.3  Charakterystyka głównych rodzajów ryzyka kredytowego i koncentracji 2

14.4  Organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym.. 2

14.5  Charakterystyka głównych rodzajów ryzyka finansowego. 2

14.6  Organizacja procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym.. 2

14.7  Charakterystyka ryzyka operacyjnego. 2

14.8  Charakterystyka ryzyka biznesowego. 2

14.9  Inne ryzyka. 2

14.10 Mitygacja ryzyka związanego z epidemią COVID-19. 2

14.11 Adekwatność kapitałowa Banku. 2

1.    Podsumowanie 2020 roku

1.1         Charakterystyka grupy kapitałowej BGK

Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) jest państwowym bankiem rozwoju, którego misją jest wspieranie rozwoju społeczno - gospodarczego Polski oraz sektora publicznego w realizacji jego zadań. BGK i podmioty wchodzące w skład grupy BGK są inicjatorami i uczestnikami współpracy między biznesem, sektorem publicznym i instytucjami finansowymi.

W skład grupy na dzień 31 grudnia 2020r. wchodziły podmioty zależne konsolidowane metodą pełną. Grupa kapitałowa posiada również podmioty stowarzyszone konsolidowane metodą praw własności.

Struktura Grupy Kapitałowej BGK w zakresie podmiotów konsolidowanych metodą pełną

§  Bank Gospodarstwa Krajowego jedyny bank państwowy będący jednocześnie państwowym bankiem rozwoju i jednostką dominującą w grupie kapitałowej,

§  Fundusz Sektora Mieszkań na Wynajem FIZ AN szerzej opisany w rozdziale 4.17,

§  Fundusz Sektora Mieszkań dla Rozwoju FIZ AN szerzej opisany w rozdziale 4.17,

§  Fundusz Ekspansji Zagranicznej FIZ AN  szerzej opisany w rozdziale 4.17.

Podmioty konsolidowane przez BGK metodą praw własności

§  Fundusz Trójmorza (Three Seas Initiative Investment Fund S.A. SICAV-RAIF) szerzej opisany w rozdziale 4.17,

§  Fundusze infrastrukturalne, zarządzane na zlecenie BGK przez PFR TFI S.A., tj.:

§   Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw FIZ AN,

§   Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych Kapitałowy FIZ AN,

§   Fundusz Inwestycji Samorządowych FIZ AN.

§  Fundusze poręczeniowe utworzone we współpracy z jednostkami samorządowymi,

§  Krajowa Grupa Poręczeniowa Sp. z o.o.,

§  Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A.

Szczegółowy opis i zestawienie jednostek zależnych i stowarzyszonych znajduje się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Bank Gospodarstwa Krajowego i podmioty grupy kapitałowej koncentrują swoje działania w kilku głównych obszarach:

§   realizacja działań na rzecz rozwoju gospodarczego Polski poprzez finansowanie projektów infrastrukturalnych, samorządowych oraz poprzez współfinansowanie ekspansji zagranicznej polskich firm i projektów eksportowych. BGK oferuje systemy poręczeń i gwarancji w celu pobudzania przedsiębiorczości i rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Bank i podmioty grupy obsługują również programy służące poprawie sytuacji na rynku mieszkaniowym,

§   inicjowanie i realizowanie działań antycyklicznych, szczególnie w okresie pandemii COVID-19 służących wzrostowi gospodarczemu i rozwojowi przedsiębiorstw,

§   mobilizowanie kapitału dla gospodarki poprzez uczestnictwo w konsorcjach oraz strukturyzowanie transakcji na rynku krajowym i zagranicznym. Bank finansuje potrzeby kapitałowe współpracując z instytucjami rozwoju oraz mobilizując kapitał prywatny poprzez rozwój programów gwarancyjno‐poręczeniowych,

§  uzupełnianie systemu bankowego poprzez wypełnianie luki rynkowej w kluczowych obszarach gospodarki za sprawą programów aktywizujących sektory objęte stagnacją poprzez działania antycykliczne. Bank finansuje projekty o istotnym znaczeniu dla gospodarki rynkowej i wysokim poziomie ryzyka oraz wspiera jej rozwój w obszarach, w których rynek nie działa efektywnie. Bank współpracuje z innymi instytucjami finansowymi na partnerskich zasadach, uzupełniając ich ofertę,

§  konsolidacja finansów publicznych oraz zarządzanie programami europejskimi i dystrybucją środków unijnych w skali regionalnej i krajowej.

Bank poszerza swoją ofertę w zakresie finansowania dłużnego oraz poręczeniowo-gwarancyjnego inwestując w fundusze, które wspierają rozwój przedsiębiorczości polskich przedsiębiorstw i rozwój infrastruktury.

Działania Grupy BGK mają szeroki kontekst rozwojowy. Realizacja działań w jednym obszarze, takim jak na przykład finansowanie reindustrializacji, ma pozytywny wpływ na pozostałe sfery, tj. na rozwój rynku pracy, zmniejszenie stopy bezrobocia, czy zwiększenie przychodów budżetowych Państwa. Projekty infrastrukturalne realizowane przez Grupę BGK mają pozytywny wpływ na poprawę jakości i dostępności usług dla ludności, stan środowiska czy gospodarkę.

Działania Grupy Kapitałowej BGK prowadzone są w sposób odpowiedzialny i zrównoważony przy zachowaniu racjonalnego poziomu apetytu na ryzyko. Planowane do realizacji projekty oceniane są pod kątem ryzyka oraz ich wpływu na zrównoważony rozwój gospodarczy kraju. W 2020 roku płynność BGK była na bezpiecznym poziomie, a poziom adekwatności kapitałowej jest monitorowany za pomocą wskaźników wyznaczonych zgodnie z ustawą Prawo bankowe oraz rozporządzeniem CRR (Capital Requirements Regulation).

Finansowanie mieszkalnictwa

Ważnym elementem działania Banku i Grupy BGK jest realizacja działań w zakresie współtworzenia i realizacji programów wspierających rozwój mieszkalnictwa, w tym finansowanie dłużne podmiotów sektora społecznego budownictwa czynszowego (SBC), finansowanie bezzwrotne budownictwa na wynajem, w szczególności gminnego, jak również wsparcie termomodernizacji i remontów budynków mieszkalnych. Ponadto BGK finansuje kapitałowo Fundusz Sektora Mieszkań na Wynajem FIZ AN oraz Fundusz Sektora Mieszkań dla Rozwoju FIZ AN.

Wsparcie eksportu i ekspansji zagranicznej

Bank i Grupa Kapitałowa BGK są aktywne w zakresie działań proeksportowych. Bank jest akcjonariuszem Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. (KUKE S.A.). Obok zaangażowania kapitałowego BGK jest głównym partnerem KUKE S.A. w realizacji programu rządowego wspierania eksportu, w ramach którego udziela kredytów eksportowych ubezpieczanych przez KUKE S.A. Ponadto BGK finansuje również projekty eksportowe, w części realizowane na ryzyko własne, z uzupełniającym zabezpieczeniem KUKE S.A.

Kolejnym podmiotem w ramach Grupy BGK, który aktywnie wspierał kapitałowo ekspansję zagraniczną polskich przedsiębiorstw jest Fundusz Ekspansji Zagranicznej FIZ AN zarządzany przez PFR TFI S.A. Fundusz oferuje polskim firmom współfinansowanie ich zagranicznych projektów inwestycyjnych poprzez pożyczki lub objęcie udziałów mniejszościowych z odkupem. Fundusz może inwestować zarówno w krajach Unii Europejskiej, jak i poza nią, również w krajach rozwijających się i wysokiego ryzyka, w prawie wszystkich sektorach, nie tylko w spółki produkcyjne, ale też dystrybucyjne i usługowe.

Fundusz Ekspansji Zagranicznej FIZ AN, na koniec 2020 roku posiada 10 aktywnych umów inwestycyjnych realizowanych z polskimi partnerami w formie zaangażowania kapitałowego i dłużnego. BGK jest wyłącznym uczestnikiem tego funduszu inwestycyjnego.

Ponadto Bank prowadzi także działania obsługowe w ramach dopłat do kredytów eksportowych „Program DOKE” (system dopłat z budżetu państwa do oprocentowania kredytów eksportowych). Program DOKE to system stabilizacji oprocentowania kredytów eksportowych, które mogą być udzielane nabywcom przez banki krajowe, banki zagraniczne lub międzynarodowe organizacje finansowe. Zasady funkcjonowania Programu opierają się na Porozumieniu OECD w Sprawie Oficjalnie Wspieranych Kredytów Eksportowych.

1.2         Najważniejsze wydarzenia w grupie kapitałowej BGK

COVID-19 - Pakiet działań pomocowych

W 2020 roku Grupa Kapitałowa BGK przygotowała szereg rozwiązań dla przedsiębiorstw w związku z pandemią COVID-19, we współpracy z ustawodawcą, Komisją Europejską, nadzorem bankowym oraz bankami komercyjnymi i spółdzielczymi w celu jak najszybszego i najszerszego wdrożenia pakietu pomocowego.

Rola BGK, jako banku wspierającego rozwój społeczno-gospodarczy Polski oraz sektora publicznego w realizacji jego zadań, w 2020 roku przybrała szczególne znaczenie. BGK skutecznie wypełniał i uzupełniał lukę rynkową, a także podejmował działania antycykliczne i aktywizujące sektory objęte stagnacją. W dobie globalnej pandemii BGK skutecznie realizował wsparcie polskiej gospodarki i polskich przedsiębiorstw poprzez wdrażanie działań w ramach Tarczy Antykryzysowej, bądź uzupełniając działania rządu w tym zakresie. Grupa wprowadziła dla bezpieczeństwa klientów i swoich pracowników elektroniczny obieg dokumentów.

W 2020 roku, w ramach Tarczy Antykryzysowej oraz działań uzupełniających, Bank udzielił pomocy na kwotę ponad 54 mld zł wartości finansowania dla ponad 60 tysięcy przedsiębiorców. W ramach Funduszu Przeciwdziałania

COVID-19 wyemitowano obligacje na łączną kwotę 100,8 mld zł.

Pakiet pomocy dla mikro, małych i średnich firm (szerzej opisane w rozdziale 5.3 sprawozdania):

Pakiet pomocy dla dużych przedsiębiorstw (szerzej opisane w rozdziale 5.3 sprawozdania):

Bank razem z ustawodawcą utworzył w ramach pakietu pomocy dodatkowo nowe fundusze przepływowe (szerzej opisane w rozdziale 4.15 sprawozdania):

KUKE S.A. w ramach programu pomocowego wdrożyło do oferty gwarantowane przez Skarb Państwa ubezpieczenie krótkoterminowych należności eksportowych KUKE GAP Ex i GAP Ex+ oraz rozszerzyło również do 100% zakres ochrony ubezpieczeniowej dla projektów eksportowych o charakterze inwestycyjnym (szerzej opisane w rozdziale 5.3 sprawozdania).

Fundusz Trójmorza

W 2019 roku z inicjatywy BGK został założony Fundusz Trójmorza (wł. Three Seas Initiative Investment Fund S.A. SICAV-RAIF) jako międzynarodowy fundusz inwestycyjny, który wspiera realizację komercyjnych projektów infrastrukturalnych istotnie przyczyniających się do rozwoju krajów regionu Europy Środkowo-Wschodniej pomiędzy Bałtykiem, Morzem Czarnym i Adriatykiem. Głównym celem, tego wehikułu finansowego jest wyrównywanie różnic w rozwoju infrastrukturalnym pomiędzy zachodnią, a wschodnią Unią Europejską poprzez finansowanie połączeń transportowych, energetycznych i cyfrowych w osi północ-południe w krajach regionu Trójmorza.

Na koniec 2020 roku akcjonariuszami podmiotu były podmioty reprezentujące Polskę, Rumunię, Węgry, Estonię, Łotwę, Słowenię oraz Bułgarię, a w styczniu 2021 roku do tego grona dołączyły kolejne instytucje z Chorwacji i Litwy.

Zakłada się, że docelowa wielkość funduszu wyniesie od 3 do 5 mld EUR. Fundusz jest otwarty również dla międzynarodowych instytucji finansowych jaki prywatnych inwestorów.

Fundusz uzyskał pełną zdolność operacyjną w lutym 2020 roku. Zarządzanie nim powierzono niezależnym podmiotom: (i) Fuchs Asset Management – licencjonowany zarządzający funduszem oraz (ii) Amber Infrastructure – podmiot odpowiedzialny za proces inwestycyjny i zarządzanie portfolio. Fundusz działa pod prawem luksemburskim. W jego portfelu na koniec 2020 roku znajdowały się 2 inwestycje.

Pillar Assessment Komisji Europejskiej

W dniu 2 grudnia 2020r. Dyrekcja Generalna KE ds. Ekonomiczno-Finansowych oficjalnie potwierdziła przejście przez BGK procedury akredytacji. Bank został pomyślnie zaudytowany w ramach wszystkich 9 filarów podlegających ocenie. Dzięki temu BGK może być traktowany przez KE jako potencjalny partner wdrażający programy, które umożliwiają dostęp do środków unijnych i gwarancji budżetowej na podstawie zarządzania bezpośredniego (tj. np. dostęp do programu gwarancyjnego InvestEU, gwarancji EFSD+ z programu NDICI czy mechanizmu blendingowego CEF). Szerzej o tym w rozdziale 4.10 Współpraca z międzynarodowymi instytucjami publicznymi.

Dokapitalizowanie BGK

BGK, aby móc aktywnie wspomagać przedsiębiorców dotkniętych pandemią COVID-19 został dokapitalizowany kwotą 5 mld zł w formie przekazania obligacji Skarbu Państwa. Podwyższenie funduszy własnych BGK spowodowało wzmocnienie siły finansowej BGK i pozwoliło uzyskać oczekiwaną dźwignię finansową dającą możliwość przeciwdziałania i mitygowania skutków pandemii COVID-19. W rezultacie wzrost funduszy własnych przełożył się na zwiększenie wartości finansowań, udzielanych w ramach działalności bankowej BGK oraz wydatnie zwiększył możliwości wygenerowania, w długim terminie, zaangażowania o charakterze kredytowym oraz zwiększenia wskaźnika koncentracji dla pojedynczych ekspozycji i grup klientów powiązanych. Środki z dokapitalizowania są przeznaczane na zwiększenie podaży kredytów, w tym na zwiększenie finansowania inwestycji. Oferta finansowania przez Bank dotyczy wszystkich klientów i oparta jest o rynkowe warunki cenowe a jej dostępność nie jest ograniczona do określonych branż, wybranych sektorów czy też regionów geograficznych. Oferta BGK kierowana jest do wszystkich podmiotów działających na rynku, które mają potrzebę pozyskania finansowania od BGK bądź łącznie od BGK i banków komercyjnych w ramach finansowania konsorcjalnego.

BGK, aby wzmocnić siłę funduszy własnych, przeznaczył w całości zysk netto za 2019 rok na zwiększenie kapitałów własnych.

Dokapitalizowanie KUKE S.A.

Z uwagi na sytuację związaną z wpływem COVID-19 na gospodarkę, w tym komercyjne zakłady ubezpieczeń, w dniu 10 kwietnia 2020r. walne zgromadzenie KUKE S.A. podjęło decyzję o dokapitalizowaniu spółki. W dniu 22 kwietnia 2020r., Bank za kwotę 50 mln zł objął 252 360 sztuk nowych akcji KUKE S.A. o wartości nominalnej 100 zł każda w drodze subskrypcji prywatnej.

Przedstawicielstwa Banku Gospodarstwa Krajowego za granicą

Celem przedstawicielstw BGK za granicą jest przede wszystkim promocja Banku i Polski, monitorowanie procesu międzynarodowej legislacji i aktywny udział w procesie tworzenia i zmian aktów prawnych, jak również wspieranie eksportu i ekspansji polskich przedsiębiorstw. Przedstawicielstwa mają wzmocnić ekspansję zagraniczną oraz przyciąganie inwestorów zagranicznych w wyniku prowadzenia działań komunikacyjno-promocyjnych BGK poza granicami kraju. Ich zadaniem jest też budowanie i pogłębianie relacji z centrami finansowymi i instytucjami, które mają największy wpływ na tworzenie regulacji oddziałujących na światową gospodarkę i międzynarodowy system bankowy.

W 2018 roku BGK otworzył swoje pierwsze przedstawicielstwo w Brukseli, w 2019 roku we Frankfurcie n. Menem oraz uruchomił przedstawicielstwo w Londynie, a w 2020 roku w Amsterdamie. Bank planuje uruchomienie kolejnych przedstawicielstw w USA i Singapurze.

Zmiany w zakresie wspierania mieszkalnictwa

W 2020 roku zostały opracowane kolejne zmiany przepisów mające na celu zwiększenie popytu na mieszkania na wynajem oraz ułatwienie dostępu do tych mieszkań. Wdrożenie tych zmian w dużej mierze przypada na 2021 rok. W programie SBC wydłużono jesienną edycję naboru wniosków do 3 miesięcy, tj. od 1 lipca do 30 września, w miejsce wrześniowego naboru wniosków. Ważnym krokiem w rozwoju społecznego budownictwa czynszowego były prace nad tzw. pakietem mieszkaniowym, czyli kompleksową nowelizacją ustaw wspierających mieszkalnictwo. Efektem prac jest ustawa o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa z dnia 10 grudnia 2020r. oraz ustawa o rozliczaniu ceny lokali lub budynków w cenie nieruchomości zbywanych z gminnego zasobu nieruchomości z dnia 16 grudnia 2020r. tzw. „lokal za grunt”. Pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 wymogła na sektorze bankowym oraz innych branżach gospodarki zmianę sposobu pracy ze stacjonarnego na zdalny. Duży nacisk położono na dostosowanie warunków funkcjonowania programów wsparcia budownictwa społecznego i komunalnego do obecnej sytuacji epidemicznej, np. cyfryzację procesów budowlanego oraz kredytowego. Ponadto w marcu 2020 roku wprowadzono procedurę awaryjną „Tryb procedowania wniosków o zmianę płatności rat kredytowych w Banku Gospodarstwa Krajowego” jako narzędzie pomocowe dla Klientów sektora bankowego. Zmiany w przepisach i procedurach miały na celu wprowadzenie możliwości składania dokumentacji w postaci elektronicznej, a także prowadzenia spotkań, konferencji przy wykorzystaniu narzędzi do pracy zdalnej. Powołano nowy Rządowy Fundusz Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM) zasilany środkami z funduszu przeciwdziałania COVID-19 oraz umożliwiono Krajowemu Zasobowi Nieruchomości (KZN) tworzenie nowych Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM) lub przystępowanie do już istniejących SIM/TBS poprzez wniesienie do tych podmiotów gruntów lub kapitału.

1.3         Kalendarium 2020 grupy kapitałowej BGK

1.4         Rys historyczny grupy kapitałowej BGK

Utworzenie BGK

Bank Gospodarstwa Krajowego jest jedynym państwowym bankiem rozwoju w Polsce. Został powołany do życia w 1924 roku rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej. W okresie międzywojennym jego działalność koncentrowała się na wspieraniu instytucji państwowych i komunalnych, zakładów przemysłu zbrojeniowego oraz zarządzaniu przechodzącymi pod kontrolę państwa zakładami przemysłowymi. Bank administrował też funduszami celowymi rządu oraz w sposób istotny wspierał finansowo modernizację i rozbudowę polskiej gospodarki w tym okresie m.in. Centralny Okręg Przemysłowy oraz port i miasto Gdynia. Po wojnie, w roku 1948, działalność operacyjna BGK została zawieszona.

Wznowienie działalności w 1989 roku

Bank reaktywowano w 1989 roku, jako instytucję specjalizującą się w obsłudze sektora finansów publicznych. Działalność BGK reguluje ustawa z dnia 14 marca 2003r. o Banku Gospodarstwa Krajowego z późniejszymi zmianami oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 16 września 2016r. w sprawie nadania statutu Bankowi Gospodarstwa Krajowego. Obecnie BGK jest głównym partnerem Państwa w obsłudze rządowych programów społeczno-gospodarczych realizowanych w celu wsparcia przedsiębiorczości oraz inwestycji infrastrukturalnych i mieszkaniowych szczebla ogólnokrajowego, regionalnego i lokalnego.

Utworzenie Krajowego Funduszu Mieszkaniowego (KFM)

Jednym z pierwszych funduszy realizujących programy rządowe i umiejscowionym w BGK był Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, którego głównym celem działalności było kredytowanie społecznego budownictwa czynszowego oraz infrastruktury technicznej towarzyszącej temu budownictwu. Podstawą prawną działalności KFM była ustawa z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dnia 31 maja 2009r. Krajowy Fundusz Mieszkaniowy uległ likwidacji, a portfel kredytów udzielonych w ramach KFM jest obsługiwany przez BGK jako część jego aktywów.

Powołanie Funduszu Dopłat (FD)

Na mocy ustawy z dnia 5 grudnia 2002r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej powołano w BGK Fundusz Dopłat, który rozpoczął działalność w 2003 roku od realizacji dopłat do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. W następnych latach uruchamiano w ramach Funduszu kolejne programy wspierania budownictwa mieszkaniowego.

Utworzenie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD)

W celu finansowania budowy i przebudowy dróg krajowych, w tym autostrad i dróg ekspresowych, a także wydatków związanych z płatnościami na rzecz operatorów autostrad płatnych, oraz wydatków związanych z budową i eksploatacją systemów poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, powołano Krajowy Fundusz Drogowy. Fundusz ten utworzono w Banku Gospodarstwa Krajowego na mocy ustawy z dnia 27 października 1994r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. KFD zaczął funkcjonować w strukturach BGK od 2004 roku.

Objęcie obsługą programu rządowego „Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego”

Wspieranie dostępu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw do finansowania potrzeb rozwojowych, w tym inwestycyjnych, realizowane jest poprzez działalność poręczeniowo - gwarancyjną BGK. W ramach programu rządowego działalność ta jest prowadzona od 2009 roku, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 maja 1997r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. Bank prowadzi działalność w formie bezpośredniej działalności poręczeniowo-gwarancyjnej, poprzez wykonywanie zadań w zakresie rozwoju systemu regionalnych i lokalnych funduszy poręczeniowych, a także w ramach powołanego w strukturze BGK Krajowego Funduszu Gwarancyjnego (KFG).

Utworzenie funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez TFI BGK S.A. (obecnie PFR TFI S.A.)

Bank realizując misję wspierania rozwoju gospodarczego Polski, prowadzi także aktywne działania w zakresie inwestycji kapitałowych. Działania te realizowane są poprzez fundusze inwestycyjne zamknięte i utworzone przez nie podmioty. Fundusze inwestycyjne utworzone zostały przez powołane przez BGK w listopadzie 2013 roku Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych. TFI BGK S.A. we wrześniu 2017 roku zostało zbyte na rzecz Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. przy zachowaniu prawa do wskazywania 3 członków rady nadzorczej.

PFR Nieruchomości S.A. pełni rolę zarządzającego aktywami Funduszu Sektora Mieszkań na Wynajem FIZ AN oraz Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju FIZ AN, w których BGK pozostaje jedynym inwestorem.

1.5         Kluczowe wielkości finansowe Grupy Kapitałowej BGK za 2020 rok

Wynik netto grupy BGK za 2020 rok zamknął się kwotą 366,6 mln zł, niższą o 23,6 mln zł, tj. 6,1% r/r. Spadek wyniku związany był przede wszystkim ze spadkiem wyniku na odpisach aktualizujących z tytułu utraty wartości oraz rezerw o 153,5 mln zł, tj. 66,3% r/r związanych ze skutkami pandemii COVID-19.

Wzrost kosztów administracyjnych był niższy od tempa wzrostu wyniku na działalności bankowej i wyniósł 3,9% wobec 5,7% przyrostu strony dochodowej.

TABELA 1: Podstawowe parametry finansowe działalności Grupy BGK

Grupa BGK zamknęła rok 2020 sumą bilansową w wysokości 160 325,5 mln zł. Była ona wyższa o 59 804,3 mln zł, tj. 59,5% r/r. Na zmianę sumy bilansowej złożyły się przede wszystkim:

§  zmiany aktywów i zobowiązań wynikające z zarządzania pozycją płynności BGK,

§  zwiększenie kredytów, obligacji komunalnych i komercyjnych o 1 914,6 mln zł.

Wskaźnik ROE spadł o 0,4 p.p do poziomu 1,7%,. Wskaźnik ROA był o 0,1 p.p. niższy niż w 2019 roku i wyniósł 0,2%. Wskaźnik C/I z uwzględnieniem pozostałych kosztów i przychodów operacyjnych spadł o 1,4 p.p. r/r do poziomu 37,1%.

Wskaźnik C/I z działalności podstawowej spadł z 43,6% w 2019 roku do 42,9% w roku 2020.

Silna pozycja kapitałowa Grupy BGK na koniec 2020 roku zwiększa potencjał dla realizacji misji BGK w latach przyszłych i umożliwia wzrost akcji kredytowej i poprawę wyniku z tytułu odsetek oraz działalności inwestycyjnej wspierającej rozwój gospodarczy kraju.

1.6         Kluczowe wielkości finansowe BGK za 2020 rok

W 2020 roku Bank wypracował 315,7 mln zł wyniku netto, tj. o 195,5 mln zł mniej niż rok wcześniej. Na spadek wyniku główny wpływ miał wzrost rezerw kredytowych i odpisów o 117,8 mln zł tj. o 29,2% więcej niż na koniec 2019 roku spowodowany pogorszeniem parametrów ryzyka i sytuacji finansowej kredytobiorców związanych z pandemią COVID-19.

Podstawowe wskaźniki rentowności i efektywności działania w 2020 roku kształtowały się następująco: wskaźnik ROE spadł o 1,3 p.p do poziomu 1,4%, ROA spadł o 0,2 p.p. (do poziomu 0,2%), natomiast wskaźnik C/I z działalności podstawowej był na poziomie o 1,5 p.p. wyższym niż rok wcześniej i wyniósł 35,6%.

Współczynnik wypłacalności pozostawał na wysokim, bezpiecznym poziomie 33,1%.

TABELA 2: Podstawowe parametry finansowe działalności BGK

Rok 2020 Bank zamknął sumą bilansową w wysokości 160 301,2 mln zł, wyższą o 59 697,0 mln zł, tj. 59,3% r/r.

Do wzrostu sumy bilansowej przyczyniły się przede wszystkim:

§  pozycje związane z zobowiązaniami wobec klientów – wzrost o 56 436,4 mln zł, tj. 94,3% r/r,

§  wzrost kapitałów ogółem o 5 198,8 mln zł, tj. 27,8% r/r,

§  wzrosty związane z rozwojem działalności kredytowej o 1 911,0 mln zł, tj. 4,3% r/r.

2.    Gospodarka w 2020 roku

2.1         W kraju

Pierwsza recesja po transformacji

W 2020 roku pandemia COVID-19 i związane z nią restrykcje epidemiczne uderzyły w polską gospodarkę. Nastąpił spadek PKB o 2,7% wobec wzrostu o 4,5% w 2019 roku. Głębokiemu ograniczeniu uległ popyt krajowy. Mocne spadki notowały zapasy oraz inwestycje, a nieco mniejsze konsumpcja. Rosło przy tym spożycie publiczne. Skalę spadku PKB ograniczała również wymiana międzynarodowa. Wynikało to z powrotu eksportu do poziomów przedpandemicznych w II połowie 2020 roku, połączonego ze spadkiem importu w związku z redukcją popytu krajowego. Dobre wyniki eksportu są pochodną kondycji sektora przemysłowego, który szybko otrząsnął się po zapaści w II kwartale. W pozostałych najważniejszych sektorach (budownictwie, handlu i usługach) ubytki wartości dodanej były poważniejsze. Najbardziej dotknięte koronakryzysem zostały branże związane z turystyką (hotelarstwo, gastronomia, rekreacja).

TABELA 3: Dynamika zmian wskaźników makroekonomicznych w ujęciu realnym r/r

Stymulacja fiskalna chroni rynek pracy

W celu zminimalizowania negatywnego wpływu restrykcji epidemicznych na gospodarkę wprowadzono rządowe programy wsparcia dla przedsiębiorstw tzw. Tarcze Antykryzysowe, skoncentrowane na utrzymaniu zatrudnienia. Dzięki transferom z Tarcz Antykryzysowych trwale zanotowano jedynie nieznaczny ubytek zatrudnienia. Na koniec 2020 roku stopa bezrobocia kształtowała się na niskim poziomie 6,2%, choć wzrosła wobec końca 2019 roku, kiedy wynosiła 5,2%. Stymulacja fiskalna wpłynęła na wzrost długu instytucji rządowych i samorządowych (sektora GG) do 61,9% na koniec 2020 z 45,7% na koniec 2019 roku.

Polityka pieniężna ramię w ramię z polityką fiskalną

W reakcji na niespotykane do tej pory załamanie aktywności gospodarczej w pierwszej połowie 2020 roku, RPP dokonała silnego luzowania polityki monetarnej. Stopy procentowe obniżono do najniższego w historii poziomu, w tym stopę referencyjną do 0,1%, z 1,5% oraz stopę rezerwy obowiązkowej do 0,5% z 3,5%. NBP rozpoczął skup aktywów w ramach Strukturalnych Operacji Otwartego Rynku (SOOR). Ponadto uruchomiono program kredytów wekslowych, nakierowany na wsparcie krajowej akcji kredytowej. Rozluźnienie polityki monetarnej silnie oddziaływało na krajowe rynki długu i zrównoważyło jego wysoką podaż wynikającą z podjętych działań antykryzysowych. W trakcie roku cała krzywa rentowności SPW notowała rekordowo niskie poziomy, co ułatwiało finansowanie Tarcz Antykryzysowych.

Niemniej efektem ubocznym luzowania monetarnego było obniżenie wyniku odsetkowego, a co za tym idzie rentowności krajowego sektora bankowego. Wskaźnik ROE dla całego sektora zmniejszył się z 6,6% w 2019 roku do 3,4% w 2020 roku. Zysk netto wyniósł 7,5 mld zł, a więc był niższy o 6 mld zł w porównaniu z poprzednim rokiem. Warto podkreślić, że nieznacznym wzrostem, w relacji do skali załamania dynamiki PKB, odznaczyły się odpisy z tytułu niespłaconych kredytów, wynoszące w 2020 roku 12,7 mld zł wobec 9,6 mld zł w 2019 roku. Niewielka skala przyrostu niespłaconych kredytów jest w znacznym stopniu zasługą Tarcz Antykryzysowych.

2.2         Za granicą

Globalna recesja

W 2020 roku załamanie koniunktury dotknęło wszystkie najważniejsze gospodarki świata, co przełożyło się na spadek globalnego PKB. Silniej skutki koronakryzysu odczuwały kraje o wysokim udziale sektorów usługowych, zwłaszcza turystyki międzynarodowej. Natomiast covidowe załamanie koniunktury lepiej przechodziły gospodarki o wysokim udziale przemysłu. Sektor ten, choć w I połowie 2020 roku doświadczał załamania spotęgowanego przez zaburzenia w łańcuchach dostaw, w II połowie roku szybko odrabiał straty. Powyższe tendencje są widoczne w strefie euro, gdzie ponownie nasiliły się różnice w stanie koniunktury Niemiec i krajów południa Eurolandu. Wzrost eksportu produktów przemysłowych pomagał poprawić wyniki chińskiej gospodarki i zachować dynamikę PKB na dodatnim poziomie. Z kolei w USA, przy elastycznym rynku pracy, koronakryzys przełożył się na silne wahania zatrudnienia. Ich wpływ na poziom konsumpcji został jednak ograniczony bardzo wysokimi programami transferów socjalnych.

Rekordy na rynkach długu

Powszechne luzowanie polityk fiskalnych pociągało za sobą skokowe wzrosty deficytów budżetowych i zadłużenia we wszystkich najważniejszych gospodarkach. Jednocześnie najważniejsze banki centralne, w tym Rezerwa Federalna oraz EBC, silnie luzowały politykę monetarną. Poza redukcją stóp procentowych do zerowych poziomów, nacisk położono przede wszystkim na zwiększenie skali skupu aktywów, przy rozszerzeniu spectrum kupowanych przez banki centralne instrumentów. Działania te miały silne przełożenie na sytuację na globalnych rynkach długu, gdzie rentowności najważniejszych benchmarków notowały często ujemne minima. W trakcie roku coraz silniej ujawniały się też efekty uboczne globalnego luzowania monetarnego, związane głównie z coraz bardziej widoczną nierównowagą na rynkach finansowych. Wymienić w tym względzie można rekordowe poziomy kluczowych indeksów giełdowych (mało korespondujące z wynikami globalnej gospodarki), czy dynamiczne wzrosty wyceny egzotycznych aktywów (np.  kryptowalut).

3.     Zmiany otoczenia legislacyjnego

Funkcjonowanie Banku Gospodarstwa Krajowego, którego misją jest wspieranie państwa w realizacji rozwoju społeczno-gospodarczego, w większym stopniu od pozostałych podmiotów sektora bankowego jest regulowane przez przepisy prawa krajowego i europejskiego – Prawo Bankowe, Rekomendacji KNF, wymogi regulacji CRR oraz inne regulacje obowiązujące banki. W 2020 roku ze względu na pandemię pojawiło się wiele aktów prawnych regulujących działania związane z walką z pandemią COVID-19 oraz jej skutkami społecznymi i gospodarczymi.

Najistotniejsze zmiany wpływające na funkcjonowanie BGK dotyczyły poniższych aktów prawnych i regulacyjnych:

§  Ustawa z dnia 11 września 2019r. Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie 01.01.2021r.

§  Ustawa z dnia 27 listopada 2020r. o zmianie ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi, ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 01.01.2021r. (zostały uwzględnione poz.1 i 2 dla 2020 roku), ze względu na otwarty projekt mający na celu dostosowanie działalności BGK do nowych przepisów).

§  Plan działania na rzecz zrównoważonego finansowania, który został opublikowany w dniu 6 grudnia 2019r. przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego („EBA”) tzw. Europejski Zielony Ład.

§  Ustawa z dnia 23 stycznia 2020r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, która weszła w życie 12.04.2020r.

§  Ustawa z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która weszła w życie 08.03.2020r.

§  Ustawa z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 31.03.2020r.

§  Ustawa z dnia 3 kwietnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19, która weszła w życie 18.04.2020r.

§  Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, która weszła w życie 18.04.2020r.

§  Ustawa z dnia 6 maja 2020r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 01.07.2020r.

§  Ustawa z dnia 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, która weszła w życie 16.05.2020r.

§  Ustawa z dnia 19 czerwca 2020r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19, która weszła w życie 24.06.2020r.

§  Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i trybu finansowania zwrotnego w ramach realizacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego rządowego programu popierania budownictwa mieszkaniowego oraz minimalnych wymagań dotyczących lokali powstałych przy udziale tego finansowania, które weszło w życie 15.08.2020r.

§  Ustawa z dnia 7 października 2020r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania społeczno-gospodarczym skutkom COVID-19, która weszła w życie 09.10.2020r.

§  Ustawa z dnia 28 października 2020r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 01.01.2021r.

§  Ustawa z dnia 19 listopada 2020r. o zmianie ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 31.12.2020r.

§  Ustawa z dnia 27 listopada 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 05.12.2020r.

§  Ustawa z dnia 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 16.12.2020r.

§  Ustawa z dnia 10 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020r. oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 23.12.2020r.

§  Ustawa z dnia 10 grudnia 2020r. o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa, która weszła w życie 19.01.2021r.

§  Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 31.12.2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu BGK, które weszło w życie 03.02.2021r.

Poza wyżej wymienionymi w 2020 roku zostało uchwalonych wiele innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w różnym stopniu odnoszących się do działalności BGK.

4.    Działania Banku Gospodarstwa Krajowego i Grupy Kapitałowej BGK

4.1         Podział działań w ramach Grupy Kapitałowej Banku Gospodarstwa Krajowego

Działalność Grupy BGK realizowana jest przez Bank oraz grupę powiązanych z nim organizacyjnie instytucji. Przede wszystkim są to instytucje finansowe lub pomocnicze powiązane kapitałowo oraz poprzez fakt sprawowania w nich nadzoru lub podmioty zależne lub stowarzyszone, które służą realizacji misji BGK. Uzupełniają one działanie Banku poprzez prowadzenie prorozwojowej działalności inwestycyjnej opartej o finansowanie kapitałowe i najlepsze praktyki w zakresie zarządzania aktywami.

Na działalność Grupy BGK składają się:

§  działalność bankowa, w której dużą rolę odgrywa działalność kredytowa i poręczeniowa, a także obsługa rachunków i depozytów,

§  działalność zlecona związana z obsługą państwa i obsługą programów rządowych, a także programów Unii Europejskiej,

§  działalność inwestycyjna, realizowana poprzez podmioty Grupy Kapitałowej.

Bank Gospodarstwa Krajowego jako państwowy bank rozwoju, jest głównym partnerem państwa w obsłudze rządowych programów społeczno-gospodarczych realizowanych w celu wsparcia przedsiębiorczości oraz inwestycji infrastrukturalnych i mieszkaniowych szczebla ogólnokrajowego, regionalnego i lokalnego. Obok działalności bankowej BGK aktywnie współpracuje z  ministerstwami właściwymi w poszczególnych obszarach rozwoju kraju, oraz polskimi instytucjami rozwoju. Bank realizuje zadania rządowe na podstawie ustaw i umów z  ministerstwami, w tym poprzez fundusze przepływowe, utworzone, powierzone lub przekazane Bankowi, dla których z mocy prawa BGK prowadzi wyodrębnione księgi rachunkowe i sporządza odrębne elementy sprawozdania finansowego.

Fundusze zarządzają i administrują przepływami środków finansowych, które nie są ujmowane w bilansie i rachunku zysków i strat Banku. Zadania w formule funduszy przepływowych prowadzone są przez:

§  Krajowy Fundusz Drogowy (KFD)

§  Fundusz Kolejowy (FK)

§  Fundusz Termomodernizacji i Remontów (FTiR)

§  Fundusz Dopłat (FD)

§  Fundusz Kredytów Studenckich (FKS)

§  Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK)

§  Krajowy Fundusz Gwarancyjny (KFG)

§  Fundusz Polskiej Nauki (FPN)

§  Fundusz Żeglugi Śródlądowej (FŻŚ)

oraz fundusze utworzone na podstawie ustaw wprowadzonych w związku ze zwalczaniem skutków pandemii COVID-19:

§  Fundusz Przeciwdziałania COVID-19

§  Fundusz Gwarancji Płynnościowych (FGP)

§  Fundusz Dopłat do Oprocentowania (FDO)

§  Turystyczny Fundusz Zwrotów (TFZ).

Ponadto poprzez fundusze inwestycyjne i współpracę z funduszami poręczeniowymi oraz KUKE S.A., wspierana jest działalność w zakresie rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń oraz wspomaganie eksportu polskich przedsiębiorstw.

4.2         Działalność kredytowa BGK

Wartość zaangażowania o charakterze kredytowym brutto Banku w roku 2020 osiągnęła poziom 44 801,0 mln zł. Wzrost w stosunku do roku poprzedniego wyniósł 1 809,6 mln zł i dotyczył głównie obszaru finansowania instytucji samorządowych i spółek komunalnych, podmiotów leczniczych, finansowania strukturyzowanego oraz eksportu i ekspansji. Bank angażuje się w finansowanie uzupełniające lukę w sektorze bankowym poprzez udział w kredytowaniu konsorcjalnym.

Portfel zaangażowania o charakterze kredytowym w układzie linii biznesowych przedstawiono w tabeli poniżej.

TABELA 4: Kredyty i obligacje (komunalne i komercyjne) brutto (w mln zł)

Bank osiągnął największy wzrost w obszarze finansowania instytucji samorządowych i spółek komunalnych w wysokości 1 451,0 mln zł, tj. 12,5% w stosunku do roku poprzedniego.

W obszarze finansowania strukturyzowanego BGK odnotował 1,0% wzrostu wartości portfela. Do tej linii BGK klasyfikował przede wszystkim finansowania związane z realizacją projektów inwestycyjnych oraz projektów infrastrukturalnych.

W zakresie finansowania budownictwa społecznego, mimo rozwoju programu społecznego budownictwa czynszowego (SBC), nastąpił spadek ze względu na spłaty w portfelu dawnego Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, skutkujące dynamicznym spadkiem salda zadłużenia.

Statystyka portfela kredytowego

W tabeli poniżej przedstawiono portfel kredytów i obligacji komercyjnych i komunalnych BGK w podziale sektorowym. Dodatkowo przedstawiono też dynamikę aktywności o charakterze kredytowym w podziale na sektory.

TABELA 5: Wielkość i struktura portfela kredytów i obligacji (komunalnych i komercyjnych) brutto (w mln zł)

W 2020 roku największy wzrost odnotowano w sektorze budżetowym.

TABELA 6: Udziały BGK w rynku kredytów

Udział BGK w rynku na koniec 2020 roku był wyższy niż rok wcześniej i wyniósł 2,9%. Wzrost udziału związany był przede wszystkim z realizacją misji i strategii Banku, poprzez działania antycykliczne szczególnie w czasach niepewności pandemii COVID-19.

Według stanu na koniec 2020 roku poziom ekspozycji przeterminowanych powyżej 90 dni wzrósł o 87,9 mln zł tj. o 34,1% do poziomu 345,7 mln zł i stanowił niecały 1,0% portfela zaangażowań o charakterze kredytowym.

Suma wierzytelności będąca w windykacji lub restrukturyzacji wyniosła na koniec 2020 roku 1 684 mln zł (1 402 transakcje), natomiast łączna kwota odzysków uzyskana w 2020 roku wyniosła 101,6 mln zł.

Bank nie prowadził spraw spornych o jednostkowej wartości wynoszącej co najmniej 10% wartości funduszy własnych Banku. Suma spraw spornych również nie przekraczała tego wskaźnika.

TABELA 7: Poziom i struktura należności, wobec których prowadzone były działania realizowane w trybie egzekucyjnym (w mln zł)

Rozwój i struktura działalności kredytowej w ramach realizowania misji BGK

Bank realizuje swoją Strategię w ramach priorytetów: wzrostu gospodarczego opartego o wiedzę oraz zrównoważonego rozwoju społeczno-terytorialnego. Bank koncentruje się na wspieraniu działań w zakresie:

§  reindustrializacji oraz zwiększania inwestycji infrastrukturalnych,

§  ekspansji zagranicznej i eksportu polskich przedsiębiorstw,

§  finansowania projektów samorządowych,

§  wyrównywania szans i obszaru mieszkalnictwa.

Wsparcie reindustrializacji i finansowanie inwestycji infrastrukturalnych

W ramach działalności kredytowej Bank przede wszystkim realizuje finansowanie projektów inwestycyjnych i projektów infrastrukturalnych. Działania Banku koncentrują się na wsparciu strategicznych sektorów polskiej gospodarki. Realizowane są one głównie poprzez transakcje strukturyzowane umożliwiające duże inwestycje w sektorach produkcyjnym, paliwowym i gazowym, finansowaniem nowych technologii. Inwestycje te realizowane są przede wszystkim poprzez udział BGK w konsorcjach i zwiększanie mechanizmu dźwigni w finansowaniu inwestycji strategicznych dla państwa. Pozwala to, obok środków własnych BGK, wykorzystać udział środków sektora finansowego. Udział finansowania strukturyzowanego w portfelu zaangażowań wyniósł na koniec 2020 roku 32,1%, co przełożyło się na 14 363,6 mln zł bilansowego zaangażowania.

Równie istotne jest finansowanie o charakterze obrotowym lub kredyty inwestycyjne o średniej wartości niewymagające finansowania strukturyzowanego. Udzielanie tego rodzaju kredytów realizowane jest poprzez sieć regionalną BGK.

W zakresie finansowania inwestycji infrastrukturalnych Bank prowadzi także działania w obszarze programowym w ramach Krajowego Funduszu Drogowego oraz Funduszu Kolejowego oraz poprzez fundusze inwestycyjne.

Finansowanie eksportu i ekspansji zagranicznej

Jednym z celów rządowej strategii jest umiędzynarodowienie polskiej gospodarki. Szczególny nacisk został położony na rozwój współpracy z krajami pozaunijnymi (w tym z krajami o podwyższonym ryzyku), a także na rozwijanie bardziej zaawansowanych form współpracy z zagranicą.

BGK pełni kluczową rolę w zakresie dostarczania polskim firmom rozwiązań umożliwiających skuteczną rywalizację na rynkach międzynarodowych. Bank z roku na rok zwiększa zaangażowanie w instrumenty finansowania eksportu i ekspansji zagranicznej udzielane zarówno w ramach programu „Finansowe Wspieranie Eksportu”, jak i działalności własnej. W 2020 roku BGK intensyfikował swoje działania w zakresie wspierania nie tylko eksportu, ale również ekspansji zagranicznej, polegającej na finansowaniu inwestycji polskich spółek na zagranicznych rynkach. Wyrazem tego była m.in. liczba 72 państw, w których BGK wsparł transakcje/projekty polskich przedsiębiorstw (według stanu na koniec 2020 roku).

§  Program „Finansowe Wspieranie Eksportu”

BGK wspiera rozwój polskiego eksportu, udzielając kredytów eksportowych w ramach przyjętego przez Radę Ministrów w 2009 roku Rządowego Programu „Finansowe Wspieranie Eksportu”. BGK udziela zagranicznym nabywcom (bezpośrednio lub poprzez bank nabywcy) kredytów na finansowanie zakupu towarów oraz usług polskiego pochodzenia. Środki z takich kredytów wypłacane są bezpośrednio na rachunki polskich eksporterów. W efekcie wyeliminowane zostaje ryzyko braku zapłaty, gdyż polski przedsiębiorca otrzymuje przelew bezpośrednio z BGK.

Oferta w ramach Programu jest szczególnie atrakcyjna na rynkach o podwyższonym profilu ryzyka (np. Białoruś, Ukraina), gdzie oferta banków komercyjnych jest ograniczona, a koszt finansowania ze strony banków lokalnych wysoki.

Od początku Programu, do końca 2020 roku, BGK udzielił w ramach „Finansowania wspierania eksportu” kredytów o łącznej wartości około 4,7 mld zł. Kwota wypłat z kredytów wyniosła około 3,9 mld zł, a kwota wspartych kontraktów eksportowych osiągnęła poziom około 5,6 mld zł.

§  Działalność własna BGK w obszarze wspierania eksportu i ekspansji zagranicznej

Od 2015 roku w związku ze znacznym wzrostem zainteresowania finansowaniem ze strony polskich spółek działających na rynkach zagranicznych, poszerzono ofertę BGK o kredyty dedykowane inwestycjom zagranicznym polskich przedsiębiorstw. Taki instrument finansowy pełni rolę komplementarną do oferty kredytów eksportowych oraz oferty pozostałych instytucji finansowych. Przełożyło się to na znaczny wzrost wartości kredytów udzielanych w kolejnych latach i jednocześnie pozwoliło BGK na wejście na rynki krajów wysokorozwiniętych poprzez różnorodne formy finansowania. Poszerzenie oferty wpłynęło także na dywersyfikację geograficzną portfela BGK i umożliwiło polskim przedsiębiorcom pozyskanie atrakcyjnego wsparcia przy realizacji eksportu oraz także przy planowaniu ekspansji na zagraniczne rynki.

Łączna kwota finansowania dla eksportu i ekspansji zagranicznej udzielonego przez BGK w 2020 roku (w ramach programu rządowego Finansowe Wspieranie Eksportu oraz w ramach działalności własnej) wyniosła 2,9 mld zł. BGK zrealizował 191 transakcji dotyczących projektów zagranicznych polskich przedsiębiorstw, w tym m.in. finansowanie: sprzedaży naczep do Wybrzeża Kości Słoniowej, sprzedaży maszyn górniczych do Rosji, sprzedaży usług budowlanych na Białoruś, czy też finansowanie ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorstw w Stanach Zjednoczonych, Francji i Chile.

Zasięg geograficzny wspartych przez BGK transakcji/projektów polskich przedsiębiorstwa od 2014 roku zaprezentowano na rysunku poniżej.

Finansowanie projektów samorządowych i podmiotów leczniczych

Wolumen zaangażowań kredytowych jednostek samorządu terytorialnego i spółek komunalnych na koniec roku 2020 wyniósł 13 063,9 mln zł i był wyższy w stosunku do roku poprzedniego o 1 451,0 mln zł.

Bank finansuje również podmioty sektora leczniczego. Wartość zaangażowań kredytowych na koniec 2020 roku wyniosła 1 588,1 mln zł i była wyższa o 338,9 mln zł niż w roku poprzednim.

BGK realizuje także finansowanie projektów samorządowych poprzez instrumenty kapitałowe z wykorzystaniem podmiotów Grupy Kapitałowej. Dotyczy to Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju oraz Funduszu Inwestycji Samorządowych.

Wyrównywanie szans i obszar mieszkalnictwa

W obszarze wyrównywania szans mieści się całe spektrum instrumentów BGK związanych z rozwojem mieszkalnictwa i zapewnieniem dostępności mieszkań dla młodych rodzin, dla osób o relatywnie niższych dochodach, a także w zakresie kreowania mobilności społeczeństwa i równoważenia rynku pracy poprzez budowanie instytucjonalnego sektora mieszkań na wynajem.

W zakresie działalności kredytowej Bank realizował programy rządowe społecznego budownictwa czynszowego, a saldo ekspozycji kredytowych na koniec roku 2020 wyniosło 4 694,0 mln zł. Na kwotę tę składają się wolumen ekspozycji starego portfela dawnego Krajowego Funduszu Mieszkaniowego oraz wypłacone kredyty nowego programu społecznego budownictwa czynszowego. Szczegółowy opis realizacji programów rządowych znajduje się w podrozdziale 4.14 niniejszego sprawozdania. Dzięki tym programom sfinansowano wybudowanie ponad 105 tysięcy mieszkań.

BGK realizuje także wsparcie dla mieszkalnictwa zarówno poprzez programy rządowe administrowane w ramach Funduszu Dopłat (w tym także związane z budownictwem gminnym) oraz działalność inwestycyjną funduszy zarządzanych przez PFR TFI S.A., dla których rolę podmiotu zarządzającego pełni PFR Nieruchomości S.A.

4.3         Polityka kredytowa BGK

Polityka kredytowa służy stworzeniu ram do realizacji misji BGK polegającej na finansowaniu rozwoju społeczno-gospodarczego Polski oraz wspieraniu sektora finansów publicznych w realizacji jego zadań, a w szczególności:

§  umocnieniu BGK w roli banku rozwoju i znacznym wzroście obecnego zaangażowania w finansowanie przedsięwzięć w ramach wspierania gospodarczych programów rządu, między innymi poprzez realizację Modelu Biznesowego organizacji BGK opartego o 8 niżej wymienionych Programów:

§  Rozwój Przemysłu,

§  Infrastruktura, Transport i Logistyka,

§  Rozwój Przedsiębiorczości (MŚP),

§  Bezpieczeństwo Strategiczne,

§  Ochrona Zdrowia,

§  Finanse Publiczne,

§  Spójność Społeczna i Terytorialna,

§  Mieszkalnictwo.

§  utrzymaniu wysokiej jakości aktywów (zwłaszcza jakości portfela kredytowego) w ramach określonego poziomu ryzyka.

BGK realizował szeroki kontekst określony w Strategii i zdefiniowany w misji Banku, priorytetyzując decyzje kredytowe w oparciu o kryteria oceny pod kątem wpływu na 5 obszarów:

§  jakość życia społeczeństwa i dostępność usług dla ludności,

§  rozwój gospodarki,

§  stan środowiska,

§  poprawę rynku pracy,

§  stan finansów publicznych.

Decyzje kredytowe są podejmowane w oparciu o regulacje prawne (prawo bankowe) i wewnętrzne, a także o racjonalność ekonomiczną projektów i bezpieczeństwo z punktu widzenia ryzyka kredytowego, jak również w oparciu o wpływ inwestycji na rozwój gospodarczy kraju.

W związku z sytuacją kryzysową spowodowaną pandemią koronawirusa COVID-19, zostały wprowadzone w BGK wytyczne w zakresie: oceny ryzyka ekspozycji (MSSF9), postępowania w procesie kredytowym oraz monitoringu ekspozycji kredytowych w sytuacji kryzysowej.

Wytyczne dotyczyły następujących obszarów:

§  podejmowania decyzji kredytowych dotyczących niespełnionych warunków,

§  monitorowania ekspozycji kredytowych i pozostałych procesów,

§  dostarczania raportów z wizytacji oraz raportów Niezależnych Doradców Technicznych/ Inżynierów Projektu,

§  oceny ryzyka ekspozycji (MSSF9) w sytuacji kryzysowej,

§  wytycznych KNF dotyczących oceny zdolności kredytowej w zakresie kredytów obrotowych obecnych klientów BGK (tj. takich, którzy aktualnie posiadają w Banku jakiekolwiek zaangażowanie z tytułu produktów kredytowych).

Wytyczne były odpowiedzią zarówno na działania przedstawione przez Komisję Nadzoru Finansowego, która opracowała pakiet działań dodatkowo wzmacniających odporność sektora bankowego i możliwości finansowania gospodarki, który został nazwany Pakietem Impulsów Nadzorczych na rzecz Bezpieczeństwa i Rozwoju, w skrócie „PIN”. Działania te koncentrują się na utrzymaniu równowagi między zapewnieniem właściwych wskaźników stabilności sektora bankowego, a utrzymaniem i wsparciem aktywności gospodarczej, jak również mają na celu umożliwienie bankom udzielania finansowania ratunkowego w sytuacjach czasowego zagrożenia utraty płynności.

W związku z drugą falą pandemii wytyczne zostały przedłużone z wprowadzeniem poniższych modyfikacji.

Wytyczne obowiązują w zakresie:

§  stanowiska KNF dotyczącego oceny zdolności kredytowej w zakresie kredytów obrotowych obecnych klientów BGK,

§  postępowania w procesie kredytowym – wymaganie od klienta przedstawienia „Planu Płynności Finansowej”,

§  oceny ryzyka ekspozycji (MSSF9).

Wytyczne przestają obowiązywać w następujących obszarach:

§  podejmowania decyzji kredytowych dotyczących niespełnionych warunków,

§  monitorowania ekspozycji kredytowych i pozostałych procesów,

§  dostarczania raportów z wizytacji oraz raportów Niezależnych Doradców Technicznych / Inżynierów Projektu.

4.4         Działalność depozytowa BGK

W 2020 roku w zakresie depozytów klientów BGK odnotował wzrost salda z 59 821,3 mln zł do 116 257,7 mln zł, tj. o 94,3% r/r. Pod względem wartości salda, największy wzrost wystąpił w segmencie podmiotów niefinansowych w przedsiębiorstwach i wyniósł 24 150,4 mln zł (wzrost o 106,3% r/r). W 2020 roku nastąpił wzrost wartości depozytów jednostek budżetu centralnego o 22 848,0 mln zł, tj. o 83,6% r/r.

TABELA 8: Wielkość i struktura klientowska bazy depozytowej (w mln zł)

W roku 2020 poziom depozytów sektora budżetowego na koniec grudnia wynosił 54 771,0 mln zł i był wyższy o 75,4% r/r. Główny udział w tej grupie stanowią środki Ministerstwa Finansów, które podlegają istotnym fluktuacjom zwłaszcza na koniec roku.

BGK dywersyfikuje źródła środków pozyskiwanych z rynku, aby zapewnić stabilne finansowanie aktywów.

Depozyty klientów stanowią istotne źródło finansowania, przy rosnącym poziomie aktywności kredytowej i inwestycyjnej BGK oraz zapewniają bezpieczny poziom płynności.

Strukturę terytorialną wolumenów depozytowych na dzień 31 grudnia 2020r. przedstawia mapa poniżej.

4.5         Bankowość elektroniczna

W odpowiedzi na potrzeby klientów w 2020 roku BGK kontynuował rozwój funkcjonalny systemu bgk24. W ramach projektu „Rozwój bgk24” wdrożono ponad 20 rozszerzeń funkcjonalnych. Ponadto zgodnie z wymaganiami dyrektywy PSD2 oraz Ustawy o usługach płatniczych dla klientów, Bank wdrożył mechanizm tzw. silnego uwierzytelnienia w procesie logowania do systemu bgk24.

W ramach optymalizacji i przeglądu dokumentacji klientowskiej zmniejszono liczbę formularzy do systemu bgk24. Spopularyzowano i rozszerzono liczbę oświadczeń woli dotyczących czynności bankowych, które klienci składali przez system bankowości elektronicznej, co w okresie pandemii COVID-19 znacznie usprawniło procesy zdalnej obsługi klienta.

Liczba klientów, użytkowników i transakcji w systemie online bgk24

Liczba klientów bgk24 w stosunku do 2019 roku wzrosła o 8,2%. Na koniec 2020 roku było 4 281 aktywnych klientów, którzy w całym ubiegłym roku zrealizowali ponad 13,9 mln dyspozycji finansowych, co stanowi wzrost w stosunku do 2019 roku o ponad 18%.

W zakresie usług dostępu elektronicznego BGK przygotował i ogłosił postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego pn.: Dostawa, wdrożenie, serwis i integracja Systemu Host2Host dla klientów Banku Gospodarstwa Krajowego.

4.6         Działalność BGK na rynku pieniężnym i rynku dłużnych papierów wartościowych

Działalność Banku na rynku pieniężnym skierowana była głównie na realizację dwóch celów:

§  zarządzanie bieżącą pozycją płynnościową (lokowanie nadwyżek płynnościowych),

§  utrzymywanie „bufora” bezpieczeństwa płynnościowego w dłuższym okresie poprzez utrzymywanie krótkoterminowych i/lub łatwo zbywalnych aktywów.

BGK odgrywał aktywną rolę na krajowym rynku pieniężnym, analogicznie jak w latach poprzednich, pełniąc funkcję Dealera Rynku Pieniężnego. W 2020 roku BGK ponownie zajął pierwsze miejsce w prowadzonym przez Narodowy Bank Polski rankingu aktywności dealerskiej na rynku pieniężnym i walutowym, służącym do wyłonienia najbardziej aktywnych na rynku banków, którym NBP proponuje funkcję Dealera Rynku Pieniężnego.

Bieżące potrzeby płynnościowe BGK regulowane były na rynku międzybankowym przy wykorzystaniu podstawowych instrumentów płynnościowych - głównie lokat, depozytów i transakcji FX Swap oraz transakcji zakupu papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem sprzedaży i transakcji sprzedaży papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu. Wielkość zaangażowania BGK w poszczególne rodzaje instrumentów finansowych w 2020 roku była efektem kształtowania się bieżącej sytuacji na rynku międzybankowym (w tym rekordowo niskiego poziomu stóp procentowych w Polsce) oraz realizacji przyjętej strategii inwestycyjnej.

Wybuch epidemii COVID-19 zasadniczo nie wpłynął na działalność BGK na rynku pieniężnym i dłużnych papierów wartościowych. Działania realizowane w 2020 roku w ww. zakresie koncentrowały się między innymi na zapewnieniu klientom oraz funduszom zarządzanym przez BGK nieograniczonego dostępu do instrumentów rynkowych o charakterze płynnościowym oraz inwestycyjnym jak również optymalizacji portfela papierów wartościowych w ramach dostosowywania do sytuacji rynkowej.

W związku z bieżącą alokacją środków płynnych BGK, portfel skarbowych dłużnych papierów wartościowych ukształtował się na koniec 2020 roku na poziomie 10,6 mld zł.

TABELA 9: Wielkość i struktura portfela dłużnych papierów wartościowych (w mln zł)

W pozycji „pozostałe papiery” znajdują się głównie dłużne papiery wartościowe emitowane przez banki. Na koniec 2020 roku ekspozycja w tych papierach wyniosła 1,5 mld zł.

W ramach działalności na rynku pieniężnym oraz rynku dłużnych papierów wartościowych BGK współpracował z Ministerstwem Finansów, m.in. lokując nadwyżki płynności budżetu państwa.

4.7         Portfel akcji i udziałów

Łączne zaangażowanie BGK z tytułu posiadanych akcji i udziałów według wartości bilansowej na 31 grudnia 2020r. wyniosło 954,3 mln zł i zmniejszyło się w stosunku do stanu na koniec grudnia 2019 roku o 114,9 mln zł, tj. o 10,7%. Na koniec 2020 roku Bank pozostawał akcjonariuszem i udziałowcem 29 spółek kapitałowych (w tym 6 spółek publicznych, z czego 5 notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie). Tabela poniżej przedstawia zestawienie głównych pozycji w zakresie portfela akcji i udziałów.

TABELA 10: Struktura portfela akcji i udziałów (w mln zł)

Łączne zaangażowanie BGK z tytułu posiadanych akcji i udziałów według wartości początkowej na dzień 31 grudnia 2020r. wyniosło 1 057,4 mln zł i było o 24,3 mln zł wyższe w porównaniu do stanu na koniec 2019 roku.

Największą wartościowo pozycją w portfelu akcji i udziałów BGK były akcje PKO BP S.A., które zostały przekazane nieodpłatnie BGK przez Skarb Państwa w 2015 roku na potrzeby prowadzenia działalności inwestycyjnej. Na koniec 2020 roku, Bank pozostawał także akcjonariuszem i udziałowcem 23 spółek niepublicznych, w tym 15 regionalnych i lokalnych funduszy poręczeniowych, 12 z nich zaklasyfikowano do jednostek stowarzyszonych BGK i są konsolidowane w wyniku grupy metodą praw własności.

Portfel certyfikatów inwestycyjnych

Bank, poprzez uczestnictwo w funduszach inwestycyjnych zamkniętych, realizuje misję związaną ze wspieraniem rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. Na koniec 2020 roku Bank był uczestnikiem 6 funduszy inwestycyjnych zamkniętych aktywów niepublicznych, zarządzanych przez PFR TFI S.A. Fundusze z zaangażowaniem kapitałowym BGK inwestowały głównie w obszarze infrastruktury oraz nieruchomości mieszkaniowych.

TABELA 11: Informacja o funduszach inwestycyjnych z zaangażowaniem BGK

Łączna wartość emisyjna certyfikatów w posiadaniu Banku zmniejszyła się w stosunku do stanu na koniec 2019 roku o 103,4 mln zł, na co wpływ miało umorzenie posiadanych przez Bank certyfikatów inwestycyjnych Funduszu Inwestycji Infrastrukturalnych - Dłużny FIZ AN w związku z likwidacją tego funduszu z dniem 21 grudnia 2020r.

Na koniec 2020 roku Bank utworzył odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości FSMdR FIZ AN oraz FIPP FIZ AN.

TABELA 12: Zestawienie certyfikatów inwestycyjnych posiadanych przez Bank na dzień 31.12.2020r.