MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember iso4217:PLN iso4217:PLN xbrli:shares
ROCZNE SKONSOLIDOWANE
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
GRUPY KAPITAŁOWEJ
BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.
ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2020 R.
Warszawa, kwiecień 2021 r.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 1
Spis treści
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ ........................................................................................................................... 5
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ ...................................................................................... 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ ................................................................................................ 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ ........................................................................... 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ ................................................................................. 11
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A. ................................................................................................................................................................................................................................................... 13
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A. ........................................................................................................................................................................ 13
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją. ............................................................................... 14
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A. ............................................................................................................... 15
2. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego .. 19
2.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności ....................................................................................................................... 19
2.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego ............................................................................................................................ 20
Przekształcony roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ ..................................................................................... 20
2.3. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2020 roku ..................................................................................................................................................................................................................................... 21
2.4. Kontynuacja działalności ..................................................................................................................................................................................... 22
2.5. Konsolidacja ................................................................................................................................................................................................................. 24
2.6. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych .................................................................................................................. 25
2.7. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych .............................................................................................................................. 25
2.8. Przychody i koszty z tytułu odsetek ............................................................................................................................................................. 25
2.9. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji ............................................................................................................................................. 26
2.10. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance ........................................................................ 26
2.11. Rachunkowość zabezpieczeń .......................................................................................................................................................................... 27
2.12. Aktywa i zobowiązania finansowe ................................................................................................................................................................ 28
2.13. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży ........................................................................................................................................... 34
2.14. Wartości niematerialne........................................................................................................................................................................................34
2.15. Rzeczowe aktywa trwałe ..................................................................................................................................................................................... 35
2.16. Leasing ............................................................................................................................................................................................................................. 36
2.17. Odroczony podatek dochodowy ................................................................................................................................................................... 37
2.18. Aktywa przejęte za długi ..................................................................................................................................................................................... 38
2.19. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów ...................................................................... 38
2.20. Rezerwy na świadczenia pracownicze ...................................................................................................................................................... 38
2.21. Rezerwy ........................................................................................................................................................................................................................... 38
2.22. Kapitał własny ............................................................................................................................................................................................................. 39
2.23. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty .............................................................................................................................................................. 39
2.24. Działalność maklerska .......................................................................................................................................................................................... 40
2.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Bank .................................................................................................................................................................................................................................. 40
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 2
2.26. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE .......................................................................................................................................................................................................................... 42
3. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów ................................................................................................................................. 43
4. Ważniejsze oszacowania i oceny .............................................................................................................................................................................. 43
4.1. Aktywa finansowe .................................................................................................................................................................................................... 43
4.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych .................................................................................................................................... 45
4.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne ......................................................................................................................................................... 45
4.4. Zakres konsolidacji .................................................................................................................................................................................................. 46
4.5. Podatki ............................................................................................................................................................................................................................ 46
4.6. Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych ............................................................................................................................................................................................................................. 46
4.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty ........................................................................ 48
5. Zarządzanie ryzykiem ...................................................................................................................................................................................................... 49
5.1. Ryzyko kredytowe....................................................................................................................................................................................................49
5.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych ................................................................... 53
5.1.2. Należności od innych banków ......................................................................................................................................................................... 57
5.1.3. Należności od klientów ........................................................................................................................................................................................ 58
5.1.4. Dłużne papiery wartościowe ............................................................................................................................................................................ 69
5.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem ........................................................................................................................................................... 71
5.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe ......................................... 73
5.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe .................................................................................................................................... 75
5.1.8. Praktyki forbearance .............................................................................................................................................................................................. 78
5.1.9. Skutki ewentualnego ustawowego rozwiązania kwestii kredytów mieszkaniowych w CHF i innych walutach obcych ...................................................................................................................................................................................................... 80
5.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity ............................................................................................. 80
5.2.1.Ryzyko płynności ............................................................................................................................................................................................................ 81
5.2.2. Ryzyko stopy procentowej ................................................................................................................................................................................... 87
5.2.3. Ryzyko walutowe ......................................................................................................................................................................................................... 93
5.2.4. Pozostałe ryzyka rynkowe .................................................................................................................................................................................. 98
5.3. Zarządzanie kapitałem ......................................................................................................................................................................................... 98
5.4. Ryzyko operacyjne .................................................................................................................................................................................................. 101
5.5. Ryzyko braku zgodności .................................................................................................................................................................................... 102
5.6. Ryzyko modeli ........................................................................................................................................................................................................... 103
6. Wynik z tytułu odsetek .................................................................................................................................................................................................. 105
7. Wynik z tytułu opłat i prowizji .................................................................................................................................................................................. 107
8. Przychody z tytułu dywidend ................................................................................................................................................................................... 108
9. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów) ................................................................................................................................................................................................ 108
10. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych .............................................................................................................................. 108
11. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń ........................................................................................................................................................... 108
12. Wynik z pozycji wymiany ............................................................................................................................................................................................. 109
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 3
13. Pozostałe przychody operacyjne ............................................................................................................................................................................ 109
14. Pozostałe koszty operacyjne ...................................................................................................................................................................................... 110
15. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości .............................................................................................................................................................. 111
16. Ogólne koszty administracyjne ................................................................................................................................................................................ 112
17. Obciążenia podatkowe ................................................................................................................................................................................................... 113
18. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję ........................................................................................................................................................ 114
19. Kasa, środki w Banku Centralnym .......................................................................................................................................................................... 114
20. Należności od innych banków .................................................................................................................................................................................. 114
21. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu ............................................................................................................... 116
22. Inwestycyjne papiery wartościowe ........................................................................................................................................................................ 117
23. Należności od klientów .................................................................................................................................................................................................. 122
24. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności ............................................................................................................................................ 128
25. Wartości niematerialne ................................................................................................................................................................................................. 130
26. Rzeczowe aktywa trwałe .............................................................................................................................................................................................. 133
27. Prawo do użytkowania - leasing ............................................................................................................................................................................. 136
28. Inne aktywa ........................................................................................................................................................................................................................... 138
29. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków ...................................................................................................... 138
30. Zobowiązania wobec klientów ................................................................................................................................................................................. 139
31. Zobowiązania podporządkowane ......................................................................................................................................................................... 140
32. Rezerwy ..................................................................................................................................................................................................................................... 141
33. Odroczony podatek dochodowy ............................................................................................................................................................................ 145
34. Zobowiązania z tytułu leasingu ............................................................................................................................................................................... 147
35. Pozostałe zobowiązania................................................................................................................................................................................................149
36. Aktywa i zobowiązania warunkowe ..................................................................................................................................................................... 150
37. Działalność maklerska ................................................................................................................................................................................................... 150
38. Kapitał podstawowy ........................................................................................................................................................................................................ 153
39. Kapitał z aktualizacji wyceny ..................................................................................................................................................................................... 155
40. Zyski zatrzymane ............................................................................................................................................................................................................... 156
41. Rachunkowość zabezpieczeń ................................................................................................................................................................................... 156
42. Płatności na bazie akcji ................................................................................................................................................................................................. 158
43. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych ......................................................................................... 160
44. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej ............................................................ 163
45. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych ......................................................................................................................... 170
46. Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej .............................................................................................................................................................................................................. 172
47. Sprawozdawczość dotycząca segmentów ...................................................................................................................................................... 176
48. Transakcje z podmiotami powiązanymi ............................................................................................................................................................ 182
49. Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek ....................................................................................................................................................... 185
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 4
50. Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje ............................................................................................................................................................................................................................................ 185
51. Zdarzenia po dniu bilansowym ............................................................................................................................................................................... 185
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 5
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
Nota
31-12-2020
31-12-2019
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
518 582
627 590
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
447 816
528 324
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
67 698
95 718
aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 068
3 548
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 147 602
- 207 603
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 139 902
- 198 831
zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
- 7 700
- 8 772
Wynik z tytułu odsetek
6
370 980
419 987
Przychody z tytułu opłat i prowizji
171 918
132 065
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 37 328
- 33 692
Wynik z tytułu opłat i prowizji
7
134 590
98 373
Przychody z tytułu dywidend
8
6 262
6 434
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
9
74 461
44 957
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
10
4 239
582
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
11
- 2 038
- 42
Wynik z pozycji wymiany
12
26 396
16 503
Pozostałe przychody operacyjne
13
20 623
27 550
Pozostałe koszty operacyjne
14
- 28 091
- 17 045
Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
32,36
- 353 021
- 21 221
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
15
- 163 793
- 104 536
Ogólne koszty administracyjne
16
- 376 361
- 361 354
Zysk / Strata brutto
- 285 753
110 188
Obciążenia podatkowe
17
- 21 181
- 38 194
Zysk / Strata netto
- 306 934
71 994
z tego przypadające na udziałowców jednostki dominującej
- 306 934
71 994
Zysk / Strata na akcję przypadające udziałowcom jednostki dominującej w trakcie okresu (w zł)
18
podstawowy
- 3,30
0,77
rozwodniony
- 3,30
0,77
Działalność zaniechana w roku 2020 oraz w roku 2019 nie wystąpiła.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
31-12-2020
31-12-2019
Zysk / Strata netto
- 306 934
71 994
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat:
20 403
- 9 599
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
25 189
- 11 850
Podatek odroczony
- 4 786
2 251
Pozycje, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat:
- 229
- 96
Wartość godziwa instrumentów kapitałowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
- 40
- 16
Podatek odroczony
8
3
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 243
- 103
Podatek odroczony
46
20
Całkowity dochód ogółem:
- 286 760
62 299
z tego przypadający na udziałowców jednostki dominującej
- 286 760
62 299
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ
Aktywa
Nota
31-12-2020
31-12-2019
Kasa, środki w Banku Centralnym
19
266 552
297 866
Należności od innych banków
20
155 616
165 733
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
21
113 134
140 344
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
20 111
dłużne papiery wartościowe
805
44 534
instrumenty pochodne
98 297
75 699
Inwestycyjne papiery wartościowe:
22
7 371 414
5 302 078
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 480
85 510
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 597 061
3 839 184
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 535 239
1 377 384
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
153 634
-
Należności od klientów, w tym:
23
11 887 297
12 003 794
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 861 783
11 965 509
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
25 514
38 285
Wartości niematerialne
25
110 902
117 062
Rzeczowe aktywa trwałe
26
84 651
77 743
Prawo do użytkowania - leasing
27
67 796
79 738
Aktywa z tytułu podatku dochodowego:
129 136
109 418
bieżące
8 433
390
odroczone
33
120 703
109 028
Inne aktywa
28
319 331
193 221
Aktywa razem
20 505 829
18 486 997
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 8
Zobowiązania
Nota
31-12-2020
31-12-2019
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
29
732 743
595 667
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
21
103 316
50 926
kapitałowe papiery wartościowe
575
-
instrumenty pochodne
102 741
50 926
Pochodne instrumenty zabezpieczające
41
24 497
16 869
Zobowiązania wobec klientów
30
16 560 715
14 914 981
Zobowiązania podporządkowane
31
368 996
370 731
Rezerwy
32
418 534
57 705
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego:
1 103
9 795
bieżące
856
8 410
odroczone
33
247
1 385
Zobowiązania z tyt. leasingu
34
71 229
83 349
Pozostałe zobowiązania
35
311 526
187 044
Zobowiązania razem
18 592 659
16 287 067
Kapitały
Nota
31-12-2020
31-12-2019
Kapitał własny przypadający na udziałowców jednostki dominującej:
Kapitał podstawowy:
38
1 461 036
1 461 036
Kapitał zakładowy
929 477
929 477
Akcje własne
- 1 292
- 1 292
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
532 851
532 851
Kapitał z aktualizacji wyceny
39
67 869
47 695
Zyski zatrzymane
40
384 265
691 199
Kapitał własny razem
1 913 170
2 199 930
Kapitał własny i zobowiązania razem
20 505 829
18 486 997
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2020
929 477
- 1 292
532 851
47 695
694 403
23 605
48 302
- 75 111
2 199 930
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
- 306 934
- 306 934
Inne dochody całkowite
-
-
-
20 174
-
-
-
-
20 174
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
20 174
-
-
-
- 306 934
- 286 760
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
81 682
-
-
- 81 682
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
81 682
-
-
- 81 682
-
Stan na 31-12-2020
929 477
- 1 292
532 851
67 869
776 085
23 605
48 302
- 463 727
1 913 170
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 10
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2019
929 477
- 1 292
532 851
57 390
624 393
23 605
48 302
- 77 160
2 137 566
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
71 994
71 994
Inne dochody całkowite
-
-
-
- 9 695
-
-
-
-
- 9 695
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
- 9 695
-
-
-
71 994
62 299
Wynik na sprzedaży zreklasyfikowanych wg MSSF 9 papierów wartościowych
-
-
-
-
-
-
-
65
65
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
70 010
-
-
- 70 010
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
70 010
-
-
- 70 010
-
Stan na 31-12-2019
929 477
- 1 292
532 851
47 695
694 403
23 605
48 302
- 75 111
2 199 930
W latach 2020 - 2019 udziały niekontrolujące nie wystąpiły.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 11
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ
za rok zakończony
Metoda pośrednia
31-12-2020
31-12-2019
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Zysk / Strata brutto
- 285 753
110 188
Korekty razem:
1 252 781
- 88 135
Amortyzacja
52 905
55 658
Odsetki z działalności inwestycyjnej
- 54 758
- 55 577
Zysk / Strata na działalności inwestycyjnej
30
- 93
Odsetki z działalności finansowej
16 384
22 588
Dywidendy otrzymane:
- 6 262
- 6 434
od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
57
157
od inwestycyjnych papierów wartościowych
6 205
6 277
Zmiana stanu:
należności od innych banków
- 26 769
- 6 400
aktywów od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
49 808
- 52 611
aktywów i zobowiązań z tytułu wyceny pochodnych
i zabezpieczających instrumentów finansowych
36 845
- 4 811
inwestycyjnych papierów wartościowych
- 1 026 215
44 540
należności od klientów
116 497
- 194 267
innych aktywów i podatku dochodowego
- 132 979
6 509
zobowiązań wobec Banku Centralnego i innych banków
137 076
23 883
zobowiązań wobec klientów
1 645 734
115 872
zobowiązań od papierów wartościowych przeznaczonych
do obrotu
575
-
rezerw
360 586
21 829
pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
132 252
- 24 338
Zapłacony podatek dochodowy
- 55 190
- 40 917
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
967 028
22 053
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 12
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ
Wpływy
57 653
54 020
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych
164
559
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
57 489
53 461
Wydatki
- 198 925
- 38 638
Nabycie papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 160 586
-
Nabycie wartości niematerialnych
- 18 241
- 22 687
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
- 20 098
- 15 951
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
- 141 272
15 382
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Wydatki
- 33 839
- 83 001
Wykup obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ
-
- 46 000
Odsetki zapłacone od obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ,
w tym:
- 14 440
- 19 184
obligacje podporządkowane
- 14 440
- 17 627
Raty leasingowe MSSF 16
- 19 399
- 17 817
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
- 33 839
- 83 001
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO, RAZEM
791 917
- 45 566
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA POCZĄTEK OKRESU
1 687 915
1 733 481
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA KONIEC OKRESU
2 479 832
1 687 915
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
o ograniczonej możliwości dysponowania
31 408
195 497
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 13
Dodatkowe noty objaśniające do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki sprawozdawczej lub inne dane identyfikacyjne
Grupa Kapitałowa BOŚ S.A.
Wyjaśnienie zmian w nazwie jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych, które nastąpiły od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego
-
Siedziba podmiotu
ul. Żelazna 32, 00-832 Warszawa
Forma prawna podmiotu
Spółka Akcyjna
Państwo rejestracji
Polska
Adres zarejestrowanego biura jednostki
00-832 Warszawa, ul. Żelazna 32
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej
Polska
Opis charakteru oraz podstawowego zakresu działalności jednostki
Podstawowym celem Banku jest efektywne gospodarowanie kapitałami akcjonariuszy i środkami pieniężnymi powierzonymi przez klientów, zapewniające dochodowość działalności i bezpieczeństwo powierzonych środków.
Przedmiotem działalności Banku jest wykonywanie czynności bankowych, w tym: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów, dokonywanie rozliczeń pieniężnych, wykonywanie innych usług bankowych, a także świadczenie finansowych usług konsultacyjno-doradczych.
Nazwa jednostki dominującej
Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Bank Ochrony Środowiska S.A., dalej „Bank”, „BOŚ S.A.”, „Spółka”, z siedzibą w Warszawie ul. Żelazna 32 00-832 Warszawa, został utworzony na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego (NBP) Nr 42 z dnia 15 września 1990 roku i aktu notarialnego z dnia 28 września 1990 roku o utworzeniu Banku.
Bank jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy (Polska) XIII Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000015525 oraz posiada numer statystyczny REGON 006239498.
Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność Banku została zaklasyfikowana jako PKD 6419Z.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 14
Czas trwania Banku jest nieoznaczony.
Misja Banku to: Polski bank łączący biznes i ekologię z korzyścią dla klientów.
Bank realizuje swoją misję przede wszystkim poprzez:
• świadczenie usług bankowych na rzecz klientów segmentu indywidualnego i instytucjonalnego, w szczególności realizujących przedsięwzięcia proekologiczne lub działających w branży ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz dla osób ceniących styl życia Eko,
• efektywne uczestnictwo w dystrybucji środków przeznaczonych na inwestycje w ochronę środowiska i zrównoważony rozwój w Polsce.
Od dnia 24 stycznia 1997 roku decyzją Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), akcje Banku zostały dopuszczone do obrotu na GPW w Warszawie i zakwalifikowane do działu finanse - sektor bankowy.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ zostało w dniu 28 kwietnia 2021 roku zatwierdzone przez Zarząd jednostki dominującej do publikacji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w dniu 29 kwietnia 2021 roku.
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją.
Wykaz jednostek zależnych Grupy BOŚ objętych konsolidacją oraz metoda konsolidacji w 2020 roku:
L.p.
Jednostki podporządkowane
Siedziba
Udział % w kapitale Spółki na dzień
Udział % w głosach na dzień
Metoda konsolidacji
Jednostki bezpośrednio zależne
1.
Dom Maklerski BOŚ S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
2.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
1.
MS Wind sp. z o. o.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Dom Maklerski BOŚ S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność na rynku kapitałowym, w szczególności świadcząca usługi maklerskie.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność leasingową w zakresie finansowania projektów o charakterze ekologicznym oraz działalność finansową i doradczą, uzupełniającą ofertę usługową Banku.
MS Wind Sp. z o.o. – to jednostka pośrednio zależna (spółka zależna bezpośrednio od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.), prowadząca działalność w zakresie realizacji projektu farm wiatrowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 15
Informacje dodatkowe dotyczące Spółek na dzień 31 grudnia 2020 roku:
Liczba pracowników
Jednostki podporządkowane
Dochód*\
etaty
osoby
Zysk lub strata przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
Otrzymane finansowe wsparcie
Jednostki zależne bezpośrednio
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A.
124 861
232
236
40 387
9 522
-
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
6 830
16
16
943
203
-
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
MS Wind sp. z o. o.
4 656
0,5
2
1 086
217
-
*\ Dochód rozumiany jako wynik odsetkowy netto, wynik prowizyjny netto, wynik na instrumentach finansowych netto, pozostałe przychody operacyjne w tys. zł.
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A.
Skład Zarządu Banku
Na dzień 31 grudnia 2020 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Wojciech Hann – Wiceprezes Zarządu kierujący pracami Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu
• Marzena Koczut - Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu Banku.
Na dzień 31 grudnia 2019 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Bogusław Białowąs, Prezes Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk, Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Jerzy Zań, Wiceprezes Zarządu.
W ciągu roku skład Zarządu Banku ulegał następującym zmianom:
1. z dniem 17 czerwca 2020 roku, tj. z dniem odbycia Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku zatwierdzającego Sprawozdanie finansowe Banku Ochrony Środowiska S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku wygasły mandaty wszystkich członków Zarządu Banku,
2. z dniem 18 czerwca 2020 roku, tj. z dniem następnym po dniu zatwierdzenia przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Sprawozdania finansowego Banku Ochrony Środowiska S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku, w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego, Rada Nadzorcza powołała do składu Zarządu nowej kadencji:
• Pana Arkadiusza Garbarczyka na stanowisko Wiceprezesa – pierwszego zastępcy Prezesa Zarządu Banku,
• Pana Jerzego Zania na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku.
Jednocześnie, z uwagi na oświadczenie Pana Bogusława Białowąsa o niekandydowaniu do składu Zarządu nowej kadencji oraz niedokonanie wyboru Prezesa Zarządu w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego, Rada Nadzorcza:
• delegowała Pana Emila Ślązaka, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. – na okres nie dłuższy niż do dnia 16 września 2020 roku,
• na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2020 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku,
3. w dniu 15 września 2020 roku Rada Nadzorcza podjęła decyzję o ponownym delegowaniu Pana Emila Ślązaka do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu - od dnia 17 września 2020 roku - nie dłużej niż do dnia 16 grudnia 2020 roku,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 16
4. w dniu 06 listopada 2020 roku., w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego, Rada Nadzorcza powołała z dniem 09 listopada 2020 roku na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku Pana Wojciecha Hanna oraz powierzyła mu kierowanie pracami Zarządu Banku na czas określony, tj. do dnia wejścia w życie uchwały Rady Nadzorczej o powołaniu Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A.
Z chwilą powołania Pana Wojciecha Hanna na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku i powierzenia mu kierowania pracami Zarządu, zakończeniu uległ okres oddelegowania Pana Emila Ślązaka, Członka Rady Nadzorczej do pełnienia obowiązków prezesa Zarządu,
5. w dniu 16 grudnia 2020 roku Rada Nadzorcza podjęła decyzję o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu Banku oraz podjęła uchwałę o delegowaniu Pani Marzeny Koczut, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. - od dnia 21 grudnia 2020 roku do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego, o którym mowa wyżej, jednak nie dłużej niż do dnia 21 marca 2021 roku.
Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania skład Zarządu kształtuje się w sposób następujący:
• Wojciech Hann – Prezes Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu
• Marzena Koczut – Wiceprezes Zarządu
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu
Po dniu 31 grudnia 2020 roku skład Zarządu uległ następującym zmianom:
1. w dniu 10 lutego 2021 roku, w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., Rada Nadzorcza Banku powołała z dniem 10 lutego 2021 roku na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku Panią Marzenę Koczut na czas trwania wspólnej trzyletniej kadencji, która rozpoczęła bieg w dniu 18 czerwca 2020 roku, tj. w dniu następnym po dniu zatwierdzenia przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. Sprawozdania finansowego Banku Ochrony Środowiska S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku,
2. w dniu 10 lutego 2021 roku, w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., Rada Nadzorcza powołała z dniem 15 lutego 2021 roku na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku Pana Roberta Kasprzaka na czas trwania wspólnej trzyletniej kadencji, która rozpoczęła bieg w dniu 18 czerwca 2020 roku, tj. w dniu następnym po dniu zatwierdzenia przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. Sprawozdania finansowego Banku Ochrony Środowiska S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku.
3. w dniu 03 marca 2021 roku, z uwagi na Decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 03 marca 2021 roku, Rada Nadzorcza powołała Pana Wojciecha Józefa Hanna na stanowisko Prezesa Zarządu Banku na czas trwania wspólnej trzyletniej kadencji, która rozpoczęła bieg w dniu 18 czerwca 2020 roku, tj. w dniu następnym po dniu zatwierdzenia przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. Sprawozdania finansowego Banku Ochrony Środowiska S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 17
Skład Rady Nadzorczej Banku
Na dzień 31 grudnia 2020 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Wojciech Wardacki - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Ireneusz Purgacz - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek – Sekretarz Rady Nadzorczej
Członkowie Rady Nadzorczej
• Leszek Banaszak
• Robert Czarnecki
• Janina Goss
• Marcin Jastrzębski
• Marzena Koczut (od dnia 21 grudnia 2020 roku delegowana do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu - nie dłużej niż do dnia 21 marca 2021 roku)
• Emil Ślązak
• Piotr Wróbel
Na dzień 31 grudnia 2019 roku skład Rady Nadzorczej Banku przedstawiał się następująco:
• Wojciech Wardacki – Przewodniczący
• Katarzyna Lewandowska – Wiceprzewodniczący
• Andrzej Matysiak – Sekretarz
Członkowie Rady Nadzorczej
• Iwona Duda
• Janina Goss
• Ireneusz Purgacz
• Radosław Rasała
• Piotr Sadownik
• Paweł Sałek
• Emil Ślązak
W trakcie 2020 roku w składzie Rady Nadzorczej nastąpiły zmiany wskazane poniżej:
1. Pani Iwona Duda złożyła oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka Rady Nadzorczej BOŚ S.A. z dniem 12 maja 2020 roku,
2. Pani Katarzyna Lewandowska złożyła oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka Rady Nadzorczej BOŚ S.A. z dniem 15 czerwca 2020 roku,
3. w dniu 16 czerwca 2020 roku, a następnie w dniu 15 września 2020 roku Rada Nadzorcza delegowała Pana Emila Ślązaka, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. – na okres od dnia 18 czerwca 2020 roku nie dłużej niż do 16 września 2020 roku, a następnie na okres od dnia 17 września 2020 roku nie dłużej niż do dnia 16 grudnia 2020 roku. Okres oddelegowania Pana Emila Ślązaka, Członka Rady Nadzorczej do pełnienia obowiązków prezesa Zarządu uległ zakończeniu z dniem 09 listopada 2020 roku, tj. z chwilą powołania na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku Pana Wojciecha Hanna i powierzenia mu kierowania pracami Zarządu Banku,
4. w dniu 05 sierpnia 2020 roku:
• Rada Nadzorcza wybrała Pana Ireneusza Purgacza na Wiceprzewodniczącego Rady Nadzorczej,
• Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BOŚ S.A. (zwołane na dzień 05 sierpnia 2020 roku a następnie kontynuowane po przerwie w dniach 17 i 25 sierpnia 2020 roku):
o odwołało z dniem 05 sierpnia 2020 roku ze składu Rady Nadzorczej Pana Radosława Rasałę,
o powołało z dniem 05 sierpnia 2020 roku do składu Rady Nadzorczej Pana Przemysława Bednarskiego,
o powołało z dniem 05 sierpnia 2020 roku do składu Rady Nadzorczej Pana Piotra Wróbla,
o powołało z dniem 25 sierpnia 2020 roku do składu Rady Nadzorczej Pana Marcina Jastrzębskiego,
5. Pan Przemysław Bednarski złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka Rady Nadzorczej BOŚ S.A. z dniem 17 października 2020 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 18
6. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BOŚ S.A. zwołane na dzień 14 października 2020 roku i kontynuowane po przerwie w dniu 19 października 2020 roku:
• odwołało z dniem 19 października 2020 roku Pana Andrzeja Matysiaka ze składu Rady Nadzorczej,
• powołało z dniem 19 października 2020 roku do składu Rady Nadzorczej:
o Pana Leszka Banaszaka,
o Pana Roberta Czarneckiego,
o Panią Marzenę Koczut,
7. w dniu 28 października 2020 roku Rada Nadzorcza wybrała Pana Pawła Sałka na Sekretarza Rady Nadzorczej,
8. w dniu 5 listopada 2020 roku Pan Piotr Sadownik złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Rady Nadzorczej ze skutkiem na dzień zakończenia posiedzenia Rady Nadzorczej odbywającego się w dniu 6 listopada 2020 roku,
9. w dniu 16 grudnia 2020 roku Rada Nadzorcza podjęła decyzję o delegowaniu Pani Marzeny Koczut, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu Banku - od dnia 21 grudnia 2020 roku do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu Banku, jednak nie dłużej niż do dnia 21 marca 2021 roku.
Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania skład Rady Nadzorczej kształtuje się w sposób następujący:
• Wojciech Wardacki - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Ireneusz Purgacz - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek – Sekretarz Rady Nadzorczej
Członkowie Rady Nadzorczej
• Leszek Banaszak
• Robert Czarnecki
• Janina Goss
• Marcin Jastrzębski
• Emil Ślązak
• Piotr Wróbel
Po dniu 31 grudnia 2020 roku skład Rady Nadzorczej uległ następującym zmianom:
1. W dniu 10 lutego 2021 roku Pani Marzena Koczut, z uwagi na powołania jej na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku, złożyła oświadczenia o rezygnacji z funkcji Członka Rady Nadzorczej Banku Ochrony Środowiska S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 19
2. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego
2.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ obejmuje:
• Skonsolidowany rachunek zysków i strat za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze na dzień 31 grudnia 2019 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2019 roku,
• dodatkowe noty objaśniające.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE), obowiązującymi na dzień sprawozdawczy tj. 31 grudnia 2020 roku, przy zastosowaniu takich samych zasad rachunkowości dla każdego okresów z zachowaniem koncepcji kosztu historycznego, za wyjątkiem następujących pozycji wycenianych wg wartości godziwej:
Sposób ujęcia zmian wartości godziwej przez:
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
wynik finansowy
Pochodne instrumenty finansowe zabezpieczające wartość godziwą
wynik finansowy
Należności od klientów, których przepływy pieniężne nie spełniają testu przepływów pieniężnych
wynik finansowy
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe utrzymywane w modelu biznesowym, którego celem jest uzyskanie kontraktowych przepływów pieniężnych lub sprzedaż
inne dochody całkowite
Inwestycyjne kapitałowe papiery wartościowe
inne dochody całkowite
MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF).
Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE).
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzone w złotych polskich (zł), w zaokrągleniu do tysiąca złotych (tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 20
2.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego
W sprawozdaniu finansowym za 2020 rok dokonano zmiany prezentacji kosztów związanych z ryzykiem prawnym związanym z kredytami walutowymi polegającej na wyodrębnieniu ich do osobnej linii w rachunku zysków i strat, z uwagi na wzrost wartości tej pozycji i jej wagi w sprawozdaniu.
Przekształcony roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
Działalność kontynuowana
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2019
Korekta z tyt. zmiany sposobu prezentacji
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2019
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, tym:
627 590
-
627 590
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
528 324
-
528 324
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
95 718
-
95 718
aktywa finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 548
-
3 548
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 207 603
-
- 207 603
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 198 831
-
- 198 831
zobowiązania finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
- 8 772
-
- 8 772
Wynik z tytułu odsetek
419 987
-
419 987
Przychody z tytułu opłat i prowizji
132 065
-
132 065
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 33 692
-
- 33 692
Wynik z tytułu opłat i prowizji
98 373
-
98 373
Przychody z tytułu dywidend
6 434
-
6 434
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
44 957
-
44 957
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
582
-
582
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
- 42
-
- 42
Wynik z pozycji wymiany
16 503
-
16 503
Pozostałe przychody operacyjne
27 550
-
27 550
Pozostałe koszty operacyjne
- 38 266
21 221
- 17 045
Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
-
- 21 221
- 21 221
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 104 536
-
- 104 536
Ogólne koszty administracyjne
- 361 354
-
- 361 354
Zysk brutto
110 188
-
110 188
Obciążenia podatkowe
- 38 194
- 38 194
Zysk netto
71 994
-
71 994
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 21
2.3. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2020 roku
MSSF
Charakter zmian
Obowiązujące
od
Wpływ na Grupę BOŚ
Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej.
Założenia koncepcyjne zostały opublikowane przez RMSR w marcu 2018 roku. Jest to dokument, który przedstawia w kompleksowy sposób zagadnienia dotyczące sprawozdawczości finansowej, zasady wyznaczania standardów i wytyczne dla podmiotów opracowujących spójne polityki rachunkowości oraz ułatwia zrozumienie i interpretację standardów. Założenia koncepcyjne obejmują nowe pojęcia, zaktualizowane definicje i kryteria ujmowania aktywów i zobowiązań oraz objaśnienia istotnych pojęć. Dokument składa się z 8 rozdziałów.
Założenia koncepcyjne zostały opublikowane wraz z uzasadnieniem zmian. Rada opublikowała ponadto odrębny dokument pt. „Zmiany do odniesień do Założeń koncepcyjnych w Standardach MSSF” (Amendments to References to the Conceptual Framework in IFRS Standards), który przedstawia zmiany do standardów w celu aktualizacji odniesień do Założeń koncepcyjnych. W większości przypadków zaktualizowano odniesienia
w standardach w celu odzwierciedlenia odniesień do Założeń koncepcyjnych.
01 stycznia 2020 roku lub po tej dacie
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 3 Połączenia przedsięwzięć
W wyniku zmiany do MSSF 3 zmodyfikowana została definicja „przedsięwzięcia”. Aktualnie wprowadzona definicja została zawężona i prawdopodobnie spowoduje, że więcej transakcji przejęć zostanie zakwalifikowanych jako nabycie aktywów.
01 stycznia 2020 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych oraz MSR 8 Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów
Rada opublikowała nową definicję terminu „istotność”. Zmiany do MSR 1 i MSR 8 doprecyzowują definicję istotności i zwiększają spójność pomiędzy standardami.
01 stycznia 2020 roku
Zmiana
nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 22
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”,
MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena” oraz
MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”
Reforma wskaźnika referencyjnego stopy procentowej (Zmiany MSSF 9, MSR 39 oraz MSSF 7), dotycząca konsekwencji, jakie dla sprawozdawczości finansowej ma reforma wskaźnika referencyjnego stopy procentowej dokonana w okresie przed zastąpieniem istniejącego wskaźnika referencyjnego alternatywną stopą referencyjną.
Wprowadzone zmiany przewidują tymczasowe i wąskie odstępstwa od wymogów rachunkowości zabezpieczeń zawartych w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości (MSR) 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena oraz Międzynarodowym Standardzie Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) 9 Instrumenty finansowe, dzięki którym to odstępstwom przedsiębiorstwa mogą nadal spełniać obowiązujące wymogi, przy założeniu, że istniejące wskaźniki referencyjne stopy procentowej nie ulegają zmianie w następstwie przeprowadzonej reformy oprocentowania depozytów międzybankowych
01 stycznia 2020 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
2.4. Kontynuacja działalności
Ze względu na powstanie straty bilansowej w 2015 roku oraz w związku wymaganiami określonymi w art. 142 Prawa bankowego, w dniu 30 marca 2016 roku Bank przekazał do Komisji Nadzoru Finansowego zatwierdzony przez Radę Nadzorczą Banku Program Postępowania Naprawczego BOŚ S.A. (PPN). Komisja Nadzoru Finansowego zaakceptowała wyżej wymieniony program, z uwzględnieniem uwag i informacji Komisji przedstawionych w piśmie przesłanym do Banku w dniu 14 grudnia 2016 roku.
Bank przeprowadził podwyższenie kapitału zakładowego w 2016 roku o 400 mln zł i w 2018 roku o kwotę 300,7 mln zł.
W dniu 23 lutego 2018 roku Bank złożył do KNF zaktualizowaną wersję PPN. Weryfikacja PPN wynikała z braku spełnienia warunków brzegowych dokumentu zaakceptowanego przez KNF w grudniu 2016 roku, co oznaczało konieczność ponownej analizy założeń przyjętych w obszarze modelu biznesowego oraz kosztów ryzyka. Zmiany dotyczyły głównie modyfikacji modelu biznesowego Banku w kierunku specjalizacji zgodnej z misją Banku, weryfikacji ścieżki odpisów w zakresie obszaru ryzyka kredytowego związanej z korektą modelu biznesowego oraz aktualizacji elementów związanych z adekwatnością kapitałową.
Komisja Nadzoru Finansowego zaakceptowała zaktualizowaną wersję PPN w dniu 24 maja 2018 roku.
Okres realizacji działań restrukturyzacyjnych realizowanych przez Bank w ramach PPN został określony na lata 2018 - 2021. Bank opracował Ramową Strategię działania BOŚ S.A., przy zachowaniu spójności z PPN pod względem założeń, kierunków i planowanych do osiągnięcia celów.
Główne założenia Strategii zostały przekazane do publicznej wiadomości w formie raportu bieżącego w dniu 20 kwietnia 2016 roku, natomiast raport dot. modyfikacji Głównych założeń Strategii w dniu 22 marca 2018 roku, a w dniu 28 listopada 2018 roku raport bieżący o aktualizacji Strategii. Punktem wyjścia do aktualizacji Strategii były sprzyjające uwarunkowania rynkowe i makroekonomiczne, a także zmiana modelu biznesowego Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 23
W aktualizacji Ramowej Strategii Rozwoju BOŚ zakłada się:
1. ewolucję modelu biznesowego w kierunku koncentracji na bankowości instytucjonalnej, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstwach, przy jednoczesnym sprofilowaniu oferty dla Klientów indywidualnych - związaną ze specjalizacją w zakresie ekologii i wykorzystaniem potencjału na rynku finansowania przedsięwzięć proekologicznych,
2. przejście z etapu działań stabilizacyjnych i naprawczych mających miejsce w latach 2016-2018 do etapu rozwoju biznesu, związanego z implementacją nowego modelu biznesowego oraz nowej roli Banku w rządowych działaniach na rzecz ochrony środowiska,
3. wykorzystanie sprzyjających czynników wzrostu inwestycji proekologicznych, poprzez finansowanie projektów proekologicznych i sprawną dystrybucję środków przeznaczonych na działania w zakresie ochrony środowiska i zrównoważony rozwój.
W dniu 17 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła decyzja Komisji Nadzoru Finansowego w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie nakazania opracowania grupowego planu naprawy Banku Ochrony Środowiska S.A. – na podstawie art. 141n ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku. Natomiast, w dniu 20 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła druga decyzja KNF w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ograniczenia zakresu podmiotowego grupowego planu naprawy do podmiotów wchodzących w skład Grupy BOŚ.
Komisja uznała za najwłaściwsze rozwiązanie – zobowiązanie BOŚ S.A. do opracowania grupowego planu naprawy, o którym mowa w rozdziale XII znowelizowanej ustawy Prawo Bankowe. Jego zatwierdzenie przez Komisję, jednocześnie oznacza zakończenie obowiązków płynących z działań sanacyjnych realizowanych w ramach dotychczasowej formuły tj. programu postępowania naprawczego realizowanego na podstawie art. 142 ust. 1 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym do 08 października 2016 roku, zgodnie art. 381 ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.
Bank opracował Grupowy Plan Naprawy i przedłożył go Komisji Nadzoru Finansowego w październiku 2020 roku. Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia 21 stycznia 2021 roku, w związku z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia Grupowego Planu Naprawy dla BOŚ S.A., wezwała Bank do uzupełninia oraz zmiany Grupowego Planu Naprawy, w tym przyjęcie jako punkt wyjścia zaudytowanych danych finansowych wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku.
W okresie pandemii COVID-19, Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. utrzymała pełną zdolność operacyjną w 2020 roku. Bank oraz podmioty Grupy Kapitałowej utrzymały wskaźniki bezpieczeństwa na poziomie znacząco przewyższającym minimalne poziomy regulacyjne i nie odnotowały znaczącego wpływu pandemii COVID-19 na płynność i adekwatność kapitałową. Decyzje Rady Polityki Pieniężnej o obniżce stóp procentowych łącznie o 140 punktów bazowych z dnia 17 marca, 8 kwietnia oraz 28 maja 2020 roku miały negatywny wpływ na wynik odsetkowy Grupy BOŚ w 2020 roku, który obniżył się o 49 mln zł w stosunku do 2019 roku.
Ujemny wpływ na wynik finansowy Banku miał również fakt ujęcia rezerwy na ryzyko związane z kredytami hipotecznymi denominowanymi lub indeksowanymi do waluty obcej. W efekcie Grupa BOŚ odnotowała stratę bilansową w kwocie -306 934 tys. zł. Pomimo odnotowania straty bilansowej Grupa BOŚ utrzymuje wskaźniki adekwatności kapitałowej Tier 1 na poziomie 13,09% oraz TCR na poziomie 14,86%. W obydwu przypadkach wartości utrzymywały się powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (szczegółowe informacje są podane w nocie 5.3). Płynność finansowa Grupy kształtuje się na poziomie odpowiednim i przekraczającym wymagania nadzorcze (szczegółowe informacje są podane w nocie 5.2.1.).
Biorąc pod uwagę opisane czynniki, na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź ograniczenia dotychczasowej działalności.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 24
2.5. Konsolidacja
Niniejsze skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe obejmuje dane finansowe Banku Ochrony Środowiska S.A. oraz dane finansowe jednostek zależnych, sporządzone za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze oraz za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie jednostki dominującej.
Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy BOŚ, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy BOŚ, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba że dowodzą wystąpienia utraty wartości.
Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę BOŚ, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez jednostkę dominującą ma miejsce wtedy, gdy:
1. posiada władzę nad danym podmiotem,
2. podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub posiada prawa do zmiennych zwrotów z tytułu swojego zaangażowania w danej jednostce,
3. ma możliwość wykorzystania władzy w celu kształtowania poziomu generowanych zwrotów.
Grupa BOŚ weryfikuje swoją kontrolę nad innymi jednostkami, jeżeli wystąpiła sytuacja wskazująca na zmianę jednego lub kilku z wyżej wymienionych warunków sprawowania kontroli.
Jeżeli Grupa BOŚ posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce, ale posiadane prawa głosu wystarczają do umożliwienia jej jednostronnego kierowania istotnymi działaniami tej jednostki, znaczy to, że sprawuje nad nią władzę. Przy ocenie, czy prawa głosu w danej jednostce wystarczają dla zapewnienia władzy, Grupa BOŚ analizuje wszystkie istotne okoliczności, w tym:
1. wielkość posiadanego pakietu praw głosu w porównaniu do rozmiaru udziałów i stopnia rozproszenia praw głosu posiadanych przez innych udziałowców,
2. potencjalne prawa głosu posiadane przez Spółkę, innych udziałowców lub inne strony,
3. prawa wynikające z innych ustaleń umownych, a także
4. dodatkowe okoliczności, które mogą dowodzić, że Spółka posiada lub nie posiada możliwości kierowania istotnymi działaniami w momentach podejmowania decyzji, w tym wzorce głosowania zaobserwowane na poprzednich zgromadzeniach udziałowców.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku nie ma podmiotów, w których Bank posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce i jednocześnie sprawuje kontrolę.
Zmiany w udziale własnościowym jednostki dominującej, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną są ujmowane jako transakcje kapitałowe. W takich przypadkach w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej Grupa BOŚ dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących oraz udziałów niekontrolujących. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących, a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej odnoszone są na kapitał własny i przypisywane do właścicieli jednostki dominującej.
Jeżeli Grupa BOŚ utraci kontrolę nad jednostką zależną, w rachunku zysków i strat ujmuje się zysk lub stratę, obliczone jako różnica między zagregowaną kwotą otrzymanej zapłaty i wartością godziwą zachowanych udziałów, a pierwotną wartością bilansową aktywów (w tym wartości firmy) i zobowiązań tej jednostki zależnej i udziałów niesprawujących kontroli. Wszystkie kwoty związane z tą jednostką zależną, pierwotnie ujmowane w pozostałych całkowitych dochodach, rozlicza się tak, jak gdyby Grupa BOŚ bezpośrednio zbyła odpowiadające im aktywa lub zobowiązania jednostki zależnej (tj. przenosi na wynik finansowy lub do innej kategorii kapitału własnego zgodnie z postanowieniami odpowiednich MSSF). Wartość godziwa inwestycji posiadanych w byłej jednostce zależnej na dzień utraty kontroli traktowana jest jako wartość godziwa w chwili początkowego ujęcia zgodnie z MSSF 9.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 25
2.6. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych
Segment operacyjny jest częścią BOŚ S.A. prowadzącą działalność gospodarczą:
1. w wyniku której uzyskiwane są przychody i ponoszone koszty,
2. której wyniki są regularnie przeglądane przez główny organ odpowiedzialny za podejmowanie decyzji operacyjnych w jednostce oraz wykorzystujący te wyniki przy podejmowaniu decyzji o zasobach,
3. dla której są dostępne oddzielne informacje finansowe.
Sprawozdawczość dotycząca segmentów jest oparta na tej samej podstawie, co zastosowana do celów sprawozdawczości wewnętrznej.
Zgodnie z MSSF 8 Grupa BOŚ wyodrębniła następujące segmenty operacyjne:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta indywidualnego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
Grupa BOŚ nie prowadzi działalności zdywersyfikowanej pod względem geograficznym. Szczegółowe zasady dotyczące sprawozdawczości według segmentów działalności przedstawiono w nocie 47.
2.7. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych
Waluta funkcjonalna
Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie funkcjonalnej, która jest walutą podstawowego środowiska gospodarczego, w którym Grupa BOŚ prowadzi działalność.
Walutą funkcjonalną Grupy BOŚ jest złoty polski.
Transakcje i salda
Transakcje wyrażone w walutach obcych przeliczane są na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji, a wynik tego przeliczenia jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Aktywa i zobowiązania pieniężne denominowane/indeksowane do walut obcych, przeliczane są po kursie obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg wartości godziwej, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu dokonania wyceny.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg kosztu nabycia, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu powstania tych pozycji.
2.8. Przychody i koszty z tytułu odsetek
W rachunku zysków i strat ujmowane są wszystkie przychody odsetkowe dotyczące instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz oprocentowanych aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez inne dochody całkowite lub przez wynik finansowy.
Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa jest to stopa, dla której zdyskontowane przyszłe płatności lub wpływy pieniężne są równe bieżącej
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 26
wartości bilansowej netto danego aktywa lub zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową, Grupa BOŚ szacuje przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego (np. opcje wcześniejszej spłaty niepodlegające wydzieleniu), nie biorąc jednak pod uwagę możliwych przyszłych strat z tytułu niespłaconych kredytów. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie opłaty zapłacone lub otrzymane między stronami umowy, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta.
W momencie dokonania odpisu z tytułu utraty wartości aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek od wartości netto tych aktywów wykazywane są według stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości.
2.9. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji dotyczące należności od klientów ujmuje się jako element przychodu odsetkowego wg metody efektywnej stopy procentowej. Opłaty i prowizje za udzielenie kredytu, pobrane przed jego uruchomieniem, podlegają odroczeniu do momentu wypłaty klientowi środków pieniężnych. Opłaty z tytułu udostępnienia kredytów konsorcjalnych wykazuje się jako przychód po zakończeniu organizacji konsorcjum, jeżeli Grupa BOŚ nie zachowała dla siebie żadnej części ryzyka kredytowego lub zachowała część o tej samej efektywnej stopie procentowej co inni uczestnicy.
Pozostałe przychody z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zasadniczo w momencie przeniesienia przyrzeczonych towarów lub usług na klienta. W przypadku opłat i prowizji z tytułu przyznanych limitów kredytowych rozpoznanie przychodu następuje z upływem czasu dostępności tych limitów.
Koszty z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zgodnie z zasadą memoriału, tj. w momencie otrzymania usług od dostawcy, przy czym koszty z tytułu opłat obowiązkowych wynikających z przepisów prawnych ujmowane są w momencie powstania zobowiązania do zapłaty.
2.10. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance
Grupa BOŚ ujmuje i rozlicza przychody i koszty z tytułu oferowanych produktów ubezpieczeniowych zgodnie z treścią ekonomiczną tych produktów. Ze względu na treść ekonomiczną Grupa BOŚ rozróżnia opłaty stanowiące:
1. integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego dodatkowo instrumentu finansowego,
2. wynagrodzenie za wykonanie dodatkowych czynności już po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego,
3. wynagrodzenie otrzymywane z tytułu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Otrzymane lub należne Grupie BOŚ wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego wraz z instrumentem finansowym, gdy produkt ubezpieczeniowy jest bezpośrednio powiązany z instrumentem finansowym, stanowi integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego i rozliczane jest w czasie jako integralna część stopy procentowej oraz ujmowane w rachunku zysków i strat w pozycji przychody z tytułu odsetek.
Bezpośrednie powiązanie występuje w szczególności, gdy jest spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:
1. instrument finansowy jest oferowany przez Grupę BOŚ zawsze z produktem ubezpieczeniowym, tj. obydwie transakcje zostały zawarte w tym samym czasie lub zostały zawarte w sekwencji, w której każda kolejna transakcja wynika z poprzedniej,
2. produkt ubezpieczeniowy jest oferowany przez Grupę BOŚ wyłącznie z instrumentem finansowym, tj. nie ma możliwości zakupu w Grupie BOŚ produktu ubezpieczeniowego identycznego co do formy prawnej, warunków i treści ekonomicznej bez połączonego zakupu finansowego.
Przy braku spełnienia jednego z warunków dokonywana jest szczegółowa analiza treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego pod kątem spełnienia kryteriów niezależności umów ubezpieczenia od oferowanych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 27
instrumentów finansowych. Analiza bezpośredniego powiązania produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym może skutkować podziałem produktu złożonego, tj.: wydzieleniem wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej produktu ubezpieczeniowego sprzedawanego łącznie z tym instrumentem. W takim przypadku wynagrodzenie należne Grupie BOŚ z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego jest dzielone pomiędzy część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonanie czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Podział wynagrodzenia dokonywany jest proporcjonalnie do wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości. Wartość godziwą instrumentu finansowego wylicza się metodą dochodową, opartą na przeliczeniu przyszłych kwot na wartość bieżącą, z uwzględnieniem bieżących danych na temat dochodowości i kosztowości produktu. Wartość godziwą usługi pośrednictwa wylicza się metodą rynkową przy wykorzystaniu cen i innych odpowiednich informacji generowanych przez identyczne lub porównywalne transakcje rynkowe.
Wynagrodzenie z tytułu wykonania usługi pośrednictwa Grupa BOŚ ujmuje w przychodach z tytułu prowizji w momencie sprzedaży produktu ubezpieczeniowego lub jego odnowienia. Przychody z tytułu wynagrodzenia za sprzedaż produktów ubezpieczeniowych pomniejszane są o rezerwę na oszacowaną przez Grupę BOŚ wartość procentową zwrotów dokonywanych w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego (np. z tytułu rezygnacji przez klienta z ubezpieczenia). Jeżeli w okresie umowy ubezpieczenia Grupa BOŚ otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wykonywania czynności/usług wynikających z zaoferowanego produktu ubezpieczeniowego lub jeśli ich wykonywanie jest prawdopodobne, Grupa BOŚ rozlicza to wynagrodzenie w okresie obowiązywania umowy, przy uwzględnieniu zasady współmierności przychodów i kosztów. Wynagrodzenie to ujmowane jest w przychodach z tytułu prowizji z zachowaniem zasady określenia stopnia zaawansowania czynności/usług. W przypadku, gdy nie jest możliwe dokładne określenie liczby działań wykonywanych przez Grupa BOŚ w określonym przedziale czasu, Grupa BOŚ rozlicza wynagrodzenie liniowo w okresie życia produktu ubezpieczeniowego, o ile nie istnieją dowody, że inna metoda rozliczenia lepiej zobrazuje stopień zaawansowania prac.
Wysokość przewidywanych zwrotów oraz proporcje podziału przychodów ze względu na ich treść ekonomiczną jest weryfikowana każdorazowo po powzięciu informacji o istotnych zmianach w tym zakresie, nie rzadziej niż na dzień bilansowy.
Koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym rozliczane są zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów jako:
1. element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego, jeżeli całość przychodów związanych ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego będzie rozliczana metodą efektywnej stopy procentowej,
2. odpowiednio w proporcji zastosowanej przy podziale przychodów na rozpoznawane w ramach kalkulacji kosztu zamortyzowanego i przychodów rozpoznawanych jednorazowo lub rozliczanych w czasie, jeżeli dokonano podziału wynagrodzenia.
Koszty stałe lub niepowiązane bezpośrednio ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych lub instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich poniesienia.
2.11. Rachunkowość zabezpieczeń
Rachunkowość zabezpieczeń stosuje się w celu kompensowania zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanych i pozycji zabezpieczających.
Na podstawie przepisów przejściowych MSSF 9, Grupa BOŚ podjęła decyzję o kontynuacji zasad MSR 39 w zakresie stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń.
Grupa BOŚ może podjąć decyzję o przejściu na stosowanie wymogów MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń w terminie późniejszym. Zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń zawartymi w MSSF 9, w przypadku wdrożenia w Grupie kolejnej rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych konieczne jest stosowanie wymogów zawartych w MSSF 9.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 28
Grupa BOŚ stosuje rachunkowość zabezpieczeń pod warunkiem spełnienia wszystkich poniższych kryteriów, określonych w MSR 39:
1. w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, cel zarządzania ryzykiem przez Grupę BOŚ oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia; dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób, w jaki Grupa BOŚ będzie oceniała efektywność instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
2. oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej, zgodnie z udokumentowaną pierwotnie strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą tego konkretnego powiązania zabezpieczającego,
3. efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, tj. wartość godziwa pozycji zabezpieczanej oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego mogą być wiarygodnie wycenione,
4. zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenia zostało ustanowione.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie BOŚ.
Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Grupa BOŚ wykorzystuje rachunkowość zabezpieczeń przy zabezpieczaniu wartości godziwej instrumentów finansowych. Zabezpieczenie wartości godziwej to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmianami wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, albo wyodrębnionej części takiego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka i które może wpływać na rachunek zysków i strat.
Zabezpieczenie wartości godziwej spełniające w danym okresie warunki rachunkowości zabezpieczeń Grupa BOŚ ujmuje w sposób następujący:
1. zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego (tj. instrumentu pochodnego wyznaczonego i kwalifikującego się jako zabezpieczenie wartości godziwej) ujmuje się w rachunku zysków i strat,
2. zyski lub straty związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka, korygują wartość bilansową zabezpieczanej pozycji i są ujmowane w rachunku zysków i strat,
3. odsetki od zabezpieczających instrumentów pochodnych prezentowane są w tej samej linii rachunku wyników, w której prezentowane są odsetki od instrumentów zabezpieczanych, tj. w wyniku odsetkowym,
4. wycena zabezpieczanych składników aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikająca z czynników innych niż zabezpieczane ryzyka, ujmowana jest w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu zbycia lub terminu zapadalności tego składnika aktywów.
Grupa BOŚ zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wygaśnięcia, sprzedaży, rozwiązania lub wykonania instrumentu zabezpieczającego/zabezpieczanego, albo gdy powiązanie zabezpieczające przestało spełniać kryteria stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Przy zaprzestaniu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wycena pozycji zabezpieczanych, które podlegają wycenie wg zamortyzowanego kosztu (bez stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń), przypisana zabezpieczanemu ryzyku, ujęta w okresach, kiedy zabezpieczenie było efektywne, podlega rozliczaniu do rachunku zysków i strat.
Grupa BOŚ nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
2.12. Aktywa i zobowiązania finansowe
Początkowe ujęcie
Grupa BOŚ ujmuje składnik aktywów i zobowiązań finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się związany postanowieniami umowy o ten instrument finansowy. Ujęcie aktywów finansowych następuje wtedy, gdy Grupa BOŚ nabywa prawo do otrzymania przepływów pieniężnych, a zobowiązań finansowych wtedy,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 29
gdy ma obowiązek dokonać wypłaty środków pieniężnych. Przy początkowym ujęciu składniki aktywów i zobowiązań finansowych podlegają klasyfikacji do odpowiedniej kategorii wyceny.
Wycena przy początkowym ujęciu składników aktywów i zobowiązań finansowych następuje wg wartości godziwej, która w przypadku pozycji niewycenianych wg wartości godziwej w okresach późniejszych jest powiększana lub zmniejszana o koszty bezpośrednie zawarcia transakcji.
Wycena aktywów finansowych po okresie początkowego ujęcia
Po okresie początkowego ujęcia Grupa BOŚ dokonuje wyceny składników aktywów finansowych zgodnie z zasadami klasyfikacji, wg metody zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej.
Zamortyzowany koszt to kwota, w której składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w momencie początkowego ujęcia, pomniejszona o spłaty kapitału oraz powiększona lub pomniejszona o ustaloną z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skumulowaną amortyzację wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową, a wartością w terminie wymagalności oraz pomniejszona o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości. W zamortyzowanym koszcie uwzględnia się odsetki karne.
Wycena wg wartości godziwej polega na ustaleniu wartości, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.
Klasyfikacja i wycena aktywów finansowych
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe są klasyfikowane do odpowiedniego modelu wyceny w momencie początkowego ujęcia. Aktywa finansowe Grupy BOŚ są zaklasyfikowane do następujących kategorii wyceny:
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu,
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite,
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy,
4. Aktywa finansowe wyceniane wg opcji wartość godziwa przez wynik finansowy.
Klasyfikacja do odpowiedniej kategorii wyceny następuje w oparciu o:
1. Model biznesowy, w ramach którego aktywa finansowe są zarządzane oraz
2. Test charakterystyki kontraktowych przepływów pieniężnych („Test SPPI” – ang. Solely Payment of Principal and Interest).
Modele biznesowe
Zdefiniowanie istniejących modeli biznesowych dokonywane jest przez kluczowe kierownictwo Grupy BOŚ. Identyfikowane modele biznesowe odzwierciedlają prowadzoną działalność operacyjną, tj. sposób zarządzania określoną grupą aktywów oraz cel, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte. Poszczególne zidentyfikowane modele biznesowe stanowią grupy aktywów, które są wspólnie zarządzane, oceniane i raportowane.
Identyfikując modele biznesowe dla poszczególnych grup aktywów finansowych, bierze się pod uwagę przesłanki jakościowe oraz kryteria ilościowe.
Przesłanki jakościowe
Przesłanki jakościowe obejmują analizę i ocenę:
1. celu biznesowego, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte,
2. sposobu, w jaki wyniki na aktywach w ramach danego modelu biznesowego są oceniane i raportowane do kluczowego kierownictwa Banku oraz prezentowane w ramach sprawozdawczości zewnętrznej,
3. przyczyny podejmowanych decyzji o sprzedaży aktywów finansowych,
4. rozwiązań i struktur organizacyjnych w ramach, których poszczególne grupy aktywów powstają lub są nabywane,
5. rodzaju ryzyka mającego wpływ na wyniki realizowane na poszczególnych grupach aktywów,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 30
6. sposobu, w jaki kadra zarządzająca poszczególnymi grupami aktywów jest wynagradzana, w szczególności czy wynagrodzenie opiera się w części lub całości na wartości godziwej zarządzanych aktywów.
Kryteria ilościowe
Kryteria ilościowe wykorzystywane przy identyfikacji oraz okresowej weryfikacji modeli biznesowych odnoszą się do oceny istotności i częstotliwości sprzedaży aktywów z poszczególnych modeli. Zakłada się, że w modelu biznesowym HtC sprzedaż aktywów finansowych jest dopuszczalna w szczególności w następującym przypadku:
1. w razie pogorszenia oceny odzyskiwalności przepływów pieniężnych, w celu ograniczenia skutków ryzyka kredytowego,
2. w terminie bliskim zapadalności kontraktowej,
3. sporadycznej sprzedaży (nawet jeżeli wartość sprzedanych aktywów jest znacząca),
4. nieznaczącej wartości sprzedawanych aktywów.
Brak spełnienia kryteriów ilościowych, np. znacząca i częsta sprzedaż aktywów finansowych o niepogorszonej ocenie ryzyka kredytowego, powoduje konieczność zmiany przyporządkowania całego portfela aktywów finansowych, z którego dokonywano sprzedaży, a co za tym idzie zmiany klasyfikacji tego portfela do kategorii wyceny.
W wyniku dokonanych analiz aktywa finansowe Grupy BOŚ zostały przyporządkowane do następujących modeli biznesowych:
1. Model HtC (ang. Held to Collect)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania korzyści ekonomicznych w postaci przepływów pieniężnych wynikających z umowy. W ramach modelu HtC utrzymywane są aktywa finansowe o charakterze kredytowym i pożyczkowym, nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe nabyte w celach inwestycyjnych.
2. Model HtCS (ang. Held to Collect or Sale)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy i sprzedaż. W ramach modelu HtCS utrzymywane są dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości.
3. Inne modele biznesowe
w ramach innych modeli biznesowych nabywane są aktywa o charakterze handlowym w celu osiągnięcia wyniku finansowego z tytułu zmian wartości rynkowej lub wynagrodzenia o charakterze marży handlowej. Te modele biznesowe obejmują przede wszystkim pochodne instrumenty finansowe oraz instrumenty kapitałowe.
Test SPPI
Zgodnie z wymaganiami MSSF 9 aktywa finansowe utrzymywane w ramach modelu HtC i HtCS podlegają testowi SPPI. Test SPPI powinien być przeprowadzony dla każdego aktywa finansowego w modelach HtC i HtCS na dzień początkowego ujęcia oraz gdy aktywo podlega istotnej modyfikacji.
Celem testu SPPI jest potwierdzenie, że umowne przepływy pieniężne wynikające z tych aktywów finansowych są wyłącznie spłatą kapitału i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty, przy czym:
1. kapitał stanowi wartość godziwa aktywa finansowego z dnia początkowego ujęcia,
2. odsetki stanowią wynagrodzenie z tytułu wartości pieniądza w czasie, marżę za ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, koszty administracyjne oraz marżę zysku.
Test SPPI obejmuje w szczególności analizę charakterystyki przepływów pieniężnych w związku z warunkami wcześniejszej spłaty i prolongaty, zmianą waluty aktywa finansowego, warunkami zwiększającymi zmienność przepływów pieniężnych ponad zmiany wynikające ze zmian rynkowych stóp procentowych (np. dźwignia finansowa), warunkami ograniczającymi możliwość dochodzenia roszczeń finansowych do określonego majątku dłużnika.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 31
Zasady klasyfikacji aktywów finansowych do kategorii wyceny w oparciu o model biznesowy i test SPPI
Modele biznesowe:
Test SPPI
Przepływy pieniężne są jedynie spłatą kapitału i odsetek
Test SPPI
Przepływy pieniężne nie stanowią jedynie spłaty kapitału i odsetek
Model HtC
wycena wg zamortyzowanego kosztu
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Model HtCS
wycena wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Inny model biznesowy
Test SPPI nie jest przeprowadzany; obligatoryjna wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Aktywa finansowe wg kategorii wyceny
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Ta kategoria wyceny obejmuje przede wszystkim portfel należności od klientów indywidualnych i instytucjonalnych. W tej kategorii znajdują się również nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe znajdujące się w portfelu inwestycyjnym utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, należności od innych banków, w tym transakcje buy-sell back.
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Ta kategoria wyceny obejmuje dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości, utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych i na sprzedaż, a także kapitałowe papiery wartościowe.
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Ta kategoria wyceny obejmuje pochodne instrumenty finansowe oraz dłużne papiery wartościowe nabywane w celach handlowych.
Odrębną pozycją w tej kategorii wyceny są prezentowane w należnościach od klientów kredyty, których formuła oprocentowania oparta jest o mnożnik stawki bazowej. Do tej pozycji zaliczone zostały kredyty preferencyjne udzielane ze wsparciem podmiotów sektora publicznego.
Z uwagi na toczące się dyskusje w zakresie klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych zawierających m.in. mnożnik, powyższe podejście może w przyszłości ulec zmianie.
Zmiana kategorii wyceny instrumentów finansowych
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych może nastąpić wyłącznie w razie zmiany modelu biznesowego. Nie stanowi zmiany modelu biznesowego zmiana zamiarów biznesowych związanych z danymi aktywami finansowymi albo zmiana przyporządkowania do poszczególnej linii biznesowej.
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych wskutek zmiany modelu biznesowego ujmowana jest prospektywnie, tj. od daty tej zmiany.
Nie dokonuje się przeklasyfikowania zobowiązań finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 32
Modyfikacja aktywów finansowych
Modyfikacja aktywów finansowych jest identyfikowana przez Grupę BOŚ w przypadku zmiany w umowie, na podstawie której dane aktywa finansowe powstały, wpływającej na wartość i termin przepływów pieniężnych. Zmiany przepływów pieniężnych, wynikające z pierwotnej umowy z klientem, nie są rozpoznawane jako modyfikacje. Zmiana warunków umownych spłaty może być dokonana zarówno z przyczyn dotyczących zarządzania ryzykiem kredytowym, jak i przyczyn komercyjnych.
Grupa BOŚ dokonuje rozróżnienia modyfikacji aktywów finansowych na modyfikacje istotne i nieistotne.
Kryterium ilościowe
Modyfikacja istotna jest zmianą warunków umownych spłaty danego aktywa finansowego, która skutkuje powstaniem różnicy powyżej 10% pomiędzy wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze zmodyfikowanego aktywa finansowego zdyskontowanych oryginalną efektywną stopą procentową, a wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających z aktywa finansowego przed modyfikacją zdyskontowanych tą samą stopą procentową. W przypadku modyfikacji nieistotnej różnica ta wynosi mniej niż 10%.
W przypadku aktywów finansowych ze zidentyfikowaną przesłanką utraty wartości modyfikację istotną ze względu na przesłanki ilościowe uznaje się w razie podwyższenia kwoty finansowania w kwocie przekraczającej 50% wartości aktywa finansowego na dzień modyfikacji.
Kryterium jakościowe
Modyfikacja aktywów finansowych podejmowana w poniższych okolicznościach jest rozpoznawana jako modyfikacja istotna:
• dodanie cechy naruszającej wynik testu SPPI,
• zmiana waluty kredytu nie przewidziana w pierwotnych warunkach umownych,
• zmiana kontrahenta oznaczająca modyfikację istotną.
Modyfikacja istotna
Modyfikacja istotna powoduje wyłączenie pierwotnego aktywa z bilansu, ujęciem w rachunku zysków i strat nierozliczonych kosztów i prowizji oraz rozpoznaniem początkowym aktywa finansowego powstałego w efekcie modyfikacji. Dla aktywa zmodyfikowanego ustala się nową efektywną stopę procentową.
Modyfikacja nieistotna
Modyfikacja nieistotna nie prowadzi do wyłączenia istniejących aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej. Wynik z modyfikacji nieistotnej jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Utrata wartości aktywów finansowych
MSSF 9 wprowadził nowe podejście do szacowania strat z tytułu aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu i wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Podejście to bazuje na wyznaczaniu strat oczekiwanych (expected loss).
Rozpoznawanie strat oczekiwanych zależne jest od zmiany poziomu ryzyka od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego. Grupa BOŚ rozpoznaje trzy podstawowe koszyki aktywów finansowych w kontekście zmian poziomu ryzyka:
• Koszyk 1 – w którym klasyfikowane są ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego, rozumianego jako wzrost prawdopodobieństwa niewypłacalności. Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie najbliższych 12 miesięcy lub dacie zapadalności ekspozycji, jeżeli okres ten jest krótszy niż 12 miesięcy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 33
• Koszyk 2 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka, ale jeszcze nie uprawdopodobniło się zdarzenie niewywiązania się ze zobowiązania. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
• Koszyk 3 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których zmaterializowały się zdarzenia niewykonania zobowiązania (zaistniałej przesłanki utraty wartości). Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Ponadto Grupa BOŚ identyfikuje aktywa POCI (ang. Purchased or Originated Credit Impaired), tj. aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe na dzień początkowego ujęcia. Dla ekspozycji klasyfikowanych jako POCI oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości wykorzystuje własne oszacowania parametrów ryzyka, bazujące na modelach wewnętrznych zgodnych z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu scenariuszy makroekonomicznych.
Wycena odpisów na oczekiwane straty kredytowe, rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio w koszty lub przychody Grupy BOŚ z tytułu odpisów i rezerw.
Kompensowanie instrumentów finansowych
Składniki aktywów finansowych i zobowiązań finansowych kompensuje się i wykazuje w bilansie w kwocie netto wyłącznie wtedy, gdy Grupa BOŚ posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza rozliczyć się w kwocie netto lub jednocześnie zrealizować dany składnik aktywów i uregulować zobowiązanie.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe po okresie początkowego ujęcia są wyceniane wg zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. Grupa BOŚ wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj., kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Zobowiązania z tytułu pochodnych instrumentów finansowych wyceniane są wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Inwestycje kapitałowe
Inwestycje kapitałowe klasyfikowane są do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Klasyfikacja inwestycji kapitałowych do tej kategorii wyceny jest nieodwołalna. Zyski lub straty wynikające z różnicy ceny sprzedaży i ceny nabycia lub ze zmiany wartości godziwej tych inwestycji nie podlegają ujęciu w rachunku zysków i strat również w przypadku sprzedaży. W rachunku zysków i strat ujmuje się tylko przychody z tytułu otrzymanych dywidend.
Inwestycje kapitałowe zostały zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite ze względu na ich inwestycyjny charakter oraz sposób osiągania korzyści ekonomicznych poprzez otrzymywane dywidendy.
Instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do kategorii wyceny wartości godziwej przez inne dochody całkowite wyceniane są z wykorzystaniem metody wyceny aktywów kapitałowych (capital asset pricing model). W modelu wykorzystane są prognozy finansowe poszczególnych spółek oraz rynkowe parametry takie jak: koszt kapitału i współczynnik beta wyliczone na bazie danych ze spółek porównywalnych oraz dyskonto i premia z tytułu płynności i zachowania kontroli.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 34
Umowy sprzedaży i odkupu
Papiery wartościowe sprzedawane przy jednoczesnym zawarciu powiązanej umowy odkupu (transakcje repo, sell- buy-back) są prezentowane w sprawozdaniu finansowym jako papiery wartościowe, jeśli jednostka zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem danych papierów wartościowych. Zobowiązanie wobec kontrahenta ujmuje się w zobowiązaniach wobec innych banków lub zobowiązaniach wobec klientów, w zależności od jego charakteru.
Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży (transakcje reverse repo, buy-sell-back) ujmuje się jako należności od innych banków lub klientów, w zależności od ich charakteru. Różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, a odkupu traktuje się jako odsetki i rozlicza metodą liniową przez okres obowiązywania umowy.
Papiery wartościowe pożyczane kontrahentom nie są wyłączane z bilansu Grupy BOŚ.
Pożyczonych przez Grupę BOŚ papierów wartościowych nie ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, chyba że zostały sprzedane osobom trzecim. W takim wypadku transakcje kupna i sprzedaży ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, zaś odnośne zyski i straty uwzględnia się w wyniku na działalności handlowej.
Obowiązek zwrotu pożyczonych papierów ujmuje się według wartości godziwej jako zobowiązania wobec klientów. Ryzyko i korzyści dotyczące papierów pozostają po stronie kontrahenta transakcji.
Należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywów z tytułu umów
W przypadku należności z tytułu dostaw i aktywów z tytułu umów Grupa BOŚ dokonuje wyceny oczekiwanych strat kredytowych w horyzoncie całego okresu życia tych aktywów.
2.13. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Aktywa trwałe zalicza się do „przeznaczonych do sprzedaży” i wykazuje według niższej z dwóch kwot: wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży, jeżeli ich wartość bilansową realizuje się przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży, a nie bieżącego używania.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przeznaczone do sprzedaży.
2.14. Wartości niematerialne
Wartość firmy
Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok. Ponadto na każdą datę sprawozdawczą ocenia się, czy nie wystąpiły przesłanki utraty wartości firmy.
Grupa BOŚ ocenia, czy na datę bilansową nie zaistniały przesłanki powodujące, iż wartość bilansowa wartości firmy jest wyższa od jej wartości odzyskiwanej. W tym celu sporządzany jest corocznie test na utratę wartości w odniesieniu do wartości firmy - niezależnie od tego, czy istnieją przesłanki, które wskazują, iż nastąpiła utrata wartości. Test sporządzany jest zgodnie z MSR 36.
Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne (dalej CGU), które zostały przyporządkowane do wartości firmy.
Wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania Grupa BOŚ oczekuje z tytułu dalszego użytkowania CGU. Wartość użytkowa uwzględnia wartość końcową (rezydualną) CGU. Wartość rezydualna CGU obliczana jest poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu określonej stopy wzrostu.
Prognozy dotyczące przyszłych przepływów opiewają na okres 5 lat oraz opierają się na:
1. historycznych danych odzwierciedlających potencjał CGU w zakresie generowania przepływów pieniężnych,
2. prognozach bilansu i rachunku zysków i strat na okres objęty prognozą,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 35
3. założeniach zawartych w budżecie Grupy BOŚ,
4. analizie przyczyn rozbieżności pomiędzy przeszłymi prognozami przepływów pieniężnych, a faktycznie uzyskanymi przepływami środków.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów obliczana jest przy zastosowaniu adekwatnej stopy dyskontowej, uwzględniającej stopę wolną od ryzyka, premię za ryzyko, premię za niską kapitalizację oraz premię za ryzyko specyficzne.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów przyrównywana jest do bilansowej wartości (na dzień sporządzania testu) dla sumy: wartości firmy oraz wartości bilansowej aktywów CGU, z wyłączeniem części dotyczącej podatku odroczonego.
Licencje i oprogramowanie komputerowe
Zakupione licencje oraz wytworzone we własnym zakresie oprogramowanie komputerowe aktywuje się w wysokości kosztów poniesionych na zakup i przygotowanie do używania konkretnego oprogramowania komputerowego. Aktywowane koszty amortyzuje się przez szacowany okres użytkowania oprogramowania metodą liniową.
Wydatki związane z utrzymaniem programów komputerowych ujmowane są jako koszty z chwilą poniesienia lub koszty rozliczane w czasie.
Okres ekonomicznego użytkowania wartości niematerialnych zawiera się w przedziale powyżej 1 roku do 15 lat.
Nakłady na wartości niematerialne
Grupa BOŚ ujmuje poniesione koszty aktywa z tytułu nakładów na wartości niematerialne na etapie prac rozwojowych przedsięwzięcia prowadzonego we własnym zakresie jedynie w przypadku, gdy Grupa BOŚ ma możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika wartości niematerialnych, posiada stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac rozwojowych i użytkowaniu składnika oraz ma możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych, które można bezpośrednio przyporządkować czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.
Aktywowane koszty amortyzuje się metodą liniową po zakończeniu prac rozwojowych. Szacowany okres użytkowania określony jest indywidualnie.
Testowanie utraty wartości
Wartości niematerialne są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej wartości niematerialnych pomniejszonej o koszty ich sprzedaży lub wartości użytkowej.
2.15. Rzeczowe aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów.
Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy BOŚ, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Grunty nie podlegają amortyzacji.
Amortyzację środków trwałych nalicza się metodą liniową przez okresy ich użytkowania, które dla poszczególnych grup środków trwałych wynoszą:
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 36
1. 40 lat - dla budynków (stawka amortyzacji 2,5%),
2. 2-12 lat - dla ulepszeń w obcym środku trwałym lub krócej, jeżeli tak wynika z umowy (stawka amortyzacji 10%),
3. 3-20 lat - dla urządzeń i środków transportu (stawka amortyzacji 10%-100%).
Weryfikacji wartości końcowej i okresów użytkowania środków trwałych dokonuje się również na każdy dzień bilansowy.
Amortyzowane środki trwałe są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa środka trwałego jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego, pomniejszonej o koszty jego sprzedaży i wartości użytkowej.
Zyski i straty z tytułu zbycia środków trwałych ustala się drogą porównania wpływów ze sprzedaży, z ich wartością bilansową i ujmuje w rachunku zysków i strat.
Inwestycje rozpoczęte dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.
2.16. Leasing
Grupa BOŚ klasyfikuje jako leasing umowy, na podstawie których użytkuje lub oddaje w użytkowanie aktywa trwałe w zdefiniowanym okresie w zamian za wynagrodzenie.
Leasingodawca
Grupa BOŚ jako leasingodawca dokonuje klasyfikacji umowy jako leasing finansowy lub leasing operacyjny.
Jako leasing finansowy Grupa BOŚ klasyfikuje umowy, na mocy których następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów będących przedmiotem umowy. Pozostałe umowy leasingowe klasyfikowane są jako leasing operacyjny.
Leasingobiorca
W dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ jako leasingobiorca, ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zobowiązanie wynika z bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych (płatności leasingowych z umowy leasingu), zdyskontowanych przy użyciu stopy procentowej leasingu.
Grupa BOŚ stosuje wyłączenia z wymogów stosowania zasad MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości – wartość aktywa nie przekracza kwoty 20 tys. zł,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
W przypadku umów wyłączonych Grupa BOŚ nie wykazuje w bilansie prawa do korzystania z aktywa i zobowiązania wynikającego z umowy. Opłaty leasingowe, związane z tymi umowami, Grupa BOŚ ujmuje jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową w trakcie okresu leasingu.
Ustalając okres leasingu, Grupa BOŚ określa nieodwołalny okres leasingu, uwzględniając okres objęty opcją przedłużenia, jeżeli Grupa BOŚ zakłada jej wykonanie i opcją wypowiedzenia leasingu, jeżeli Grupa BOŚ zakłada brak jej wykonania.
Grupa BOŚ aktualizuje okres leasingu, gdy zajdzie zmiana dotycząca nieodwołalnego okresu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania według kosztu:
1. pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne i łączne straty z tytułu utraty wartości oraz
2. skorygowanego z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 37
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
1. zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia kosztów odsetkowych od zobowiązania z tytułu leasingu,
2. zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych,
3. zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia ponownej oceny lub zmiany leasingu, lub w celu uwzględnienia zaktualizowanych stałych opłat leasingowych.
Grupa BOŚ ujmuje zmianę leasingu jako odrębny leasing, jeżeli:
1. zmiana zwiększa zakres leasingu poprzez przyznanie prawa do użytkowania jednego lub większej liczby bazowego składnika aktywów oraz
2. wynagrodzenie za leasing zwiększa się o kwotę współmierną do ceny jednostkowej za zwiększenie zakresu.
W przypadku zmiany leasingu, która nie jest ujmowana jako odrębny leasing, Grupa BOŚ aktualizuje wycenę zobowiązania poprzez zdyskontowanie zaktualizowanych opłat leasingowych z zastosowaniem zaktualizowanej stopy dyskontowej i ujmuje aktualizację poprzez:
1. zmniejszenie wartości bilansowej składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w celu uwzględnienia częściowego lub całkowitego zakończenia leasingu w przypadku zmian, które zmniejszają zakres leasingu,
2. skorygowanie składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w odniesieniu do pozostałych zmian leasingu.
2.17. Odroczony podatek dochodowy
Na potrzeby sprawozdania finansowego podatek odroczony obliczany jest metodą zobowiązań bilansowych. Grupa BOŚ tworzy rezerwę i aktywa na przejściowe różnice z tytułu odroczonego podatku dochodowego, wywołane odmiennością momentu uznawania przychodów za osiągnięte oraz kosztów za poniesione, zgodnie ze stosowanymi zasadami rachunkowości i przepisami o podatku dochodowym od osób prawnych.
Główne różnice przejściowe powstają z tytułu aktualizacji wyceny pewnych aktywów i zobowiązań finansowych, w tym kontraktów pochodnych, rezerw na świadczenia emerytalne i inne świadczenia po okresie zatrudnienia, a także strat podatkowych do odliczenia.
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmowane są w pełnej wysokości z wyjątkiem:
1. sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na zysk lub stratę brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
2. w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmuje się, gdy jest prawdopodobne, że w przyszłości osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który umożliwi wykorzystanie różnic przejściowych z wyjątkiem, gdy składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia składnika aktywów lub zobowiązań pochodzącego z transakcji, która:
1. nie jest połączeniem jednostek gospodarczych oraz
2. nie wpływa w momencie przeprowadzania transakcji na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową).
Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych w pozostałych całkowitych dochodach jest ujmowany również w pozostałych całkowitych dochodach.
Odroczony podatek dochodowy ustala się przy zastosowaniu stawek (i przepisów) podatkowych, które zgodnie z oczekiwaniami będą obowiązywać w momencie realizacji odnośnych aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego lub uregulowania zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 38
obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.
Grupa BOŚ kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.
2.18. Aktywa przejęte za długi
Aktywa przejęte za długi wycenia się na moment ich początkowego ujęcia w kwocie odpowiadającej ich wartości godziwej. W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest wyższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie wobec kredytobiorcy i jest zwracana na rachunek właściciela przejętego majątku po pomniejszeniu o koszty poniesione w związku z przejęciem, przechowaniem i wyceną.
W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest niższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie kredytobiorcy wobec Grupy BOŚ, które może podlegać restrukturyzacji lub windykacji.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przejęte za długi.
2.19. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów
Przedpłaty dotyczą kosztów poniesionych w bieżącym roku obrotowym, a dotyczących okresów przyszłych. Są one ujmowane w bilansie, w pozycji inne aktywa.
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów to koszty dotyczące bieżącego okresu, które będą poniesione przez Grupę BOŚ w okresach przyszłych. Bierne międzyokresowe rozliczenia kosztów oraz przychody przyszłych okresów są prezentowane w bilansie w pozycji „Pozostałe zobowiązania”.
2.20. Rezerwy na świadczenia pracownicze
Grupa BOŚ tworzy rezerwy na zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych ustalone w oparciu o oszacowania tego rodzaju zobowiązań na podstawie modelu aktuarialnego. Stosowany przez jednostkę model aktuarialny, w celu ustalenia wartości bieżącej swoich zobowiązań z tytułu określonych świadczeń oraz związanych z nimi kosztów bieżącego zatrudnienia oraz tam, gdzie ma to zastosowanie kosztów przeszłego zatrudnienia, wykorzystuje metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zgodnie z metodą prognozowanych uprawnień jednostkowych (czasami znaną pod nazwą metody świadczeń narosłych w stosunku do stażu pracy lub metody „świadczenie/staż pracy”), każdy okres wykonywania pracy jest postrzegany jako powodujący powstanie dodatkowej jednostki uprawnienia do świadczeń i każda jednostka uprawnienia do świadczeń wyliczana jest oddzielnie przed wejściem w skład ostatecznego zobowiązania.
Zyski i straty aktuarialne ujmowane są w całości w innych dochodach całkowitych.
2.21. Rezerwy
Rezerwy ujmuje się wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1. na dzień bilansowy Grupa BOŚ posiada obecny, prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek wydatkowania środków, wynikający ze zdarzeń przeszłych, przy czym do określenia istnienia tego obowiązku wykorzystywane są opinie prawne,
2. gdy prawdopodobieństwo zaistnienia wydatku z tytułu zaspokojenia roszczeń jest wyższe niż prawdopodobieństwo braku takiego wydatku oraz
3. gdy wielkość tego wydatku można wiarygodnie oszacować.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 39
Rezerwy wyceniane są w bieżącej wartości wydatków, które jak się oczekuje będą niezbędne do wypełnienia obowiązku, z uwzględnieniem wartości pieniądza w czasie (jeśli jest to istotne) oraz ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.
W przypadku dyskontowania kwoty przewidywanego wydatku, wzrost rezerwy spowodowany upływem czasu wykazuje się jako koszt z tytułu odsetek.
2.22. Kapitał własny
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem Banku.
Kapitał podstawowy
Na kapitał podstawowy składa się zarejestrowany kapitał zakładowy i kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej.
Kapitał zakładowy wykazywany jest według wartości nominalnej, zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej, pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Akcje własne
W przypadku wykupu akcji własnych, kwota zapłaty za akcje własne obciąża kapitał własny i jest wykazywana w bilansie w odrębnej pozycji „Akcje własne”.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny obejmuje zmianę wartości aktywów finansowych klasyfikowanych do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikającą z ich wyceny oraz podatek odroczony od pozycji ujętych w kapitale z aktualizacji wyceny, zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych) z tytułu efektywnej części zabezpieczenia oraz zyski i straty związane z instrumentem zabezpieczanym wycenianym wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej), wynikające z innych czynników niż zabezpieczane, a także zyski i straty aktuarialne w programie określonych świadczeń.
Zyski zatrzymane
Zyski zatrzymane obejmują niepodzielony wynik finansowy oraz pozostałe kapitały, tj. pozostały kapitał zapasowy, pozostałe kapitały rezerwowe oraz fundusz ogólnego ryzyka.
Pozostałe kapitały tworzone są z odpisów z zysku i są przeznaczone na cele określone w statucie lub przepisach prawa.
2.23. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Dla potrzeb rachunku przepływów pieniężnych, środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują pozycje wymagalne w ciągu trzech miesięcy od dnia nabycia, w tym: kasę, środki w bankach centralnych o możliwościach dysponowania, bony skarbowe oraz inne kwalifikujące się bony, należności od innych banków oraz krótkoterminowe papiery wartościowe Skarbu Państwa.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 40
2.24. Działalność maklerska
Dom Maklerski BOŚ S.A. prowadzi działalność powierniczą w zakresie obsługi rachunków papierów wartościowych klientów. Aktywa te nie zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, ponieważ Grupa BOŚ nie posiada nad nimi kontroli, nie osiąga z ich tytułu korzyści oraz nie ponosi ryzyk związanych z powyższymi aktywami.
2.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Bank
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Bank
Zmiany do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 oraz MSSF 15 - reforma IBOR - faza II
Przepisy opublikowane w ramach Fazy 2 reformy IBOR dotyczą:
- zmian przepływów pieniężnych, wynikających z umów – dodanie do MSSF 9 rozwiązania, które umożliwi ujęcie modyfikacji umownych przepływów pieniężnych ze względu na reformę IBOR poprzez aktualizację efektywnej stopy procentowej kontraktu w celu odzwierciedlenia przejścia na alternatywną stopę referencyjną (nie będzie obowiązku zaprzestania ujmowania lub korygowania wartości bilansowej instrumentów finansowych); analogiczne rozwiązanie dotyczy MSSF 16 w zakresie ujęcia przez leasingobiorców modyfikacji leasingu;
- rachunkowości zabezpieczeń - nie będzie konieczności zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń tylko ze względu na zmiany wymagane przez reformę, jeśli zabezpieczenie spełnia inne kryteria rachunkowości zabezpieczeń; i
- ujawnień - spółki będą zobowiązane do ujawnienia informacji o nowych ryzykach wynikających z reformy oraz o tym, jak zarządza przejściem na alternatywne stopy referencyjne.
01 stycznia 2021 roku
/ 15 stycznia 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe - odroczenie MSSF 19
Zmiany przewidują dwa opcjonalne rozwiązania w celu zmniejszenia wpływu różnych dat wejścia w życie MSSF 9 i MSSF 17.
01 stycznia 2021 roku
/ 15 grudnia 2020 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 16 Leasing - Ulgi w czynszach związane z COVID-19
Zmiany przewidują możliwość nietraktowania przez leasingobiorców ulg w czynszach jako modyfikacji leasingu, jeżeli są bezpośrednią konsekwencją COVID-19 i spełniają określone warunki.
01 czerwca 2021 roku
/09 października 2020 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 41
Zmiany do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych
Zmiany do MSSF 3 zawężają i wyjaśniają definicję przedsięwzięcia. Umożliwiają również przeprowadzenie uproszczonej oceny czy zespół aktywów i działań stanowi grupę aktywów, a nie przedsięwzięcie. Do zmian obowiązywać będzie podejście prospektywne.
01 stycznia.2020
/21 kwietnia 2020
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”,
MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena” oraz MSSF 7 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”
Reforma IBOR
Wprowadzone zmiany przewidują tymczasowe i wąskie odstępstwa od wymogów rachunkowości zabezpieczeń zawartych w MSR 39 oraz MSSF 9, dzięki którym przedsiębiorstwa będą mogły nadal spełniać obowiązujące wymogi, przy założeniu, że istniejące wskaźniki referencyjne stopy procentowej nie ulegają zmianie w następstwie przeprowadzonej reformy oprocentowania depozytów międzybankowych.
01 stycznia .2020
/15 stycznia 2020
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany MSR 1 i MSR 8 - definicja terminu "istotny"
Zmiany do MSR 1 i MSR 8 ujednolicają i wyjaśniają definicję pojęcia „istotny” oraz zawierają wytyczne w celu zwiększenia spójności stosowania tego konceptu w Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej.
01 stycznia 2020
/29 listopada 2019
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany odniesień do założeń koncepcyjnych zawartych w MSSF
Celem zmian jest zastąpienie odniesień do poprzednich założeń, istniejących w szeregu standardów i interpretacji, odniesieniami do zmienionych założeń koncepcyjnych.
01 stycznia 2020
/29 listopada 2019
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 42
2.26. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Bank
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe, zmiany do MSSF 17
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” zastąpi standard MSSF 4 „Umowy Ubezpieczeniowe”, który umożliwia kontynuowanie ujmowania umów ubezpieczeniowych według zasad rachunkowości obowiązujących w krajowych standardach i co w rezultacie oznacza stosowanie wielu różnych rozwiązań. MSSF 17 wprowadza wymóg spójnego ujmowania wszystkich umów ubezpieczeniowych. Zobowiązania wynikające z umów będą ujmowane w wartościach bieżących zamiast kosztu historycznego. Zastosowanie standardu ma nastąpić w podejściu retrospektywnym pełnym (jeżeli niemożliwe do zastosowania, jednostka powinna zastosować zmodyfikowane podejście retrospektywne lub podejście według wartości godziwej).
Zmiany mają na celu:
- obniżenie kosztów poprzez uproszczenie niektórych wymogów standardu;
- ułatwienie wyjaśnienia wyników finansowych; oraz
- ułatwienie przejścia na nowy standard poprzez odroczenie daty wejścia w życie standardu na 2023 rok oraz wprowadzenie dodatkowych ułatwień w celu ułatwienia wdrożenia MSSF 17 po raz pierwszy.
01 stycznia 2023 roku
/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych - klasyfikacja zobowiązań
Zmiany dotyczą prezentacji zobowiązań w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. W szczególności wyjaśniają one, że klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe powinna opierać się na prawach istniejących na koniec okresu sprawozdawczego. Do zmian obowiązywać będzie podejście prospektywne.
01 stycznia 2023 roku
/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych
Zmiany do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych aktualizują odniesienie w MSSF 3 do założeń koncepcyjnych sprawozdawczości finansowej, nie zmieniając wymogów rachunkowości dotyczących połączeń jednostek gospodarczych.
01 stycznia 2022 roku
/
II półrocze 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe
Zmiany do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe zabraniają spółce odliczania od ceny nabycia lub kosztu wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych kwot otrzymanych ze sprzedaży pozycji wytworzonych w trakcie przygotowania składnika aktywów do zamierzonego użytkowania. Zamiast tego, spółka powinna ujmować przychody ze sprzedaży i odpowiednie koszty w rachunku zysków i strat.
01 stycznia 2022 roku
/
II półrocze 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe
Zmiany do MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe określają, jakie koszty jednostka uwzględnia przy ocenie, czy umowa przyniesie stratę.
01 stycznia 2022 roku
/
II półrocze 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 43
3. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów
W okresie dwunastu miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2020 roku nie wystąpiły korekty błędów poprzednich okresów.
4. Ważniejsze oszacowania i oceny
Sporządzenie sprawozdania finansowego Grupy BOŚ wymaga osądów, szacunków oraz założeń, które mają wpływ na prezentowane przychody, koszty, aktywa oraz zobowiązania i powiązane z nimi noty, a także ujawnienia dotyczące zobowiązań warunkowych. Niepewność co do tych założeń i szacunków może spowodować korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w przyszłości. Wymaga również stosowania własnego osądu przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości.
Grupa BOŚ przyjęła założenia i szacunki na temat przyszłości na podstawie danych historycznych oraz wiedzy posiadanej podczas sporządzania sprawozdania finansowego. Szacunki i założenia podlegają bieżącym przeglądom. Założenia i szacunki mogą ulec zmianie na skutek wydarzeń w przyszłości wynikających ze zmian rynkowych lub innych wydarzeń nie będących pod kontrolą Grupy BOŚ. Zmiany założeń i szacunków są rozpoznawane w okresie, w którym dokonano zmiany lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeśli zmiana szacunku i założeń dotyczy okresu bieżącego i okresów przyszłych.
Grupa BOŚ ujmuje i wycenia aktywa lub zobowiązania z tytułu bieżącego i odroczonego podatku dochodowego przy zastosowaniu wymogów MSR 12 Podatek dochodowy, w oparciu o zysk (stratę podatkową), podstawę opodatkowania, nierozliczone straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe, uwzględniając ocenę niepewności związanych z rozliczeniami podatkowymi. Gdy istnieje niepewność co do tego, czy i w jakim zakresie organ podatkowy będzie akceptował poszczególne rozliczenia podatkowe transakcji, Grupa BOŚ ujmuje te rozliczenia uwzględniając ocenę niepewności.
4.1. Aktywa finansowe
Utrata wartości należności od klientów
Grupa BOŚ w okresach miesięcznych dokonuje przeglądu wszystkich ekspozycji kredytowych pod kątem identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz dokonuje pomiaru utraty wartości ekspozycji kredytowych. Pomiar utraty wartości opiera się głównie na szacowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanki utraty wartości na bazie analizy historycznej, oszacowaniu potencjalnych strat (parametr LGD) oraz ocenie środowiska makroekonomicznego, w którym funkcjonuje Grupa BOŚ.
Modele przeznaczone do szacowania odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych zbudowane zgodnie z MSSF 9 składają się z elementów, przy wyznaczaniu których Grupa BOŚ wykorzystuje wszystkie dostępne informacje historyczne oraz prognozy. Przy wykorzystaniu tych modeli Grupa BOŚ szacuje poziom ryzyka kredytowego z możliwie najwyższą dokładnością.
Oczekiwane straty kredytowe obliczane są modelem dożycia w granulacji miesięcznej z wykorzystaniem parametrów PD, LGD i EAD indywidualnie wyznaczonych dla każdej ekspozycji z uwzględnieniem oczekiwanego czasu jej trwania.
Finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w okresie 12 miesięcy dla koszyka 1 lub pozostałego okresu życia dla koszyka 2), zdyskontowanych efektywną stopą procentową.
Struktura modeli wykorzystywanych w celu oszacowania oczekiwanych strat kredytowych uwzględnia modelowanie dla następujących parametrów:
• PD (probability of default) - szacunek prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w danym horyzoncie czasowym (12-miesięcznym lub w całym okresie życia ekspozycji),
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 44
• LGD (loss given default) - część ekspozycji, która nie zostałaby odzyskana w przypadku niewykonania zobowiązania,
• EAD (exposure at default) - oczekiwana wielkość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania.
W modelu do szacowania odpisów wykorzystywany jest komponent prognoz makroekonomicznych. Ze względu na znaczący udział specyficznych ekspozycji kredytowych w portfelu Grupy BOŚ, których charakterystyka oraz konstrukcja wskazują na nieznaczne powiązanie ich ryzyka z otoczeniem makroekonomicznym, obserwowany historycznie wpływ prognoz nie był istotny dla wyceny. Powyższe czynniki wskazują, że wrażliwość wysokości szacowanej straty na zmiany prognoz makroekonomicznych jest wysoce ograniczona.
Z uwagi na wybuch pandemii COVID-19 i ryzyko pogarszania się portfela kredytów Grupy BOŚ, zdecydowano się na wprowadzenie eksperckiej korekty parametru PD w szacowaniu rezerw odzwierciedlającej wrażliwość poszczególnych branż na kryzys będący następstwem COVID-19. Branże podzielono na trzy grupy dotkliwości:
1. klienci z branży nie odczuwający ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej,
2. klienci z grupy branżowej w ograniczonym stopniu odczuwający skutki pandemii,
3. grupa branżowa klientów szczególnie dotkniętych ryzykiem niewywiązania się z umowy.
Z tego tytułu w roku 2020 utworzono odpis z tytułu utraty wartości (na oczekiwane straty kredytowe) w kwocie 12,3 mln zł.
Na portfelu klientów detalicznych, w związku z czynnikami makroekonomicznymi, dowiązano 4,5 mln zł odpisów, głównie w związku ze wzrostem kursu walut obcych. W roku 2020, z tytułu udzielenia klientom moratoriów ustawowych na spłatę zadłużenia, zawiązano 4,6 mln zł. Dotyczyły one 17 mln zł wartości bilansowej brutto portfela kredytowego należności od klientów detalicznych, głównie spłacających kredyty i pożyczki zabezpieczone hipotecznie (14 mln zł). Wpływ innych czynników i ich projekcji (głównie dynamika zatrudnienia) nie wpłynął istotnie na poziom odpisów.
Spodziewana jest większa zmienność kwoty odpisów w poszczególnych okresach wynikająca ze zmian klasyfikacji ekspozycji pomiędzy Koszykiem 1 i 2, większa zmienność odpisów wynika z różnego horyzontu rozpoznawania strat oczekiwanych. Szacowanie straty w okresie całego życia ekspozycji, obarczone jest większą niepewnością szacunku niż szacowana strata w okresie najbliższych 12 miesięcy ze względu na, co do zasady, dłuższy okres, w którym mogą wystąpić nieoczekiwane czynniki wpływające na ryzyko ekspozycji. Ponadto sytuacja finansowa części klientów Grupy BOŚ może ulec pogorszeniu, pomimo oferowanych przez sektor bankowy i Rząd działań pomocowych mających na celu ograniczenie skutków pandemii COVID-19.
Teoretyczne przeklasyfikowanie 1% ekspozycji z koszyka 1 o najwyższym poziomie ryzyka do Koszyka 2 dla każdego typu ekspozycji skutkowałoby, według stanu na koniec grudnia 2020 roku, wzrostem odpisów o 33,36 mln zł.
W grudniu 2020 roku przeprowadzono analizę wrażliwości odpisów na zmiany parametru portfelowego LGD w metodzie grupowej. W przypadku zmiany stóp odzysku o +/-10 pkt. proc., szacowana wielkość odpisów z tytułu utarty wartości należności od klientów wycenianych metodą grupową uległaby odpowiednio zmniejszeniu o 28,9 mln zł lub zwiększeniu o 28,9 mln zł.
Test SPPI
Test SPPI to ocena czy przepływy pieniężne wynikające z aktywów finansowych utrzymywanych w modelu HtC i HtCS stanowią jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Ocena ta (oprócz modelu biznesowego) warunkuje klasyfikację aktywów finansowych do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub odpowiednio wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. W związku z powyższym ocena ta jest kluczowa dla przyjęcia prawidłowej zasady wyceny umów kredytów i pożyczek oraz innych kontraktów finansowych będących podstawowym przedmiotem działalności Grupy BOŚ.
Zgodnie z MSSF 9 kwota główna to wartość godziwa aktywów finansowych na dzień początkowego ujęcia. Odsetki z kolei to zapłata za wartość pieniądza w czasie, marża za ponoszone ryzyko kredytowe oraz inne ryzyka ponoszone w związku z utrzymywaniem kwoty głównej oraz marża zysku.
Test SPPI obejmuje analizę zawartych umów pod kątem ustalenia charakterystyki przepływów pieniężnych z nich wynikających. Test SPPI uważa się za umożliwiający klasyfikację do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 45
lub wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli nie zidentyfikowano takich cech przepływów pieniężnych, których rozkład w czasie, albo formuła ustalenia ich wartości uzależniona jest od czynników innych niż spełniające definicję kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Do cech niespełniających tej definicji zalicza się:
• dźwignię finansową,
• uzależnienie wynagrodzenia od warunków niezwiązanych z wartością pieniądza w czasie lub ponoszonym ryzykiem
• opcje wcześniejszej spłaty, jednak wcześniejsza spłata w kwocie równej niespłaconej części kwoty głównej i odsetek z uwzględnieniem uzasadnionego wynagrodzenia za wcześniejszą spłatę uważa się za spełniającą test SPPI.
Grupa BOŚ przeprowadza test SPPI w odniesieniu do wszystkich aktywów finansowych objętych obowiązkiem tej oceny, przy czym dla aktywów powstałych w oparciu o dokumentację standardową przeprowadza się go na poziomie grup produktowych, a dla aktywów negocjowanych z klientami indywidualnie przeprowadza się go w oparciu o poszczególne umowy. W efekcie przeprowadzonego testu SPPI zidentyfikowano część umów kredytowych, w przypadku których oprocentowanie oparte jest o formułę mnożnikową (dźwignia finansowa). Jest to część kredytów preferencyjnych udzielanych ze wsparciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W związku z powyższym zostały one zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Model biznesowy
Ocena modelu biznesowego jest istotnym szacunkiem ze względu na to, że zgodnie z MSSF 9 stanowi jeden z elementów decydujących o przyporządkowaniu właściwej kategorii wyceny aktywów finansowych. Grupa BOŚ ustala modele biznesowe w ramach, których następuje zarządzanie aktywami finansowymi, przede wszystkim na podstawie ich celów biznesowych i sposobu osiągania wyników finansowych. Zmiana modelu biznesowego może wystąpić tylko w razie istotnych zmian wewnętrznych i zewnętrznych w działalności Grupy BOŚ, będzie ustalana przez jego kierownictwo. Oczekuje się, że zmiana modelu biznesowego będzie występować rzadko. W szczególności zmiana zamiarów biznesowych co do poszczególnych składników aktywów finansowych nie stanowi zmiany modelu biznesowego.
4.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych
Wartość instrumentów finansowych nie notowanych na aktywnych rynkach ustala się stosując modele wyceny przyjęte na rynku. Uwzględniają one m.in. zdyskontowaną (za pomocą krzywej zerokuponowej z marżą) do wartości obecnej ocenę przyszłych przepływów pieniężnych, porównywalne ceny transakcyjne (jeśli istnieją), jak również odniesienie do podobnych instrumentów kwotowanych na aktywnych rynkach. W rzadkich przypadkach, gdy zastosowanie takich modeli nie jest możliwe i nie ma możliwości ustalenia wartości godziwej w sposób rzetelny, instrumenty finansowe wykazywane są według kosztu nabycia. Informacje dotyczące wrażliwości instrumentów finansowych znajdują się w Nocie 45.
4.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne
Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje każdemu pracownikowi, który osiągnie wiek emerytalny.
Odprawy emerytalne związane ze świadczeniami lub zasiłkami przedemerytalnymi oraz przejścia na emeryturę w ramach zwolnień grupowych nie są uwzględnione w obliczeniach i w przypadku ich wystąpienia w przyszłości, rezerwa taka powinna zostać przeliczona odrębnie.
Odprawa rentowa przysługuje pracownikowi, który nabył trwałą niezdolność do pracy uprawniającą do pobierania świadczenia rentowego w ramach ubezpieczenia społecznego.
Podstawa wymiaru zarówno odprawy emerytalnej, jak i rentowej obliczana jest na podstawie wynagrodzenia pracownika, liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, w momencie nabycia uprawnień do odprawy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 46
Wysokość odprawy w zależności od posiadanego stażu pracy w Banku Ochrony Środowiska S.A. wynosi w relacji do podstawy wymiaru:
• do 10 lat pracy 100%
• po 10 latach pracy 200%
• po 15 latach pracy 250%
Do obliczeń przyjęte zostały wynagrodzenia pracowników wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku.
4.4. Zakres konsolidacji
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego wymaga dokonania osądu co do charakteru zaangażowania w inne jednostki, w których Bank dokonał inwestycji. W szczególności osądowi podlega stwierdzenie sprawowania kontroli nad inną jednostką gospodarczą.
Jak ujawniono w nocie 1.2. konsolidacji podlegają Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., MS Wind sp. z o. o. Są to jednostki, w których Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio 100% udział w ich kapitale własnym, a wyżej wymienione warunki sprawowania kontroli są spełnione.
Bank posiada 29,48% udziału w kapitale zakładowym Wodkan S.A. Członkowie Zarządu Wodkan SA nie zostali rekomendowani do pełnienia tej funkcji przez Bank. Zgodnie z dokonanym osądem Bank nie sprawuje kontroli nad Wodkan SA, który nie podlega konsolidacji. Bank nie dysponuje też istotnym wpływem na działalność Wodkan SA. Pomiędzy Bankiem a Wodkan SA nie występują istotne transakcje, w szczególności Bank nie finansuje działalności tego podmiotu, nie uczestniczy aktywnie w kształtowaniu strategii i bieżącej działalności operacyjnej, pracownicy Banku nie zajmują stanowisk o charakterze zarządczym Wodkan SA z upoważnienia Banku.
4.5. Podatki
Obowiązujące w Polsce prawo dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług czy składek na ubezpieczenia społeczne podlega częstym zmianom, co skutkuje brakiem ugruntowanej praktyki oraz niejasnością i niespójnością przepisów. Sytuacja ta powoduje możliwość występowania różnic w interpretacji przepisów podatkowych przez organy państwowe i podatników. Rozliczenia podatkowe oraz inne rozliczenia (np. celne) mogą być przedmiotem kontroli przez okres do 6 lat. Odpowiednie władze kontrolne uprawnione są do nakładania znaczących kar wraz z odsetkami. Istnieje ryzyko, że organy kontrolne zajmą odmienne stanowisko od stanowiska Spółki w kwestii interpretacji przepisów, co mogłoby wpłynąć na wysokość zobowiązań publicznoprawnych wykazanych w sprawozdaniu finansowym.
Grupa BOŚ rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.
4.6. Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa BOŚ ujęła w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym rezerwę na ryzyko związane z kredytami hipotecznymi powiązanymi z walutą obcą. Rezerwa została utworzona zgodnie z MSR 37 przyjmując określone założenia co do wypływu środków pieniężnych lub zmniejszenia wartości zobowiązań klientów.
Utworzona rezerwa pokrywa koszty związane z założonymi scenariuszami rozwiązania problemu kredytów hipotecznych denominowanych do waluty obcej, tj.: zawieranie porozumień z klientami oraz niekorzystne wyroki sądów. Rezerwa uwzględnia także zidentyfikowaną utratę wartości zgodnie z modelem oczekiwanych strat kredytowych, w przypadku których wniesione zostały pozwy sądowe o unieważnienie umowy kredytu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 47
Łącznie rezerwa na ryzyko związane z kredytami hipotecznymi powiązanymi z walutą obcą wynosi 399 mln zł, z czego 376 mln zł prezentowane jest jako rezerwa na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi, a 23 mln zł prezentowane jako dodatkowe odpisy z tytułu oczekiwanej straty kredytowej.
Ocenia się, że w przypadku części portfela kredytowego Bank może w uzasadnionych przypadkach zawierać porozumienia celem ograniczenia ryzyka prawnego.
W odniesieniu do scenariusza uwzględniającego możliwość zawierania porozumienia z klientami przyjęto założenia sektorowego rozwiązania problemu kredytów hipotecznych opartych na walucie obcej, a w szczególności powiązanych z kursem CHF przedstawionych przez Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego. Założenia te opierają się na konwersji dotychczasowego kredytu lub pożyczki denominowanej lub indeksowanej do waluty obcej na kredyt lub pożyczkę wyrażoną w walucie PLN. Przewidziane jest, że dotychczasowe spłaty kredytu lub pożyczki denominowanej lub indeksowanej będą podlegać rozliczeniu wg harmonogramu spłaty kredytu lub pożyczki tak, jakby od początku były kredytami złotowymi, tj. uwzględniającego oprocentowanie wg odpowiedniej stopy WIBOR powiększonej o marżę. Wskutek takiej konwersji wartość dotychczasowego portfela kredytów i pożyczek denominowanych ulegnie zmniejszeniu, co odzwierciedlone jest w kwocie rezerwy.
W związku z niekorzystnymi wyrokami sądów założono prawdopodobieństwo dla poszczególnych scenariuszy niekorzystnych dla Grupy BOŚ prawomocnych rozstrzygnięć sądowych. Przyjęte scenariusze niekorzystnych rozstrzygnięć bazują na opiniach prawnych i dotychczasowych doświadczeniach Grupy BOŚ i uwzględniają stwierdzenie nieważności umowy, przewalutowanie kredytu na PLN, zwrot marży stosowanej przy przewalutowaniu wypłaty kwoty kredytu oraz otrzymanych spłat. W modelu kalkulacji rezerwy przyjęto również założenie co do prognozy wzrostu ilości pozwów klientów w horyzoncie 3 lat. Dla szacunku straty finansowej istotna jest także data udzielenia kredytu, określająca termin przedawnienia roszczeń.
W chwili publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego ilość spraw sądowych zakończonych prawomocnym wyrokiem sądowym jest niewielka i nie stanowi wiarygodnej podstawy do oceny ryzyka wystąpienia określonego scenariusza rozstrzygnięć. Dlatego też szacunek rezerwy na ryzyko prawne dla portfela kredytów hipotecznych denominowanych w lub indeksowanych do walut obcych jest niepewny, a wysokość rezerwy w przyszłości może ulec zmianie. Rezerwa podlega okresowemu monitoringowi i aktualizacji.
Grupa BOŚ dokonała analizy wrażliwości szacunku wysokości rezerwy na sprawy sądowe ze względu na zmianę kluczowych parametrów związanych z prawdopodobieństwem przegrania przez Bank spraw sądowych oraz prawdopodobieństwem materializacji scenariusza stwierdzenia nieważności umowy kredytowej.
w mln zł
ZMIANA PARAMETRU
WRAŻLIWOŚĆ MODELU
-25 p. p.
SCENARIUSZ BAZOWY
+25 p. p.
PRAWDOPODOBIEŃSTWO PRZEGRANEJ W SĄDZIE
-37
399
+28
PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA SCENARIUSZA UNIEWAŻNIENIA
-12
399
+12
SKŁONNOŚĆ DO ZAWARCIA POROZUMIENIA
-23
399
+23
W nocie 36 przedstawione są czynniki i okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wysokość rezerwy na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych, takie jak spodziewane posiedzenie Izby Cywilnej SN, czy też możliwe wprowadzenie Programu Ugód.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 48
4.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty
Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty została utworzona zgodnie z MSR 37 przyjmując założenia co do wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich w zakresie stanu portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2020 roku.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku przed sądami toczy się 10 postępowań przeciwko Bankowi, dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą. Rezerwy na zwroty prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytów konsumenckich wynoszą 1,53 mln zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 49
5. Zarządzanie ryzykiem
5.1. Ryzyko kredytowe
Zarządzanie ryzykiem skoncentrowane jest bezpośrednio w Banku, z uwagi na fakt, że aktywa Banku stanowią przeważającą część aktywów Grupy BOŚ na dzień 31 grudnia 2020 roku.
Definicja ryzyka kredytowego
Ryzyko kredytowe rozumiane jest jako ryzyko potencjalnej straty z tytułu niewykonania zobowiązania w określonym w umowie terminie przez klienta lub kontrahenta.
W roku 2020, w celu ograniczenia negatywnego wpływu następstw gospodarczych stanu pandemii COVID-19 na jakość portfela kredytowego, Grupa BOŚ stosowała szczególne zasady finansowania i monitorowania klientów, dostosowując je do bieżącej sytuacji rynkowej i epidemicznej. W przyjętych rozwiązaniach Grupa BOŚ kierowała się Pakietem Impulsów Nadzorczych na rzecz Bezpieczeństwa i Rozwoju przygotowanym przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, a także Stanowiskiem banków w zakresie ujednolicenia zasad oferowania narzędzi pomocowych dla sektora bankowego (moratorium pozaustawowe) przygotowanym z uwzględnieniem Wytycznych Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego dotyczących ustawowych i pozaustawowych moratoriów na spłaty kredytów, stosowanych w obliczu kryzysu spowodowanego przez COVID-19.
Grupa BOŚ aktywnie uczestniczyła w programach pomocowych uruchamianych w ramach stworzonej przez rząd Tarczy Antykryzysowej.
Metody zarządzania ryzykiem
Grupa BOŚ realizuje politykę zarządzania ryzykiem kredytowym w ujęciu indywidualnym (transakcja kredytowa) i portfelowym uwzględniając poziom apetytu na ryzyko.
Apetyt na ryzyko określany był w ramach granic wyznaczonych przez praktykę ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem i przyjmowany jest na poziomie umiarkowanym.
Proces zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie BOŚ obejmował w szczególności:
1. postępowanie przy ocenie ryzyka pojedynczej transakcji, ustanawianiu zabezpieczeń oraz podejmowaniu decyzji kredytowych,
2. monitorowanie poziomu ryzyka, limitowanie oraz przeprowadzanie testów warunków skrajnych,
3. modele ratingowe i scoringowe wykorzystywane w ocenie ryzyka klientów indywidualnych i instytucjonalnych,
4. zasady odpowiedzialności w procesie oceny ryzyka kredytowego,
5. portfelowy pomiar ryzyka kredytowego,
6. zasady zarządzania ekspozycjami detalicznymi i zabezpieczonymi hipotecznie,
7. zasady identyfikacji ekspozycji z utratą wartości oraz wyznaczania odpisów aktualizujących,
8. zasady raportowania dla kadry kierowniczej Banku,
9. systemy informatyczne, wspierające realizację wyżej wymienionych zadań.
Zarządzanie ryzykiem pojedynczych transakcji realizowane było z uwzględnieniem następujących zasad:
1. każda transakcja kredytowa wymagała wszechstronnej oceny ryzyka kredytowego, której wyrazem był rating wewnętrzny lub ocena scoringowa,
2. podstawą pozytywnej decyzji kredytowej było posiadanie przez klienta zdolności kredytowej,
3. pomiar ryzyka kredytowego potencjalnych oraz zawartych transakcji kredytowych dokonywany był na etapie ich udzielania oraz monitorowania,
4. proces kredytowy zapewniał niezależność oceny poziomu ryzyka kredytowego od służb sprzedaży,
5. decyzje kredytowe podejmowane były przez osoby do tego uprawnione,
6. oferowane klientowi warunki transakcji kredytowej zależały od poziomu ryzyka kredytowego związanego z klientem i/lub transakcją.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 50
Finansowanie pojedynczej transakcji uzależnione było od:
1. posiadania przez kredytobiorcę zdolności kredytowej do spłaty wnioskowanego zadłużenia w terminach uzgodnionych z Bankiem,
2. przedstawienia zabezpieczenia spłaty w formie i o wartości akceptowanej przez Bank, o ile przepisy wewnętrzne tego wymagają,
3. spełnienia innych kryteriów warunkujących podjęcie finansowania takich jak, w szczególności, wyniki dotychczasowej współpracy klienta z Bankiem oraz oceny historii kredytowej klienta w sektorze bankowym.
Zarządzanie ryzykiem kredytowym w ujęciu portfelowym realizowane było z wykorzystaniem różnych metod pomiaru i wyceny ryzyka kredytowego, w tym:
1. prawdopodobieństwa niewypłacalności,
2. oczekiwanej straty kredytowej,
3. macierzy migracji pomiędzy okresami opóźnienia lub klasami ryzyka,
4. analizy generacji kredytów (kredytów udzielanych w danym okresie czasu),
5. udziału i struktury kredytów zagrożonych,
6. udziału i struktury ekspozycji z utratą wartości i spełniających przesłankę indywidualnej utraty wartości.
W Grupie BOŚ funkcjonuje Komitet Zarządzania Ryzykiem Kredytowym, którego celem jest kształtowanie zasad zarządzania ryzykiem kredytowym i monitorowanie tego ryzyka, w ramach określonych przez właściwą strategię, politykę lub zasady przyjęte przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą.
Komitet działa w następujących podstawowych obszarach:
1. zarządzanie ryzykiem kredytowym i proces kredytowy,
2. wycena aktywów,
3. modele i metodyki oceny ryzyka kredytowego.
Dodatkowo, wsparcie Rady Nadzorczej w nadzorze nad obszarem ryzyka zapewnia Komitet ds. Ryzyka. W skład Komitetu wchodzą członkowie Rady Nadzorczej. Komitet w szczególności: opiniuje całościową bieżącą i przyszłą gotowość Banku do podejmowania ryzyka, opiniuje strategię zarządzania ryzykiem w działalności Banku, wspiera Radę Nadzorczą we wdrażaniu tej strategii, a także weryfikuje czy ceny aktywów i pasywów oferowane klientom w pełni odzwierciedlają model biznesowy Banku i jego strategię w zakresie ryzyka.
Procesy ustalone w celu zarządzania ryzykiem
W roku 2020 Grupa BOŚ kontynuowała działania nakierowane na poprawę efektywności procesów oceny ryzyka, w tym na optymalizację procesu monitorowania oraz procesu podejmowania decyzji kredytowych i obsługi wniosków kredytowych, a także podejmowała działania na rzecz ograniczenia poziomu koncentracji portfela kredytowego.
Grupa BOŚ dokonywała oceny ryzyka przed podjęciem decyzji o zaangażowaniu oraz przez cały okres funkcjonowania transakcji kredytowej, w ramach procesu monitorowania. Zasady oceny ryzyka opisane zostały w części Techniki służące do pomiaru ryzyka .
Częstotliwość i zakres monitorowania były zależne od poziomu identyfikowanego ryzyka. Monitoring prowadzony był przez odrębną komórkę organizacyjną, wydzieloną w ramach struktur odpowiedzialnych za ocenę i zarządzanie ryzykiem kredytowym, zajmującą się monitoringiem portfela kredytowego i wyceną ekspozycji indywidualnie istotnych.
Ryzyko braku terminowej obsługi lub spłaty zadłużenia oraz ryzyko utraty lub spadku wartości przyjętego zabezpieczenia mitygowane było z wykorzystaniem systemu wczesnego ostrzegania zarządzanego przez komórkę odpowiedzialną za monitoring.
W przypadku zidentyfikowania sytuacji mogących zagrozić terminowej spłacie Grupa BOŚ podejmowała działania upominawcze i restrukturyzacyjne wykorzystując w tym celu właściwe narzędzie informatyczne .
W Grupie BOŚ funkcjonowała Polityka zarządzania ekspozycjami nieobsługiwanymi wskazująca kierunki działania w celu uzyskania określonej w czasie redukcji ekspozycji nieobsługiwanych oraz plan operacyjny wspierający realizację tego działania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 51
W procesie oceny i monitorowania ryzyka Grupa BOŚ wykorzystywała informacje pochodzące z wewnętrznych baz danych oraz ze źródeł zewnętrznych, w tym z Biura Informacji Kredytowej S.A. i Krajowego Rejestru Długów lub Centralnej Bazy Danych – Bankowy Rejestr.
Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z wykorzystaniem modeli ratingowych i scoringowych. Modele były budowane, rozwijane, monitorowane i nadzorowane w Obszarze Ryzyka z uwzględnieniem wewnętrznych i zewnętrznych wymogów w tym zakresie. M odele istotne podlegały okresowej, nie rzadziej niż raz do roku, walidacji dokonywanej przez niezależną komórkę walidacyjną.
W Grupie BOŚ funkcjonował wielostopniowy system podejmowania decyzji kredytowych, którego podstawą jest reguła, że im wyższy poziom ryzyka transakcji wynikający z jej złożoności, kwoty zaangażowania lub sytuacji ekonomiczno-finansowej klienta, tym wyższy jest szczebel decyzyjny uprawniony do podjęcia decyzji. Szczeblami decyzyjnymi o najwyższych poziomach uprawnień są Komitet Kredytowy Centrali i Zarząd Banku. Decyzje kredytowe podejmowane są po wcześniejszej weryfikacji ryzyka dokonanej przez osobę wyspecjalizowaną w jego ocenie i mitygacji, tj. eksperta ds. ryzyka umiejscowionego w wyodrębnionej komórce organizacyjnej Centrali Banku, niezależnego od obszaru biznesowego Banku.
Podejmując decyzje kredytowe w sprawie transakcji zawieranych z członkami organów Banku lub osobami zajmującymi stanowiska kierownicze w Banku albo podmiotami powiązanymi z nimi kapitałowo lub organizacyjnie, Bank uwzględniał wymogi ustawy Prawo bankowe.
Grupa BOŚ preferowała transakcje zabezpieczone z zastrzeżeniem, że w segmencie detalicznym ustalono maksymaln y poziom transakcji niezabezpieczonych z uwzględnieniem specyfiki produktowej, wpływu tych transakcji na wyniki Grupy i wysokość potencjalnej straty.
Poziom zabezpieczenia był uzależniony od poziomu ryzyka generowanego przez transakcję, w tym w szczególności od rodzaju transakcji i długości jej trwania.
Ustalając wartość zabezpieczenia Bank kierował się zasadą ostrożnej wyceny.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa BOŚ uwzględniała:
1. należytą ochronę interesów Grupy,
2. wysokość kosztów związanych z ustanowieniem danego zabezpieczenia,
3. możliwość szybkiego upłynnienia danego zabezpieczenia.
Grupa BOŚ oceniając i monitorując wartość zabezpieczenia korzysta z zewnętrznych baz danych, w tym dla potrzeb weryfikacji lub aktualizacji wartości nieruchomości - z bazy AMRON oraz bazy Cenatorium Sp. z o.o.
Techniki służące do pomiaru ryzyka
Klient i transakcja podlegały wszechstronnej ocenie ryzyka kredytowego uwzględniającej wymagania nadzorcze w tym zakresie.
Grupa BOŚ różnicowała modele oceny ryzyka w zależności od rodzaju klienta i transakcji kredytowej.
Model oceny ryzyka kredytowego dla osób fizycznych ubiegających się o finansowanie na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą obejmował analizę ilościową – polegającą na ustaleniu wysokości i stabilności źródeł spłaty zobowiązania kredytowego - oraz analizę jakościową, polegającą na ocenie cech klienta, które mają istotny wpływ na skłonność do spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego w terminach określonych w umowie, w tym ocenę scoringową i ocenę zachowania klienta w oparciu o informacje z Biura Informacji Kredytowej S.A. W procesie oceny zostały uwzględnione postanowienia Rekomendacji T i S KNF, w szczególności w zakresie wprowadzenia odpowiednich poziomów wskaźnika DtI i LtV oraz możliwości zastosowania uproszczonej oceny zdolności kredytowej.
Model oceny ryzyka klientów ubiegających się o finansowanie na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub statutowej (spółki komunalne) uwzględniał dwa obszary: ocenę klienta i ocenę transakcji.
Ocena klienta dokonywana była na podstawie elementów ilościowych i jakościowych. Ocena ilościowa dotyczyła podstawowych, z punktu widzenia generowania wyniku finansowego i zachowania płynności, obszarów działalności
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 52
klienta. Ocena jakościowa (uzależniona od rodzaju klienta) obejmowała między innymi ocenę: planów rozwojowych, doświadczenia i umiejętności osób zarządzających, jakości relacji klienta z otoczeniem zewnętrznym, w tym z Grupą.
Ocena klienta, w stopniu określonym w przepisach wewnętrznych, dokonywana była na tle sytuacji ekonomicznej branży, lokalnego rynku i kraju. Dodatkowo, przy wybranych transakcjach, ocena uwzględniała skalę narażenia klienta na negatywne skutki zmian stóp procentowych i kursów walutowych oraz stosowaną przez klienta politykę zabezpieczeń przed ryzykiem kursowym i stopy procentowej.
Model oceny ryzyka jednostek samorządu terytorialnego uwzględniał analizę Klienta opierającą się o ocenę podstawowych wskaźników budżetowych, wskaźników zadłużenia oraz analizę transakcji opierającą się o ocenę planowanych wskaźników zadłużenia, jakości zabezpieczenia i długości trwania transakcji.
W przypadku finansowania klienta funkcjonującego w ramach grupy podmiotów powiązanych Grupa BOŚ ocenia ryzyko kredytowe z uwzględnieniem wpływu sytuacji grupy kapitałowej.
Ocena transakcji dokonywana była w szczególności na podstawie oceny celu finansowania, długości okresu kredytowania i wartości zabezpieczenia spłaty. Grupa BOŚ ustanawiała taką strukturę finansowania, aby zapewnić podział ryzyka pomiędzy kredytobiorcę i Grupę, głównie poprzez odpowiednie do skali ryzyka zaangażowanie środków własnych kredytobiorcy.
Wpływ pandemii COVID-19 na ryzyko kredytowe Grupy BOŚ
W celu ograniczenia negatywnego wpływu następstw gospodarczych stanu pandemii COVID-19 na jakość portfela kredytowego Bank wdrożył szereg ograniczeń dotyczących wniosków o nowe finansowanie, między innymi:
1. zakaz finansowania branż w szczególny sposób dotkniętych pandemią,
2. obniżenie dopuszczalnych wartości LtV dla kredytów zabezpieczonych hipotecznie,
3. zaostrzył kryteria udzielania kredytów osobom fizycznym.
Grupa BOŚ wdrożyła też szereg instrumentów pomocowych i udogodnień dla Kredytobiorców w celu mitygacji skutków pandemii, w tym między innymi:
1. szczególne zasady finansowania i monitorowania klientów, kierując się w przyjętych rozwiązaniach Pakietem Impulsów Nadzorczych na rzecz Bezpieczeństwa i Rozwoju przygotowanym przez UKNF,
2. możliwość udzielania finansowania w oparciu o perspektywiczną zdolność kredytową i uproszczone projekcje płynnościowe, dostosowując jednocześnie podstawowe miary ryzyka kredytowego adekwatnie do stopnia niepewności gospodarczej,
3. wytyczne dotyczące szczególnego trybu procesowania wniosków o zawieszenie rat kredytów i pożyczek oraz o odnowienie kredytów odnawialnych w oparciu o moratorium pozaustawowe.
W trakcie trwania pandemii Grupa BOŚ modyfikowała wprowadzone ograniczenia zależnie od sytuacji rynkowej, zmniejszając lub znosząc większość ograniczeń w finansowaniu osób fizycznych i ograniczeń LtV dotyczących nieruchomości mieszkaniowych.
Narzędzia do pomiaru ryzyka kredytowego
Bank wykorzystuje w celu pomiaru ryzyka kredytowego różnego rodzaju narzędzia/aplikacje, w których zostały zaimplementowane obowiązujące m.in. modele ratingowe/scoringowe i metodyka oceny zdolności kredytowej.
Zróżnicowanie stosowanych aplikacji powiązane jest z segmentacją klienta i/lub rodzajami transakcji kredytowych.
Opis poszczególnych ryzyk koncentracji, sposobów ich pomiaru, monitorowania
Zarządzania ryzykiem koncentracji Bank dokonywał zgodnie z zasadami określonymi w „Polityce zarządzania ryzykiem koncentracji”.
Grupa BOŚ identyfikowała, dokonywała pomiaru, monitorowała i raportowała ryzyko koncentracji zaangażowania na poziomie:
1. pojedynczego klienta/transakcji oraz
2. portfela kredytowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 53
Na poziomie klienta i transakcji, ryzyko koncentracji zaangażowania zarządzane było poprzez przestrzeganie nadzorczych limitów zaangażowania, w szczególności wynikających z przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku lub Prawa Bankowego, jak również poprzez stosowanie zasady, że przebieg procesu oceny i monitorowania ryzyka zależy od kwoty zaangażowania kredytowego.
Na poziomie portfela kredytowego zarządzanie koncentracją zaangażowań dokonywane było poprzez przestrzeganie limitów wewnętrznych lub wartości ostrzegawczych, zatwierdzonych przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą w przypadku limitów, poprzez które Bank określa akceptowany poziom apetytu na ryzyko kredytowe .
W szczególności Grupa BOŚ stosowała następujące limity:
• geograficzne – zaangażowanie wobec innych krajów,
• dotyczące parametrów produktowych – np. maksymalne LTV,
• dotyczące portfela kredytów zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości – wynikające z Rekomendacji KNF,
• dotyczące zaangażowania w wybrane branże działalności gospodarczej,
• udziału kredytów walutowych w portfelu kredytów Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, wobec których zaangażowanie Banku przekracza 10% uznanego kapitału Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, uzależnione od ratingu podmiotu/grupy podmiotów powiązanych,
• limity branżowe,
• limit na ekspozycje kredytowe wobec spółek zależnych Banku.
W 2020 roku Grupa BOŚ wprowadziła limit na zaangażowanie z tytułu transakcji kredytowych, dla których zostały zastosowane szczególne zasady finansowania w związku z wybuchem pandemii COVID-19.
Grupa BOŚ stosowała w procesie zarządzania ryzykiem koncentracji system wskaźników wczesnego ostrzegania dla limitów wewnętrznych. Podstawowe założenie systemu opiera się na wyróżnieniu trzech poziomów wykorzystania limitu i stopniowym wdrażaniu działań mitygujących ryzyko przekroczenia limitu w zależności od poziomu jego wykorzystania.
Poziom wykorzystania limitów był cyklicznie monitorowany i raportowany organom Banku w trybie wynikającym z regulacji wewnętrznych Banku.
5.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa BOŚ dokonuje przeglądu ekspozycji kredytowych polegającego na identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz ekspozycji w odniesieniu, do których odnotowano znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia - biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, włączając w to dane dotyczące przyszłości. Następnie wyznacza odpis na oczekiwane straty kredytowe w oparciu o podział ekspozycji na trzy Koszyki w zależności od zmian dotyczących jakości kredytowej. Co do zasady, wszystkie nowo udzielone ekspozycje z wyłączeniem aktywów POCI klasyfikowane są jako ekspozycje w Koszyku 1.
Grupa BOŚ przeprowadza podział ekspozycji kredytowych, uwzględniając wielkość ich zaangażowania oraz charakterystykę ryzyka, na ekspozycje wyceniane metodą indywidualną i metodą grupową oraz przeprowadza ocenę tych ekspozycji pod względem wystąpienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości.
Poza aktywami POCI za ekspozycje kredytowe, które utraciły wartość Grupa BOŚ uznaje te ekspozycje, dla których wystąpiły przesłanki utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu ekspozycji w księgach Grupy i zdarzenie powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne wynikające z tej ekspozycji, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 54
Za przesłanki utraty wartości Grupa BOŚ uznaje w szczególności:
1. opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 90 dni, z wyłączeniem ekspozycji kredytowych banków, dla których przyjmuje się opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 7 dni,
2. pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 14 i gorszej, wskazującej na zagrożenie dla spłaty zadłużenia,
3. przyznanie klientowi przez Bank, ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności ekonomiczno-finansowych klienta udogodnienia w warunkach finansowania (zawarcie umowy restrukturyzacji),
4. pogorszenie wskaźników finansowych dotyczących między innymi: płynności klienta oraz możliwości obsługi zadłużenia,
5. ogłoszenie upadłości, wysokie prawdopodobieństwo upadłości lub innej reorganizacji wpływające na pogorszenie się sytuacji finansowej i wypłacalności dłużnika,
6. wystąpienie innych zdarzeń, będących równoważnymi z wejściem klienta w stan niewypłacalności, skutkującymi niemożliwością terminowej spłaty zadłużenia.
W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych, w uzupełnieniu do wymienionych wyżej, za przesłankę utraty wartości uznaje się fakt występowania deficytu środków pieniężnych w trakcie okresu kredytowania oraz ujemnej wyceny przedsiębiorstwa dla scenariusza potencjalnej restrukturyzacji zadłużenia w modelowanej przez Bank perspektywie do końca okresu finansowania.
Pomiar utraty wartości ekspozycji kredytowych metodą indywidualną oparty jest na wyliczeniu bieżącej wartości oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej. W przypadku kredytów, dla których zostało ustanowione zabezpieczenie, bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uwzględnia przepływy pieniężne, które mogą zostać uzyskane z egzekucji przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszone o koszty egzekucji oraz sprzedaży przedmiotu. W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych szacowana jest w oparciu o opracowany model wyceny pozwalający na symulowanie indywidualnych przepływów pieniężnych prawdopodobnych do wygenerowania w ramach realizacji poszczególnych projektów przy zadanych, możliwych do modyfikacji parametrów wyceny. W wyniku obniżenia wartości bieżącej możliwych do realizacji przepływów pieniężnych, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości odpowiadający przewidywanej stracie kredytowej z tytułu niewywiązania się dłużnika ze zobowiązań wobec Banku.
Metodę indywidualną pomiaru utraty wartości stosuje się w odniesieniu do:
1. ekspozycji kredytowych indywidualnie istotnych:
a. spełniających przesłanki indywidualnej utraty wartości lub znajdujących się w okresie kwarantanny lub
b. dotyczących klienta, wobec którego Bank posiada inne ekspozycje kredytowe, dla których rozpoznano przesłankę indywidualnej utraty wartości (propagacja utraty wartości) lub
2. ekspozycji kredytowych indywidualnie nieistotnych, dla których jest identyfikowana przesłanka utraty wartości lub ekspozycje znajdują się w okresie kwarantanny, o ile na moment rozpoznania utraty wartości były znaczące indywidualnie oraz spełniały dodatkowe warunki określone przez Bank,
3. ekspozycji kredytowych nieistotnych, posiadających nietypowe charakterystyki ryzyka kredytowego.
Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanki utraty wartości dokonywany jest w oparciu o parametry pomiaru utraty wartości szacowane metodami statystycznymi na podstawie danych historycznych, dla wyodrębnionych portfeli, grupowanych dla celów łącznego pomiaru utraty wartości według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Historyczne trendy strat są oczyszczane ze zdarzeń jednorazowych.
Grupa w wycenie grupowej stosuje podział na 8 homogenicznych portfeli ryzyka w ramach dwóch segmentów klienta (indywidualnego i instytucjonalnego):
1. klienci detaliczni kredyty hipoteczne (portfel dalej segmentowany ze względu na poziom LtV oraz walutę udzielenia kredytu),
2. klienci detaliczni pożyczki gotówkowe,
3. klienci detaliczni pożyczki hipoteczne,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 55
4. klienci detaliczni ekspozycje kredytowe wobec mikroprzedsiębiorstw (z wyłączeniem pożyczek hipotecznych) z wyłączeniem mikroprzedsiębiorstw stosujących zasady rachunkowości określone Ustawą o rachunkowości (prowadzących pełną rachunkowość), klasyfikowanych jako klienci pionu detalicznego,
5. klienci detaliczni ekspozycje kredytowe wobec mikroprzedsiębiorstw stosujących zasady rachunkowości określone Ustawą o rachunkowości (prowadzących pełną rachunkowość), klasyfikowanych jako klienci pionu detalicznego,
6. klienci detaliczni pozostali,
7. klienci korporacyjni, w tym instytucje finansowe oraz klienci segmentu funduszy ekologicznych,
8. klienci portfela finansów publicznych.
Odwrócenie straty, czyli ponowna klasyfikacja kredytu jako bez utraty wartości możliwa jest po wystąpieniu kryterium ustąpienia przesłanki oraz upływie określonego okresu kwarantanny, w którym przesłanka nie jest identyfikowana.
Dla ekspozycji, dla których nie zidentyfikowano przesłanki utraty wartości, Bank tworzy odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych wyznaczany metodą grupową.
Na potrzeby oceny czy od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego Bank porównuje poziom ryzyka niewywiązania ze zobowiązania w czasie oczekiwanego okresu udzielonego finansowania na dzień sprawozdawczy oraz na datę początkowego ujęcia. Bank uznaje, że dla danego aktywa został zidentyfikowany istotny wzrost ryzyka kredytowego, jeśli zostanie spełnione kryterium ilościowe lub jakościowe lub jeśli przeterminowanie przekroczy 30 dni, wystąpienie danego kryterium jest weryfikowane na poziomie ekspozycji.
Kryteria ilościowe
Miarę, na podstawie której dokonywana jest klasyfikacja do koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów detalicznych, wyznaczana jest jako różnica:
1. bieżącej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w horyzoncie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę sprawozdawczą,
2. pierwotnej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w okresie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę początkowego ujęcia.
Ocena istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego przeprowadzana jest przez porównanie obserwowanej wartości relatywnej zmiany w ocenie ryzyka z wartością teoretyczną, która stanowi próg, powyżej którego Grupa uznaje, iż nastąpiło istotne pogorszenie ryzyka kredytowego.
Próg alokacji na poziomie pojedynczej ekspozycji wyznaczany jest poprzez model statystyczny w oparciu m.in. o informacje na temat oceny ryzyka kredytowego na datę początkowego ujęcia oraz czas od daty początkowego ujęcia ekspozycji.
Klasyfikacja do Koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów korporacyjnych, oparta jest na założeniu stałego ratingu w czasie (Bank nie oczekiwał poprawy oceny ratingowej w czasie) i następuje w sytuacji pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 12 lub 13 lub reklasyfikacji do ratingu 9-11 w przypadku, gdy rating wyznaczony na moment początkowego ujęcia był niższy 6.
Kryteria jakościowe
Klasyfikacji do koszyka 2 Bank dokonuje w następujących przypadkach:
1. występuje opóźnienie w spłacie (powyżej określonego progu materialności) powyżej 30 dni na datę sprawozdawczą lub co najmniej raz w ciągu trzech ostatnich dat raportowych,
2. ekspozycja kredytowa restrukturyzowana, dla której ustąpiła przesłanka utraty wartości oraz upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana,
3. wystąpienia statusu forborne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 56
Poza ww. kryteriami Grupa BOŚ określiła inne specyficzne kryteria jakościowe np.: specyficzne dla klientów danego segmentu, identyfikowane w ramach monitorowania klientów instytucjonalnych (ekspozycje o podwyższonym ryzyku „watch lista”) lub identyfikowane w wyniku wieloczynnikowej i całościowej analizy ryzyka kredytowego.
Zgodnie z paragrafem 5.5.10 Standardu MSSF 9, Bank wyodrębnia ekspozycje o niskim ryzyku kredytowym. Ekspozycja kredytowa wiąże się z niskim ryzykiem niewykonania zobowiązania, w przypadku, gdy pożyczkobiorca ma wysoką krótkoterminową zdolność spełniania swych obowiązków w zakresie wynikającym z umowy, a niekorzystne zmiany warunków gospodarczych i biznesowych w dłuższej perspektywie mogą – lecz niekoniecznie muszą – ograniczyć zdolność pożyczkobiorcy do wypełniania jego obowiązków w zakresie wynikających z umowy przepływów pieniężnych.
Grupa BOŚ stosuje kryterium niskiego ryzyka (Low Credit Risk) dla ekspozycji z portfela klienta portfela finansów publicznych, które nie spełnią jakościowych czynników klasyfikacji do Koszyka 2 oraz dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości (strat oczekiwanych) kontynuuje wykorzystywanie własnych oszacowań parametrów ryzyka bazujących na modelach wewnętrznych uwzględniających wymogi MSSF 9 (takie jak: oszacowanie parametrów w horyzoncie czasu życia ekspozycji czy uwzględnienie przyszłych warunków makroekonomicznych). Bank wypracował metodologię dla parametrów modeli oraz zbudował modele zgodne z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD oraz CCF, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od Koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia) zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu oczekiwań w zakresie sytuacji makroekonomicznej. Bank koryguje parametry ryzyka w celu uwzględnienia przyszłych informacji makroekonomicznych (takich jak: PKB, stopa bezrobocia, WIBOR, kursy walutowe, inflacja) dla portfeli, dla których zidentyfikował zależność. Wykorzystano scenariusze opracowywane wewnętrznie. Źródłem informacji o wartościach czynników makroekonomicznych są prognozy sporządzone przez analityków ekonomicznych Banku.
Wartość odpisów z tyt. utraty wartości (na oczekiwane straty kredytowe), rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio na koszty lub przychody Banku z tytułu odpisów i rezerw.
Metodyka i założenia przyjęte przez Bank do szacowania utraty wartości podlegają regularnej analizie w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami szacowanymi a rzeczywistymi. W celu oceny adekwatności odpisów z tytułu utraty wartości, wyznaczonych zarówno w ramach analizy grupowej, jak i indywidualnej przeprowadzana jest weryfikacja historyczna (backtesting), której wyniki są brane pod uwagę przy określeniu działań wpływających na poprawę jakości procesu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 57
5.1.2. Należności od innych banków
Poniżej zaprezentowano wartości brutto należności od innych banków w podziale na grupy ratingowe nadane przez Moody’s, Fitch oraz Standard & Poor's (S&P):
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Moody's
A1
49 465
46 281
A2
30 472
63 495
A3
3 045
2 030
Aa1
7 957
9 664
Aa2
864
417
Aa3
21 061
12 622
Baa1
3 016
5 898
Baa3
-
683
Fitch
A-
25 090
10 090
BBB
-
516
BBB-
538
-
bez ratingu
14 108
14 037
Razem
155 616
165 733
Rating wewnętrzny
Odpowiadająca klasa wg Moody’s
31-12-2020
Odpowiadająca klasa wg Moody’s
31-12-2019
E
Ba3, B1
14 108
Ba3, B1
14 037
Razem
14 108
14 037
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 58
5.1.3. Należności od klientów
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
10 983 679
11 128 284
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
8 582 957
8 691 476
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2), w tym:
2 400 722
2 436 808
farmy wiatrowe
1 167 101
1 290 953
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne, w tym:
337 120
402 594
farmy wiatrowe
219 641
252 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 709 690
1 601 327
farmy wiatrowe
13 434
13 553
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
13 030 489
13 132 205
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
- 84 772
- 79 182
należności od klientów – (Koszyk 2), w tym:
- 126 123
- 124 948
farmy wiatrowe
- 30 947
- 32 837
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości, w tym:
- 10 245
- 11 511
farmy wiatrowe
- 8 734
- 9 633
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości, w tym:
- 981 869
- 955 372
farmy wiatrowe
- 1 578
- 8 790
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 203 009
- 1 171 013
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
11 827 480
11 961 192
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa, w tym:
25 514
38 285
farmy wiatrowe
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
25 514
38 285
Złożone depozyty zabezpieczające
31 704
4 317
Pozostałe należności
2 599
-
Razem należności od klientów
11 887 297
12 003 794
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 59
Klasyfikacja należności od klientów wg metody wyceny w podziale na segmenty:
31-12-2020
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
7 679 433
3 304 246
2 719 897
584 349
10 983 679
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
5 481 028
3 101 929
2 556 871
545 058
8 582 957
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2), w tym:
2 198 405
202 317
163 026
39 291
2 400 722
farmy wiatrowe
1 167 101
-
-
-
1 167 101
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne, w tym:
333503
3617
2160
1457
337 120
farmy wiatrowe
219 641
-
-
-
219 641
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 217 260
492 430
309 245
183 185
1 709 690
oceniane indywidualnie
1 162 829
120 045
100 001
20 044
1 282 874
farmy wiatrowe
13 434
-
-
-
13 434
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 230 196
3 800 293
3 031 302
768 991
13 030 489
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 60
31-12-2020
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
-69 263
-15 509
-5 340
-10 169
-84 772
należności od klientów – (Koszyk 2), w tym:
-104 433
-21 690
-13 243
-8 447
-126 123
farmy wiatrowe
-30 947
-
-
-
-30 947
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości,
w tym:
-10 234
-11
-4
-7
-10 245
farmy wiatrowe
-8 734
-
-
-
-8 734
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
-682 510
-299 359
-166 842
-132 517
-981 869
oceniane indywidualnie
-640 208
-63 600
-54 670
-8 930
-703 808
farmy wiatrowe
-1 578
-
-
-
-1 578
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-866 440
-336 569
-185 429
-151 140
-1 203 009
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 363 756
3 463 724
2 845 873
617 851
11 827 480
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa, w tym:
24 322
1 192
427
765
25 514
farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
24 322
1 192
427
765
25 514
Złożone depozyty zabezpieczające
31 704
-
-
-
31 704
Pozostałe należności
2 599
-
-
-
2 599
Razem należności od klientów
8 422 381
3 464 916
2 846 300
618 616
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 61
31-12-2019
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
7 658 540
3 469 744
2 826 680
643 064
11 128 284
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
5 445 050
3 246 426
2 647 037
599 389
8 691 476
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2), w tym:
2 213 490
223 318
179 643
43 675
2 436 808
farmy wiatrowe
1 290 953
-
-
-
1 290 953
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne, w tym:
400 153
2 441
1 561
880
402 594
farmy wiatrowe
252 616
-
-
-
252 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 246 411
354 916
212 400
142 516
1 601 327
oceniane indywidualnie
1 169 017
96 062
77 074
18 988
1 265 079
farmy wiatrowe
13 553
-
-
-
13 553
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 305 104
3 827 101
3 040 641
786 460
13 132 205
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 62
31-12-2019
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
- 61 245
- 17 937
- 5 883
- 12 054
- 79 182
należności od klientów – (Koszyk 2), w tym:
- 98 136
- 26 812
- 16 790
- 10 022
- 124 948
farmy wiatrowe
- 32 837
-
-
-
- 32 837
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości,
w tym:
- 11 500
- 11
- 6
- 5
- 11 511
farmy wiatrowe
- 9 633
-
-
-
- 9 633
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
- 725 286
- 230 086
- 129 270
- 100 816
- 955 372
oceniane indywidualnie
- 664 909
- 48 082
- 39 742
- 8 340
- 712 991
farmy wiatrowe
- 8 790
-
-
-
- 8 790
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 896 167
- 274 846
- 151 949
- 122 897
- 1 171 013
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 408 937
3 552 255
2 888 692
663 563
11 961 192
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa, w tym:
36 347
1 938
648
1 290
38 285
farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
36 347
1 938
648
1 290
38 285
Złożone depozyty zabezpieczające
4 317
-
-
-
4 317
Pozostałe należności
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów
8 449 601
3 554 193
2 889 340
664 853
12 003 794
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 63
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartość brutto), które nie są zaległe i w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości
Dla należności wycenianych wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie zanotowano żadnych opóźnień w spłacie (nawet 1 dnia) nie rozpoznaje się utraty wartości pod warunkiem, że nie wystąpiły inne przesłanki utraty wartości. Są to należności klientów o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, o regularnych spłatach, dla których nie występowały przesłanki utraty wartości, a odpisy tworzono na poniesione, lecz niezidentyfikowane straty.
Ogólna charakterystyka klas ratingowych przedstawia się następująco:
Rating 1 Najwyższa jakość kredytowa
Rating 2 Bardzo wysoka jakość kredytowa
Rating 3 Wysoka jakość kredytowa
Ratingi 4-5 Bardzo dobra jakość kredytowa
Ratingi 6-7 Dobra jakość kredytowa
Ratingi 8-9 Zadowalająca jakość kredytowa
Ratingi 10-11 Przeciętna i słaba jakość kredytowa
Ratingi 12-13 Bardzo słaba jakość kredytowa
Ratingi 14-16 Brak zdolności kredytowej (jakość kredytowa nie występuje)
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które nie były przeterminowane i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
Wyszczególnienie
Rating
31-12-2020
31-12-2019
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
302
5 329
(4-5)
122 542
249 216
(6-7)
1 197 500
1 279 628
(8-9)
2 961 831
2 447 471
(10-11)
2 523 024
2 235 995
(12-13)
643 312
1 297 370
bez ratingu
145 985
97 495
Razem należności od klientów instytucjonalnych
7 594 496
7 612 504
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
3 197 672
3 333 194
Razem należności od klientów indywidualnych
3 197 672
3 333 194
Razem
10 792 168
10 945 698
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą, a ”16” najgorszą klasyfikację.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 64
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), które są zaległe na dzień sprawozdawczy, lecz w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości w podziale na klasy klientów i dni opóźnienia w spłacie wraz z ogólną charakterystyką
Jako zaangażowanie przeterminowane przyjmuje się sumę należności od klientów Banku przeterminowanych o jeden lub więcej dni. Dla należności od klientów przeterminowanych krócej niż 90 dni nie rozpoznaje się utraty wartości, chyba że inne dostępne informacje świadczą o jej wystąpieniu.
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które były przeterminowane, lecz dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
31-12-2020 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Razem
od 1 do 30 dni
16 653
84 433
101 086
od 31 do 60 dni
46 546
16 831
63 377
od 61 do 90 dni
50
5 043
5 093
pow. 90 dni
-
267
267
Razem
63 249
106 574
169 823
31-12-2019 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Razem
od 1 do 30 dni
22 609
108 826
131 435
od 31 do 60 dni
607
20 012
20 619
od 61 do 90 dni
264
7 708
7 972
pow. 90 dni
3 254
4
3 258
Razem
26 734
136 550
163 284
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na klasy klientów wraz z ogólną charakterystyką
Poniżej przedstawiono wycenianie wg zamortyzowanego kosztu należności od klientów, w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na segmenty:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Należności od klientów instytucjonalnych
1 217 260
1 246 411
Należności od klientów indywidualnych
492 430
354 916
Razem
1 709 690
1 601 327
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 65
Podział portfela należności od klientów Grupy BOŚ (wartość brutto) wg ratingów/scoringu, w podziale na segmenty klientów
Wyszczególnienie
Rating
31-12-2020
31-12-2019
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
302
5 329
(4-5)
148 259
287 532
(6-7)
1 229 453
1 318 577
(8-9)
3 063 796
2 492 557
(10-11)
2 767 191
2 427 806
(12-13)
985 144
1 672 842
(14-16)
872 265
965 851
bez ratingu
188 108
170 957
Razem należności od klientów instytucjonalnych
9 254 518
9 341 451
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
3 801 485
3 829 039
Razem należności od klientów indywidualnych
3 801 485
3 829 039
Razem
13 056 003
13 170 490
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą a ”16” najgorszą klasyfikację.
Opis ustanowionych zabezpieczeń na kredyty i pożyczki
Grupa BOŚ przyjmowała na zabezpieczenie wierzytelności zabezpieczenia rzeczowe i osobiste. Zasady ustanawiania zabezpieczeń transakcji zakładają zabezpieczenie adekwatne do poziomu ryzyka generowanego przez tę transakcję.
Grupa preferowała zabezpieczenia kredytów:
1. które umożliwiały zmniejszenie tworzonych odpisów aktualizacyjnych,
2. łatwo zbywalne, dające możliwość osiągnięcia ceny pokrywającej wierzytelność Banku.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa dokonuje weryfikacji podstawowych kryteriów decydujących o jego skuteczności, w tym:
1. zbywalności zabezpieczenia, tj. możliwości zbycia przedmiotu zabezpieczenia bez istotnego obniżenia jego ceny w czasie, które nie naraża Banku na zmianę wartości zabezpieczenia ze względu na właściwą danemu przedmiotowi fluktuację cen,
2. wartości możliwej do uzyskania podczas ewentualnego postępowania windykacyjnego, z uwzględnieniem ograniczeń prawnych, ekonomicznych oraz innych mogących wpływać na rzeczywistą możliwość zaspokojenia się Banku z przedmiotu zabezpieczenia,
3. dostępu i możliwości kontroli przedmiotu zabezpieczenia w okresie trwania ekspozycji.
Zasadą stosowaną w Grupie było ustanowienie prawnego zabezpieczenia, o ile było ono wymagane przed uruchomieniem środków z udzielanego kredytu.
Grupa korygowała wartość zabezpieczenia stosując wskaźniki korekty ustalane indywidualnie dla poszczególnych rodzajów/przedmiotów zabezpieczenia. Wartość zabezpieczenia co do zasady podlegała monitorowaniu w całym okresie kredytowania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 66
W przypadku ekspozycji zabezpieczonych hipotecznie Grupa BOŚ stosowała zalecenia Rekomendacji S w sprawie maksymalnych poziomów LTV i wymaganego wkładu własnego kredytów.
W procesie monitorowania wartości nieruchomości Grupa stosowała, między innymi, portfelową aktualizację wartości przy wykorzystaniu metod statystycznych.
W przypadku zabezpieczenia na nieruchomości podstawą do określenia wartości przyjmowanego zabezpieczenia była wycena sporządzona przez osobę posiadającą niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w zakresie oceny wartości nieruchomości. Bank weryfikował wartość z wyceny wykorzystując dane, między innymi, z Systemu Analiz i Monitorowania Rynku Obrotu Nieruchomościami (AMRON) i bazy Cenatorium Sp. z o.o.
Przejęte zabezpieczenia
Grupa BOŚ klasyfikuje przejęte zabezpieczenia jako aktywa przejęte za długi i wycenia zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości opisanymi w nocie 2.18 niniejszego sprawozdania finansowego.
Przed przejęciem majątkowych zabezpieczeń wierzytelności Grupy, obowiązującą zasadą jest posiadanie koncepcji zagospodarowania przejmowanych zabezpieczeń. Dokument określający koncepcję zagospodarowania zawiera wszelkie niezbędne informacje, istotne do podjęcia decyzji o przejęciu przedmiotu zabezpieczenia na własność Banku, a w szczególności:
1. przewidywane do poniesienia koszty związane z ewentualnym dozorem, przechowywaniem, ubezpieczeniem, podatkami itp.
2. informacje dotyczące potencjalnego nabywcy, wynegocjowanej ceny oraz warunków płatności, w przypadku planowanej sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia,
3. opłacalność transakcji.
Majątkowe zabezpieczenia wierzytelności, które były przejmowane przez Grupę, w większości posiadały już nabywców i transakcja sprzedaży była dla Grupy opłacalna. W takich przypadkach zadłużenie kredytowe było obniżane o uzyskaną cenę zbycia, a nie o wartość wynikającą z wyceny rzeczoznawcy (zazwyczaj cena uzyskana z transakcji sprzedaży jest niższa od wartości ustalonej przez rzeczoznawcę w wycenie).
Jedną ze stosowanych form odzyskiwania wierzytelności jest ich sprzedaż. Wysokość ceny sprzedaży wierzytelności jest zależna między innymi od majątkowych zabezpieczeń rzeczowych wierzytelności. W tych przypadkach, kiedy zbycie wierzytelności zabezpieczonej majątkiem rzeczowym jest dla Banku bardziej opłacalne niż przejmowanie majątku na aktywa do zbycia, a następnie jego sprzedaż, zawierane są transakcje sprzedaży wierzytelności wraz z rzeczowym majątkiem zabezpieczającym wierzytelność.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku Bank nie posiadał aktywów z tytułu przejętych zabezpieczeń.
Zaangażowanie Grupy BOŚ w farmy wiatrowe
Łączna kwota zaangażowania Grupy BOŚ w finansowanie farm wiatrowych wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosi 1 400,2 mln zł.
W 2020 roku Grupa nie udzielała nowego finansowania w segmencie farm wiatrowych.
Ryzyka istotne z punktu widzenia Grupy BOŚ w zakresie finansowania klientów z portfela farm wiatrowych
Identyfikowane przez Grupę BOŚ ryzyka, wpływające na ekonomikę funkcjonowania podmiotów z branży odnawialnych źródeł energii, w tym klientów Grupy w związku z udzielonymi w ubiegłych latach kredytami finansującymi budowę lądowych elektrowni wiatrowych, korzystających z systemu wsparcia w formie zielonych certyfikatów, podlegają bieżącemu monitoringowi. Wszelkie ryzyka, w tym w szczególności rynkowe i regulacyjne są uwzględniane w procesie indywidualnej wyceny ekspozycji, przeprowadzanej cyklicznie przez Bank w okresach miesięcznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 67
Wycena dokonywana jest w oparciu o dedykowany model, pozwalający na symulowanie przepływów pieniężnych dla poszczególnych projektów w perspektywie do końca ich planowanego okresu życia, przy założonych i aktualizowanych parametrach wyceny, do których należą m.in.:
1. produktywność projektu (wolumen produkowanej energii elektrycznej i zielonych certyfikatów),
2. ścieżki cenowe dla energii elektrycznej i zielonych certyfikatów,
3. koszty Opex,
4. średni ważony koszt kapitału (WACC),
5. scenariusze wyceny.
Ryzyko zmienności cen rynkowych energii elektrycznej oraz zielonych certyfikatów jest zaadresowane w modelu wyceny poprzez implementację prognozowanych przez Grupę BOŚ ścieżek cenowych w perspektywie średnio i długoterminowej. Przyjmowane do wyceny ścieżki cenowe podlegają cyklicznej aktualizacji w oparciu o raporty renomowanych niezależnych ekspertów zewnętrznych, z którymi Grupa współpracuje od 2016 roku. Ostatnia aktualizacja prognozy ścieżek cenowych miała miejsce w grudniu 2020 roku. Dodatkowym mitygantem potencjalnego obniżenia przychodów realizowanych przez klientów, w następstwie okresowego spadku cen energii i/lub zielonych certyfikatów, pozostają środki zgromadzone na rachunkach rezerwowych, wykorzystywane do wsparcia bieżącej obsługi kredytów. Stosowne zapisy umowne obligują klientów do uzupełniania środków na rachunkach, w przypadku konieczności ich wykorzystania na spłatę zadłużenia.
Wpływ pandemii koronawirusa na działalność klientów z portfela OZE
Ograniczenie aktywności gospodarczej w Polsce w roku 2020, spowodowane epidemią COVID-19 przyczyniło się, podobnie jak to miało miejsce w innych krajach dotkniętych pandemią koronawirusa , do obniżenia zapotrzebowania na energię elektryczną, skutkującego obserwowanym w szczególności w I i II kwartale 2020 roku, spadkiem hurtowych cen energii elektrycznej.
Tym niemniej, należy podkreślić, że spowolnienie gospodarcze wywołane epidemią COVID-19, nie wpłynęło, jak dotąd, w sposób istotny na sytuację finansową klientów portfela farm wiatrowych. Kredyty obsługiwane są terminowo, zgodnie z ustalonymi harmonogramami spłaty.
Ryzyko wynikające ze zmiany podstawy naliczania podatku od nieruchomości
Nowelizacja Ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w dniu 29 czerwca 2018 roku umożliwiła przywrócenie, z mocą wsteczną od 01 stycznia 2018 roku, korzystnych dla inwestorów przepisów, dotyczących zasad opodatkowania elektrowni wiatrowych podatkiem od nieruchomości, obowiązujących przed 01 stycznia 2017 roku.
W efekcie zmiany przepisów, gminy, na terenie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, zostały pozbawione oczekiwanych wyższych wpływów do budżetów. Dodatkowo, rezultatem wejścia w życie przepisu z mocą wsteczną, było występowanie inwestorów z wnioskami o korekty złożonych deklaracji podatkowych w zakresie wysokości należnego podatku lub zwrot nadpłaconego podatku. Nie godząc się z takim stanem rzeczy, dziesięć gmin złożyło wspólną skargę do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności nowych regulacji z Konstytucją.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 lipca 2020 roku orzekł, że przepisy powodujące obniżenie z mocą wsteczną zobowiązań w podatku od nieruchomości od elektrowni wiatrowych za 2018 roku są niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wyznaczył ustawodawcy termin 18 miesięcy na wprowadzenie odpowiednich rozwiązań ustawowych w celu zrekompensowania gminom strat poniesionych w następstwie uchwalenia przepisów, skutkujących obniżeniem ich dochodów z podatku od elektrowni wiatrowych.
Skala ewentualnych dodatkowych obciążeń podatkowych oraz ich wpływ na sytuację finansową klientów Banku z portfela farm wiatrowych, będzie uzależniona od przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych, które powinny zapewnić zgodność przepisów nowelizacji ustawy o OZE z Konstytucją.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 68
Ryzyko sporu prawnego klientów Banku z Energa – Obrót S.A.
Działania Energa - Obrót S.A., podjęte we wrześniu 2017 roku, skutkujące zaprzestaniem realizacji dwudziestu dwóch ramowych umów CPA na odbiór praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia energii z OZE (zielone certyfikaty) i skierowaniem do właściwych sądów, powództw przeciwko kontrahentom oraz bankom o stwierdzenie bezwzględnej nieważności zawartych umów, dotyczyły ośmiu klientów finansowanych przez Bank. W dwóch procesach z powództwa Energa Obrót S.A., Bank oraz klienci występowali jako strona pozwana, jednak po zawarciu pomiędzy Bankiem i klientami umów cesji zwrotnych z umów CPA i wobec tego utratą interesu prawnego, Energa Obrót S.A. wycofała pozwy wobec Banku.
Aktualnie Bank nie występuje bezpośrednio w charakterze współpozwanego w żadnym z toczących się sporów sądowych, a tym samym, Grupa nie identyfikuje ryzyka konieczności poniesienia dodatkowych kosztów wynikających z procesów, których stroną są klienci Grupy.
Według stanu na 31 grudnia 2020 roku, w sporach sądowych z Energa Obrót S.A. pozostawało 6 klientów, wobec których łączne zaangażowanie Grupy BOŚ wynosiło 97,6 mln zł, stanowiąc 7,0% całkowitego zaangażowania z tytułu ekspozycji z portfela farm wiatrowych. Bank prowadzi bieżący monitoring statusu toczących się postępowań sądowych, pozostając również w kontakcie z Udziałowcami i Sponsorami projektów. Dotychczasowe rozstrzygnięcia prowadzonych postępowań to pięć sporów zakończonych oddaleniem w całości powództwa Energi Obrót S.A. na mocy wyroków wydanych przez sądy powszechne pierwszej instancji oraz jeden - wyrokiem końcowym Sądu Arbitrażowego. W związku z wniesionymi przez Energa Obrót S.A. apelacjami od wyroków sądów okręgowych i Sądu Arbitrażowego, dalsze postępowanie prowadzone jest przed Sądem Apelacyjnym.
W ramach dotychczasowych czterech rozpraw, które odbyły się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, zapadły wyroki korzystne dla klientów Banku. W przypadku pozostałych klientów, trwa oczekiwanie na wyznaczenie terminów rozpraw apelacyjnych przez Sąd.
Obsługa zobowiązań z tytułu kredytów przez wszystkich klientów pozostających w sporach sądowych z Energa Obrót S.A., przebiega terminowo.
Rozpoznane odpisy aktualizujące dla portfela farm wiatrowych
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
1 167 101
1 290 953
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
219 641
252 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3)
13 434
13 553
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
1 400 176
1 557 122
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 2)
- 30 947
- 32 837
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
- 8 734
- 9 633
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości
- 1 578
- 8 790
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 41 259
- 51 260
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
1 358 917
1 505 862
Razem należności od klientów FARMY WIATROWE
1 358 917
1 505 862
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 69
Udział portfela farm wiatrowych w segmencie kredytów instytucjonalnych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu w wartości brutto w Grupie BOŚ na 31 grudnia 2020 roku wyniósł 15,2% co stanowi 10,7% portfela kredytów, natomiast wartościowo portfel ten wyniósł 1 400,2 mln zł.
Poziom pokrycia odpisami kredytów z utratą wartości według stanu na 31 grudnia 2020 roku w segmencie kredytów instytucjonalnych wynosi 56,1%, w tym dla portfela farm wiatrowych 11,7%.
5.1.4. Dłużne papiery wartościowe
Papiery wartościowe w podziale na ratingi przyznane ich emitentom
31-12-2020
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
AAA
-
-
-
-
49 654
-
49 654
A
3 584 451
-
249 650
-
-
-
3 834 101
A-
-
-
26 488
-
-
-
26 488
BBB+
-
-
558 741
-
184 862
-
743 603
brak
-
2 179 952
-
147 739
304 397
805
2 632 893
Razem
3 584 451
2 179 952
834 879
147 739
538 913
805
7 286 739
31-12-2019
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
AAA
-
-
-
-
49 518
-
49 518
A
3 652 141
-
-
-
-
-
3 652 141
BBB+
-
-
49 546
-
-
-
49 546
brak
-
1 319 835
-
188 613
-
1 449
1 509 897
Razem
3 652 141
1 319 835
49 546
188 613
49 518
1 449
5 261 102
W tabelach prezentowana jest ujednolicona skala ratingowa zgodnie z poniższym zestawieniem. W przypadku, gdy emitent otrzymał rating od więcej niż jednej agencji, został zaprezentowany ten najwyższy.
Moody's
S&P
Fitch
Rating ujednolicony
Aaa
AAA
AAA
AAA
A2
A
A
A
A3
A-
A-
A-
Baa1
BBB+
BBB+
BBB+
Ba2
BB
BB
BB
Ba3
BB-
BB-
BB-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 70
W przypadku obligacji komunalnych, dla których brak jest aktywnego rynku nadawane są ratingi wewnętrzne, wg kategorii:
5 bardzo dobra jakość kredytowa
6-7 dobra jakość kredytowa
8-9 zadowalająca jakość kredytowa
10 przeciętna i słaba jakość kredytowa
Klasy ryzyka dla emitentów obligacji komunalnych obsługiwanych przez Bank nadawane są zgodnie z przyjętą w Banku metodyką oceny zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego.
Finanse publiczne
Rating wewnętrzny
31-12-2020
31-12-2019
5
6 586
9 819
6
12 299
3 838
7
93 902
39 021
8
21 363
79 272
9
5 662
56 663
10
7 927
-
Razem
147 739
188 613
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 71
5.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem
Oceniając udziały branż w portfelu kredytowym Grupy BOŚ ukształtowane na 31 grudnia 2020 roku można stwierdzić znaczący udział branży „Wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych” – 13,6% oraz „Działalności związanej z obsługą rynku nieruchomości” – 11,8%.
Zaangażowanie w poszczególne branże
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2020 Udział %
w sumie ogółem
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 768 313
13,6%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 536 646
11,8%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
905 202
6,9%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
768 867
5,9%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
629 971
4,8%
Zakwaterowanie
534 854
4,1%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
336 853
2,6%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
261 836
2,0%
Produkcja artykułów spożywczych
260 424
2,0%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
221 035
1,7%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
134 415
1,0%
Pozostałe branże, w tym:
5 697 587
43,6%
klienci indywidualni
3 801 485
29,1%
Ogółem należności od klientów brutto
13 056 003
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 203 009
Złożone depozyty zabezpieczające
31 704
Pozostałe należności
2 599
Razem należności od klientów netto
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 72
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2019
Udział % w sumie ogółem
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę
i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 696 052
12,9%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 581 662
12,0%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
900 221
6,8%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
872 409
6,6%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
701 998
5,3%
Zakwaterowanie
442 904
3,4%
Produkcja artykułów spożywczych
265 647
2,0%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
251 312
1,9%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
243 784
1,9%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
211 385
1,6%
Pozostałe branże, w tym:
6 003 116
45,6%
klienci indywidualni
3 829 039
29,1%
Ogółem należności od klientów brutto
13 170 490
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 171 013
Złożone depozyty zabezpieczające
4 317
Pozostałe należności
-
Razem należności od klientów netto
12 003 794
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 73
5.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe
Zaangażowanie równe lub przekraczające 10% uznanego kapitału Banku w stosunku do jednego podmiotu wraz z podmiotami powiązanymi kapitałowo lub organizacyjnie na dzień 31 grudnia 2020 roku wystąpiło w ośmiu przypadkach i wynosiło łącznie 1 934 032 tys. zł, co stanowiło 91,5% uznanego kapitału Banku.
Zaangażowanie wobec największych podmiotów lub grup podmiotów powiązanych kapitałowo lub organizacyjnie:
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2020
1
285 398
2
271 207
3
257 230
4
250 778
5
221 947
6
220 081
7
215 456
8
211 935
Razem
1 934 032
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2019
1
293 512
2
268 993
Razem
562 505
*\ Na zaangażowanie danego podmiotu składają się ekspozycje kredytowe brutto, zobowiązania warunkowe tj. otwarte linie kredytowe i gwarancje, dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez podmiot oraz zawarte transakcje walutowe typu fx spot, fx forward, fx swap.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 74
Dziesięciu klientów z największym zaangażowaniem wraz z oceną ryzyka związanego z tymi zaangażowaniami
31-12-2020
L.p.
Zaangażo- wanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie
z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
271 207
271 207
272 944
-
-
-
2
250 778
250 474
253 631
-
-
304
3
249 650
-
-
249 650
-
-
4
211 935
154 046
156 009
-
57 889
-
5
207 290
2 703
-
-
208 359
1 634
6
187 385
158 735
159 491
-
28 650
-
7
174 808
150 950
151 983
-
23 858
-
8
166 492
166 492
167 968
-
-
-
9
163 394
159 793
161 523
-
-
3 601
10
152 542
147 969
148 043
-
-
4 573
31-12-2019
L.p.
Zaangażo- wanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie
z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
293 512
292 610
293 867
-
-
902
2
268 993
265 495
268 731
-
-
3 498
3
196 548
81 146
82 907
-
115 402
-
4
195 251
194 943
194 692
-
308
-
5
186 322
186 322
188 526
-
-
-
6
182 608
182 608
184 355
-
-
-
7
164 692
120 631
121 339
-
44 061
-
8
155 620
126 447
127 371
-
29 173
-
9
147 470
144 019
144 074
-
-
3 451
10
138 431
96 976
97 058
-
41 196
259
*\ Bilansowa ekspozycja kredytowa uwzględnia: kapitał, odsetki, nierozliczone prowizje, dyskonto oraz inne należności.
**\W zaangażowaniu pozabilansowym są brane pod uwagę: linie kredytowe, gwarancje udzielone, otwarte akredytywy importowe, akceptowane traty, potwierdzone akredytywy udzielone i inne zobowiązania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 75
5.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych kategorii aktywów finansowych:
31-12-2020
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
156 559
-943
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
113 134
-
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
-
14 032
pochodne instrumenty finansowe
805
-
805
instrumenty pochodne
98 297
-
98 297
Inwestycyjne papiery wartościowe
7 371 560
-146
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 480
-
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 597 061
-
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu
153 634
-
153 634
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
1 535 385
-146
1 535 239
Należności od klientów
13 090 308
-1 203 011
11 887 297
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
13 030 489
-1 203 009
11 827 480
od klientów instytucjonalnych
9 230 196
-866 440
8 363 756
od klientów indywidualnych
3 800 293
-336 569
3 463 724
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
25 514
-
25 514
od klientów instytucjonalnych
24 322
-
24 322
od klientów indywidualnych
1 192
-
1 192
Pozostałe należności
34 305
-2
34 303
Inne aktywa finansowe*\
314 487
-10 796
303 691
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 76
31-12-2019
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
166 770
-1 037
165 733
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
140 344
-
140 344
kapitałowe papiery wartościowe
20 111
-
20 111
dłużne papiery wartościowe
44 534
-
44 534
instrumenty pochodne
75 699
-
75 699
Inwestycyjne papiery wartościowe
5 302 185
-107
5 302 078
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 510
-
85 510
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
3 839 184
-
3 839 184
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 377 491
-107
1 377 384
Należności od klientów
13 174 807
-1 171 013
12 003 794
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
13 132 205
-1 171 013
11 961 192
od klientów instytucjonalnych
9 305 104
-896 167
8 408 937
od klientów indywidualnych
3 827 101
-274 846
3 552 255
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
38 285
-
38 285
od klientów instytucjonalnych
36 347
-
36 347
od klientów indywidualnych
1 938
-
1 938
Pozostałe należności
4 317
-
4 317
Inne aktywa finansowe*\
172 664
-8 836
163 828
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 77
Obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych pozycji zobowiązań warunkowych:
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Warunkowe zobowiązania finansowe, w tym:
2 490 309
2 538 723
otwarte linie kredytowe, w tym:
2 464 889
2 513 639
odwołalne
2 130 346
2 267 427
nieodwołalne
334 543
246 212
otwarte akredytywy importowe
20 250
5 839
promesy udzielenia kredytu, w tym:
5 170
19 245
nieodwołalne
5 170
19 245
Gwarancje i poręczenia
372 847
308 145
Transakcje walutowe i stopy procentowej*\
6 566 687
6 672 254
*\ Na pozycje składają się w 2020 roku:
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 1 097 009 tys. zł
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 5 230 860 tys. zł
Transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł
*\ Na pozycje składają się w 2019 roku:
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 1 227 723 tys. zł
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 4 997 978 tys. zł
Transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 468 000 tys. zł
Zgodnie z obowiązującymi w Banku procedurami zobowiązania warunkowe podlegają takiej samej formie zabezpieczania oraz monitorowania jak transakcje bilansowe.
Częstotliwość monitorowania klientów instytucjonalnych (korporacje) uzależniona jest przede wszystkim od wielkości zaangażowania kredytowego i kondycji ekonomiczno–finansowej klienta (ratingu klienta).
Monitoring klienta instytucjonalnego obejmuje weryfikację:
1. ratingu klienta (wraz z weryfikacją w wybranych bazach zewnętrznych),
2. ratingu grupy kapitałowej,
3. oceny transakcji (monitoring zabezpieczeń, warunków umowy (kowenantów) oraz inwestycji realizowanych z udziałem finansowania Banku).
Częstotliwość i zakres monitorowania klientów instytucjonalnych (mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowe) uzależnione są od kwoty zaangażowania klienta.
Monitoring mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowej obejmuje:
1. monitoring zdarzeń objętych monitoringiem,
2. monitoring sytuacji ekonomiczno-finansowej.
W przypadku mikroprzedsiębiorstw dodatkowo przeprowadzana jest weryfikacja klienta w wybranych bazach zewnętrznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 78
5.1.8. Praktyki forbearance
Status forbearance otrzymują ekspozycje, w przypadku których nastąpiła zmiana dotychczasowych warunków umowy kredytu, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli wynika ona:
1. z trudności finansowych dłużnika lub emitenta lub
2. brak zmiany warunków umowy doprowadziłby do zaprzestania obsługi zadłużenia, która nie miałaby miejsca, gdyby dłużnik lub emitent nie był w trudnej sytuacji finansowej.
Za zmianę warunków, o których mowa wyżej, uznaje się w szczególności:
1. udzielenie karencji w spłacie kapitału i/lub należności ubocznych,
2. redukcję kapitału i/lub należności ubocznych,
3. wydłużenie okresu kredytowania,
4. obniżenie oprocentowania kredytu,
5. akceptację niewykonywania postanowień umowy przy jednoczesnym braku realizacji przez kredytobiorcę prognoz finansowych,
6. zgodę Banku na spłatę zobowiązania poprzez realizację zabezpieczenia,
7. kapitalizację odsetek,
8. zmianę dłużnika, przejęcie długu lub przystąpienie do długu przez osoby trzecie.
W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną.
Restrukturyzacja jest przesłanką utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie istotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje koniecznością przeprowadzenia analizy pod kątem utworzenia odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie nieistotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje każdorazowo utworzeniem odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
Odwrócenie straty (reklasyfikacja do zdrowego portfela) jest możliwe po ustąpieniu przesłanki utraty wartości oraz upływie okresu 12-miesięcznej kwarantanny. Transakcje restrukturyzowane dla których ustąpiła przesłanka utraty wartości, upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana oraz w odniesieniu do której nie rozpoznaje się utraty wartości klasyfikowane są do Koszyka 2. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Zawarte umowy restrukturyzacyjne są na bieżąco monitorowane pod kątem wywiązania się ze zobowiązań zawartych w umowie.
Ekspozycja przestaje być klasyfikowana jako forborne (zdejmowany jest status forbearance), gdy zostały spełnione wszystkie niżej wymienione warunki:
1. umowę uznaje się za niezagrożoną, w tym w przypadku, gdy ekspozycja została przeklasyfikowana z kategorii umów zagrożonych po dokonaniu analizy sytuacji finansowej dłużnika, w wyniku której potwierdzono trwałą poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika,
2. upłynęły co najmniej 24 miesiące (okres próbny) od daty uznania ekspozycji za niezagrożoną, w których przez minimum połowę okresu próby dłużnik dokonywał regularnych spłat rat kapitałowych i odsetkowych i nie występowały opóźnienia przekraczające 30 dni,
3. na koniec okresu warunkowego żadna z ekspozycji wobec dłużnika nie jest opóźniona powyżej 30 dni.
Zasady rachunkowości w odniesieniu do aktywów finansowych podlegających praktykom forbearance nie różnią się od zasad stosowanych w stosunku do innych aktywów Grupy BOŚ . Grupa BOŚ wycenia kredyt i należności według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. W sytuacji, gdy warunki pożyczki, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu są renegocjowane z powodu trudności
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 79
finansowych dłużnika lub emitenta, ekspozycja taka jest wyceniana przy użyciu pierwotnej efektywnej stopy procentowej, wyznaczonej przed zmianą warunków.
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych transakcji forborne (gdzie zastosowano praktyki forbearance):
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2020
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
676 101
-419 801
256 300
89 461
-3 364
86 097
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
171 682
-114 448
57 234
21 660
-1 607
20 053
wyceniane indywidualnie*\
73 387
-37 024
36 363
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
504 419
-305 353
199 066
67 801
-1 757
66 044
wyceniane indywidualnie*\
493 661
- 296 334
197 327
-
-
-
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2019
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
699 791
-437 314
262 477
98 571
-4 047
94 524
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
168 241
-108 208
60 033
24 771
-2 218
22 553
wyceniane indywidualnie*\
60 806
-28 727
32 079
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
531 550
-329 106
202 444
73 800
-1 829
71 971
wyceniane indywidualnie*\
517 445
-317 368
200 077
-
-
-
*\ Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości, ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne są wyceniane grupowo.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 80
5.1.9. Skutki ewentualnego ustawowego rozwiązania kwestii kredytów mieszkaniowych w CHF i innych walutach obcych
Na dzień publikacji niniejszego raportu nie jest znany ostateczny kształt zmian regulacji prawnych w zakresie jednolitego rozwiązania kwestii kredytów mieszkaniowych denominowanych do walut obcych.
5.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity
Ryzyko finansowe w Grupie BOŚ koncentruje się przede wszystkim w Banku oraz w D omu M aklerskim BOŚ S.A. (DM BOŚ S.A.) i obejmuje:
1. ryzyko płynności ,
2. ryzyko rynkowe, w tym:
a. ryzyko stopy procentowej (w księdze bankowej i handlowej),
b. ryzyko walutowe (przede wszystkim w księdze handlowej, ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej),
c. pozostałe ryzyka (ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania ).
Ryzyko płynności i ryzyko stopy procentowej występuje przede wszystkim w Banku, natomiast ryzyko walutowe – w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (w księdze handlowej , ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej). W DM BOŚ S.A. występuje także ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów i ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania.
Podstawowe zasady zarządzania ryzykiem w Banku, jak i w Grupie BOŚ w zakresie ryzyka finansowego określa Strategia zarządzania ryzykiem bankowym. Strategia ta stanowi integralny element obowiązującej Strategii działania Banku.
System zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ obejmuje badanie poszczególnych rodzajów ryzyk a , związanych zarówno z działalnością Banku, jak i Spółek wchodzących w skład Grupy. Bank , jako podmiot dominujący , sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem w Grupie. Proces zarządzania ryzykiem podlega okresowym przeglądom, które mają na celu dostosowanie tego procesu do zmian zachodzących w otoczeniu, jak i uwzględniają zmiany zachodzące w Banku oraz w Grupie.
Zarządzanie ryzykiem w Banku jest dokonywane w oparciu o ustalony przez Radę Nadzorczą poziom apetytu i tolerancji na ryzyko , określonych za pomocą zestawu limitów wewnętrznych . W Banku obowiązują polityki w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej oraz ryzykiem rynkowym w księdze handlowej , gdzie określane są między innymi maksymalne poziomy ryzyka finansowego, zgodne z przyjętym przez Radę Nadzorczą apetytem na ryzyko. N a ich podstawie ustanowiono system wczesnego ostrzegania, który koncentruje się na identyfikacji, pomiarze, monitorowaniu, kontrolowaniu i raportowaniu ryzyka.
Transakcje księgi bankowej stanowią podstawową działalność Banku, tzn. wynikają z działalności komercyjnej, w tym: pozyskiwania źródeł finansowania i efektywnego zarządzania płynnością finansową. Do księgi bankowej wchodzą pozycje nie zaliczone do księgi handlowej, w tym w szczególności:
a. udzielane kredyty, gwarancje, pożyczki, lokaty i przyjmowane depozyty,
b. transakcje zabezpieczające płynność i ryzyko stopy procentowej operacji zaliczonych do księgi bankowej,
c. zakup papierów wartościowych w celu innym niż handlowy.
Zgodnie ze strategią Grupy BOŚ, działalność w księdze handlowej uzupełnia działalność w księdze bankowej. Księga handlowa zawiera transakcje realizowane na rachunek własny w celu handlowym, tj. z zamiarem uzyskania korzyści finansowych w krótkich okresach, z rzeczywistych lub oczekiwanych różnic między rynkowymi cenami zakupu i sprzedaży lub też innych odchyleń cen lub parametrów cenowych, w tym w szczególności stóp procentowych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 81
i kursów walutowych. Sprzedaż transakcji z księgi handlowej nie jest prowadzona w celu utrzymania płynności. Zadaniem księgi handlowej jest zapewnienie klientom najwyższej jakości usług. W celu osiągnięcia tych zadań Bank oraz DM BOŚ S.A., w ramach obowiązujących limitów ryzyka, utrzymują otwarte pozycje.
Celem zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ jest utrzymywanie poszczególnych rodzajów ryzyka na przyjętym poziomie tolerancji i apetytu, pozwalającym na ochronę wartości kapitału akcjonariuszy, zachowanie bezpieczeństwa depozytów klientów oraz uzyskanie odpowiedniej efektywności działalności Grupy BOŚ, w tym zapewnienie zdolności dostosowania działalności Grupy do zmieniających się warunków rynkowych, kompetencji i zaangażowania kadry kierowniczej oraz pracowniczej, jakości systemów informacji zarządczej.
Grupa BOŚ w 2020 roku systematycznie monitorowała sytuację gospodarcza i rynkową związaną z pandemią COVID-19 i analizowała jej wpływ na ryzyka finansowe, w tym ryzyko rynkowe i ryzyko płynności. Choć poziomy poszczególnych rodzajów ryzyka wzrosły w porównaniu z okresem sprzed pandemii, to generalnie utrzymywały się w ramach przyjętych przez Grupę limitów.
W 2020 roku główne cele, zasady i organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej nie uległy zmianie. Poziom i profil ryzyka finansowego jest regularnie monitorowany w Banku w Departamencie Ryzyka Finansowego i Operacyjnego (departament II linii obrony) i w DM BOŚ S.A. w Wydziale ds. Zarządzania Ryzykiem oraz raportowany: Radzie Nadzorczej Banku, Radzie Nadzorczej DM BOŚ S.A., Komitetowi ds. Ryzyka (przy Radzie Nadzorczej), Zarządowi Banku, Zarządowi DM BOŚ S.A., Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami (Komitetowi ZAP) oraz Komitetowi ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (KZAP ds. PiRR).
5.2.1.Ryzyko płynności
Celem Grupy BOŚ w zakresie zarządzania płynnością jest utrzymanie zdolności do finansowania aktywów i terminowego regulowania zobowiązań, a także utrzymanie zrównoważonej struktury aktywów i pasywów, zapewniającej bezpieczny profil płynności w poszczególnych pasmach czasowych, w podziale na płynność w złotych polskich oraz głównych walutach obcych, a przede wszystkim – dla całkowitej pozycji płynności.
Strategia i procesy w zarządzaniu ryzykiem płynności są dopasowane do profilu i skali działalności Banku. Strategię zarządzania ryzykiem płynności określa zatwierdzana przez Radę Nadzorczą Strategia Płynnościowa BOŚ S.A. Strategia określa apetyt Banku na to ryzyko, wyznacza główne kierunki oraz cele ilościowe dla wybranych wielkości i jest integralnym elementem Ramowej Strategii działania Banku. Tolerancja na ryzyko płynności, dostosowana do przyjętego apetytu, została określona w zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą Polityce w zakresie zarządzania płynnością poprzez obowiązujący w Banku system wewnętrznych limitów i wartości ostrzegawczych.
Struktura i organizacja funkcji zarządzania ryzykiem płynności obejmuje wszystkie szczeble struktury organizacyjnej Banku i działa w ramach funkcjonujących w Banku trzech linii obrony. Szczególną rolę w procesie zarządzania ryzykiem płynności pełni Zarząd Banku oraz Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami.
Płynność w Banku rozpatrywana jest w następującym horyzoncie czasowym:
1. płynność śróddzienna – w ciągu dnia,
2. płynność bieżąca – w okresie do 7 dni,
3. płynność krótkoterminowa – w okresie do 1 miesiąca,
4. płynność średnioterminowa – w okresie powyżej 1 miesiąca do 12 miesięcy,
5. płynność długoterminowa – w okresie powyżej 12 miesięcy.
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności śróddziennej, bieżącej i krótkoterminowej Bank wykorzystuje następujące miary i narzędzia:
1. poziom płynności śróddziennej – odzwierciedla niezbędny do utrzymania poziom środków na rachunku w NBP, pozwalający na regulowanie zobowiązań Banku w trakcie dnia, w sytuacji normalnej i skrajnej,
2. aktywa płynne (nadwyżka płynności) – stanowiące bufor dla oczekiwanych i nieoczekiwanych wypływów w horyzoncie 30 dni,
3. zapas płynności – który mierzy poziom aktywów płynnych, pomniejszonych o oczekiwane oraz nieoczekiwane wypływy, wyznaczone w terminie 30 dni, z uwzględnieniem narzutu z tytułu koncentracji,
4. ocenę stabilności bazy depozytowej,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 82
5. lukę płynności krótkoterminowej (dla PLN, EUR, CHF i USD) – pokazującą poziom niedopasowania w strukturach finansowania w walutach obcych; luka ta przede wszystkim obejmuje przepływy z transakcji na rynku hurtowym oraz z transakcji pochodnych,
6. testy warunków skrajnych (pozwalające m.in. na weryfikację możliwości utrzymania płynności w zdefiniowanym w Banku horyzoncie czasowym w poszczególnych scenariuszach).
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności średnio– i długoterminowego Bank wyznacza i monitoruje:
1. lukę płynności kontraktową oraz urealnioną (która jest uzupełniana o systematycznie przeprowadzane analizy: stabilności bazy depozytowej, koncentracji bazy depozytowej, wielkości przedpłat kredytów oraz poziomu zrywalności depozytów),
2. wskaźniki pokrycia aktywów długoterminowych pasywami długoterminowymi,
3. wskaźnik pokrycia kredytów służących finansowaniu długoterminowych potrzeb klientów najbardziej stabilnymi źródłami finansowania,
4. prognozę LCR, NSFR, aktywów płynnych oraz długoterminowych miar płynności (m.in. NSFR).
W celu oceny skuteczności procesu zarządzania ryzykiem płynności, dla większości z powyższych miar ustalane są limity lub wartości ostrzegawcze w ramach zestawu wewnętrznych limitów ryzyka płynności, których struktura ma charakter hierarchiczny (tzn. ustalane są na poziomie Rady Nadzorczej, Zarządu Banku oraz Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami). Obowiązujące limity i wartości ostrzegawcze podlegają systematycznym przeglądom, tak aby pozwalały na skuteczne monitorowanie płynności. Limity i wartości ostrzegawcze określają ramy dla tolerancji Banku w zakresie płynności i są zgodne z przyjętym przez Bank apetytem na to ryzyko. Kształtowanie odpowiedniego profilu ryzyka płynności wspierane jest poprzez uwzględnienie kosztu płynności w ramach obowiązującego w Banku systemu cen transferowych.
Stosowane przez Bank miary i narzędzia podlegają cyklicznym przeglądom i są systematycznie aktualizowane, co służy lepszemu odwzorowaniu profilu płynności. Proces monitorowania płynności i ryzyka płynności w Banku jest wspierany przez dedykowane systemy informatyczne (w szczególności w zakresie generowania kontraktowej i urealnionej luki płynności, raportowania nadzorczych miar płynności i limitów wewnętrznych oraz przygotowywania sprawozdawczości obowiązkowej). Bank przynajmniej raz do roku opracowuje przegląd procesu oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2016/10 dotyczącymi informacji na temat ICAAP oraz ILAAP gromadzonych do celów procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP). Przegląd ten podlega opiniowaniu przez Komitet ZAP oraz zatwierdzeniu przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku. Przeprowadzony przez Bank przegląd ILAAP według stanu na 31 grudnia 2020 roku wykazał zgodność procesu z przepisami wewnętrznymi Banku oraz zewnętrznymi wytycznymi.
Raporty dotyczące ryzyka płynności prezentowane są wszystkim jednostkom Banku biorącym udział w procesie zarządzania tym ryzykiem. Wyniki analizy ryzyka płynności, stopień utylizacji norm nadzorczych oraz wewnętrznych limitów oraz wyniki testów warunków skrajnych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), Zarządu Banku i Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (w cyklach miesięcznych) oraz dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej (w cyklach kwartalnych). Raporty wchodzą w skład Systemu informacji zarządczej, którego celem jest wspomaganie zarządzania Bankiem, usprawnienie realizacji jego zadań oraz zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności funkcjonowania.
Ogólny profil ryzyka płynności
Podstawowym źródłem finansowania Banku pozostaje systematycznie budowana i zdywersyfikowana baza depozytowa z dużym udziałem stabilnych depozytów od klientów indywidualnych (uzupełniona depozytami klientów korporacyjnych i sektora publicznego), którego uzupełnienie stanowią m.in. otrzymane pożyczki od międzynarodowych instytucji finansowych (które dodatkowo, wraz z długoterminowymi dwustronnymi umowami zamiany płatności odsetkowych zabezpieczonymi dłużnymi papierami wartościowymi oraz transakcjami FX Swap, stanowią źródło finansowania płynności w walutach obcych). W Banku na bieżąco monitorowane jest ryzyko koncentracji bazy depozytowej. Wewnętrzne miary płynności uwzględniają dodatkowy narzut na środki stabilne z tytułu koncentracji, wyliczany w oparciu o salda depozytów dla dużych depozytów oraz depozytów dużych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 83
klientów (zaklasyfikowanych zgodnie z definicjami funkcjonującymi w Banku), wyliczany jest przy kalkulacji miar płynności.
Posiadane przez Bank aktywa płynne (nadwyżka płynności), utrzymywane są przede wszystkim w postaci charakteryzujących się wysoką płynnością bonów pieniężnych NBP (według stanu na 31 grudnia 2020 roku stanowiących 45% portfela płynnych nieobciążonych papierów wartościowych) oraz obligacji Skarbu Państwa (według stanu na 31 grudnia 2020 roku - 55%), charakteryzujących się niskim ryzykiem szczególnym. Portfel tych papierów jest uzupełniony gotówką oraz środkami utrzymywanymi w NBP (ponad zadeklarowany poziom rezerwy obowiązkowej) i na rachunkach nostro w innych bankach. Aktywa płynne według stanu na 31 grudnia 2020 roku wynosiły 5 257 mln zł. Aktywa płynne stanowią bufor dla zabezpieczenia płynności w ewentualnych sytuacjach kryzysowych, tj. istnieje możliwość ich zastawu, upłynnienia w ramach transakcji repo bądź sprzedaży w dowolnym momencie, bez istotnej utraty wartości. Możliwości sprzedaży aktywów płynnych (ryzyko płynności produktu) są systematycznie monitorowane. W analizach tych brane są pod uwagę przede wszystkim: wielkość emisji, obrót rynkowy oraz zmienność ceny kupna / sprzedaży.
Zgodnie z rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego i Narodowego Banku Polskiego, Bank ma możliwość korzystania z dodatkowych źródeł finansowania w postaci kredytu technicznego i lombardowego w NBP a także – w wyjątkowych sytuacjach – może ubiegać się o kredyt refinansowy w NBP.
W Banku wyznaczany jest kapitał wewnętrzny na ryzyko płynności, które uznawane jest za ryzyko stale istotne, zgodnie z obowiązującym procesem szacowania kapitału wewnętrznego. Kapitał ten szacowany jest w oparciu o koszt związany z przywróceniem nadzorczych i wewnętrznych miar oraz limitów płynności w warunkach zbudowanych scenariuszy testów warunków skrajnych.
Miary ryzyka płynności
Bank wyznacza nadzorcze miary płynności zgodnie z następującymi regulacjami: Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 648/2012 oraz rozporządzeniami delegowanymi i wykonawczymi odnoszącymi się do niego w zakresie płynności oraz Uchwałą Nr 386/2008 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 17 grudnia 2008 roku w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności.
Do obecnie obowiązujących norm płynności krótkoterminowej zalicza się wymóg pokrycia wypływów netto – LCR (relacja aktywów płynnych do wypływów netto, tj. różnicy pomiędzy wypływami a wpływami, przez okres występowania warunków skrajnych, trwający 30 dni kalendarzowych). LCR obliczany jest dla wszystkich walut łącznie (w przeliczeniu na PLN) oraz osobno dla walut znaczących: PLN oraz EUR. W przypadku wskaźnika w EUR, Bank identyfikuje niedopasowanie walutowe, związane ze sposobem finansowania kredytów długoterminowych udzielonych w tej walucie.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2017/01 w sprawie ujawniania wskaźnika pokrycia wypływów netto w uzupełnieniu do ujawniania informacji na temat zarządzania ryzykiem płynności na podstawie art. 435 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Bank prezentuje w Informacjach dotyczących Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A., ujawnianych zgodnie z częścią ósmą Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku "Ujawnianie informacji przez instytucje", informacje ilościowe oraz jakościowe na temat wskaźnika pokrycia wypływów netto. Powyższe informacje ujawniane są zgodne z instrukcjami wskazanym przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego.
Do norm długoterminowych zalicza się współczynniki: M3 (współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych funduszami własnymi) i M4 (współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych i aktywów o ograniczonej płynności funduszami własnymi i środkami obcymi stabilnymi). Bank wyznacza i sprawozdaje do Komisji Nadzoru Finansowego oraz Narodowego Banku Polskiego wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR) oraz posiada dla tego wskaźnika wewnętrzną wartość ostrzegawczą na poziomie docelowego limitu nadzorczego, tj. 100%, według stanu na 31 grudnia 2020 roku wartość wskaźnika wynosiła 106%. Ponadto, Bank, zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2016/313 z dnia 1 marca 2016 roku zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 680/2014 w odniesieniu do dodatkowych wskaźników monitorowania na potrzeby sprawozdawczości w zakresie płynności do Narodowego Banku Polskiego, w ramach sprawozdawczości obowiązkowej, opracowuje i przesyła raporty ALMM.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 84
Zgodnie z Uchwałą Nr 386/2008 Komisji Nadzoru Finansowego Bank przeprowadza również pogłębioną analizę płynności długoterminowej. Wyniki przeprowadzanych analiz są wykorzystywane do zarządzania płynnością Banku. Jednocześnie proces opracowywania krótko- i długoterminowych planów finansowych Grupy BOŚ zawiera ocenę płynności tak, aby zapewnić adekwatną strukturę finansowania i przestrzeganie nadzorczych miar płynności.
W 2020 roku (analogicznie jak w 2019 roku) nadzorcze miary płynności, tj. LCR oraz miary M3-M4 były wyznaczane codziennie (tj. w każdym dniu roboczym) i pozostawały na bezpiecznym poziomie, znacznie przewyższającym poziomy regulacyjne. Wg stanu na 31 grudnia 2020 roku normy te kształtowały się następująco:
Miara
31-12-2020
31-12-2019
LCR
158%
131%
M3
62,01
81,26
M4
1,43
1,30
Bank posiada zatwierdzony przez Zarząd Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, który określa potencjalne źródła pogorszenia / utraty płynności, zasady postępowania i kompetencje w sytuacjach awaryjnych. Ma on na celu oszacowanie horyzontu przetrwania oraz możliwości i kosztów przywrócenia stanu stabilnej płynności. Plan ten, oprócz analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych (której założenia są zgodne z przeprowadzanymi testami warunków skrajnych), zawiera także mierzalne i niemierzalne symptomy wyprzedzające sytuacje awaryjne, pozwalające na systematyczne monitorowanie źródeł powstawania sytuacji kryzysowych w zakresie płynności.
Analizy scenariuszowe płynności w sytuacjach awaryjnych oraz testy warunków skrajnych obejmują trzy rodzaje scenariuszy:
1. kryzys wewnętrzny - jego źródłem jest utrata zaufania do Banku przez uczestników rynku (tzw. „run na Bank”), zmniejszenie dostępności finansowania, zmaterializowanie się ryzyka koncentracji oraz obniżenie ratingu Banku,
2. kryzys zewnętrzny - zakłada materializację ryzyka walutowego, wzrost stóp procentowych, kryzys na rynkach finansowych i ewentualne efekty drugiej rundy,
3. kryzys mieszany – stanowi połączenie elementów zarówno kryzysu wewnętrznego jak i zewnętrznego.
Dokonywane stress testy pozwalają na identyfikację czynników, których materializacja może generować w Banku ryzyko płynności oraz opracowanie działań koniecznych do podjęcia, w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowych.
Bank, w ramach dokonywanych analiz, przeprowadza również analizę wrażliwości na poszczególne czynniki generujące ryzyko płynności oraz tzw. testy odwrócone. Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych jest systematycznie weryfikowany i aktualizowany, tak aby gwarantował operacyjne przygotowanie Banku do uruchomienia potencjalnych działań, możliwych do podjęcia w sytuacji zagrożenia płynności. Analiza scenariuszowa płynności w sytuacjach awaryjnych jest opracowywana w trybie półrocznym, a testy warunków skrajnych – w okresach miesięcznych. Założenia przyjmowane w testach warunków skrajnych są systematycznie weryfikowane, zgodnie z wnioskami wynikającymi z analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych. Wnioski z przeprowadzanych testów są uwzględniane w bieżącym zarządzaniu płynnością i ryzykiem płynności, a także są podstawą do budowania struktury aktywów i pasywów.
Bank, w opracowywanych analizach, uwzględnia również możliwość niekorzystnej zmiany kursów walut obcych, w szczególność CHF i EUR, potencjalnie powodujące zwiększenie potrzeb płynnościowych.
Zgodnie z podpisaną z kontrahentami dokumentacją Credit Support Annnex do umów ramowych (Credit Support Annex (CSA), Credit Support Annex for Variation Margin (CSA VM)) Bank, w przypadku niekorzystnych zmian rynkowych (m.in. kursów walutowych), zobowiązany jest do złożenia dodatkowych depozytów zabezpieczających, zgodnie w dokonaną wyceną. W przypadku korzystnych zmian - Bank otrzymuje dodatkowe zabezpieczenie od kontrahentów. Bank nie posiada w przedmiotowej dokumentacji postanowień zmieniających wysokość składanego zabezpieczenia ze względu na zmianę posiadanego ratingu. Oznacza to, iż obniżenie poziomu oceny zdolności kredytowej nie wpływa na wysokość i sposób wyliczenia depozytów zabezpieczających.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 85
Testy warunków skrajnych wykonane w 2020 roku, analogicznie jak w 2019 roku pokazują, że Bank posiada stabilną sytuację płynnościową, a posiadane aktywa płynne (nadwyżka płynności) pozwalają na przetrwanie założonych scenariuszy warunków skrajnych, w których Bank zakłada przeżycie w określonym horyzoncie czasowym.
W 2020 roku, podobnie jak w 2019 roku, sytuacja płynnościowa Grupy BOŚ była systematycznie monitorowana i pozostawała na bezpiecznym poziomie.
W poniższych tabelach zaprezentowano urealnioną lukę płynności (wartości bilansowe):
31-12-2020
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
3,75
2,14
1,46
1,14
0,99
1,00
Aktywa razem
5 678 616
515 710
480 346
1 085 996
6 334 285
6 410 877
20 505 829
w tym należności od klientów
98 711
393 123
479 350
1 048 561
5 189 912
4 677 640
11 887 297
Zobowiązania razem
1 514 285
1 378 604
1 665 911
2 232 315
7 492 231
6 222 482
20 505 829
w tym zobowiązania wobec klientów
969 814
1 220 167
1 403 460
2 126 290
6 790 400
4 050 583
16 560 715
Luka
4 164 331
-862 894
-1 185 565
-1 146 319
-1 157 946
188 394
-
Luka skumulowana
4 164 331
3 301 436
2 115 871
969 552
-188 394
-
-
31-12-2019
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
2,75
1,63
1,17
0,92
0,87
1,00
Aktywa razem
3 650 856
427 684
508 154
1 091 424
6 245 052
6 563 827
18 486 997
w tym należności od klientów
102 363
316 067
502 732
1 015 861
5 262 754
4 804 017
12 003 794
Zobowiązania razem
1 326 971
1 171 816
1 429 101
2 239 257
7 478 520
4 841 332
18 486 997
w tym zobowiązania wobec klientów
992 940
1 106 625
1 291 615
2 122 847
6 784 833
2 616 121
14 914 981
Luka
2 323 885
-744 132
-920 947
-1 147 833
-1 233 468
1 722 495
-
Luka skumulowana
2 323 885
1 579 752
658 805
-489 028
-1 722 495
-
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 86
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia brutto)
Zestawienie zapadalności instrumentów pochodnych według terminów umownych na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w poniższych tabelach (wartości niezdyskontowane):
31-12-2020
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
663 217
113 751
155 291
140 541
154 324
1 227 124
FX forward
94 734
19 658
20 345
51 098
33 118
218 953
FX Spot
186 468
-
-
-
-
186 468
FX Swap
375 620
88 476
129 386
65 664
32 442
691 588
IRS
6 395
5 617
5 560
23 779
88 764
130 115
Wypływy, w tym:
670 163
117 586
162 578
139 441
152 237
1 242 005
FX forward
94 191
19 838
20 863
50 240
32 668
217 800
FX Spot
186 371
-
-
-
-
186 371
FX Swap
382 261
90 949
132 131
66 767
32 833
704 941
IRS
7 340
6 799
9 584
22 434
86 736
132 893
31-12-2019
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
463 507
255 003
244 865
314 277
134 822
1 412 474
FX forward
48 870
41 189
8 822
18 031
17 095
134 007
FX Spot
210 983
-
-
-
-
210 983
FX Swap
197 183
207 543
225 444
252 563
-
882 733
IRS
6 471
6 271
10 599
43 683
117 727
184 751
Wypływy, w tym:
463 183
255 128
240 049
301 324
139 166
1 398 850
FX forward
48 405
40 818
8 708
18 575
17 810
134 316
FX Spot
210 979
-
-
-
-
210 979
FX Swap
195 512
205 781
219 294
245 057
-
865 644
IRS
8 287
8 529
12 047
37 692
121 356
187 911
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 87
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia netto)
31-12-2020
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
104
754
21
19 416
-
20 295
Kontrakty terminowe
104
754
21
14
-
893
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
19 402
-
19 402
Wypływy, w tym:
38
1 044
60
3 972
-
5 114
Kontrakty terminowe
3
953
45
3
-
1 004
Kontrakty forward
35
91
15
-
-
141
CFD
-
-
-
3 969
-
3 969
31-12-2019
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
73
179
71
19 862
-
20 185
Kontrakty terminowe
12
97
4
-
-
113
Kontrakty forward
61
82
67
-
-
210
CFD
-
-
-
19 862
-
19 862
Wypływy, w tym:
71
761
53
1 300
-
2 185
Kontrakty terminowe
31
691
51
-
-
773
Kontrakty forward
40
70
2
-
-
112
CFD
-
-
-
1 300
-
1 300
5.2.2. Ryzyko stopy procentowej
Ryzyko stopy procentowej jest rozumiane jako potencjalny negatywny wpływ zmian stóp procentowych na prognozowany wynik finansowy, wartość ekonomiczną kapitału własnego oraz wartość bieżącą posiadanych dłużnych papierów wartościowych. Ryzyko stopy procentowej jest przede wszystkim generowane w Banku, zarówno w księdze bankowej jak i handlowej.
Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej
Głównym celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej jest dążenie do stabilizacji i optymalizacji wyniku odsetkowego (WO), przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu zmian rynkowych stóp procentowych na wartość ekonomiczną kapitału własnego (WEK).
W tym celu Bank wykorzystuje dwa narzędzia: posiadany portfel inwestycyjny oraz transakcje pochodne, dokonywane w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Budowany w księdze bankowej portfel inwestycyjny powinien między innymi przyczyniać się do zabezpieczenia wyniku odsetkowego generowanego na kapitałach własnych Banku, jak również stabilnej części niewrażliwych na zmianę stopy procentowej osadów na rachunkach bieżących. Z drugiej strony portfel ten powoduje zmienność kapitału z aktualizacji wyceny.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 88
Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej. Jej celem jest zabezpieczenie wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu, stanowiących część portfela obligacji w modelu HtC&S i będących buforem płynnościowym Banku. Przeprowadzone transakcje zabezpieczające IRS ograniczają fluktuacje kapitału związane ze zmianami stóp procentowych.
Proces monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej jest wspierany przez dedykowany system informatyczny, za pomocą którego Bank w szczególności wyznacza/przeprowadza:
1. lukę przeszacowania (repricing gap), prezentującą wartości aktywów, pasywów i pozycji bilansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych w okresach zapadalności/ wymagalności bądź przeszacowania,
2. symulację wyniku odsetkowego – analizę dynamiczną, odzwierciedlającą projekcję WO w zadanych przedziałach czasowych, w oparciu o przyjęte scenariusze rozwoju Banku, jak również założenia odnośnie kształtowania się czynników rynkowych,
3. symulację wartości bieżącej (net present value, NPV), prezentującą wartości zdyskontowane, według zadanych parametrów rynkowych, wszystkich przepływów pieniężnych; w oparciu o analizy NPV wyznaczana jest miara WEK,
4. szoki cenowe pod analizę ryzyka bazowego, których celem jest oszacowanie wpływu na wynik odsetkowy zróżnicowanej zmiany oprocentowania produktów, których oprocentowanie oparte jest o różne stawki bazowe,
5. analizę ryzyka krzywej dochodowości, której celem jest oszacowanie wpływu na wartość ekonomiczną kapitału własnego nierównoległych zmian kształtu krzywej dochodowości,
6. analizę ryzyka opcji klienta, której celem jest oszacowanie wpływu na wynik finansowy Banku, realizowanych przez klientów opcji wbudowanych w produkty odsetkowe,
7. testy warunków skrajnych, w tym testy odwrócone oraz Supervisory Outlier Test – celem jest określenie, jak skrajne zmiany czynników rynkowych wpływają na wynik odsetkowy i wartość ekonomiczną kapitału własnego,
8. poziom kapitału wewnętrznego na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej
W celu kontroli ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej Bank stosuje dwie miary: wrażliwość wyniku odsetkowego na zmianę stóp procentowych o +/-100 p.b. (WO) oraz wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b. (WEK). Pomiar ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej dokonywany jest w oparciu o charakterystykę produktów (harmonogramy przepływów kapitałowych, przeszacowania stóp procentowych, wbudowane opcje), wynikającą z umów podpisanych z kontrahentami. Dla produktów o charakterze bieżącym, dla których klient posiada swobodę w kształtowaniu m.in. harmonogramu spłaty czy dysponowania środkami, Bank buduje tzw. portfele replikacyjne, które odzwierciedlają ekonomiczne terminy przepływów kapitałowych. W ramach stosowanych portfeli replikacyjnych średni termin zapadalności depozytów o nieustalonym terminie zapadalności wynosi 6 miesięcy, maksymalny zaś 12 miesięcy. Ponadto, Bank uwzględnia zachowania behawioralne klientów takie jak: poziomy wcześniejszych spłat kredytów czy poziomy zerwań depozytów, których sposób szacowania zdefiniowano w regulacjach wewnętrznych Banku. Przyjęte założenia zgodne są z Wytycznymi EBA /GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego.
W poniższej tabeli przedstawione zostało porównanie wartości miar WO i WEK pomiędzy 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku:
ΔWO
ΔWEK
Data
-100 p.b.
+100 p.b.
-200 p.b.
+200 p.b.
31-12-2020
-95 408
39 378
67 413
-98 089
31-12-2019
-43 737
33 718
29 975
-66 589
Zmiana
-51 671
5 660
37 433
-31 496
W I połowie 2020 roku zarówno miara WO, jak i WEK znajdowały się w ramach limitów/wartości ostrzegawczych, zgodnych z przyjętym przez Radę Nadzorczą apetytem na ryzyko. Zmiany wartości powyższych miar cechują się pewną cyklicznością, co związane jest z regularnym przybliżaniem się terminu przeszacowania pozycji o zmiennym
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 89
oprocentowaniu oraz zapadalności /wymagalności pozycji, których oprocentowanie jest stałe. Wzrost wrażliwości wyniku odsetkowego w 2020 roku spowodowany był 3-krotnym obniżeniem stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej, celem przeciwdziałania negatywnym skutkom gospodarczym pandemii COVID-19, skutkującym w konsekwencji podjęciem przez Bank decyzji odnośnie obniżenia oprocentowania lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych. Asymetryczny wpływ zmian stóp procentowych na WO w scenariuszach spadku i wzrostu stóp procentowych wynika z charakterystyki oprocentowania poszczególnych pozycji wrażliwych na zmiany stóp procentowych, w tym m.in. ograniczenia spadku oprocentowania poszczególnych źródeł finansowania do poziomu 0%, w warunkach badanej zmiany rynkowych stóp procentowych (tj. o -100 p.b.). W związku z wprowadzonymi obniżkami oprocentowania lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych i wyższą utylizacją limitu WO, na bieżąco monitorowany jest wpływ zmian zachodzących w otoczeniu, w strukturze bilansu Banku oraz ofercie kierowanej do Klientów na miarę wrażliwości WO.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego Bank zobligowany jest do przeprowadzania nadzorczego testu wartości odstających (Supervisory Outlier Test, SOT).
Wyniki nadzorczego testu wartości odstających (SOT) dla 6 standardowych scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej, określonych w Wytycznych, przedstawione zostały w poniższej tabeli:
ΔWEK w danym scenariuszu SOT
Data
równoległy wzrost szoku
równoległy spadek szoku
wystromienie krzywej
wypłaszczenie krzywej
wzrost szoku dla stóp krótkoterm.
spadek szoku dla stóp krótkoterm.
31-12-2020
-102 510
35 478
-2 987
-64 288
-94 813
3 316
31-12-2019
-53 584
17 877
7 251
-37 277
-52 785
12 520
Zmiana
-48 926
17 601
-10 238
-27 011
-42 028
-9 204
Wyniki przeprowadzonej analizy SOT wskazują, że Bank najbardziej narażony jest na spadek wartości ekonomicznej kapitału (WEK) w scenariuszu równoległego wzrostu szoku (Parallel Up). Mimo zwiększenia wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału pomiędzy grudniem 2019 roku a grudniem 2020 roku, poziom tej miary znajduje się wyraźnie poniżej nadzorczych wartości ostrzegawczych, co świadczy o umiarkowanym narażeniu na ryzyko zmian stóp procentowych.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. W księdze bankowej badany jest wpływ podanych scenariuszy na następujące elementy:
1. wrażliwość wyniku odsetkowego (WO):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±100 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
2. wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
3. wrażliwość kapitału z aktualizacji wyceny w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.],
4. wrażliwość wartości bieżącej portfela obligacji w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.] – w podziale na emitenta (SP&NBP (bez FVH), korporacje, samorządy) oraz w podziale na portfele (H2C&S (bez FVH), H2C).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 90
Ponadto w Banku przeprowadzane są testy odwrócone:
1. dla miary WEK – testy w zakresie wpływu zmian czynników rynkowych, których celem jest pokazanie sytuacji, kiedy wrażliwość WEK spadnie poniżej 20% funduszy własnych,
2. dla miary WO:
• testy, których celem jest pokazanie, kiedy planowany wynik odsetkowy spadnie poniżej poziomu zero,
• testy, których celem jest wskazanie obszarów podatności na zagrożenia wynikające ze strategii w zakresie zabezpieczania i zarządzania ryzykiem oraz reakcji behawioralnych klientów.
Wyniki analizy testów warunków skrajnych wg stanu na 31 grudnia 2020 roku pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonym zaangażowaniu Banku w instrumenty wrażliwe na ryzyko stopy procentowej, ryzyko działalności w portfelu bankowym utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Z uwagi na charakter działalności Banku oraz strukturę portfela papierów wartościowych, ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej jest stale istotne. Bank, w ramach procesu ICAAP, szacuje kapitał wewnętrzny na to ryzyko. Zgodnie z regulacjami nadzorczymi i wewnętrznymi, kapitał wewnętrzny na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej odnosi się zarówno do potencjalnych zmian wartości ekonomicznej kapitału jak i wyniku odsetkowego na skutek niekorzystnej zmiany stóp procentowych i jest dostosowany do struktury i charakteru działalności Banku.
Bank w celu zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej 10-letnich obligacji BGK (wyemitowanych na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, gwarantowanych przez Skarb Państwa) o wartości nominalnej 150 mln zł, o stałym oprocentowaniu w modelu biznesowym HtC&S, od lipca 2020 roku stosuje opcję wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy (opcję FVPL). Zawarte w tym celu transakcje zabezpieczające IRS pozwalają na zamianę odsetek od nabytych obligacji naliczanych wg stałej stopy oprocentowania na odsetki naliczane wg formuły WIBOR 6M plus marża, co zabezpiecza Bank przed negatywnym wynikiem w przypadku wzrostu rynkowych stóp procentowych.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP i Zarządu Banku (w cyklach miesięcznych) oraz dla Komitetu ds. Ryzyka i Rady Nadzorczej Banku (w cyklach kwartalnych).
Ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej
Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze handlowej jest uzyskanie w tym obszarze działalności, zakładanego w planie finansowym wyniku finansowego, przy akceptowalnej ekspozycji Banku na przedmiotowe ryzyko oraz minimalizacja jego negatywnych skutków z tytułu posiadanych w księdze handlowej instrumentów wrażliwych na zmiany stóp procentowych.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej
W BOŚ S.A., w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, wykorzystuje się:
1. model wartości zagrożonej (model VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność stóp procentowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. BPV (tzn. wrażliwość papierów wartościowych i instrumentów pochodnych generujących ryzyko stopy procentowej przy zmianie stóp procentowych o 1 p.b.),
3. system limitów,
4. testy warunków skrajnych.
W 2020 roku nie doszło do istotnych zmian w technikach pomiaru ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 91
Wartość VaR stopy procentowej w księdze handlowej oraz wpływ scenariusza stress testowego - równoległego przesunięcia krzywych dochodowości IRS i BOND o ±200 p.b. na wynik Banku w okresach rocznych, kształtowała się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną, średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Testy warunków skrajnych ±200 p.b.
Data
średnia
max
Min
na datę
na datę
31-12-2020
521
1 511
55
68
-1 387
31-12-2019
422
612
177
355
-2 389
W celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej Bank, raz na miesiąc, przeprowadza analizę back-testing, kalkulowaną poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR, z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku, wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
System limitów w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy,
2. limit BPV dla instrumentów generujących ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej, obowiązujący zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia, osobno dla pozycji w papierach dłużnych i dla IRS oraz łącznie dla tych instrumentów,
3. limity maksymalnej, dwudniowej i ciągnionej miesięcznej straty na aktywach w portfelu handlowym.
Kalkulowanie i monitorowanie poziomu wykorzystania poszczególnych limitów jest przeprowadzane wg stanu na każdy dzień roboczy, a w odniesieniu do limitów BPV – również w ciągu dnia oraz systematycznie raportowane kadrze zarządzającej.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka.
W księdze handlowej badany jest wpływ skrajnie niekorzystnych zmian poziomu rynkowych stóp procentowych na wynik Banku oraz zmienności stóp procentowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami stóp procentowych na poziom VaR zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność stóp procentowych wywołanych pandemią COVID-19.
W celu przeprowadzenia analizy wpływu warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych (w tym grube ogony oraz spread),
• wygięcie krzywych stóp procentowych,
• zmiana nachylenia krzywych stóp procentowych,
2. parametryczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych,
• wzrost zmienności stóp procentowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji stóp procentowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki tej analizy pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji Banku w instrumentach wrażliwych na ryzyko stopy procentowej, działalność zarówno w portfelu bankowym jak i handlowym Banku utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej oraz w księdze handlowej: w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz – w cyklach kwartalnych – dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka (wraz z wynikami przeprowadzonych testów warunków skrajnych). Dodatkowo wyniki analizy w zakresie ryzyka stopy
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 92
procentowej w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku oraz Komitetu ZAP.
Trzykrotne obniżki stóp procentowych przez RPP związane z pandemią COVID-19 nie podwyższyły istotnie poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej. Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy wzrosły to generalnie utrzymywały się w ramach przyjętych przez Bank limitów. Obniżki stóp procentowych wpłynęły na obniżenie wyniku na transakcjach stopy procentowej w księdze handlowej w związku ze spadkiem wartości godziwej transakcji IRS w tym portfelu.
Pochodne instrumenty finansowe
Poniższe tabele zawierają dekompozycję instrumentów pochodnych na instrumenty bazowe – w celu przedstawienia ich wartości na zmiany stóp procentowych (wartości nominalne):
31-12-2020
1M
1–3 M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
94 734
19 658
20 345
51 098
33 118
218 953
FX Spot
186 468
-
-
-
-
186 468
FX Swap
375 620
88 476
129 386
65 664
32 442
691 588
IRS
1 013 802
1 153 291
1 234 460
518 980
1 549 147
5 469 680
Kontrakty terminowe
567
38 973
1 532
267
-
41 339
Kontrakty forward
1 368
4 784
457
-
-
6 609
CFD
-
-
-
197 269
-
197 269
Razem
1 672 559
1 305 182
1 386 180
833 278
1 614 707
6 811 906
Pasywa
FX forward
94 191
19 838
20 863
50 240
32 668
217 800
FX Spot
186 371
-
-
-
-
186 371
FX Swap
382 261
90 949
132 131
66 767
32 833
704 941
IRS
753 801
1 048 843
1 232 753
421 000
2 013 280
5 469 677
Kontrakty terminowe
3 579
37 127
703
574
-
41 983
Kontrakty forward
-
-
746
-
-
746
CFD
-
-
-
339 354
-
339 354
Razem
1 420 203
1 196 757
1 387 196
877 935
2 078 781
6 960 872
Saldo
252 356
108 425
-1 016
-44 657
-464 074
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 93
31-12-2019
1M
1–3 M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
48 870
41 189
8 822
18 031
17 095
134 007
FX Spot
210 983
-
-
-
-
210 983
FX Swap
197 183
207 543
225 444
252 563
-
882 733
IRS
1 049 122
685 219
1 292 787
829 321
1 588 082
5 444 531
Kontrakty terminowe
-
96 356
447
-
-
96 803
Kontrakty forward
6 860
8 334
4 172
-
-
19 366
CFD
-
-
-
229 039
-
229 039
Razem
1 513 018
1 038 641
1 531 672
1 328 954
1 605 177
7 017 462
Pasywa
FX forward
48 405
40 818
8 708
18 575
17 810
134 316
FX Spot
210 979
-
-
-
-
210 979
FX Swap
195 512
205 781
219 294
245 057
-
865 644
IRS
401 121
818 778
1 319 004
873 797
2 031 831
5 444 531
Kontrakty terminowe
8 365
7 430
4 285
-
-
20 080
Kontrakty forward
-
5 751
322
-
-
6 073
CFD
-
-
-
436 308
-
436 308
Razem
864 382
1 078 558
1 551 613
1 573 737
2 049 641
7 117 931
Saldo
648 636
-39 917
-19 941
-244 783
-444 464
5.2.3. Ryzyko walutowe
Ryzyko walutowe rozumiane jest jako ryzyko ryzyko strat Grupy BOŚ wynikających ze zmian kursów walutowych Ryzyko to jest generowane w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (przede wszystkim w księdze handlowej).
Celem Banku w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym w księdze bankowej jest nieutrzymywanie otwartych indywidualnych pozycji. Ekspozycje walutowe, wynikające z działalności prowadzonej w ramach księgi bankowej, są systematycznie transferowane do księgi handlowej tego samego dnia lub najpóźniej – następnego dnia roboczego.
Głównymi pozycjami walutowymi Banku są pozycje w PLN, USD, EUR i CHF.
Ryzyko walutowe w portfelu niehandlowym w DM BOŚ S.A. wynika z deponowania przez DM BOŚ S.A. środków pieniężnych w walutach obcych na rachunkach zagranicznych brokerów, którzy dokonują na zlecenie klientów DM BOŚ S.A. transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych na giełdach zagranicznych. Ryzyko walutowe w księdze niehandlowej implikują również pozycje związane z działalnością DM BOŚ S.A. prowadzoną w Oddziale w Republice Czeskiej, które nie stanowią pozycji zaliczonych do portfela handlowego. DM BOŚ S.A. posiada otwarte pozycje walutowe w USD, EUR i CZK w portfelu niehandlowym, a ryzyko walutowe w tym portfelu jest zarządzane w ramach limitu całkowitej pozycji walutowej dla księgi handlowej i niehandlowej łącznie.
Pozycja walutowa wynikająca z działalności Banku w księdze bankowej, która nie została przetransferowana w danym dniu na księgę handlową, podlega kontroli za pomocą limitów otwartych pozycji walutowych w księdze bankowej na koniec dnia.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 94
Ryzyko walutowe w księdze handlowej jest generowane zarówno w Banku, jak i w DM BOŚ S.A. Ryzyko walutowe w księdze handlowej dotyczyło przede wszystkim DM BOŚ S.A., w mniejszym stopniu Banku. Otwarte pozycje walutowe w księdze handlowej DM BOŚ S.A. wynikają ze świadczenia usług na rzecz klientów w zakresie obrotu instrumentami pochodnymi oraz z wykonywania czynności usługowych na rynku regulowanym.
W Grupie BOŚ istnieje uspójniony system zarządzania ryzykiem walutowym, liczony odrębnie dla Banku i DM BOŚ S.A.
Miary ryzyka walutowego
Dla monitorowania ryzyka walutowego na otwartych pozycjach walutowych w księdze handlowej (bilansowych i pozabilansowych) w Banku, podobnie jak w przypadku ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, stosuje się:
1. model wartości zagrożonej (VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność kursów walutowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. system limitów,
3. analizy testów warunków skrajnych.
Wartość VaR walutowego w księdze handlowej Banku i Grupy BOŚ oraz wpływ scenariusza stress testowego – spadek kursów wszystkich walut w stosunku do PLN o 30% na wynik Grupy BOŚ w okresach rocznych kształtowały się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną i średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Bank
DM
Grupa BOŚ
Testy warunków skrajnych Grupy BOŚ wzrost/spadek kursów walutowych o 30%
Data
średnia
max
min
na datę
na datę
na datę
na datę
31-12-2020
230
966
8
259
2 498
2 756
-7 127
31-12-2019
213
575
5
133
3 804
3 767
-25 289
Grupa BOŚ, w celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej, raz w miesiącu, przeprowadza analizy back-testing, poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
System limitów w zakresie ryzyka walutowego w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy,
2. limity kwotowe na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut, obowiązujące zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia,
3. limity straty dziennej i ciągnionej miesięcznej z tytułu transakcji wymiany walut.
Kontrola wykorzystania ww. limitów przeprowadzana jest każdego dnia roboczego, a w odniesieniu do limitów na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut Banku – również w ciągu dnia. W ciągu dnia w Banku, w ramach limitów kwotowych na pozycje walutowe, monitorowane są również limity dodatkowe na obsługę transakcji klientowskich. Informacje o poziomie wykorzystania poszczególnych limitów są systematycznie raportowane kierownictwu Banku.
Przeprowadzone analizy wskazują, że w badanym okresie ryzyko walutowe w Grupie BOŚ kształtowało się na umiarkowanym poziomie.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka walutowego w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. Badany jest przede wszystkim wpływ skrajnie niekorzystnych zmian kursów walutowych w stosunku do PLN i kursów krzyżowych par walutowych EUR/USD i EUR/CHF na wynik z pozycji wymiany oraz zmian zmienności kursów walutowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami kursów walutowych na poziom VaR, zarówno za pomocą metody
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 95
historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność kursów walutowych wywołanych pandemią COVID-19.
W celu przeprowadzenia analizy testów warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• historyczny wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN (w tym grube ogony),
• wzrost/spadek kursów krzyżowego EUR/CHF oraz EUR/USD,
2. parametryczne:
• wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN o 30%,
• wzrost zmienności kursów walutowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji kursów walutowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki analizy stress-testing pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji, działalność Banku w zakresie ryzyka walutowego utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki analizy ryzyka walutowego w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku i Komitetu ZAP, w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych – w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz w cyklach kwartalnych - dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka.
Zmienność kursów walutowych związana z pandemią COVID-19 nie podwyższyła istotnie poziomu ryzyka walutowego. Miary ryzyka walutowego były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez Bank limitów.
Zestawienie otwartych pozycji walutowych na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w poniższych tabelach.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 96
Ryzyko walutowe (wartości bilansowe netto)
31-12-2020
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
253 171
12 309
721
195
156
266 552
Należności od innych banków
50 976
63 747
14 476
1 446
24 971
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
95 637
5 133
11 366
-
999
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
-
-
-
-
14 032
dłużne papiery wartościowe
805
-
-
-
-
805
instrumenty pochodne
80 800
5 133
11 366
-
999
98 297
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
7 371 414
-
-
-
-
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 480
-
-
-
-
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 597 061
-
-
-
-
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 535 239
-
-
-
-
1 535 239
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
153 634
-
-
-
-
153 634
Należności od klientów
9 080 574
1 805 130
128 972
872 593
28
11 887 297
Inne aktywa*\
696 880
4 903
8 875
870
288
711 816
Aktywa razem
17 548 652
1 891 222
164 410
875 104
26 442
20 505 829
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
359 294
354 438
31 724
77 662
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
822
240 999
677
490 245
-
732 743
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
98 539
216
4 331
-
230
103 316
Pochodne instrumenty zabezpieczające
24 497
-
-
-
-
24 497
Zobowiązania wobec klientów
14 821 977
1 417 011
211 603
61 110
49 014
16 560 715
Zobowiązania podporządkowane
368 996
-
-
-
-
368 996
Rezerwy
171 427
2 076
1 274
-
-
174 777
Pozostałe zobowiązania
373 809
7 940
1 890
5
214
383 858
Zobowiązania razem
15 860 067
1 668 242
219 775
551 360
49 458
18 348 902
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
557 392
339 457
368 896
73 587
Pozycja bilansowa
222 980
-55 365
323 744
-23 016
Pozycja pozabilansowa
-198 098
14 981
-337 172
4 075
Otwarta pozycja walutowa Grupy
24 882
-40 385
-13 428
-18 941
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 97
31-12-2019
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
289 140
7 347
593
451
335
297 866
Należności od innych banków
32 485
82 055
20 910
5 693
24 590
165 733
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
64 488
135
22
-
-
64 645
Pochodne instrumenty finansowe
56 096
4 344
14 546
-
713
75 699
Należności od klientów
9 161 456
1 782 316
154 731
905 289
2
12 003 794
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
5 302 078
-
-
-
-
5 302 078
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
3 839 184
-
-
-
-
3 839 184
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 377 384
-
-
-
-
1 377 384
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 510
-
-
-
-
85 510
Inne aktywa*\
570 511
1 892
3 084
848
847
577 182
Aktywa razem
15 476 254
1 878 089
193 886
912 281
26 487
18 486 997
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
304 775
267 090
13 781
98 297
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
39 744
73 832
608
481 483
-
595 667
Zobowiązania wobec klientów
13 366 497
1 282 305
159 877
65 790
40 512
14 914 981
Pochodne instrumenty finansowe
49 208
123
1 273
-
322
50 926
Pochodne instrumenty zabezpieczające
16 869
-
-
-
-
16 869
Zobowiązania podporządkowane
370 731
-
-
-
-
370 731
Rezerwy
55 447
2 185
73
-
-
57 705
Pozostałe zobowiązania
265 610
7 646
5 874
-
1 058
280 188
Zobowiązania razem
14 164 106
1 366 091
167 705
547 273
41 892
16 287 067
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
794 985
432 207
377 677
66 067
Pozycja bilansowa
511 998
26 181
365 008
-15 405
Pozycja pozabilansowa
-490 210
-165 117
-363 896
32 230
Otwarta pozycja walutowa Grupy
21 788
-138 936
1 112
16 825
Walutowa pozycja pozabilansowa wynika przede wszystkim z zawartych transakcji FX Swap, które są stosowane przez Bank do pokrycia niedopasowania płynnościowego w walutach obcych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 98
5.2.4. Pozostałe ryzyka rynkowe
Pozostałe ryzyka rynkowe to ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. Ryzyka te wynikają z wpływu zmian cen instrumentów kapitałowych i towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych na ryzyko utraty wartości aktywów, wzrostu poziomu zobowiązań lub zmiany wyniku finansowego.
Ryzyka te występują głównie w działalności DM BOŚ S.A. w księdze handlowej.
Transakcje na instrumentach kapitałowych realizowane na rachunek własny DM BOŚ S.A. dotyczą działalności DM BOŚ S.A. jako animatora rynku i w przeważającej większości przypadków są zamykane na koniec dnia. Istotne zaangażowanie w instrumenty kapitałowe występuje jedynie w przypadku otwieranych przez DM BOŚ S.A. transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), w tym w ramach krótkiej sprzedaży. Transakcje zabezpieczone (arbitrażowe) polegają na wykorzystaniu tymczasowej nierównowagi cen pomiędzy dwoma rynkami (np. pomiędzy cenami pochodnych instrumentów finansowych oraz cenami instrumentów bazowych). Ryzyko to jest ograniczane poprzez całkowite limity zaangażowania, zarówno w odniesieniu do transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), jak i niezabezpieczonych. Monitoring tych limitów dokonywany jest w trybie dziennym. Ponadto, DM BOŚ S.A. dokonywał transakcji (w ramach pełnienia funkcji animatora) na czterech certyfikatach inwestycyjnych (BETA ETF WIG20TR Portfelowy FIZ, BETA ETF WIG20Short Portfelowy FIZ, BETA ETF WIG20Lev Portfelowy FIZ oraz BETA ETF mWIG40 Portfelowy FIZ). W ich wyniku DM BOŚ S.A. odnotowywał ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, a ryzyko wyniku finansowego wynikające z zajmowania tych pozycji było mitygowane poprzez zajmowanie przeciwstawnych pozycji w kontraktach terminowych futures na indeksy WIG20 i mWIG40.
Ryzyko cen towarów występuje głównie w ramach działalności na pozagiełdowym rynku OTC, dla transakcji zawieranych z klientami DM BOŚ S.A. i transakcji zabezpieczających dokonywanych w Saxo Bank A/S, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. lub Interactive Brokers (UK) Ltd.
Zmienność cen instrumentów kapitałowych i cen towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych związana z pandemią COVID-19 nie podwyższyła istotnie poziomu pozostałych ryzyk rynkowych. Miary tych ryzyk były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez DM limitów.
5.3. Zarządzanie kapitałem
Grupa zdecydowała, na potrzeby adekwatności kapitałowej, o stosowaniu rozwiązań przejściowych, w trakcie trwania okresu przejściowego, dotyczących złagodzenia wpływu wdrożenia MSSF 9 na fundusze własne w oparciu o Artykuł 1 ust. 9 Rozporządzenia (UE) 2017/2395 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2017 roku (Rozporządzenie) zmieniającego Rozporządzenie (UE) nr 575/2013. Dodatkowo postanowiono niestosować ust. 4 z art. 1 Rozporządzenia (UE) 2017/2395.
Uwzględniając wpływ wdrożenia MSSF 9 zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych, jak i bez nich Grupa spełnia obowiązujące normy kapitałowe na dzień 31 grudnia 2020 roku.
W związku z podjęciem decyzji o zastosowaniu przepisów przejściowych z dniem 01 lutego 2018 roku Grupa dokonuje ujawnień funduszy własnych, współczynników kapitałowych, jak również wskaźnika dźwigni, zarówno z zastosowaniem, jak i bez zastosowania rozwiązań przejściowych wynikających z artykułu 473a Rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 99
Poziom kapitałów, aktywów ważonych ryzykiem, współczynników kapitałowych, współczynnika dźwigni oraz kapitału wewnętrznego w Grupie kształtowała się następująco:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Dostępny kapitał
Kapitał podstawowy Tier I
1 889 750
2 115 730
Kapitał podstawowy Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 809 722
2 018 553
Kapitał Tier I
1 889 750
2 115 730
Kapitał Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 809 722
2 018 553
Fundusze własne
2 145 333
2 444 537
Fundusze własne – bez przepisów przejściowych MSSF 9
2 065 305
2 347 360
Aktywa ważone ryzykiem
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem
14 438 751
14 914 877
- Ryzyko kredytowe i kredytowe kontrahenta
13 022 337
13 430 895
- Ryzyko operacyjne
1 064 215
1 049 826
- Ryzyko rynkowe
343 877
418 027
- Ryzyko CVA
8 323
16 128
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem – bez przepisów przejściowych MSSF 9
14 386 856
14 830 847
Współczynniki kapitałowe
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I
13,09
14,19
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
12,58
13,61
Współczynnik kapitału Tier I
13,09
14,19
Współczynnik kapitału Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
12,58
13,61
Łączny współczynnik kapitałowy
14,86
16,39
Łączny współczynnik kapitałowy - bez przepisów przejściowych MSSF 9
14,36
15,83
Współczynnik dźwigni
Wartość ekspozycji
22 073 776
20 347 365
Współczynnik dźwigni
8,6
10,4
Współczynnik dźwigni - bez przepisów przejściowych MSSF 9
8,3
10,0
Kapitał wewnętrzny
Kapitał wewnętrzny
1 720 983
1 931 352
Wartość funduszy własnych i wymogów kapitałowych została wyznaczona zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zwanym dalej CRR.
Celem ograniczania ryzyka spadku współczynników kapitałowych Grupa BOŚ monitoruje kształtowanie się skali i struktury działalności Grupy BOŚ oraz czynników mogących mieć wpływ na obniżenie się poziomu funduszy własnych Grupy BOŚ.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 100
Grupa BOŚ z częstotliwością kwartalną szacuje kapitał wewnętrzny na pokrycie:
1. ryzyk I filara:
1) dla ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta - w oparciu o wymóg regulacyjny z uwzględnieniem dodatkowego narzutu z tytułu kredytów nieobsługiwanych (NPE)/kredytów z utratą wartości (NPL),
2) dla poszczególnych rodzajów ryzyka wchodzących w skład grupy ryzyka rynkowego, w tym CVA oraz dla ryzyka operacyjnego - w oparciu o wymogi regulacyjne,
2. ryzyk II filara:
1) dla ryzyk, których poziom został oceniony jako istotny.
Zgodnie z art. 92 Rozporządzenia CRR, Grupa jest zobowiązana utrzymywać łączny współczynnik kapitałowy na poziomie co najmniej 8%. Współczynnik kapitału Tier I i współczynnik kapitału podstawowego Tier I powinny wynosić odpowiednio co najmniej 6% i 4,5%.
Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, instytucje finansowe mają obowiązek utrzymywania dodatkowych buforów kapitałowych dla współczynników kapitałowych. Od 01 stycznia 2019 roku bufor zabezpieczający wynosi 2,5 p.p., bufor antycykliczny wynosi 0 p.p. Bank nie został objęty buforem innej instytucji o znaczeniu systemowym. Bufor systemowy decyzją Ministra Finansów z dnia 18 marca 2020 roku został rozwiązany.
W dniu 16 grudnia 2020 roku Komisja Nadzoru Finansowego zaleciła utrzymywanie przez Bank na poziomie skonsolidowanym funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczonych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych, na poziomie 0,50 p.p. ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. c Rozporządzenia CRR, który powinien składać się z co najmniej 75% z kapitału Tier I (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,37 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału Tier I, o którym mowa w art. 92 ust 1. lit. b Rozporządzenia CRR) oraz co najmniej w 56% z kapitału podstawowego Tier I (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,28 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I, o którym mowa w art. 92 ust 1. lit. a Rozporządzenia CRR) .
W efekcie, na dzień 31 grudnia 2020 roku zalecane przez Komisję minimalne wskaźniki kapitałowe wynoszą 8,87% dla współczynnika kapitału Tier I oraz 11,0% dla łącznego współczynnika kapitałowego TCR.
Poziom adekwatności kapitałowej Grupy, zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych MSSF 9, jak i bez nich na dzień 31 grudnia 2020 roku utrzymywał się powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego.
W piśmie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego („BFG”) z dnia 10 grudnia 2020 roku Bank został poinformowany o aktualizacji poziomu MREL. Określona według danych skonsolidowanych na dzień 31 grudnia 2019 roku docelowa wysokość MREL wynosi 16,23% łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko (RWA) lub 13,16% sumy funduszy własnych i zobowiązań.
Bank jest zobowiązany do spełnienia minimalnego poziomu funduszy własnych i zobowiązań podlegających umorzeniu lub konwersji w ujęciu skonsolidowanym od dnia 1 stycznia 2024 roku.
BFG poinformował, że w następnym cyklu planistycznym poziom MREL będzie wyznaczony w oparciu o nową metodykę związaną z przyjętym tzw. Pakietem Bankowym obejmującym zmiany do dyrektyw BRRD, CRD IV i rozporządzenia CRR.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 101
5.4. Ryzyko operacyjne
Ryzyko operacyjne rozumiane jest jako ryzyko związane z wystąpieniem straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności procesów wewnętrznych, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych, obejmujące również ryzyko prawne, z uwzględnieniem zdarzeń ryzyka operacyjnego charakteryzujących się niską częstotliwością występowania, lecz wysokimi stratami. W zakres ryzyka operacyjnego nie włącza się ryzyka reputacji i strategicznego.
Grupa BOŚ stosuje system zarządzania ryzykiem operacyjnym, w którym odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym spoczywa na wszystkich pracownikach Grupy BOŚ , a w szczególności na dyrektorach komórek organizacyjnych/biur Centrali oraz Centrów Biznesowych i Oddziałów Banku - zgodnie z zakresem odpowiedzialności i zadań.
W Banku gromadzone są informacje o istotnych zdarzeniach ryzyka operacyjnego w bazie zdarzeń ryzyka operacyjnego, w dedykowanej aplikacji informatycznej. Informacje te wykorzystywane są do:
1. bieżącego monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego,
2. monitorowania działań jednostek i komórek organizacyjnych związanych z zaistniałymi zdarzeniami,
3. pomiaru lub szacowania strat z tytułu ryzyka operacyjnego,
4. generowania raportów dotyczących zaistniałych zdarzeń w zakresie ryzyka operacyjnego, w tym raportów na potrzeby instytucji zewnętrznych.
Grupa BOŚ określa podstawowe limity na ryzyko operacyjne, w tym w szczególności limit tolerancji oraz apetytu w skali całego Banku, a także docelowy profil ryzyka operacyjnego. Stopień wykorzystania przyjętych limitów tolerancji i apetytu na ryzyko operacyjne kontrolowany jest poprzez okresowe monitorowanie wielkości ponoszonych strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego.
Pomiar poziomu ryzyka operacyjnego jest dokonywany z wykorzystaniem metod ilościowych, jakościowych oraz mieszanych, w tym m.in. poprzez:
1. obliczanie wymogu kapitałowego na ryzyko operacyjne wg. metody standardowej,
2. szacowanie i wyznaczanie kapitału wewnętrznego na ryzyko operacyjne; według stanu na 31 grudnia 2020 roku kapitał wewnętrzny był równy wymogom kapitałowym na ryzyko operacyjne,
3. obliczanie i monitorowanie kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
4. przeglądy ryzyka operacyjnego (samoocena potencjalnego ryzyka operacyjnego),
5. przeprowadzanie testów warunków skrajnych.
W Grupie BOŚ testy warunków skrajnych dla ryzyka operacyjnego przeprowadzane są za pomocą trzech metod: analizy wrażliwości, analizy odwrotnej, analizy scenariuszowej. TWS przeprowadzane są raz w roku. W wyniku przeprowadzonych dotychczas testów warunków skrajnych, wielkość przyjętych w scenariuszach strat, skonfrontowana z wielkością dostępnego kapitału w postaci wyznaczonych na ryzyko operacyjne limitu tolerancji i wymogu kapitałowego, potwierdziła zdolność absorbcji strat z tytułu ryzyka operacyjnego przez wyznaczony na to ryzyko wymóg kapitałowy z tyt. ryzyka operacyjnego, a w przypadku większości scenariuszy również limit tolerancji na ryzyko operacyjne.
W celu ograniczania ekspozycji na ryzyko operacyjne Grupa BOŚ stosuje m.in. następujące instrumenty (metody, techniki i narzędzia):
1. organizacja pracy zapewniająca ograniczenie powstania ryzyka operacyjnego poprzez, m.in. rozdzielenie funkcji wykonawczych od kontrolnych, ustalenie limitów w zakresie podejmowania decyzji lub dokonywania operacji w Grupie BOŚ, zarządzanie prawami dostępu do pomieszczeń i systemów w celu ograniczenia możliwości dokonywania działań przez nieuprawnione osoby,
2. polityka kadrowa,
3. kontrola wewnętrzna,
4. strategiczne limity wewnętrzne na ryzyko operacyjne tj. limit tolerancji i apetytu,
5. okresowe przeglądy ryzyka operacyjnego oparte o proces samooceny,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 102
6. mapy ryzyka budowane w celu identyfikacji źródeł występowania potencjalnych zagrożeń oraz dokonania oceny poziomu ryzyka z tego tytułu,
7. testy warunków skrajnych z tytułu ryzyka operacyjnego,
8. wartości progowe kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
9. klauzule w zawieranych umowach z podmiotami zewnętrznymi, ograniczające ryzyko operacyjne,
10. ubezpieczenie mienia bankowego w wyspecjalizowanych firmach,
11. dokumentowanie stosowanych w Banku rozwiązań metodycznych, procesowych, organizacyjnych i informatycznych,
12. automatyzacja czynności w wyniku zastosowania rozwiązań informatycznych oraz zwiększenie jakości działań poprzez wykorzystywanie specjalistycznego oprogramowania,
13. plany ciągłości działania i plany awaryjne opracowywane dla krytycznych procesów biznesowych Banku,
14. analiza adekwatności obliczonych wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego, do rzeczywiście ponoszonego ryzyka operacyjnego przez Bank,
15. szkolenia wewnętrzne dla pracowników Banku mające na celu uświadomienie i zrozumienie roli, wpływu oraz sposobów postępowania w zakresie ryzyka operacyjnego.
Poziom i profil ryzyka operacyjnego, poziom wykorzystania limitów na ryzyko operacyjne oraz wielkość strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego są regularnie monitorowane w Departamencie Ryzyka Finansowego i Operacyjnego oraz raportowane: Radzie Nadzorczej, Komitetowi ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej, Zarządowi Banku oraz Komitetowi Ryzyka Operacyjnego.
5.5. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności rozumiane jest jako ryzyko skutków nieprzestrzegania przepisów prawa, przepisów wewnętrznych i standardów rynkowych w procesach funkcjonujących w Banku.
Bank zapewnia zgodność działania z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi i standardami rynkowymi poprzez funkcję kontroli (stosowanie mechanizmów kontrolnych i monitorowanie ich przestrzegania) oraz proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, który obejmuje identyfikację, ocenę, kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności oraz raportowanie w tym zakresie do Zarządu i Rady Nadzorczej.
Podstawowe zasady zapewniania zgodności w Banku w ramach funkcji kontroli i procesu zarządzania ryzykiem braku zgodności zostały określone w Polityce zgodności Banku Ochrony Środowiska S.A., opracowanej przez Zarząd i zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą oraz aktach wykonawczych do Polityki, w tym:
a. Zasadach zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Ochrony Środowiska S.A.,
b. Zasadach wykonywania kontroli wewnętrznej w Banku Ochrony Środowiska S.A.
W Banku funkcjonuje wyodrębniona, samodzielna komórka do spraw zgodności, podległa bezpośrednio Prezesowi Zarządu Banku, która odpowiada za realizację przypisanych jej obowiązków w ramach funkcji kontroli i wykonywanie zadań w ramach zarządzania ryzykiem braku zgodności.
Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w Banku ma na celu:
a. zidentyfikowanie, ocenę i kontrolę możliwości wystąpienia negatywnych skutków nieprzestrzegania przepisów prawa i przepisów wewnętrznych oraz standardów rynkowych, w tym zwłaszcza sankcji prawnych, strat finansowych, lub utraty reputacji, które mogą być konsekwencją nieprzestrzegania przepisów prawa, przepisów wewnętrznych oraz standardów rynkowych,
b. utrwalanie wizerunku Banku jako instytucji działającej zgodnie z prawem, uczciwej, rzetelnej, przyjaznej dla otoczenia, wiarygodnej i odpowiedzialnej biznesowo.
Bank wyodrębnia kluczowe obszary dla zapewniania zgodności:
1. zapobieganie prowadzeniu w Banku działalności niezgodnej z prawem, w tym przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
2. ochronę informacji,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 103
3. wdrażanie i monitorowanie przestrzegania standardów etycznych,
4. przyjmowanie lub przekazywanie korzyści i prezentów,
5. prowadzenie działalności reklamowej i marketingowej,
6. oferowanie produktów,
7. skargi i reklamacje klientów,
8. zarządzanie konfliktami interesów.
W 2020 roku nie odnotowano zdarzeń, które w sposób istotny wpłynęłyby na poziom ryzyka braku zgodności, Bank koncentrował swoje działania na zapobieganiu wystąpieniu ryzyka braku zgodności.
5.6. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli jest definiowane w Grupie BOŚ zgodnie z wymaganiami nadzorczymi jako potencjalna strata, która może zostać poniesiona w wyniku podejmowania decyzji opierających się na danych uzyskanych w procesach stosowania modeli wewnętrznych, z powodu błędów związanych z opracowywaniem, wdrażaniem lub stosowaniem takich modeli (art. 3, ust. 1, pkt. 11, CRDIV).
Proces identyfikacji, oceny i monitoringu ryzyka modeli obejmuje obszary związane z:
1. ryzykiem wykorzystywania nieprawidłowych, niekompletnych danych,
2. ryzykiem błędnych założeń modeli, założeń nieadekwatnych do estymowanego procesu,
3. ryzykiem metodologicznym wynikającym z użycia w procesie budowy modeli, niewłaściwych metodyk i technik estymacji,
4. ryzykiem prowadzenia niedostatecznego monitoringu, walidacji i aktualizacji modeli a także ryzyka stosowania niepoprawnie wdrożonego poprawnego, ale błędnie zaimplementowanego modelu.
Z uwagi na wykorzystanie modeli wspierających podstawowe procesy w BOŚ SA, np.: proces kredytowy, procesy zarządzania kapitałem, procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym i finansowym, ryzyko modeli jest uznawane w Banku za ryzyko stale istotne. Na ryzyko modeli jest szacowany i utworzony kapitał wewnętrzny.
Zarządzanie ryzykiem modeli jest realizowane w Grupie BOŚ zgodnie z regulacjami wewnętrznymi, m.in. z zasadami szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego, polityką zarządzania ryzykiem modeli, metodyką zarządzania ryzykiem modeli oraz metodykami walidacji modeli istotnych. Polityka określa zasady, wg, których przebiegają procesy związane z estymacją, weryfikacją i zarządzaniem poziomem ryzyka modeli oraz reguluje zagadnienia dotyczące aspektów budowy, weryfikacji, implementacji, walidacji oraz monitoringu modeli stosowanych w Banku. Działania w tym zakresie są koordynowane przez niezależną jednostkę Biura Walidacji Modeli oraz Zespół Ryzyka Operacyjnego w Departamencie Ryzyka Finansowego i Operacyjnego, bezpośrednio podlegające Wiceprezesowi Zarządu Banku koordynującemu organizacyjnie realizację zadań Obszaru Ryzyka.
W celu szybkiej i precyzyjnej identyfikacji ryzyka modeli, w Grupie BOŚ funkcjonuje wystandaryzowany, kompleksowy proces zarządzania tym ryzykiem, który obejmuje:
1. cykl życia modeli,
2. zasady nadawania oceny istotności funkcjonującym w Grupie BOŚ modelom,
3. zasady funkcjonowania dzienników modeli - w dziennikach modeli umieszczane są m.in. informacje na temat funkcjonujących modeli, zestawu ich parametrów, zmian wprowadzanych do modeli, ich aktualizacji i prowadzonych przeglądów. Dzienniki stanowią bazę informacyjną w zakresie istotności modeli, wyników monitoringu, walidacji i niesionych przez modele poziomów ryzyka,
4. standardy i zasady monitorowania oraz raportowania ryzyka modeli - w przypadku modeli istotnych monitoring modelu odbywa się w cyklu kwartalnym, dla pozostałych modeli jest to okres roczny. W wyjątkowych przypadkach, wynikających w szczególności z ograniczonej dostępności danych lub znaczącej pracochłonności monitoringu, częstotliwość monitoringu może być mniejsza (jednakże nie mniejsza niż roczna dla modeli istotnych oraz nie mniejsza niż trzyletnia dla modeli nieistotnych). Raportowanie prowadzone jest w cyklu kwartalnym. Dodatkowo prowadzona jest roczna ocena realizacji Polityki zatwierdzanej przez Radę Nadzorczą Banku,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 104
5. zasady prowadzenia walidacji modeli - walidacja modeli prowadzona jest przez niezależne Biuro Walidacji Modeli, z częstotliwością minimum raz w roku w przypadku modeli istotnych. Dla niektórych rodzajów modeli istotnych, jeżeli wynika to wprost ze specyfiki ich funkcjonowania, częstotliwość walidacji może być mniejsza niż roczna (jednakże nie mniejsza niż trzyletnia). Pozostałe modele walidowane są w ramach tzw. walidacji doraźnej na polecenie Zarządu Banku, odpowiedniego Komitetu, na podstawie zaleceń zewnętrznych lub wewnętrznych lub na wniosek właściciela modelu.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku w Grupie BOŚ funkcjonuje łącznie 21 modeli, w tym 7 modeli istotnych oraz 14 modeli nieistotnych.
Ryzyka związane z modelami Banku są oceniane cyklicznie, zgodnie ze standardami przyjętymi w regulacjach wewnętrznych, z uwzględnieniem kalkulacji kapitału wewnętrznego związanego z zabezpieczeniem się Banku przed ryzykiem modeli. Raportowanie dotyczące statusu działań w zakresie zarządzania modelami i ich walidacją obejmuje ocenę ryzyka modeli, poziom tolerancji i związany z tym poziom kapitału alokowany na ryzyko modeli. Raporty kierowane są do Rady Nadzorczej, Komitetu ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej, Zarządu Banku oraz Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (Komitetu ZAP). Raporty z walidacji modeli istotnych są prezentowane i akceptowane na odpowiednich Komitetach powołanych przez Zarząd Banku.
Zagregowana ocena ryzyka modeli istotnych, według stanu na 31 grudnia 2020 roku, kształtuje się na poziomie umiarkowanym. Dodatkowo, żaden pojedynczy model istotny nie generuje ryzyka na poziomie wysokim. Zagregowany poziom ryzyka modeli mieści się w poziomie tolerancji na to ryzyko, wyznaczonym i przyjętym przez Radę Nadzorczą.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 105
6. Wynik z tytułu odsetek
Wyszczególnienie
01-01-2020
31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Należności od banków i Banku Centralnego
986
-
-
986
3 673
-
-
3 673
Należności od klientów instytucjonalnych
309 299
-
1 182
310 481
367 912
-
2 723
370 635
Należności od klientów indywidualnych
107 572
-
10
107 582
122 011
-
37
122 048
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe nieprzeznaczone do obrotu
29 959
67 698
-
97 657
34 728
95 718
659
131 105
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
-
-
1 876
1 876
-
-
129
129
Razem
447 816
67 698
3 068
518 582
528 324
95 718
3 548
627 590
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 106
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze od:
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Rachunków bankowych i depozytów od banków
321
-
321
1 023
-
1 023
Rachunków bankowych i depozytów klientów instytucjonalnych
22 447
-
22 447
47 038
-
47 038
Rachunków bankowych i depozytów klientów indywidualnych
96 456
-
96 456
126 988
-
126 988
Kredytów i pożyczek od banków
-
-
-
-
-
-
Kredytów i pożyczek od klientów
462
-
462
818
-
818
Środków funduszy z przeznaczeniem na kredyty (JESSICA)
177
-
177
261
-
261
Instrumentów finansowych - dłużne papiery własnej emisji
15 100
-
15 100
18 656
-
18 656
Transakcji zabezpieczających
-
7 700
7 700
-
8 772
8 772
Zobowiązań leasingowych
3 686
-
3 686
3 933
-
3 933
Postępowań sądowych i roszczeń związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi
614
-
614
-
-
-
Pozostałe
639
-
639
114
-
114
Razem
139 902
7 700
147 602
198 831
8 772
207 603
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 107
7. Wynik z tytułu opłat i prowizji
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Przychody z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z tytułu usług maklerskich
101 450
59 555
Opłaty za obsługę rachunków klientów, inne operacje rozliczeniowe w obrocie krajowym i zagranicznym
32 637
34 791
Prowizje od kredytów
31 281
32 139
Prowizje od gwarancji i akredytyw
5 943
5 071
Opłaty związane z zarządzaniem portfelem oraz pozostałe opłaty związane z zarządzaniem
605
496
Pozostałe opłaty
2
13
Razem
171 918
132 065
Koszty z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z działalności maklerskiej, w tym:
27 419
21 235
z działalności powierniczej
405
358
Opłaty z tytułu kart płatniczych
6 151
7 656
Opłaty od rachunków bieżących
1 351
1 039
Opłaty z tytułu obsługi bankomatów
1 225
1 134
Prowizje z tytułu należności od klientów
213
617
Prowizje płacone innym bankom w obrocie gotówkowym
-
1
Pozostałe opłaty
969
2 010
Razem
37 328
33 692
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 108
8. Przychody z tytułu dywidend
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
57
157
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 205
6 277
Razem
6 262
6 434
W kwocie dywidendy 2020 roku znajduje się dywidenda od:
1) Kemipol Sp. z o.o. w wysokości 5 526 tys. zł (w 2019 roku 5 447 tys. zł),
2) WODKAN Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w wysokości 679 tys. zł (w 2019 roku 830 tys. zł).
9. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
- 14 290
- 5 494
Pochodne instrumenty finansowe
88 719
48 802
Należności od klientów
32
1 649
Razem
74 461
44 957
10. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Wynik na sprzedaży papierów wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
4 239
582
Razem
4 239
582
11. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Wynik z tyt. wyceny do wartości godziwej transakcji zabezpieczających wartość godziwą
- 10 463
457
Wynik z tyt. wyceny obligacji skarbowych podlegających rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej w części podlegającej zabezpieczeniu
8 425
- 499
Razem
- 2 038
- 42
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 109
12. Wynik z pozycji wymiany
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Wynik z tytułu operacji wyceny zrealizowany
20 210
15 309
Wynik z tytułu operacji wyceny niezrealizowany
6 186
1 194
Razem
26 396
16 503
13. Pozostałe przychody operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Rozwiązanie rezerw na zobowiązania, w tym:
5 492
5 157
rezerwy na zobowiązania i roszczenia
2 138
812
pozostałe rezerwy
3 354
4 345
Przychody z tytułu rozwiązania odpisów aktualizujących wartość należności
1 599
1 587
Przychody z tytułu odzyskanych należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych
177
1 873
Przychody z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych, wartości niematerialnych
69
103
Przychody z tytułu zwrotu koszty windykacji należności
748
1 235
Przychody od sprzedaży towarów i usług
8 819
8 432
Korekta odsetek od zerwanych depozytów z lat ubiegłych
907
379
Przychody z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
215
151
Pozostałe
2 597
8 633
Razem
20 623
27 550
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 110
14. Pozostałe koszty operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Likwidacja środków trwałych, wartości niematerialnych
137
429
Przekazane darowizny
1 404
960
Utworzenie rezerw na zobowiązania i roszczenia, w tym:
11 834
2 802
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
1 269
1 183
rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
10 565
1 619
Odpisy aktualizujące wartość należności
3 657
1 622
Koszty windykacji należności
2 944
4 347
Korekta odsetek i prowizji od kredytów z lat ubiegłych
1 873
1 794
Koszty opłat leasingowych
1 331
-
Koszty utrzymania i administracji wynajmowanych lokali własnych
119
120
Koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
472
1 155
Koszty błędnych transakcji maklerskich
250
130
Pozostałe
4 070
3 686
Razem
28 091
17 045
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 111
15. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
- 4 650
9
Papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 40
- 2
Należności od banków
94
1 727
Należności od klientów oraz zobowiązania pozabilansowe, w tym:
- 159 197
- 106 270
należności bilansowe
- 157 005
- 99 597
od klientów indywidualnych
- 51 726
- 43 092
od klientów instytucjonalnych
- 105 279
- 56 505
zobowiązania pozabilansowe
- 2 192
- 6 673
od klientów indywidualnych
- 104
497
od klientów instytucjonalnych
- 2 088
- 7 170
Razem
-163 793
-104 536
Wynik odpisów z tyt. utraty wartości na należności od klientów:
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Wycena indywidualna
- 82 697
- 85 902
Wycena grupowa
- 74 308
- 13 695
Razem
- 157 005
-99 597
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 112
16. Ogólne koszty administracyjne
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Świadczenia pracownicze
170 723
157 053
Koszty administracyjne, w tym:
152 733
148 643
koszty rzeczowe
109 058
100 158
podatki i opłaty
5 480
5 452
składka i wpłaty na BFG
35 552
39 986
składka i wpłaty na KNF
2 360
2 819
składka na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego
192
119
składka na rzecz Izby Domów Maklerskich
91
91
Pozostałe
-
18
Amortyzacja, w tym:
52 905
55 658
środków trwałych
12 961
12 587
wartości niematerialnych
24 402
25 675
prawa do użytkowania
15 542
17 369
Razem
376 361
361 354
Świadczenia pracownicze
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Wynagrodzenia, w tym:
143 724
132 771
odprawy emerytalne
289
400
Składki na ubezpieczenia społeczne
26 999
24 282
Razem
170 723
157 053
Grupa BOŚ nie finansuje świadczeń emerytalnych opartych na programach określonych świadczeń, za wyjątkiem odpraw emerytalnych.
Amortyzacja prawa do użytkowania aktywów
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Nieruchomości
15 254
16 968
Samochody
288
428
Razem
15 542
17 396
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 113
17. Obciążenia podatkowe
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Podatek bieżący
- 38 728
- 45 294
Podatek odroczony
17 547
7 100
Razem
- 21 181
- 38 194
Zysk / Strata brutto
- 285 753
110 188
Podatek dochodowy według stawki 19 %
54 293
- 20 936
Trwałe różnice pomiędzy wynikiem brutto a podstawą opodatkowania
- 76 996
- 16 467
zmniejszające:
3 525
2 371
rozwiązane odpisy aktualizujące
745
615
otrzymane dywidendy
1 190
1 223
pozostałe
1 590
533
zwiększające:
- 81 114
- 19 020
utworzone odpisy aktualizujące
- 3 052
- 1 858
rezerwy na przyszłe zobowiązania, w tym „tzw. duże TSUE”
- 68 166
- 4 340
składki na BFG
- 6 734
- 7 576
pozostałe
- 3 162
- 5 246
odliczenia od dochodu:
593
182
ulga B+R
327
-
darowizny
266
182
Obciążenia podatkowe dotyczące wyniku finansowego roku bieżącego
- 22 703
- 37 403
Obciążenia podatkowe wyniku roku bieżącego dotyczące lat ubiegłych
1 522
- 791
Razem obciążenia podatkowe wyniku finansowego
- 21 181
- 38 194
Efektywna stawka podatkowa
- 7%
35%
Szczegółowe informacje na temat odroczonego podatku dochodowego przedstawiono w nocie 33.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 114
18. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję
Podstawowy zysk/strata przypadający na jedną akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku.
Wyszczególnienie
01-01-2020
31-12-2020
01-01-2019
31-12-2019
Zysk / Strata netto
- 306 934
71 994
Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w tysiącach)
92 910
92 910
Podstawowy zysk/strata na akcję (wyrażony w zł.gr)
- 3,30
0,77
Zysk / Strata rozwodniony na akcję jest równy zyskowi/stracie podstawowemu na akcję w prezentowanych okresach.
19. Kasa, środki w Banku Centralnym
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Środki pieniężne w kasie
21 782
26 610
Środki w Banku Centralnym
244 770
271 256
Razem
266 552
297 866
20. Należności od innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
33 328
70 214
Lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy
9 088
5 962
w tym: Lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy (środki pieniężne klientów Domu Maklerskiego BOŚ S.A.)
9 088
5 962
Lokaty w innych bankach powyżej 3-mcy
-
-
Należności z tytułu zabezpieczeń instrumentów pochodnych
99 092
75 520
Papiery dłużne zaklasyfikowane do portfela należności od innych banków
15 051
15 074
Razem brutto
156 559
166 770
Odpisy z tytułu utraty wartości papierów dłużnych zaklasyfikowanych do portfela należności od innych banków
- 943
- 1 037
Razem netto
155 616
165 733
Należności od innych banków wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 24.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 115
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto należności od innych banków:
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
151 696
15 074
-
-
166 770
Zmiana wartości brutto wynikająca z nabycia aktywów finansowych
69 272
-
-
-
69 272
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 16 548
- 23
-
-
- 16 571
Zmiana wartości brutto wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego
- 62 912
-
-
-
- 62 912
Stan na koniec okresu 31-12-2020
141 508
15 051
-
-
156 559
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2019
198 868
-
-
-
198 868
Zmiana wartości brutto wynikająca z nabycia aktywów finansowych
66 788
-
-
-
66 788
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 1 880
-
-
-
-1 880
Zmiana wartości brutto wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego
- 97 006
-
-
-
- 97 006
Zmiana wartości brutto wynikająca z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
-15 074
15 074
-
-
-
Transfer do Koszyka 2
-15 074
15 074
-
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2019
151 696
15 074
-
-
166 770
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 116
21. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
Wyszczególnienie aktywów
31-12-2020
31-12-2019
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
98 297
75 699
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
7 756
13 635
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
74 136
43 380
kontrakty terminowe i opcje
16 405
94
inne
-
18 590
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
14 837
64 645
dłużne papiery wartościowe
805
44 534
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
20 111
Razem aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
113 134
140 344
Wyszczególnienie zobowiązań
31-12-2020
31-12-2019
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
102 741
50 926
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
17 458
3 139
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
80 638
45 836
kontrakty terminowe i opcje
4 645
690
inne
-
1 261
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
575
-
kapitałowe papiery wartościowe
575
-
Razem zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
103 316
50 926
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 117
22. Inwestycyjne papiery wartościowe
31-12-2020
31-12-2019
Wyszczególnienie
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej ze skutkiem wyceny odnoszonym do rachunku zysków i strat
Razem
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Dłużne papiery wartościowe:
5 597 061
1 535 239
153 634
7 285 934
3 839 184
1 377 384
5 216 568
obligacje Skarbu Państwa
2 026 964
1 397 710
-
3 424 674
2 281 190
1 327 866
3 609 056
bony Skarbu Państwa
159 777
-
-
159 777
-
-
-
bony pieniężne NBP – ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
2 179 952
-
-
2 179 952
1 319 835
-
1 319 835
obligacje instytucji samorządowych
147 739
-
-
147 739
188 613
-
188 613
obligacje innych banków
593 370
87 875
153 634
834 879
49 546
-
49 546
obligacje pozostałych instytucji finansowych
489 259
49 654
-
538 913
-
49 518
49 518
Kapitałowe papiery wartościowe
85 480
-
-
85 480
85 510
-
85 510
notowane
18 543
-
-
18 543
18 543
-
18 543
nienotowane
66 937
-
-
66 937
66 967
-
66 967
Razem
5 682 541
1 535 239
153 634
7 371 414
3 924 694
1 377 384
5 302 078
Inwestycyjne papiery wartościowe wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 24.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 118
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
3 839 184
1 377 491
-
85 510
5 302 185
Zwiększenia z tytułu zakupu
105 267 786
160 586
149 625
-
105 577 997
Zwiększenia z tytułu naliczonych odsetek, dyskonta, premii
111 720
54 861
1 853
-
168 434
Wycena wzrost wartości
279 804
693
30 821
12
311 330
Zmniejszenia z tytułu sprzedaży i wykupu
103 532 450
-
-
-
103 532 450
Zmniejszenia z tytułu zrealizowanych odsetek, premii
118 613
57 489
-
-
176 102
Wycena spadek wartości
250 409
757
28 665
42
279 873
Inne zmiany
39
-
-
-
39
Stan na koniec okresu 31-12-2020
5 597 061
1 535 385
153 634
85 480
7 371 560
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 119
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2019
4 015 998
1 375 373
-
85 027
5 476 398
Zwiększenia z tytułu zakupu
77 618 901
-
-
499
77 619 400
Zwiększenia z tytułu naliczonych odsetek, dyskonta, premii
132 977
55 837
-
-
188 814
Wycena wzrost wartości
154 468
492
-
1
154 961
Zmniejszenia z tytułu sprzedaży i wykupu
77 777 627
-
-
-
77 777 627
Zmniejszenia z tytułu zrealizowanych odsetek, premii
138 991
53 461
-
-
192 452
Wycena spadek wartości
166 603
750
-
17
167 370
Inne zmiany
61
-
-
-
61
Stan na koniec okresu 31-12-2019
3 839 184
1 377 491
-
85 510
5 302 185
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 120
Zmiana stanu odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
107
107
Utworzenie odpisów
47
47
Rozwiązanie odpisów
- 8
- 8
Stan na koniec okresu 31-12-2020
146
146
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2019
105
105
Utworzenie odpisów
3
3
Rozwiązanie odpisów
- 1
- 1
Stan na koniec okresu 31-12-2019
107
107
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 121
Inwestycyjne papiery wartościowe stanowiące zabezpieczenie:
31-12-2020
31-12-2019
Wyszczególnienie
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zabezpieczenie umów pożyczek otrzymanych od banków i Międzynarodowych Organizacji Finansowych
361 668
598 119
513 193
592 154
do roku
82 129
-
10 431
-
powyżej roku
279 539
598 119
502 762
592 154
Zabezpieczenie Funduszu Ochrony Środków Gwarantowanych
-
60 849
5 056
70 998
powyżej roku
-
60 849
5 056
70 998
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Gwarancyjny
11 992
12 325
7 292
8 455
do roku
4 006
-
-
-
powyżej roku
7 986
12 325
7 292
8 455
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Przymusowej Restrukturyzacji
17 017
13 590
16 891
8 744
do roku
5 609
-
-
-
powyżej roku
11 408
13 590
16 891
8 744
Zabezpieczenie transakcji REPO
275 212
321 133
86 989
447 013
do roku
-
-
58 411
-
powyżej roku
275 212
321 133
28 578
447 013
Razem
665 889
1 006 016
629 421
1 127 364
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 122
23. Należności od klientów
31-12-2020
31-12-2019
Wyszczególnienie
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Wycena wg zamortyzowanego kosztu
13 030 489
1 203 009
11 827 480
13 132 205
1 171 013
11 961 192
Należności od klientów indywidualnych
3 800 293
336 569
3 463 724
3 827 101
274 846
3 552 255
kredyty w rachunku bieżącym
4 428
1 400
3 028
2 705
1 343
1 362
kredyty gotówkowe
474 414
110 114
364 300
445 405
77 921
367 484
kredyty mieszkaniowe
3 031 302
185 429
2 845 873
3 040 641
151 949
2 888 692
kredyty i pożyczki pozostałe
290 149
39 626
250 523
338 350
43 633
294 717
Należności od klientów instytucjonalnych
9 230 196
866 440
8 363 756
9 305 104
896 167
8 408 937
kredyty obrotowe
611 961
93 252
518 709
669 517
138 973
530 544
kredyty i pożyczki terminowe
7 991 981
754 186
7 237 795
7 959 333
736 388
7 222 945
należności faktoringowe
337 125
5 675
331 450
521 821
10 477
511 344
należności leasingowe
116 466
10 710
105 756
103 166
9 537
93 629
skupione wierzytelności
97 470
1 347
96 123
51 267
792
50 475
papiery wartościowe komercyjne
75 193
1 270
73 923
-
-
-
Wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
-
-
25 514
-
-
38 285
Należności od klientów indywidualnych
-
-
1 192
-
-
1 938
kredyty i pożyczki mieszkaniowe
-
-
427
-
-
648
kredyty i pożyczki pozostałe
-
-
765
-
-
1 290
Należności od klientów instytucjonalnych
-
-
24 322
-
-
36 347
kredyty obrotowe
-
-
39
-
-
195
kredyty i pożyczki terminowe
-
-
24 283
-
-
36 152
Razem
-
-
11 852 994
-
-
11 999 477
Złożone depozyty zabezpieczające
31 706
2
31 704
-
-
4 317
Pozostałe należności
2 599
-
2 599
-
-
-
Razem należności od klientów
-
-
11 887 297
-
-
12 003 794
W należnościach od klientów znajdują się kredyty preferencyjne z dopłatami do odsetek od NFOŚiGW i WFOŚiGW, które w prezentowanych okresach wynoszą (wartość nominalna):
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 123
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Kredyty preferencyjne z dopłatami, w tym:
93 488
136 575
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
69 525
102 031
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
23 963
34 544
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 124
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów:
Wartość brutto należności od klientów indywidualnych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
3 246 426
223 318
357 357
-
3 827 101
5 445 050
2 213 490
1 646 564
-
9 305 104
Zmiana wartości brutto wynikająca
z nabycia aktywów finansowych
269 609
187
-
-
269 796
1 154 125
41 928
-
250
1 196 303
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 156 130
- 4 769
14 442
-
- 146 457
- 11 543
- 159 321
- 48 265
106
- 219 023
Zmiana wartości brutto wynikająca
z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego
- 138 271
- 6 873
- 5 003
-
- 150 147
- 571 018
- 258 489
- 219 678
-
- 1 049 185
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 282
-
- 282
- 6 183
3 303
- 164 245
-
- 167 125
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
- 119 600
- 9 648
129 248
-
-
- 545 839
374 055
171 785
-
1
Transfer do Koszyka 1
54 658
- 54 231
- 427
-
-
229 154
- 229 121
- 32
-
1
Transfer do Koszyka 2
- 64 317
75 311
- 10 994
-
-
- 699 209
697 928
1 281
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 109 941
- 30 728
140 669
-
-
- 75 784
- 94 752
170 536
-
-
Inne zmiany
- 105
102
3
-
-
10 253
- 13 258
1
-
- 3 004
Stan na koniec okresu 31-12-2020
3 101 929
202 317
496 047
-
3 800 293
5 481 028
2 198 405
1 550 407
356
9 230 196
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 125
Odpisy na należności od klientów indywidualnych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
17 937
26 812
230 097
-
274 846
61 245
98 136
736 786
-
896 167
Zmiana odpisów wynikająca z nabycia aktywów finansowych
3 423
21
-
-
3 444
16 033
1 395
-
3
17 431
Zmiana oszacowania odpisów
- 10 290
6 362
67 145
-
63 217
- 6 336
28 106
119 726
22
141 518
Zmiana odpisów wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego
- 1 001
- 815
- 3 122
-
- 4 938
- 4 898
- 9 427
- 174 352
-
- 188 677
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 282
-
- 282
- 1
-
- 167 124
-
- 167 125
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
5 464
- 10 714
5 250
-
-
3 119
- 13 676
10 558
-
1
Transfer do Koszyka 1
7 297
- 7 129
- 168
-
-
16 392
- 16 382
- 9
-
1
Transfer do Koszyka 2
- 706
4 017
- 3 311
-
-
- 11 845
11 271
574
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 1 127
- 7 602
8 729
-
-
- 1 428
- 8 565
9 993
-
-
Inne zmiany
- 24
24
-
-
-
100
- 101
1
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2020
15 509
21 690
299 370
-
336 569
69 263
104 433
692 719
25
866 440
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 126
Wartość brutto należności od klientów indywidualnych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2019
3 433 206
161 325
352 464
3 946 995
4 858 511
1 861 785
2 075 983
-
8 796 279
Zmiana wartości brutto wynikająca
z nabycia aktywów finansowych
315 562
-
-
-
315 562
1 501 542
7 023
181
-
1 508 746
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 227 371
- 13 631
6 410
-
- 234 592
277 093
- 117 473
- 70 787
-
88 833
Zmiana wartości brutto wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego w tym:
- 164 178
- 5 509
- 31 491
-
- 201 178
- 855 675
- 126 180
- 106 585
-
- 1 088 440
zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania
z sytuacji finansowej
-
- 34
- 20 931
-
- 20 965
-
-
- 6 575
-
- 6 575
Zmiana wartości brutto wynikająca z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
- 110 838
81 152
29 686
-
-
- 336 422
588 331
- 251 909
-
-
Transfer do Koszyka 1
16 851
- 15 876
- 975
-
-
218 167
- 217 714
- 453
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 108 477
118 712
- 10 235
-
-
- 439 124
857 416
- 412 783
-
5 509
Transfer do Koszyka 3
- 19 212
- 21 684
40 896
-
-
- 115 465
- 51 371
161 327
-
- 5 509
Inne zmiany
45
- 19
288
-
314
1
4
- 319
-
- 314
Stan na koniec okresu 31-12-2019
3 246 426
223 318
357 357
-
3 827 101
5 445 050
2 213 490
1 646 564
-
9 305 104
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 127
Odpisy na należności od klientów indywidualnych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2019
11 328
7 065
221 364
-
239 757
47 684
100 351
655 641
-
803 676
Zmiana odpisów wynikająca z nabycia aktywów finansowych
4 269
-
4 269
19 340
279
38
-
19 657
Zmiana oszacowania odpisów
3 071
19 456
34 080
-
56 607
- 5 520
- 265
113 902
-
108 117
Zmiana odpisów wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego w tym:
- 864
- 466
- 24 559
-
- 25 889
- 5 901
- 5 952
- 23 328
-
- 35 181
zmiana odpisów wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
- 34
- 20 931
-
- 20 965
-
-
- 6 575
-
- 6 575
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
-
757
- 890
-
-
5 905
3 432
- 9 337
-
-
Transfer do Koszyka 1
888
- 663
- 225
-
-
16 944
- 16 823
- 121
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 507
4 278
- 3 771
-
-
- 7 442
23 038
- 15 479
-
117
Transfer do Koszyka 3
- 248
- 2 858
3 106
-
-
- 3 597
- 2 783
6 263
-
- 117
Inne zmiany
-
-
102
-
102
- 263
291
- 130
-
- 102
Stan na koniec okresu 31-12-2019
17 937
26 812
230 097
-
274 846
61 245
98 136
736 786
-
896 167
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 128
24. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności
31-12-2020
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do
12 miesięcy
powyżej 1 roku do
5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 20)
140 565
-
51
-
15 000
-
-
155 616
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 21)
-
-
-
14 836
-
1
-
14 837
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 22)
2 860 574
-
410 375
23 972
1 937 442
364 698
85 480
5 682 541
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 22)
-
-
-
25 943
696 161
813 135
-
1 535 239
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 22)
-
-
-
-
-
153 634
-
153 634
Należności od klientów (nota 23)
187 951
359 142
538 712
1 377 477
4 527 243
4 896 772
-
11 887 297
Razem
3 189 090
359 142
949 138
1 442 228
7 175 846
6 228 240
85 480
19 429 164
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 129
31-12-2019
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
powyżej 1 roku do
5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 20)
150 658
-
75
-
-
15 000
-
165 733
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 21)
-
-
-
21 560
43 085
-
-
64 645
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 22)
1 319 834
228
52 352
331 731
1 483 681
651 358
85 510
3 924 694
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 22)
-
-
-
-
649 666
727 718
-
1 377 384
Należności od klientów (nota 23)
175 737
270 571
458 921
1 165 420
4 649 319
5 283 826
-
12 003 794
Razem
1 646 229
270 799
511 348
1 518 711
6 825 751
6 677 902
85 510
17 536 250
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 130
25. Wartości niematerialne
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Wartość firmy
973
973
Licencje i oprogramowanie w tym:
97 926
86 833
oprogramowanie wytworzone we własnym zakresie
8 024
4 291
Nakłady w trakcie realizacji
11 941
29 192
Pozostałe
62
64
Razem
110 902
117 062
Wartości niematerialne w pełni zamortyzowane, w ciągłym użyciu:
31-12-2020 131 209
31-12-2019 119 785
W odniesieniu do wartości niematerialnych, które nie są jeszcze dostępne do użytkowania, tzn. będące w trakcie realizacji, Grupa BOŚ na bieżąco identyfikuje przesłanki utraty wartości. Na podstawie przeglądu poniesionych nakładów na wartości niematerialne w budowie na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku nie stwierdzono utraty ich wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 131
Zmiana stanu wartości niematerialnych
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2020
Wartość bilansowa brutto
973
338 380
86
29 192
368 631
Umorzenie
-
-251 547
-22
-
-251 569
Wartość bilansowa netto
973
86 833
64
29 192
117 062
Okres kończący się
31 grudnia 2020
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
86 833
64
29 192
117 062
Zwiększenia
-
35 492
-
14 144
49 636
zakup
-
4 096
-
14 144
18 240
przeksięgowanie z inwestycji
-
31 396
-
-
31 396
Zmniejszenia
-
-
-
-31 395
-31 395
przeksięgowanie z inwestycji
-
-
-
-31 395
-31 395
Naliczenie amortyzacji
-
-24 399
-2
-
-24 401
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2020
973
97 926
62
11 941
110 902
Stan na 31 grudnia 2020
Wartość bilansowa brutto
973
373 872
86
11 941
386 872
Umorzenie
-
-275 946
-24
-
-275 970
Wartość bilansowa netto na
31-12-2020
973
97 926
62
11 941
110 902
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 132
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady
w trakcie realizacji
Razem
Stan na 1 stycznia 2019
Wartość bilansowa brutto
973
322 663
86
22 222
345 944
Umorzenie
-
-225 875
-19
-
-225 894
Wartość bilansowa netto
973
96 788
67
22 222
120 050
Okres kończący się
31 grudniu 2019
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
96 788
67
22 222
120 050
Zwiększenia
-
15 717
-
18 803
34 520
zakup
-
3 884
-
18 803
22 687
przeksięgowanie z inwestycji
-
11 833
-
-
11 833
Zmniejszenia
-
-
-
-11 833
-11 833
przeksięgowanie z inwestycji
-
-
-
-11 833
-11 833
Naliczenie amortyzacji
-
-25 672
-3
-
-25 675
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2019
973
86 833
64
29 192
117 062
Stan na 31 grudnia 2019
Wartość bilansowa brutto
973
338 380
86
29 192
368 631
Umorzenie
-
-251 547
-22
-
-251 569
Wartość bilansowa netto na
31-12-2019
973
86 833
64
29 192
117 062
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 133
26. Rzeczowe aktywa trwałe
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Środki trwałe, w tym:
79 838
73 916
grunty
742
764
budynki i lokale
20 945
20 977
ulepszenia w obcych środkach trwałych
24 265
27 247
sprzęt komputerowy i urządzenia techniczne
31 470
23 057
środki transportu
115
232
inne środki trwałe
2 301
1 639
Środki trwałe w budowie
4 640
3 827
Zaliczki
173
-
Razem
84 651
77 743
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku nie było składników majątku wycofanych z aktywnego użytkowania i przeznaczonych do zbycia.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 134
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
W prezentowanych okresach nie występowały aktywa trwałe czasowo nieużywane o istotnej wartości bilansowej.
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
32 106
70 276
113 441
3 827
-
219 650
Umorzenie
-10 365
-43 029
-88 513
-
-
-141 907
Wartość bilansowa netto
21 741
27 247
24 928
3 827
-
77 743
Okres kończący się
31 grudnia 2020 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
21 741
27 247
24 928
3 827
-
77 743
Zwiększenia:
733
349
18 078
14 261
173
33 594
zakupy
-
14
5 697
14 261
173
20 145
przeniesienie z inwestycji
733
335
12 381
-
-
13 449
Zmniejszenia:
-
-1 064
-17 417
-13 448
-
-31 929
likwidacje/ sprzedaż
-
-1 064
-17 417
-
-
-18 481
przeniesienie z inwestycji
-
-
-
-13 448
-
-13 448
Naliczenie amortyzacji
-787
-3 331
-8 843
-
-
-12 961
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
1 064
17 140
-
-
18 204
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2020 roku
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Stan na 31 grudnia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
32 839
69 561
114 102
4 640
173
221 315
Umorzenie
-11 152
-45 296
-80 216
-
-
-136 664
Wartość bilansowa netto
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 135
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu
i inne
Środki trwałe w
budowie
Razem
Stan na 01 stycznia 2019 roku
Wartość bilansowa brutto
31 394
75 042
114 983
1 320
222 739
Umorzenie
-9 631
-45 729
-92 769
-
-148 129
Utrata wartości
-2 767
-3 447
-
-
-6 214
Wartość bilansowa netto
18 996
25 866
22 214
1 320
68 396
Okres kończący się
31 grudnia 2019 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
18 996
25 866
22 214
1 320
68 396
Zwiększenia:
712
1 726
11 515
9 064
23 017
zakupy
100
70
6 717
9 064
15 951
przeniesienie z inwestycji
29
1 656
4 798
-
6 483
przeksięgowanie
583
-
-
-
583
Zmniejszenia:
-
-6 492
-13 057
-6 557
-26 106
likwidacje/ sprzedaż
-
-6 492
-13 057
-24
-19 573
przeniesienie z inwestycji
-
-
-
-6 533
-6 533
utrata wartości
2 767
3 447
-
-
6 214
Naliczenie amortyzacji
-734
-3 522
-8 331
-
-12 587
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
6 222
12 587
-
18 809
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2019 roku
21 741
27 247
24 928
3 827
77 743
Stan na 31 grudnia 2019 roku
Wartość bilansowa brutto
32 106
70 276
113 441
3 827
219 650
Umorzenie
-10 365
-43 029
-88 513
-
-141 907
Wartość bilansowa netto
21 741
27 247
24 928
3 827
77 743
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 136
27. Prawo do użytkowania - leasing
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Nieruchomości
66 430
78 986
Samochody
385
752
Grunty
981
-
Razem
67 796
79 738
Zmiana stanu prawa użytkowania – leasing
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
RAZEM
Stan na 01 stycznia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
95 944
1 167
97 111
Umorzenie
- 16 958
-415
- 17 373
Wartość bilansowa netto
78 986
752
79 738
Wartość bilansowa netto na początek roku
78 986
752
79 738
Zwiększenia
3 805
32
3 837
Zmniejszenia
- 919
-153
- 1 072
Naliczenie amortyzacji
- 15 254
-288
- 15 542
Wyksięgowanie umorzenia
793
42
835
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2020
67 411
385
67 796
Stan na 31 grudnia 2020
Wartość bilansowa brutto
98 830
1 046
99 876
Umorzenie
- 31 419
- 661
- 32 080
Wartość bilansowa netto
67 411
385
67 796
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 137
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
RAZEM
Stan na 01 stycznia 2019 roku
Wartość bilansowa brutto
72 811
1 363
74 174
Umorzenie
-
-
-
Wartość bilansowa netto
72 811
1 363
74 174
Wartość bilansowa netto na początek roku
72 811
160
72 971
Zwiększenia
23 333
329
23 662
Zmniejszenia
- 200
-525
- 725
Naliczenie amortyzacji
- 16 968
-428
- 17 396
Wyksięgowanie umorzenia
10
13
23
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2019
78 986
- 451
78 535
Stan na 31 grudnia 2019
Wartość bilansowa brutto
95 944
1 167
97 111
Umorzenie
- 16 958
- 415
- 17 373
Wartość bilansowa netto
78 986
752
79 738
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 138
28. Inne aktywa
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Koszty do zapłacenia z góry
7 715
8 120
Odprowadzenie nadmiaru gotówki
1 307
1 978
Rozrachunki międzybankowe
1 733
904
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
251
252
Dłużnicy różni
287 165
8 618
Rozliczenia z tytułu transakcji na GBP i rynku pozagiełdowym
-
140 596
Prawo wieczystego użytkowania gruntu
823
-
Rozrachunki publiczno-prawne
1 039
15 697
Przychody do otrzymania
15 674
13 150
Aktywa do zbycia
2 102
820
Pozostałe
1 522
3 086
Razem
319 331
193 221
29. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Depozyty innych banków
242 498
114 184
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
490 245
481 483
Razem
732 743
595 667
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
do 1 miesiąca
144 937
50 271
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
154 473
63 868
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
255 834
137 246
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
92 284
109 004
powyżej 1 roku do 5 lat
85 215
235 278
Razem
732 743
595 667
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 139
30. Zobowiązania wobec klientów
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Klienci indywidualni
9 380 943
8 891 460
rachunki bieżące/rozliczeniowe
5 206 561
3 967 906
lokaty terminowe
4 174 382
4 923 554
Klienci instytucjonalni
6 305 999
5 116 946
rachunki bieżące/rozliczeniowe
5 126 798
3 099 678
lokaty terminowe
1 179 201
2 017 268
Pozostali klienci
72 182
63 607
Kredyty i pożyczki otrzymane od Międzynarodowych Instytucji Finansowych
715 708
777 758
Środki funduszy z przeznaczeniem na kredyty
85 883
65 210
Razem
16 560 715
14 914 981
W roku 2020 oraz 2019 Grupa BOŚ nie odnotowała żadnych opóźnień w płatnościach rat kapitałowych lub odsetkowych, ani nie naruszyła żadnych innych postanowień umownych wynikających ze swoich zobowiązań.
Zobowiązania wobec klientów wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
do 1 miesiąca
11 583 791
8 475 589
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
1 646 210
1 984 100
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
1 202 692
1 549 159
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
834 411
1 381 269
powyżej 1 roku do 5 lat
1 113 773
1 385 764
powyżej 5 lat
179 838
139 100
Razem
16 560 715
14 914 981
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 140
31. Zobowiązania podporządkowane
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Seria
Waluta
Warunki oprocentowania
Termin wymagalności/wykupu
31-12-2020
31-12-2019
Seria AA1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
34 214
34 884
34 214
35 096
Seria AA2
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
65 786
66 259
65 786
66 414
Seria P
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
150 000
151 834
150 000
152 897
Seria R1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
83 000
83 566
83 000
83 896
Seria W
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
32 500
32 453
32 500
32 428
Razem
365 500
368 996
365 500
370 731
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 141
32. Rezerwy
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Rezerwy na udzielone zobowiązania warunkowe w tym:
29 653
27 461
otwarte linie kredytowe
19 313
19 225
gwarancje
10 340
8 236
Rezerwa na świadczenia pracownicze - odprawy emerytalne i rentowe
3 650
3 322
Rezerwa na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
376 410
23 181
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
1 534
1 183
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
7 287
2 558
Razem
418 534
57 705
Zmiana stanu rezerw
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Rezerwa na udzielone zobowiązania warunkowe
Stan na początek okresu
27 461
20 798
utworzenie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
69 108
70 752
rozwiązanie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
-66 916
-64 079
Inne
-
-10
Stan na koniec okresu
29 653
27 461
Rezerwa na świadczenia pracownicze
Stan na początek okresu
3 322
3 076
utworzenie rezerw
638
499
wykorzystanie rezerw
-310
-253
Stan na koniec okresu
3 650
3 322
Rezerwa na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
Stan na początek okresu
23 181
2 033
utworzenie rezerw
353 021
21 221
rozliczenie dyskonta od rezerwy
614
-
wykorzystanie rezerw
-395
-
rozwiązanie rezerw
-11
-73
Stan na koniec okresu
376 410
23 181
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 142
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
Stan na początek okresu
1 183
-
utworzenie rezerw
1 269
1 183
wykorzystanie rezerw
-918
-
Stan na koniec okresu
1 534
1 183
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
Stan na początek okresu
2 558
9 866
utworzenie rezerw
10 565
1 619
wykorzystanie rezerw
-3 700
-8 188
rozwiązanie rezerw
-2 136
-739
Stan na koniec okresu
7 287
2 558
Razem stan rezerw na koniec okresu
418 534
57 705
Wartość obecna przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych wobec pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2020 roku:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Stopa przyrostu płac
2.5%-3.5%
(0% w 2020)
2.5%
(0% w 2019)
Stopa procentowa dla przyszłych zobowiązań z tytułu:
odpraw emerytalnych i rentowych
1,50%
2,00%
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Koszt świadczeń:
Koszt bieżącego zatrudnienia
536
226
Koszty przeszłego zatrudnienia i (zysk)/strata z rozliczenia
295
-
Koszt odsetkowy netto
120
61
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w wyniku finansowym
951
287
Przeszacowanie zobowiązania netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
84
143
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt doświadczalnych
158
-40
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w pozostałych całkowitych dochodach
242
103
Razem
1 193
390
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 143
Zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Stan na początek okresu
3 322
3 076
Koszt bieżących świadczeń
354
335
Koszt odsetkowy
42
61
(Zyski)/straty z przeszacowania:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
84
143
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt doświadczalnych
158
-40
Świadczenia wypłacone
-310
-253
Stan na koniec okresu
3 650
3 322
Obliczenia wartości obecnej przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych dotyczą obecnej populacji pracowników Banku Ochrony Środowiska S.A. i nie uwzględniają pracowników, którzy będą przyjęci do pracy w przyszłości. Polegają na wyznaczeniu nabytego w roku następującym po dacie obliczeń prawa pracownika do określonej części odprawy zgodnie z metodą „Projected Unit Credit” obliczania aktuarialnej obecnej wartości przyszłych zobowiązań. Wartość nabytego przez pracownika prawa do określonej części odprawy, która ma być wypłacona w przyszłości obliczona została przy założeniu, że pracownik będzie utrzymywał ciągłość pracy w Banku do momentu wypłaty danego świadczenia i zdyskontowaniu na moment obliczeń.
Nabyte prawo do części świadczenia jest ilorazem obecnego stażu pracy pracownika i stażu pracy wymaganego do uzyskania odprawy emerytalnej i rentowej.
Odprawy rentowe obliczane są jako suma iloczynów prawdopodobieństw nabycia inwalidztwa w latach przyszłych dla osoby będącej w określonym wieku oraz nabytych praw do części świadczenia w każdym roku, w całym prognozowanym okresie i są zdyskontowane na moment waluacji. Nabyte prawo do części świadczenia z tytułu odprawy rentowej w każdym roku jest obliczane jako iloraz obecnego stażu pracy do stażu pracy w danym przyszłym roku.
Obecna wartość nabytych praw wyliczana jest przy założeniu wzrostu podstawy wymiaru odpraw do momentu wypłaty zgodnie ze stopą przyrostu płac.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 1,5%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 1,75% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2020 roku 2 933 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 1,25% zobowiązania te wynosiłyby 3 020 tys. zł.
Na dzień 31 grudnia 2019 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 2,0%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 2,25% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2019 roku 2 730 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 1,75% zobowiązania te wynosiłyby 2 805 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 144
Grupa BOŚ szacuje, że wypływ korzyści ekonomicznych wynikający z realizacji tych rezerw nastąpi w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
do 1 roku
687
685
powyżej 1 roku do 5 lat
872
837
powyżej 5 lat do 10 lat
885
769
powyżej 10 lat do 20 lat
971
813
powyżej 20 lat
235
218
Razem
3 650
3 322
Rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia oraz z tytułu zwrotu prowizji utworzone zostały w wysokości przewidywanych wypływów korzyści ekonomicznych w prezentowanych poniżej okresach:
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Rezerwa na zobowiązania wobec klientów
4 820
do roku
Rezerwa na ujemne salda na rachunkach klientów powstałe na skutek rozliczenia rynkowego transakcji
50
do roku
50
do roku
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
2 417
2 508
417
do roku
1 717
do roku
2 000
powyżej roku
791
powyżej roku
Rezerwa na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
376 410
23 181
-
do roku
3 650
do roku
376 410
powyżej roku
19 531
powyżej roku
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
1 534
1 183
-
do roku
1 183
do roku
1 534
powyżej roku
-
powyżej roku
Razem
385 231
26 922
Łączna wartość postępowań będących w toku w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Grupa BOŚ jest pozwaną
91 369
46 469
Grupa BOŚ jest powodem
93 506
221 605
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 145
Zdaniem Zarządu Banku ryzyko związane z powyższymi postępowaniami, za wyjątkiem tych, które zostały objęte rezerwami na roszczenia, oceniane jest na poziomie możliwym, ale nie prawdopodobnym. Wszelkie ryzyka wiążące się z postępowaniami toczącymi się przed sądem lub organami administracji publicznej są odpowiednio zabezpieczone poziomem rezerw.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Bank nie prowadził istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, dotyczących zobowiązań oraz wierzytelności emitenta, tj. takich, których wartość stanowi co najmniej 10% kapitałów własnych.
33. Odroczony podatek dochodowy
Odroczony podatek dochodowy obliczany jest w stosunku do wszystkich różnic przejściowych przy zastosowaniu stawki podatku dochodowego w wysokości 19%.
Stan odroczonego podatku dochodowego
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Stan na początek okresu
107 643
98 268
Zmiana stanu w tym z tytułu:
12 813
9 375
odpisów aktualizujących należności
10 722
3 490
wyceny aktywów
- 15 478
- 692
kosztów do zapłacenia
- 3 314
4 150
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
- 1 095
- 227
pozostałych różnic, w tym z tytułu umów leasingowych
12 326
- 1 526
straty podatkowej
- 175
870
prowizji rozliczanych wg ESP
1 954
1 944
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
800
1 827
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe
2 078
1 067
przychodów do otrzymania
4 746
- 1 777
IBNR zaliczonego do kosztów podatkowych
249
249
Stan na koniec okresu
120 456
107 643
Podatek odroczony odniesiony na kapitał z aktualizacji wyceny:
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Stan na początek okresu
- 11 187
- 13 461
Zmiana stanu z tytułu wyceny aktywów
- 4 733
2 274
Stan na koniec okresu
- 15 920
- 11 187
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 146
Zobowiązania i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są przypisywane następującym pozycjom:
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
przychodów do otrzymania
35 778
38 493
zwyżek z tytułu wyceny aktywów
43 624
32 152
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
11 889
12 689
należności z tytułu leasingu
24 713
11 893
zapłaconych prowizji do rozliczenia wg ESP
3 233
3 619
IBNR zaliczony do kosztów podatkowych w latach ubiegłych
994
1 244
pozostałych różnic przejściowych
341
516
Razem
120 572
100 606
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
odpisy aktualizujące nie stanowiące k.u.p.
125 798
115 013
otrzymanych prowizji do rozliczenia wg ESP
18 435
16 871
środki trwałe dotyczące umów leasingowych
28 470
14 163
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
7 764
6 347
kosztów do zapłacenia
19 205
22 519
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
7 355
8 450
zniżek z tytułu wyceny aktywów
24 589
15 776
straty podatkowej
144
1 348
pozostałych różnic przejściowych
9 268
7 762
Razem
241 028
208 249
Zmiana stanu podatku odroczonego w okresie
Wyszczególnienie
01-01-2020 31-12-2020
01-01-2019 31-12-2019
Stan na początek okresu
107 643
98 268
Zmiana stanu ujemnych różnic przejściowych
32 781
8 325
Zmiana stanu dodatnich różnic przejściowych
- 19 968
1 050
Razem zmiana stanu w tym:
12 813
9 375
zmiana stanu na kapitale z aktualizacji wyceny
- 4 732
2 274
zmiana stanu odniesiona na rachunek zysków i strat
17 547
7 100
Stan na koniec okresu
120 456
107 643
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 147
34. Zobowiązania z tytułu leasingu
Grupa BOŚ jako leasingobiorca ujmuje leasing w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jako składnik aktywów stanowiących prawo do użytkowania i odpowiadające mu zobowiązanie w dniu, w którym przedmiot leasingu jest dostępny do użytkowania. Każda płatność leasingowa jest alokowana pomiędzy zmniejszenie zobowiązania i koszt finansowy. Koszt finansowy jest ujmowany w rachunku zysków i strat przez okres leasingu. Składnik aktywów związanych z prawem do użytkowania jest amortyzowany metodą liniową. Zobowiązania z tytułu leasingu zostały wycenione w wartości bieżącej przyszłych opłat leasingowych, zdyskontowanych przy użyciu krańcowej stopy procentowej Spółki na dzień 01 stycznia 2020 roku wynoszącej 5%. Dla umów zawartych od września 2020 roku na okres do 5 lat stopa wynosi 5%, a powyżej 5 do 9 lat w wysokości 5,75%.
W ramach leasingu Grupa BOŚ zawarła umowy jako leasingobiorca, których przedmiotem są pojazdy i nieruchomości.
Umowy najmu są zwykle zawierane na okresy od 1 roku do 10 lat. Warunki najmu są negocjowane indywidualnie.
Umowy najmu nie nakładają żadnych zobowiązań, ale aktywa będące przedmiotem leasingu nie mogą być wykorzystywane jako zabezpieczenie w celu zaciągnięcia pożyczki lub innego finansowania zewnętrznego.
Terminy wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31-12-2020
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 495
209
2 704
powyżej 1 roku do 5 lat
7 235
207
7 442
powyżej 5 lat
61 083
-
61 083
Razem
70 813
416
71 229
31-12-2019
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
do 1 roku
4 361
182
4 543
powyżej 1 roku do 5 lat
11 072
487
11 559
powyżej 5 lat
67 082
165
67 247
Razem
82 515
834
83 349
Zobowiązania z tytułu umów najmu nieruchomości dotyczą powierzchni użytkowanych przez Bank w ramach działalności operacyjnej.
Dla umów zawartych w EUR poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość w złotych (liczonej według średniego kursu NBP) sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto wyrażonej w EUR za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Dla umów zawartych w PLN poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 148
Stawki miesięczne rat wynagrodzenia podlegają waloryzacji o wskaźnik i w terminach określonych w umowie. Umowy zawarte w EUR waloryzowane są o indeksy stosowane na terenie Unii Europejskiej. Umowy zawarte w PLN waloryzowane są o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres poprzedni ogłaszany przez Prezesa GUS.
Umowy nie przewidują prawa do nabycia nieruchomości.
Umowy zawierane są na czas określony, w części umów nie ma możliwości ich wypowiedzenia, w niektórych z nich zawarte jest zastrzeżenie wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia pod warunkiem likwidacji placówki, w takim przypadku obowiązuje termin wypowiedzenia 6 lub 12 miesięcy. W części umów wprowadzony jest zapis o możliwości jej przedłużenia na dotychczasowych warunkach na podstawie oświadczenia woli leasingodawcy złożonego na piśmie na 6 miesięcy przed upływem terminu zakończenia umowy.
Grupa BOŚ zastosowała do umów leasingu wyłączenia jakie dopuszcza standard MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Do umów leasingu o niskiej wartości zaklasyfikowano umowy w których wartość bazowego składnika aktywów ma niską wartość tzn. nie przekracza kwoty 20 tys. zł.
Płatności związane z umowami wyłączonymi są ujmowane liniowo jako koszt w rachunku zysków i strat.
Przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów wyłączonych
Stan na 31 grudnia 2020 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
324
466
790
krótkoterminowe
1 388
-
1 388
Razem
1 712
466
2 178
Stan na 31 grudnia 2019 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
78
747
825
krótkoterminowe
1 373
-
1 373
Razem
1 451
747
2 198
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 149
35. Pozostałe zobowiązania
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Rozliczenia międzybankowe
22 760
17 308
Zobowiązania wobec kontrahentów DM BOŚ
129 581
30 463
Rozliczenia międzyokresowe bierne
51 231
25 320
Rozliczenia publiczno-prawne
18 494
8 525
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
65 584
62 169
Prowizje do rozliczenia w czasie
5 904
5 237
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
4 898
10 986
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
3 526
3 489
Pozostałe
9 548
23 547
Razem
311 526
187 044
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 150
36. Aktywa i zobowiązania warunkowe
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Zobowiązania warunkowe:
2 863 156
2 846 868
Finansowe, w tym:
2 490 309
2 538 723
otwarte linie kredytowe w tym:
2 464 889
2 513 639
odwołalne
2 130 346
2 267 427
nieodwołalne
334 543
246 212
otwarte akredytywy importowe
20 250
5 839
promesy udzielenia kredytu w tym:
5 170
19 245
nieodwołalne
5 170
19 245
Gwarancyjne, w tym:
372 847
308 145
poręczenia i gwarancje spłaty kredytu
12 739
12 909
gwarancje właściwego wykonania kontraktu
360 108
295 236
Aktywa warunkowe:
915 199
480 132
Finansowe, w tym:
-
85 170
otwarte linie kredytowe
-
85 170
Gwarancyjne
899 975
381 445
Inne
15 224
13 517
Aktywa i zobowiązania warunkowe razem
3 778 355
3 327 000
Informacja o postępowaniach przeciwko Bankowi dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą
W dniu 11 września 2019 roku TSUE wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C – 383/18 Lexitor przeciwko SKOK Stefczyka, Santander Consumer Bank i mBank, który zawiera wykładnię przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG.
W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy TSUE orzekł, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie nałożone na konsumenta koszty.
Przeciwko Bankowi nie toczy się żadne postępowanie dotyczące zwrotu części kosztów kredytów konsumenckich w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku przed sądami toczy się 10 postępowań przeciwko Bankowi, dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą.
Informacje o wszczętych postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych
W dniu 03 października 2019 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości („TSUE”) wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-260/18 Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu prowadzącej działalność w Polsce w formie oddziału pod nazwą Raiffeisen Bank International AG Oddział
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 151
w Polsce, dawniej Raiffeisen Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, który zawiera wykładnię przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w odpowiedzi na pytania prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy po analizie postanowień umowy o kredyt indeksowany do CHF.
Zgodnie z treścią wyroku, TSUE nie odniósł się do kwestii niedozwolonego charakteru klauzul umownych, wskazując, że badanie występowania wszystkich przesłanek abuzywności oraz ocena postanowień umownych w każdej indywidualnej sprawie odrębnie należy do sądów krajowych. TSUE jednocześnie nie wykluczył możliwości uznania przez sąd krajowy możliwości dalszego funkcjonowania umowy bez mechanizmu indeksacji (co sprowadzałoby się do traktowania kredytu jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR), niemniej w ocenie TSUE rozwiązanie to uznano za niepewne. TSUE wykluczył możliwość uzupełniania treści umowy po eliminacji klauzul abuzywnych regułami wynikającymi z przepisów ogólnych prawa krajowego. TSUE potwierdził jednak możliwość uzupełnienia luk w umowie regułami wynikającymi z wyraźnego przepisu dyspozytywnego albo innymi regułami ustalonymi przez strony.
Od czasu wydania wyroku TSUE, wzrasta liczba spraw sądowych dotyczących umów kredytowych powiązanych z kursem walut obcych. Przyczyny tego zjawiska znaleźć można w nasilonej akcji marketingowej ze strony podmiotów reprezentujących kredytobiorców w postępowaniach sądowych i stałej obecności tematyki w mediach oraz zmieniającej się tendencji w orzecznictwie sądów krajowych.
Większość wyroków sądowych zapadających po orzeczeniu TSUE z 03 października 2019 roku nie jest korzystna dla banków, jednak orzecznictwo nadal nie jest jednolite. Niektóre sądy rozpoznające sprawy dotyczące kredytów hipotecznych powiązanych z kursem walut obcych zwróciły się do TSUE z kolejnymi pytaniami prejudycjalnymi. Stanowisko TSUE w tym zakresie może mieć wpływ na dalsze orzecznictwo sądowe.
Bank na bieżąco monitoruje orzecznictwo krajowe oceniając ryzyko prawne związane z kredytami waloryzowanymi kursem waluty obcej i uwzględnia w swoich analizach to, iż wyrok TSUE z 03 października 2019 roku oraz orzeczenia polskich sądów w podobnych sprawach wpływają na wzrost liczby postępowań sądowych i zwiększenie wartości dochodzonych roszczeń.
Na koniec 2020 roku przed sądami zawisło łącznie 307 spraw przeciwko Bankowi, dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych, głównie do CHF, w których wartość przedmiotu sporu wynosiła 63 664 tys. zł. Zgłaszane w pozwach roszczenia wywodzone z umów kredytów i pożyczek denominowanych generalnie dotyczą uznania umowy kredytu/pożyczki za nieważną i zasądzenia alternatywnie uznania za abuzywne klauzul denominacyjnych (przeliczeniowych).
Obecnie nadal trudno jest ocenić ostateczny wpływ orzeczenia TSUE na linie orzecznicze w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą. Istotne znaczenie w tym zakresie mogłoby mieć ukształtowane stanowisko Sądu Najwyższego.
Na dzień 11 maja br. (poprzednio zakładane terminy to 25 marca, a następnie 13 kwietnia br.) wyznaczony został termin posiedzenia Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w pełnym składzie w sprawie odpowiedzi na zagadnienia prawne przedstawione przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, dotyczące istotnych zagadnień związanych z niejednolitymi rozstrzygnięciami sądów w sprawach kredytów powiązanych z kursem walut obcych. Zmieniony został także na 07 maja, termin zapowiedzianej wcześniej na 15 kwietnia br. uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego, dotyczącej odpowiedzi na zagadnienia prawne postawione przez Rzecznika Finansowego. Zagadnienia postawione przez RF częściowo pokrywają się z przedstawionymi przez Pierwszego Prezesa SN.
Bank będzie analizował treść uchwał SN po ich opublikowaniu, w szczególności jej przewidywany wpływ na dalsze orzecznictwo oraz wartość parametrów stosowanych do ustalenia wartości rezerw na ryzyko prawne. Na ten moment nie można przewidzieć treści uchwał i ich wpływu na oszacowanie rezerw. Bank przy ustaleniu wartości rezerwy bazuje na wszystkich informacjach dostępnych na dzień podpisania sprawozdania.
Jednocześnie także w styczniu 2021 roku grupa banków, w tym Bank Ochrony Środowiska S.A., w oparciu o założenia propozycji Przewodniczącego KNF (ogłoszonej w grudniu 2020), rozpoczęła konsultacje międzysektorowe dotyczące stworzenia katalogu najlepszych praktyk celem dążenia do wypracowania ugody zawieranej z klientami na zasadzie dobrowolnej oferty , na mocy których kredyty oparte na walucie obcej podlegałyby rozliczeniu tak, jakby od początku były kredytami złotowymi z oprocentowaniem według stawki WIBOR oraz odpowiedniej marży.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 152
Ze względu na istotność wpływu wdrożenia Programu Ugód, opracowanego zgodnie z założeniami propozycji Przewodniczącego KNF na sytuację finansową Banku, Zarząd Banku przedłożył Walnemu Zgromadzeniu projekt uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zawieranie przez Bank ugód z konsumentami oraz zasad ustalenia i zatwierdzania warunków tych ugód.
Do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego Bank nie wprowadził programu szerokiego oferowania ugód swoim klientom, a wdrożenie Programu Ugód nie zostało poddane głosowaniu na Walnym Zgromadzeniu. Niemniej jednak Zarząd Banku dokonując szacunku rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi uwzględnił scenariusz zawierania w uzasadnionych przypadkach porozumień z klientami z uwagi na kształtowanie się niekorzystnej dla banków linii orzeczniczej oraz wysoką szacowaną skłonność klientów do zawarcia porozumienia z Bankiem.
Opis utworzonej rezerwy na ryzyko prawne związane z kredytami i pożyczkami denominowanymi w lub indeksowanymi do walut obcych znajduje się w nocie 4.6
37. Działalność maklerska
Działalność maklerska odnosi się do Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Poniżej zaprezentowane dane dotyczą instrumentów finansowych przechowywanych na rachunkach papierów wartościowych klientów i podane są w wartości godziwej:
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Zdematerializowane papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym
Akcje notowane i prawa do akcji notowanych zapisane na rachunkach papierów wartościowych
7 010 655
5 263 162
Pozostałe papiery wartościowe zapisane na rachunkach papierów wartościowych klientów
498 103
417 346
Pozostałe instrumenty finansowe klientów
234 910
206 883
Prawa majątkowe notowane na TGE
476 337
552 416
Papiery wartościowe przechowywane w formie materialnej
Akcje
248 950
307 067
Obligacje
660 214
1 031 017
Razem papiery wartościowe klientów
9 129 169
7 777 891
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 153
38. Kapitał podstawowy
Zarejestrowany kapitał zakładowy
Na dzień 31 grudnia 2020 roku kapitał zakładowy wynosił 929 477 tys. zł i nie uległ zmianie wobec stanu na dzień 31 grudnia 2019 roku.
Seria/ emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj uprzywile- jowania akcji
Liczba akcji
Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej w tys. zł
Sposób pokrycia
Data rejestracji
Prawo do dywidendy (od daty)
A
O
zwykłe
236 700
2 367
opłacone
09-01-91
01-01-92
B
O
zwykłe
1 263 300
12 633
opłacone
11-03-92
01-01-93
C
O
zwykłe
477 600
4 776
opłacone
30-12-92
01-01-93
C
O
zwykłe
22 400
224
wkład niepieniężny
30-12-92
01-01-93
D
O
zwykłe
1 300 000
13 000
opłacone
30-12-93
01-01-94
E
O
zwykłe
647 300
6 473
opłacone
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
15 500
155
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
37 200
372
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
F
O
zwykłe
1 500 000
15 000
opłacone
30-12-94
01-01-95
G
O
zwykłe
1 260 000
12 600
opłacone
30-06-95
01-01-96
H
O
zwykłe
670 000
6 700
opłacone
30-06-95
01-01-96
I
O
zwykłe
70 000
700
opłacone
30-06-95
01-01-96
J
O
zwykłe
1 055 000
10 550
opłacone
21-06-96
01-01-96
K
O
zwykłe
945 000
9 450
opłacone
21-06-96
01-01-96
L
O
zwykłe
1 200 000
12 000
opłacone
29-11-96
01-01-96
M
O
zwykłe
2 500 000
25 000
opłacone
07-05-98
01-01-97
N
O
zwykłe
1 853 000
18 530
opłacone
13-06-07
01-01-07
O
O
zwykłe
1 320 245
13 202
wkład niepieniężny
25-06-10
01-01-10
P
O
zwykłe
6 500 000
65 000
opłacone
15-06-12
01-01-11
U
O
zwykłe
40 000 000
400 000
opłacone
12-07-17
01-01-16
V
O
zwykłe
30 074 426
300 744
opłacone
04-07-18
01-01-18
Liczba akcji, razem
92 947 671
Kapitał zakładowy wg wartości nominalnej razem
929 477
Kapitał zakładowy razem
929 477
Wartość nominalna jednej akcji wynosi 10 zł.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku ogólna liczba głosów wynikająca ze wszystkich wyemitowanych przez Bank akcji wynosiła 92 947 671 i nie zmieniła się wobec stanu na dzień 31 grudnia 2019 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 154
Jedna akcja daje prawo do jednego głosu na walnym zgromadzeniu.
Na pozostałych akcjonariuszy przypada łącznie 27,8% udziałów w kapitale zakładowym Banku.
Na dzień sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie są znane zmiany w strukturze własności znacznych pakietów akcji.
Struktura akcjonariuszy posiadających bezpośrednio i pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu Banku:
31-12-2020
31-12-2019
Akcjonariusz
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
53 951 960
58,05
53 951 960
58,05
Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych
8 000 000
8,61
8 000 000
8,61
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
5 148 000
5,54
5 148 000
5,54
Akcje własne
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Bank posiadał 37 775 akcji własnych, które reprezentują 0,04% kapitału zakładowego i 0,04% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku, w tym:
1. 33 095 akcji, które Bank nabył w 2012 roku w ramach działań stabilizacyjnych związanych z emisją akcji serii P. Wyżej wymienione akcje reprezentują 0,035% kapitału zakładowego Banku i ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku, przy czym Bank zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych nie jest uprawniony do wykonywania prawa głosu z tych akcji,
2. 4 680 akcji, które reprezentują 0,005% kapitału zakładowego i ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku, które Bank nabył w okresie od 22 czerwca do 06 lipca 2015 roku podczas sesji giełdowych na rynku podstawowym GPW w Warszawie S.A. Akcje zostały nabyte na podstawie Uchwały 34/2015 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia BOS S.A. z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie Programu odkupu akcji BOŚ S.A. w celu zaoferowania osobom zajmującym stanowiska kierownicze mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku. W związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w Uchwale Nr 258/2011 KNF oraz Polityce zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w BOŚ S.A., Rada Nadzorcza Banku zdecydowała o nieprzyznaniu członkom Zarządu Banku wynagrodzenia zmiennego za 2014 rok, zaś wynagrodzenia zmienne pozostałych osób zajmujących stanowiska kierownicze nie osiągnęły progu, powyżej którego część wynagrodzenia zmiennego wymaga wypłaty w akcjach. W związku z powyższym nabyte w tym celu akcje nie zostały przekazane.
Bank, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, nie jest uprawniony do wykonywania prawa głosu z akcji własnych.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku kapitał zapasowy wynosił 532 181 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 155
39. Kapitał z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Przeszacowanie składników aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody
80 236
55 087
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
3 553
3 795
Odroczony podatek dochodowy
-15 920
-11 187
Kapitał z aktualizacji wyceny, razem
67 869
47 695
Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
Stan na 01 stycznia 2020
47 695
Zwiększenie z tytułu:
298 690
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
298 690
Zmniejszenie z tytułu:
-273 783
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-273 541
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-242
Odroczony podatek dochodowy
-4 733
Stan na 31 grudnia 2020
67 869
Stan na 01 stycznia 2019
57 390
Zwiększenie z tytułu:
172 454
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
172 454
Zmniejszenie z tytułu:
-184 423
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-184 320
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-103
Odroczony podatek dochodowy
2 274
Stan na 31 grudnia 2019
47 695
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 156
40. Zyski zatrzymane
Na zyski zatrzymane składają się: pozostały kapitał zapasowy, fundusz ogólnego ryzyka oraz niepodzielony wynik finansowy.
Wyszczególnienie
31-12-2020
31-12-2019
Pozostały kapitał zapasowy:
776 085
694 403
utworzony ustawowo
44 000
44 000
utworzony zgodnie ze statutem ponad wymaganą ustawowo (minimalną) wartość
727 760
646 078
inny
4 325
4 325
Pozostałe kapitały rezerwowe:
23 605
23 605
fundusz na działalność maklerską
22 249
22 249
inne
1 356
1 356
Fundusz ogólnego ryzyka
48 302
48 302
Niepodzielony wynik finansowy
- 463 727
- 75 111
niepodzielony wynik z lat ubiegłych
- 156 793
- 147 105
wynik netto bieżącego okresu
- 306 934
71 994
Zyski zatrzymane, razem
384 265
691 199
Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto w wysokości co najmniej 8% zysku netto, dopóki kapitał ten nie osiągnie przynajmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być przeznaczona jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.
Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto niezależnie od kapitału zapasowego z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat i wydatków.
O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy.
Fundusz ogólnego ryzyka przeznaczony na niezidentyfikowane ryzyka w działalności Banku tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa bankowego.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie BOŚ S.A podjęło w dniu 17 czerwca 2020 roku Uchwałę w sprawie podziału zysku netto Banku za 2019 rok.
Zysk netto Banku za 2019 rok w wysokości 80 661,76 tys. zł przeznaczony został na kapitał zapasowy Banku.
41. Rachunkowość zabezpieczeń
Przyjęte zasady rachunkowości zabezpieczeń
Spośród podmiotów z Grupy BOŚ rachunkowość zabezpieczeń została zastosowana tylko w Banku.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym. Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Zabezpieczanym ryzykiem jest ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 157
Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych
Na 31 grudnia 2020 roku Grupa BOŚ nie stosowała rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej
Bank w okresie objętym zabezpieczeniem dokonuje zabezpieczenia zmienności wartości godziwej obligacji o stałym oprocentowaniu, wynikających ze zmian rynkowych stóp procentowych. Pozycję zabezpieczaną stanowi część obligacji Skarbu Państwa utrzymywanych w modelu biznesowym HtCS. Instrumentem zabezpieczającym są transakcje Interest Rate Swap (IRS), w których Bank dokonuje płatności w oparciu o stałą stopę procentową, a otrzymuje kupon oparty o zmienną stopę (6-miesięczny WIBOR).
Dzięki ustanowieniu powiązania zabezpieczającego, w rachunku zysków i strat uzyskiwany jest efekt wzajemnego kompensowania się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego i pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Zabezpieczeniu podlega tylko jeden rodzaj ryzyka (tj. ryzyko zmienności stóp procentowych). Spread pomiędzy kwotowaniami obligacji skarbowych i transakcji IRS zostaje wyłączony z zabezpieczenia.
Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej wynikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Test prospektywny polega na analizie miary BPV pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego. Test retrospektywny jest wykonywany w oparciu o metodę bezpośredniej kompensaty, w ramach której następuje porównanie zmian wartości transakcji zabezpieczających oraz pozycji zabezpieczanej wynikających ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka. Test retrospektywny daje wynik pozytywny, jeżeli współczynnik oceny efektywności mieści się w przedziale <0,8;1, 25>.Testy wykonywane są z częstotliwością kwartalną. Bank nie identyfikuje istotnych źródeł nieefektywności zabezpieczenia wartości godziwej.
Zmiana wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikająca ze zmian rynkowych stóp procentowych ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Zmiany wartości godziwej obligacji, nie wynikające ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny. Zmiany wyceny instrumentu zabezpieczającego ujmowane są w rachunku zysków i strat.
Wg stanu na 31 grudnia 2020 roku Bank posiadał jedno powiązanie zabezpieczające wartość godziwą – zabezpieczenie ustanowione 20 października 2015 roku. Zabezpieczenie ustanowione w lipcu 2012 roku zakończyło się z powodu zapadnięcia pozycji zabezpieczanej, tj. DS1020, w październiku 2020 roku. Instrument zabezpieczający został przeklasyfikowany do księgi handlowej.
Pozycja zabezpieczana w ramach powiązania zabezpieczającego ustanowionego w 2015 roku obejmuje 240 mln zł obligacji Skarbu Państwa DS0725, zapadających w lipcu 2025 roku.
Wg stanu na 31 grudnia 2020 roku na rachunku zysków i strat zaksięgowano kwotę 4 332 tys. zł, wynikającą ze zmian wartości godziwej obligacji z tytułu ryzyka stopy procentowej oraz wartości godziwej transakcji IRS. W kapitale z aktualizacji wyceny zaewidencjonowana była kwota -6 711 tys. zł, stanowiąca sumę wpływu na kapitał obligacji z momentu ustanowienia powiązania zabezpieczającego (-11 345 tys. zł) oraz zmiany wartości godziwej obligacji, wynikającej z niezabezpieczonej części ryzyka (spreadu pomiędzy kwotowaniami obligacji i transakcji IRS).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 r. w tys. zł.
S t r o n a | 158
31-12-2020
31-12-2019
Wyszczególnienie
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
Instrumenty zabezpieczające
Interest Rate Swap (IRS) – wycena ujemna
24 497
258 000
22 083
16 869
468 000
13 237
Pozycja zabezpieczana
Obligacje SP - wycena dodatnia
273 804
240 000
26 415
439 183
412 000
17 990
Łączny wpływ na wynik
4 332
4 753
*\w przypadku obligacji stanowiących pozycję zabezpieczaną jest to korekta wartości godziwej
42. Płatności na bazie akcji
Polityka wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Grupie BOŚ.
W celu wypełnienia wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 06 marca 2017 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, polityki wynagrodzeń oraz szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego w bankach a także zgodnie z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze (dalej zwana „Polityką wynagrodzeń”), zatwierdzoną przez Radę Nadzorczą Banku Ochrony Środowiska S.A.
Komitet ds. Wynagrodzeń i