INFORMACJA DODATKOWA DO SKONSOLIDOWANEGO 
SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2008 R.
Grupa Kapitałowa PEMUG S.A.

1	Informacje ogólne	3
1.1	Skład Grupy kapitałowej oraz podstawowy przedmiot jej działalności	3
1.2	Założenie kontynuacji działalności	4
1.3	Korekty sprawozdań	5
1.4	Waluta sprawozdawcza i poziom zaokrągleń	5
2	Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzaniu raportu	5
2.1	Oświadczenie o zgodności z MSSF	5
2.2	Zasady konsolidacji	5
2.3	Wartości niematerialne	5
2.4	Rzeczowe aktywa trwałe	6
2.5	Nieruchomości inwestycyjne	7
2.6	Leasing	7
2.7	Utrata wartości	7
2.8	Inwestycje w podmioty stowarzyszone	8
2.9	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży	8
2.10	Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia	8
2.11	Przychody	9
2.12	Zapasy	9
2.13	Kontrakty budowlane	9
2.14	Koszt finansowania zewnętrznego	10
2.15	Zysk na działalności gospodarczej	10
2.16	Podatki	10
2.17	Instrumenty finansowe	11
2.18	Należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług	11
2.19	Inwestycje w papiery wartościowe	11
2.20	Kapitały	12
2.21	Zobowiązania finansowe oraz instrumenty kapitałowe	12
2.22	Kredyty bankowe	12
2.23	Rezerwy	12
2.24	Krótkoterminowe świadczenia pracownicze	13
2.25	Długoterminowe świadczenia pracownicze	13
2.26	Waluty obce	13
3	Pozycje pozabilansowe na dzień 31 grudnia 2008 - skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej	13
4	Wskazanie średnich kursów wymiany złotego, w okresach objętych sprawozdaniem finansowym, w stosunku do euro, ustalanych przez Narodowy Bank Polski	14
5	Stan odpisów aktualizujących i rezerw – skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej	15

1	Informacje ogólne

1.1	Skład Grupy kapitałowej oraz podstawowy przedmiot jej działalności

W skład Grupy Kapitałowej PEMUG S.A. wchodzą niżej wymienione Spółki:

Jednostka dominująca: 
Przedsiębiorstwo Montażu Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Górniczych PEMUG Spółka Akcyjna z siedzibą w Katowicach ul. Reymonta 24, posiada NIP: 634-019-84-58, REGON: 271111175, zostało zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Katowicach Wydział VIII Gospodarczy w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000056005. Podstawowym przedmiotem działalności jest wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów górniczych i produkcyjnych – PKD 4521E. 
Branża wg klasyfikacji GPW: budownictwo.

Przedmiotem działalności Grupy Kapitałowej PEMUG są usługi budowlano-montażowe oraz w mniejszym zakresie – usługi transportowe i sprzętowe, a także usługi projektowe i wynajem nieruchomości.

Skład osobowy Zarządu spółki dominującej:
Prezes Zarządu Dyrektor Naczelny –  Henryk Urbańczyk
Wiceprezes Zarządu Dyrektor Techniczny – Waldemar Pytlarz

Skład osobowy Rady Nadzorczej spółki dominującej:
Przewodniczący – Waldemar Michałowski 
Z-ca Przewodniczącego – Roman Doleżał
Sekretarz – Kacper Piasecki
Członek – Małgorzata Michałowska
Członek – Bożena Doleżał

W 2008r. skład Zarządu i Rady Nadzorczej nie ulegał zmianie.

Jednostki zależne:
“Pemug Inwestycje i Sprzęt” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach ul. Reymonta 24 (99,96% udziałów i głosów należy do PEMUG S.A.). Przedmiot działalności: pozostałe pośrednictwo finansowe, zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, kupno i sprzedaż nieruchomości, wynajem nieruchomości, zarządzanie nieruchomościami niemieszkalnymi, pozostała działalność komercyjna, wykonywanie robót ogólnobudowlanych związanych z wznoszeniem budynków, wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów mostowych, górniczych i produkcyjnych, w zakresie wznoszenia konstrukcji stalowych oraz w zakresie montażu i wznoszenia budynków i budowli z elementów prefabrykowanych, roboty związane z fundamentowaniem, wykonywanie robót budowanych murarskich i izolacyjnych, instalacji elektrycznych budynków i budowli, tynkowanie, malowanie, działalność w zakresie projektowania budowlanego, urbanistycznego, technologicznego, badania i analizy techniczne, wynajem sprzętu budowlanego i burzącego, obsługa i naprawa pojazdów mechanicznych, pomoc drogowa, towarowy transport drogowy, wynajem samochodów ciężarowych z kierowcą, wynajem pozostałych środków transportu lądowego oraz pozostałych maszyn i urządzeń, działalność rachunkowo-księgowa. Spółka została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Warszawie Wydział XIX Gospodarczy w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000070502. 

Zakład Produkcji Przemysłowej Pemug Konstrukcje Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach ul. Książęca 29a (100% udziałów i głosów należy do PEMUG S.A.). Przedmiot działania: wynajem nieruchomości na własny rachunek, wynajem pozostałych maszyn i urządzeń. 
Od 15 lipca 2004 roku w Spółce prowadzone było postępowanie upadłościowe z likwidacją majątku. W dniu 09 kwietnia 2008r. Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach, Wydział X Gospodarczy na posiedzeniu niejawnym podjął postanowienie w sprawie postępowania upadłościowego Zakładu Produkcji Przemysłowej Pemug Konstrukcje Sp. z o.o. w przedmiocie zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości i postanowił zmienić postanowienie Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 15 lipca 2004 r. (Sygn.akt X GU 105/03.05) w ten sposób, że ogłosić upadłość z możliwością zawarcia układu dłużnika: Zakład Produkcji Przemysłowej Pemug Konstrukcje Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach.
W lipcu 2008 r. nastąpiła spłata wszystkich wierzycieli ZPP Pemug Konstrukcje.
W dniu 29 września 2008 r. Pemug SA jako jedyny wierzyciel i wspólnik Upadłego, Zakładu Produkcji Przemysłowej “Pemug Konstrukcje” Sp. z o. o. - na postawie art. 361 prawa upadłościowego i naprawczego - złożył w Sądzie Rejonowym Katowice-Wschód wniosek jedynego wierzyciela o umorzenie postępowania upadłościowego ZPP “Pemug Konstrukcje” Sp. z o. o. Aktualnie wniosek ten jest w trakcie rozpatrywania.
Tego samego dnia reprezentant jednostki zależnej Pemug SA  - ZPP “Pemug Konstrukcje” Sp. z o. o., objętej postępowaniem upadłościowym, złożył w Sądzie Rejonowym Katowice-Wschód wniosek o zmianę postanowienia o ogłoszeniu upadłości poprzez ustanowienie zarządu własnego co do całości majątku upadłego. 6 listopada 2008 r. zarząd własny został przywrócony.

Konsolidacją nie jest obejmowane Przedsiębiorstwo Budowlano-Montażowe Pemug Montaż Sp. z o.o. ze względu na fakt, iż spółka nie rozpoczęła działalności. Natomiast do 31.12.2004r. do konsolidacji włączane było Pemug Biuro Handlowe, które zakończyło swoją działalność i zostało wykreślone z rejestru spółek.

W skład Grupy nie wchodzą wewnętrzne jednostki organizacyjne sporządzające samodzielnie sprawozdanie finansowe.

1.2	Założenie kontynuacji działalności
Czas trwania działalności jednostki dominującej i spółek zależnych jest nieograniczony. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za 2008r. sporządzono przy założeniu kontynuacji działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości; nie stwierdza się również okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności.
1.3	Korekty sprawozdań
W prezentowanych skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych nie dokonywano korekt wynikających z zastrzeżeń podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych.

1.4	Waluta sprawozdawcza i poziom zaokrągleń 
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono w pełnych tysiącach złotych polskich.

2	Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzaniu raportu
2.1	Oświadczenie o zgodności z MSSF
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za 2008r. zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). 
Począwszy od dnia 01.01.2005r. zgodnie z uchwałą nr 8 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia 30.06.2005r. Grupa Kapitałowa Pemug S.A. sporządza skonsolidowane sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości.
Z dniem podpisania sprawozdania finansowego Zarząd Pemug S.A. zatwierdza niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
Sprawozdanie finansowe jest sporządzone zgodnie z koncepcją kosztu historycznego, z wyjątkiem wyceny gruntów i budynków, które wyceniane są w oparciu o wartość godziwą. Najważniejsze zasady rachunkowości stosowane przez Grupę przedstawione zostały poniżej.
2.2	Zasady konsolidacji
Jednostkowe sprawozdania finansowe jednostek powiązanych objętych konsolidacją zostały sporządzone z zastosowaniem jednolitych zasad rachunkowości i na dzień bilansowy 31.12.2008r. Jednostki zależne podlegają konsolidacji pełnej w okresie od objęcia nad nimi kontroli przez jednostkę dominującą do czasu ustania tej kontroli. 
Wyłączeniom konsolidacyjnym podlegają: 
•	transakcje wewnątrz Grupy – przychody i koszty operacji dokonanych pomiędzy jednostkami objętymi konsolidacją, 
•	salda wzajemnych należności i zobowiązań, 
•	niezrealizowane zyski lub straty z transakcji pomiędzy jednostkami Grupy, 
•	wartość nabycia udziałów posiadanych przez jednostkę dominującą w jednostkach zależnych część aktywów netto jednostek zależnych według ich wartości rynkowej odpowiadająca udziałowi jednostki dominującej we własności tych jednostek,
•	dywidendy wypłacone przez jednostki zależne jednostce dominującej.
2.3	Wartości niematerialne
Składnik wartości niematerialnych jest to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów, który nie ma pozycji fizycznej np. program komputerowy, licencja, wiedza techniczna, własność intelektualna, znak towarowy. Składnik wartości niematerialnych wycenia się początkowo w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Grupa do wyceny stosuje model kosztu, to znaczy wykazuje składnik wartości niematerialnych według kosztu (ceny nabycia lub kosztu wytworzenia) pomniejszonego o umorzenie oraz łączną kwotę odpisów z tytułu utraty wartości.  
Amortyzację wylicza się używając metody liniowej, przy zastosowaniu następujących rocznych stawek amortyzacji – oprogramowanie komputerowe o wartości powyżej 3,5 tys. zł stawka amortyzacji 50%. 
Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania nie są amortyzowane, tylko zgodnie z MSR 36 podlegają corocznym testom na utratę wartości. 
2.4	Rzeczowe aktywa trwałe
Grunty, budynki i budowle użytkowane w procesie produkcji i dostarczania towarów i usług, jak również dla celów administracyjnych wykazywane są w bilansie według wartości godziwej pomniejszonej w kolejnych okresach o odpisy amortyzacyjne oraz utratę wartości. 
Zwiększenie wartości wynikające z przeszacowania gruntów, budynków i budowli ujmowane jest w pozycji kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny, za wyjątkiem sytuacji, gdy podwyższenie wartości odwraca wcześniejszy odpis rozpoznany w rachunku zysków i strat (w takim przypadku podniesienie wartości ujmowane jest również w rachunku zysków i strat, ale do wysokości wcześniejszego odpisu). Obniżenie wartości wynikające z przeszacowania gruntów, budynków i budowli ujmowane jest jako koszt okresu w wysokości przewyższającej kwotę wcześniejszej wyceny tego składnika aktywów ujętą w pozycji kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny. 
Amortyzacja przeszacowanych budynków i budowli ujmowana jest w rachunku zysków i strat. W momencie sprzedaży lub zakończenia użytkowania przeszacowanych budynków i budowli, nierozliczona kwota przeszacowania dotycząca tych aktywów przenoszona jest bezpośrednio z kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny na zyski zatrzymane. 
Środki trwałe w budowie powstające dla celów produkcyjnych, wynajmu lub administracyjnych, jak również dla celów jeszcze nie określonych, prezentowane są w bilansie wg kosztu wytworzenia pomniejszonego o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt wytworzenia zwiększany jest o opłaty oraz, dla określonych aktywów, o koszty finansowania zewnętrznego skapitalizowane zgodnie z zasadami określonymi w zasadach rachunkowości Grupy. Amortyzacja dotycząca tych środków trwałych rozpoczyna się w momencie rozpoczęcia ich użytkowania, zgodnie z zasadami dotyczącymi własnych aktywów trwałych. 
Maszyny, urządzenia, środki transportu oraz pozostałe środki trwałe prezentowane są w bilansie w wartości kosztu historycznego pomniejszonego o dokonane skumulowane umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.
Amortyzację wylicza się dla wszystkich środków trwałych, z pominięciem gruntów oraz środków trwałych w budowie, przez oszacowany okres ekonomicznej przydatności tych środków, używając metody liniowej przy zastosowaniu następujących rocznych stawek amortyzacji:
Budynki i budowle 1,5 – 2,5%
Sprzęt komputerowy 30%
Środki transportu 20%
Maszyny i urządzenia oraz pozostałe 10% – 20%
Aktywa utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego są amortyzowane przez okres ich ekonomicznej użyteczności, odpowiednio jak aktywa własne, nie dłużej jednak niż okres trwania leasingu.
Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży / likwidacji lub zaprzestania użytkowania środków trwałych są określane jako różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży a wartością netto tych środków trwałych i są ujmowane w rachunku zysków i strat. 
2.5	Nieruchomości inwestycyjne
Za nieruchomości inwestycyjne uznaje się nieruchomości (grunt wraz budynkiem lub sam grunt), które traktowane są jako źródło przychodów z czynszów lub / i utrzymywane są w posiadaniu ze względu na spodziewany przyrost ich wartości. Nieruchomości, które w części służą  pozyskiwaniu przychodów z czynszów lub są utrzymywane ze względu na wzrost ich wartości, a w pozostałej części są wykorzystywane w działalności gospodarczej, są dla celów rachunkowych dzielone na nieruchomości inwestycyjne i środki trwałe według klucza zajmowanej powierzchni. Na dzień bilansowy nieruchomości inwestycyjne wyceniane są według wartości godziwej pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości. Odpisy z tytułu utraty wartości powiększają koszty okresu.
Przeniesienia poszczególnych nieruchomości do lub z nieruchomości inwestycyjnych dokonuje się w przypadkach, gdy następuje zmiana sposobu ich użytkowania.
2.6	Leasing
Leasing jest umową, na mocy której leasingodawca przekazuje leasingobiorcy, z zamian za określoną opłatę lub serię opłat, prawo do użytkowania danego składnika aktywów przez oznaczony okres czasu.  Leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, gdy warunki umowy przenoszą zasadniczo całe potencjalne korzyści oraz ryzyko wynikające z bycia właścicielem na leasingobiorcę (tytuł prawny może lub nie musi być przeniesiony). Wszystkie pozostałe rodzaje leasingu są traktowane jako leasing operacyjny. Grupa Kapitałowa jest stroną umów leasingowych, na podstawie których przyjmuje do odpłatnego używania lub pobierania pożytków obce środki trwałe lub wartości niematerialne przez uzgodniony okres. Aktywa użytkowane na podstawie umowy leasingu finansowego są traktowane jak aktywa Grupy i są wyceniane w ich wartości godziwej w momencie ich nabycia, nie wyższej jednak niż wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych. Powstające z tego tytułu zobowiązanie wobec leasingodawcy jest prezentowane w bilansie w pozycji zobowiązania z tytułu leasingu finansowego długo i krótkoterminowego. Płatności leasingowe zostały podzielone na część odsetkową oraz część kapitałową tak, by stopa odsetek od pozostającego zobowiązania była wielkością stałą. Koszty finansowe są odnoszone do rachunku zysków i strat. Płatności z tytułu leasingu operacyjnego są odnoszone w rachunek zysków i strat przy zastosowaniu metody liniowej w okresie wynikającym z umowy leasingu. 

2.7	Utrata wartości
Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje przeglądu wartości netto składników majątku trwałego w celu stwierdzenia, czy nie występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty ich wartości. W przypadku, gdy stwierdzono istnienie takich przesłanek, szacowana jest wartość odzyskiwalna danego składnika aktywów, w celu ustalenia potencjalnego odpisu z tego tytułu. W sytuacji, gdy składnik aktywów nie generuje przepływów pieniężnych, które są w znacznym stopniu niezależnymi od przepływów generowanych przez inne aktywa, analizę przeprowadza się dla grupy aktywów generujących przepływy pieniężne, do której należy dany składnik aktywów.
W przypadku wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania, test na utratę wartości przeprowadzany jest corocznie oraz dodatkowo, gdy występują przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości. 
Wartość odzyskiwalna ustalana jest jako kwota wyższa z dwóch wartości: wartość godziwa pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa. Ta ostatnia wartość odpowiada wartości bieżącej szacunku przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy użyciu stopy dyskonta uwzględniającej aktualną rynkową wartość pieniądza w czasie oraz ryzyko specyficzne dla danego aktywa. 
Jeżeli wartość odzyskiwalna jest niższa od wartości księgowej netto składnika aktywów (lub grupy aktywów), wartość księgowa jest pomniejszana do wartości odzyskiwalnej. Strata z tytułu utraty wartości jest ujmowana jako koszt w okresie, w którym wystąpiła, za wyjątkiem sytuacji, gdy składnik aktywów ujmowany był w wartości przeszacowanej (wówczas utrata wartości traktowana jest jako obniżenie wcześniejszego przeszacowania). 
W momencie, gdy utrata wartości ulega następnie odwróceniu, wartość netto składnika aktywów (lub grupy aktywów) zwiększana jest do nowej wyszacowanej wartości odzyskiwalnej, nie wyższej jednak od wartości netto tego składnika aktywów jaka byłaby ustalona, gdyby utrata wartości nie została rozpoznana w poprzednich latach. Odwrócenie utraty wartości ujmowane jest w przychodach, o ile składnik aktywów nie podlegał wcześniej przeszacowaniu - w takim przypadku odwrócenie utraty wartości odnoszone jest na kapitał z aktualizacji wyceny.
2.8	Inwestycje w podmioty stowarzyszone
Podmiotem stowarzyszonym jest jednostka, na którą spółka dominująca wywiera znaczący wpływ, lecz nie sprawuje kontroli, uczestnicząc w ustalaniu zarówno polityki finansowej, jak i operacyjnej podmiotu stowarzyszonego. 
Udziały finansowe w podmiotach stowarzyszonych wyceniane są przy wykorzystaniu metody praw własności, za wyjątkiem sytuacji, gdy inwestycja jest klasyfikowana jako przeznaczona do zbycia. 
Dla każdej kategorii inwestycji stosuje się jednakowy sposób ujęcia.
2.9	Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały wyznaczone jako dostępne do sprzedaży lub niebędące:
•	kredytami i należnościami,
•	instrumentami finansowymi utrzymywanymi do terminu wymagalności,
•	aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
2.10	Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia
Aktywa trwałe (i grupy aktywów netto przeznaczonych do zbycia) zaklasyfikowane jako przeznaczone do zbycia wyceniane są po niższej z dwóch wartości: wartości bilansowej lub wartości godziwej pomniejszonych o koszty związane ze sprzedażą.
Aktywa trwałe i grupy aktywów netto klasyfikowane są jako przeznaczone do zbycia, jeżeli ich wartość bilansowa będzie odzyskana raczej w wyniku transakcji sprzedaży niż w wyniku ich dalszego ciągłego użytkowania. Warunek ten uznaje się za spełniony wyłącznie wówczas, gdy wystąpienie transakcji sprzedaży jest bardzo prawdopodobne, a składnik aktywów (lub grupa aktywów netto przeznaczonych do zbycia) jest dostępny w swoim obecnym stanie do natychmiastowej sprzedaży. Klasyfikacja składnika aktywów jako przeznaczonego do zbycia zakłada zamiar kierownictwa spółki do zakończenia transakcji sprzedaży w ciągu roku od momentu zmiany klasyfikacji. 
2.11	Przychody 
Przychody ze sprzedaży ujmowane są w wartości godziwej zapłat otrzymanych lub należnych i reprezentują należności za produkty, towary i usługi dostarczone w ramach normalnej działalności gospodarczej, po pomniejszeniu o rabaty i VAT. Sprzedaż towarów ujmowana jest w momencie dostarczenia towarów i przekazania prawa własności. Jeżeli zapłata środków pieniężnych jest odroczona, wartość godziwa zapłaty może być niższa od nominalnej wartości otrzymanych lub należnych środków pieniężnych. Różnica między wartością godziwą  a kwotą nominalną do zapłaty ustalana jest poprzez dyskontowanie wszystkich przyszłych wpływów w oparciu o kalkulacyjną stopę procentową i ujmowana jest jako przychód odsetek zgodnie z MSR.39.
Przychody z tytułu realizacji kontraktów długoterminowych rozpoznaje się zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości Grupy przedstawionymi poniżej.
Odsetki stanowią opłaty za użytkowanie środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów bądź kwot należnych Grupie. Przychody z tytułu odsetek ujmowane są narastająco, w odniesieniu do głównej kwoty należnej, zgodnie z metodą efektywnej stopy procentowej.
Tantiemy są to opłaty za użytkowanie długoterminowych aktywów jednostki (patentów, znaków handlowych, praw autorskich, programów komputerowych). Tantiemy ujmuje się w oparciu o zasadę memoriałową. 
Dywidendy są rozdzieleniem zysków między posiadaczy inwestycji kapitałowych, proporcjonalnie do stanu posiadania poszczególnych rodzajów kapitału. Przychody z tytułu dywidend są ujmowane w momencie, kiedy zostaje ustanowione prawo akcjonariuszy do otrzymania płatności. 
2.12	Zapasy
Przez zapasy rozumie się aktywa:
•	przeznaczone do sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej,
•	będące w trakcie produkcji przeznaczonej na taką sprzedaż lub
•	mające postać materiałów lub surowców przeznaczonych do zużycia w procesie produkcji lub w trakcie świadczenia usług.
Zapasy są wykazywane według ceny nabycia obejmującej cenę zakupu, powiększoną o cła importowe nie wyższych niż cena sprzedaży netto. Zapasy materiałów i towarów są wyceniane przy wykorzystaniu metody FIFO. Cena sprzedaży netto odpowiada oszacowanej cenie sprzedaży pomniejszonej o wszelkie koszty konieczne do zakończenia produkcji oraz koszty doprowadzenia zapasów do sprzedaży lub znalezienia nabywcy.
2.13	Kontrakty budowlane
Przez umowę o budowę należy rozumieć kontrakt, którego przedmiotem jest budowa składnika lub zespołu aktywów. W przypadku, gdy wynik kontraktu budowlanego może być wiarygodnie oszacowany, przychody i koszty są rozpoznawane w odniesieniu do stopnia zaawansowania realizacji kontraktu na dzień bilansowy. Stopień zaawansowania mierzony jest zwykle jako proporcja kosztów poniesionych do całości szacowanych kosztów kontraktu, za wyjątkiem sytuacji, gdy taki sposób nie odzwierciedlałby faktycznego stopnia zaawansowania. Wszelkie zmiany w zakresie prac, roszczenia oraz premie są rozpoznawane w stopniu w jakim zostały one uzgodnione z klientem.
W przypadku, kiedy wartość kontraktu nie może być wiarygodnie oszacowana, przychody z tytułu tego kontraktu są rozpoznawane w stopniu w jakim jest prawdopodobne, że koszty poniesione z tytułu kontraktu zostaną nimi pokryte. Koszty związane z kontraktem rozpoznawane są jako koszty okresu w jakim zostały poniesione. W przypadku, kiedy istnieje prawdopodobieństwo, że koszty kontraktu przekroczą przychody, spodziewana strata na kontrakcie jest natychmiast rozpoznawana i ujmowana jako koszt.
2.14	Koszt finansowania zewnętrznego
Koszty finansowania zewnętrznego są to odsetki i inne koszty poniesione przez Grupę w związku z pożyczaniem funduszy. Obejmują  one m. in.:
•	odsetki z tytułu kredytów i pożyczek,
•	amortyzację dyskonta lub premii związanych z kredytami i pożyczkami,
•	koszty związane z zawarciem kredytów i pożyczek
•	koszty finansowe z tytułu umów leasingu finansowego,
•	różnice kursowe związane z kredytami i pożyczkami w walutach obcych, w stopniu w jakim uznawane są za korektę odsetek.
Koszty finansowania zewnętrznego bezpośrednio związanego z nabyciem lub wytworzeniem składników majątku wymagających dłuższego okresu czasu, aby mogły być zdatne do użytkowania lub odsprzedaży, są doliczane do kosztów wytworzenia takich środków trwałych, aż do momentu oddania tych środków trwałych do użytkowania. Przychody z inwestycji uzyskane w wyniku krótkoterminowego inwestowania pozyskanych środków a związane z powstawaniem środków trwałych pomniejszają wartość skapitalizowanych kosztów finansowania zewnętrznego.
Wszelkie pozostałe koszty finansowania zewnętrznego są odnoszone bezpośrednio w rachunek zysków i strat w okresie, w którym zostały poniesione.
2.15	Zysk na działalności gospodarczej
Zysk na działalności operacyjnej kalkulowany jest po uwzględnieniu kosztów restrukturyzacji i udziału w zyskach jednostek stowarzyszonych, ale przed uwzględnieniem kosztów i przychodów finansowych. 
2.16	Podatki
Na obowiązkowe obciążenia wyniku składają się: podatek bieżący (CIT) oraz podatek odroczony. 
Bieżące obciążenie podatkowe jest obliczane na podstawie wyniku podatkowego (podstawy opodatkowania) danego roku obrotowego. Zysk (strata) podatkowa różni się od księgowego zysku (straty) netto w związku z wyłączeniem przychodów podlegających opodatkowaniu i kosztów stanowiących koszty uzyskania przychodów w latach następnych oraz pozycji kosztów i przychodów, które nigdy nie będą podlegały opodatkowaniu. Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe obowiązujące w danym roku obrotowym.
Podatek odroczony jest wyliczany metodą bilansową jako podatek podlegający zapłaceniu lub zwrotowi w przyszłości na różnicach pomiędzy wartościami bilansowymi aktywów i pasywów a odpowiadającymi im wartościami podatkowymi wykorzystywanymi do wyliczenia podstawy opodatkowania.
Rezerwa na podatek odroczony jest tworzona od wszystkich dodatnich różnic przejściowych podlegających opodatkowaniu, natomiast składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego jest rozpoznawany do wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że będzie można pomniejszyć przyszłe zyski podatkowe o rozpoznane ujemne różnice przejściowe. Pozycja aktywów lub zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeśli różnica przejściowa powstaje z tytułu wartości firmy lub z tytułu pierwotnego ujęcia innego składnika aktywów lub zobowiązania w transakcji, która nie ma wpływu ani na wynik podatkowy ani na wynik księgowy.
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego jest rozpoznawana od przejściowych różnic podatkowych powstałych w wyniku inwestycji w podmioty zależne i stowarzyszone oraz wspólne przedsięwzięcia, chyba że Grupa jest zdolna kontrolować moment odwrócenia różnicy przejściowej i jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnica przejściowa się nie odwróci.
Wartość składnika aktywów z tytułu podatku odroczonego podlega analizie na każdy dzień bilansowy, a w przypadku, gdy spodziewane przyszłe zyski podatkowe nie będą wystarczające dla realizacji składnika aktywów lub jego części następuje jego odpis. 
Podatek odroczony jest wyliczany przy użyciu stawek podatkowych, które będą obowiązywać w momencie, gdy pozycja aktywów zostanie zrealizowana lub zobowiązanie stanie się wymagalne. Podatek odroczony jest ujmowany w rachunku zysków i strat, poza przypadkiem, gdy dotyczy on pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym. W tym ostatnim wypadku podatek odroczony jest również rozliczany bezpośrednio w kapitały własne.
2.17	Instrumenty finansowe
Instrument finansowy jest to każda umowa, która skutkuje jednocześnie powstaniem składnika aktywów finansowych i u jednej jednostki gospodarczej i zobowiązania finansowego lub instrumentu kapitałowego u drugiej jednostki gospodarczej. 
Aktywa i zobowiązania finansowe ujmowane są w bilansie Grupy w momencie, gdy Grupa staje się stroną wiążącej umowy tego instrumentu. 
2.18	Należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług
Należności z tytułu dostaw i usług wyceniane są w księgach w wartości nominalnej skorygowanej o odpowiednie odpisy aktualizujące wartość należności wątpliwych o okresie przeterminowania powyżej 6 miesięcy. Należności z tytułu odsetek, dochodzone na drodze sądowej, w postępowaniu układowym i upadłościowym zostały w pełnej kwocie objęte odpisem aktualizującym. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazywane są w bilansie w kwocie wymagalnej zapłaty. Należności i zobowiązania wymagalne powyżej 12 miesięcy zostały skorygowane o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową a ich wartością w terminie wymagalności wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej określonej jako stopa WIBOR 6M.
2.19	Inwestycje w papiery wartościowe
Inwestycje w papiery wartościowe wyceniane są początkowo według ceny zakupu skorygowanej o koszty transakcji. 
Inwestycje w papiery wartościowe klasyfikowane są jako przeznaczone do obrotu lub dostępne do sprzedaży i wyceniane są na dzień bilansowy według wartości godziwej. W przypadku gdy papiery wartościowe zaklasyfikowane zostały jako przeznaczone do obrotu, zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmowane są w rachunku zysków i strat za dany okres. W przypadku aktywów dostępnych do sprzedaży, zyski i straty wynikające ze zmiany ich wartości godziwej ujmowane są bezpośrednio w kapitałach aż do momentu sprzedaży składnika aktywów lub rozpoznania utraty wartości. Wówczas skumulowane zyski lub straty rozpoznane poprzednio w kapitałach przenoszone są do rachunku zysków i strat za dany okres. 
2.20	Kapitały
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem. Do kapitałów własnych zaliczane są także niepodzielone  zyski i niepokryte straty z lat ubiegłych. Kapitał zakładowy wykazany jest w wysokości zgodnej ze statutem oraz wpisem do KRS w wartości nominalnej. Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z zysku oraz umorzonej części zapłaconych zobowiązań objętych postępowaniem układowym. Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z zysku i przeznaczony na pokrycie strat bilansowy. Na kapitał z aktualizacji wyceny odnosi się:
•	różnice z wyceny aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży,
•	wartość z przeszacowania środków trwałych.
2.21	Zobowiązania finansowe oraz instrumenty kapitałowe
Zobowiązania finansowe oraz instrumenty kapitałowe są klasyfikowane w zależności od ich treści ekonomicznej wynikającej z zawartych umów. Instrument kapitałowy to umowa dająca prawo do udziału w aktywach Grupy pomniejszonych o wszystkie zobowiązania. 
2.22	Kredyty bankowe
Oprocentowane kredyty bankowe księgowane są w wartości uzyskanych wpływów pomniejszonych o koszty bezpośrednie pozyskania środków. Koszty finansowe, łącznie z prowizjami płatnymi w momencie spłaty lub umorzenia oraz kosztami bezpośrednimi zaciągnięcia kredytów, ujmowane są w rachunku zysków i strat przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej i zwiększają wartość księgową instrumentu z uwzględnieniem spłat dokonanych w bieżącym okresie. Kredyty wymagalne powyżej 12 miesięcy zostały skorygowane o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową a ich wartością w terminie wymagalności wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej określonej jako stopa WIBOR 6M.
2.23	Rezerwy
Rezerwy są zobowiązaniami, których kwota lub termin zapłaty są niepewne. Rezerwy są tworzone, gdy na Grupie ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne oraz można wiarygodnie oszacować zobowiązanie. Kwota rezerwy powinna być najbardziej właściwym szacunkiem nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku na dzień bilansowy. Podstawą szacunków kwoty rezerwy jest osąd kierownictwa, poparty dotychczasowymi doświadczeniami dotyczącymi podobnych zdarzeń, a także w niektórych przypadkach – opiniami niezależnych ekspertów.   
2.24	Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to świadczenia na rzecz pracowników (inne niż z tytułu rozwiązania stosunku pracy i świadczenia kapitałowe), które są w całości należne w ciągu dwunastu miesięcy od zakończenia okresu, w którym pracownicy wykonywali związaną z nimi pracę. Krótkoterminowe świadczenia pracownicze zawierają wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenia społeczne, krótkoterminowe płatne nieobecności, wypłaty z zysku, premie, świadczenia niepieniężne, ubezpieczenie na życie, medyczne itp. i ujmowane są jako koszty w momencie zarachowania.
2.25	Długoterminowe świadczenia pracownicze
Długoterminowe świadczenia pracownicze są to kwoty przyszłych korzyści, które pracownik otrzyma w zamian za świadczenie swoich usług w bieżącym i przyszłych okresach. Składają się na nie rezerwy na odprawy emerytalne i nagrody jubileuszowe wynikające z układu zbiorowego pracy. Wycena aktuarialna tych rezerw jest aktualizowana corocznie, a wartość bieżąca zobowiązania ustalana jest poprzez dyskontowanie szacowanych przyszłych wpływów.
2.26	Waluty obce
Transakcje w walutach obcych są przeliczane po kursie obowiązującym (kurs NBP) w dniu transakcji. Na dzień bilansowy Grupa przelicza:
•	pozycje pieniężne (waluty, należności i zobowiązania) w walucie obcej przy zastosowaniu kursu zamknięcia (kursu NBP na dzień bilansowy),
•	niepieniężne pozycje bilansowe ewidencjonowane wg kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej, przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia transakcji,
•	niepieniężne pozycje bilansowe ewidencjonowane w wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej, przy zastosowaniu kursów wymiany obowiązujących w momencie ustalania wartości godziwej.
Różnice kursowe z tytułu rozliczania pozycji pieniężnych lub z tytułu wykazywania pozycji pieniężnych po kursach innych niż te, po których zostały ujęte w danym okresie (jeśli w nim powstały) lub w poprzednich sprawozdaniach finansowych ujmuje się jako przychód lub koszt w okresie, w którym powstają. 

3	Pozycje pozabilansowe na dzień 31 grudnia 2008 - skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej

	Koniec okresu 31/12/2008	Koniec okresu 31/12/2007	
	PLN’000	PLN’000	
1. Zobowiązania warunkowe	15 714	15 739	
Na rzecz jednostek powiązanych (z tytułu)	-	-	
- udzielonych gwarancji i poręczeń	-	-	
Na rzecz pozostałych jednostek	15 714	15 739	
- weksle in blanco zabezpieczenie należytego wykonania umów i wadium na przetargi	14 010	13 791	
- gwarancje ubezpieczeniowe	1 704	1 948	
2. Inne	4 285	2 735	
- zobowiązania zabezpieczone hipotecznie	3 985	2 735	
- zastaw środków trwałych	300	-	
Razem pozycje pozabilansowe 	19 999	18 474	

4	Wskazanie średnich kursów wymiany złotego, w okresach objętych sprawozdaniem finansowym, w stosunku do euro, ustalanych przez Narodowy Bank Polski 

Poszczególne pozycje bilansu na dzień 31.12.2008r. zostały przeliczone wg średniego kursu EUR wynoszącego 4,1724 zł, ogłoszonego przez NBP w dniu 31.12.2008r. - Tabela nr 254/A/NBP/2008.

Poszczególne pozycje rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych za okres 01.01.2008r.-31.12.2008r zostały przeliczone wg średniego kursu 3,5321 zł stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłaszanych przez NBP, obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca objętego raportem.

Szczegółowe wyliczenie średniego kursu EUR przedstawia się następująco:

•	Tabela nr    22/A/NBP/2008 z dnia 31.01.2008r.				3,6260
•	Tabela nr    43/A/NBP/2008 z dnia 29.02.2008r.				3,5204
•	Tabela nr    63/A/NBP/2008 z dnia 31.03.2008r.				3,5258
•	Tabela nr    85/A/NBP/2008 z dnia 30.04.2008r. 				3,4604
•	Tabela nr  105/A/NBP/2008 z dnia 30.05.2008r.                                               3,3788
•	Tabela nr  126/A/NBP/2008 z dnia 30.06.2008r.                                               3,3542
•	Tabela nr  149/A/NBP/2008 z dnia 31.07.2008r. 				3,2026
•	Tabela nr  169/A/NBP/2008 z dnia 29.08.2008r.                                               3,3460
•	Tabela nr  191/A/NBP/2008 z dnia 30.09.2008r.                                               3,4083
•	Tabela nr  214/A/NBP/2008 z dnia 31.10.2008r.                                               3,6330
•	Tabela nr  233/A/NBP/2008 z dnia 28.11.2008r.                                               3,7572
•	Tabela nr  254/A/NBP/2008 z dnia 31.12.2008r.                                               4,1724

Razem:                                                                             42,3851 : 12 miesięcy = 3,5321

Średnia arytmetyczna średnich kursów dla przeliczenia 12 miesięcy 2008r. 3,5321 zł

Średnie kursy euro według NBP za 2007r.
•	3,5820 – kurs na dzień 31.12.2007r.
•	3,7768 – kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca 2007r.

Wybrane dane finansowe zostały przeliczone w następujący sposób:
•	poszczególne pozycje rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych przeliczono według kursu EUR stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłoszonych przez NBP obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca:
•	3,5321 zł/EUR dla 2008r.
•	3,7768 zł/EUR dla 2007r.

•	poszczególne pozycje bilansu przeliczono według kursu NBP na dzień bilansowy:
•	4,1724 zł/EUR dla 2008r.
•	3,5820 zł/EUR dla 2007r.
.

5	Stan odpisów aktualizujących i rezerw – skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej

Stan pozostałych rezerw krótkoterminowych na koniec 2008r. przedstawia się następująco:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.697 tys. zł,
•	na zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 350 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 17 tys. zł,
•	na naprawy gwarancyjne 100 tys. zł,
•	na płace z tytułu Dnia Górnika 3 tys. zł,
•	na odprawy za zwolnienia pracowników 285 tys. zł
•	Razem:  2.452 tys. zł

W trakcie 2008r. utworzono następujące rezerwy:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.697 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 45 tys. zł,
•	na zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 350 tys. zł,
•	na naprawy gwarancyjne 100 tys. zł,
•	Razem: 2.192 tys. zł

W trakcie 2008r. rozwiązano następujące rezerwy:
•	na zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 2.388 tys. zł,
•	na badanie bilansu 8 tys.zł,
•	na płace z tytułu Dnia Górnika 87 tys. zł,
•	na odprawy za zwolnienia pracowników 6 tys. zł
•	Razem: 2.489 tys. zł

W trakcie 2008r. wykorzystano następujące rezerwy:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.180 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 45 tys. zł,
•	na wynagrodzenie dla byłych członków zarządu 1 tys. zł,
•	Razem: 1.226 tys. zł

Stan rezerwy na odroczony podatek dochodowy na dzień 31.12.2008r. wynosi 1.466 tys.zł. W trakcie 2008r. utworzono 1.940 tys.zł. rezerw z tego tytułu, natomiast rozwiązano 2.391 tys.zł.

Stan rezerw na świadczenia emerytalne i podobne na dzień 31.12.2008r. wynosi 1.318 tys. zł. W trakcie 2008r. utworzono 566 tys.zł rezerw z tego tytułu, w związku z wypłatą nagród jubileuszowych i odpraw emerytalnych wykorzystano rezerwę na kwotę 184 tys.zł., natomiast w związku z wykorzystaniem urlopów wypoczynkowych rozwiązano rezerwy na łączną kwotę 157 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość należności głównych krótkoterminowych wyniosły na koniec 2008r. 4.362 tys. zł.
W trakcie 2008r. utworzono odpisy aktualizujące wartość należności głównych na łączną kwotę 1.414 tys. zł., przekwalifikowano z odpisów na należności długoterminowe kwotę 372 tys.zł.  W związku z zapłatą rozwiązano odpisy aktualizujące wartość należności na kwotę 918 tys. zł, wykorzystano odpisów na łączną kwotę 582 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość krótkoterminowych odsetek wyniosły na koniec 2008r. 1.555 tys. zł
W trakcie 2008r. utworzono odpisy aktualizujące wartość należności odsetkowych na kwotę 972 tys. zł, w związku z zapłatą rozwiązano odpisy aktualizujące wartość odsetek na kwotę 990 tys. zł, wykorzystano odpisów na łączną kwotę 178 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość zapasów wynoszą na dzień 31.12.2008r. 61 tys. zł. W trakcie 2008r. utworzono  42 tys. zł odpisów i rozwiązano 8 tys. zł odpisów z tego tytułu.

Odpisy aktualizujące wartość należności długoterminowych wyniosły na koniec 2008r. 403 tys. zł, w ciągu 2008r. utworzono 23 tys.zł. odpisów aktualizujących, w związku z wyceną wg zamortyzowanego kosztu rozwiązano odpisy na kwotę 23 tys. zł., przekwalifikowano na odpisy na należności krótkoterminowe 372 tys.zł.
 
Odpisy aktualizujące wartość inwestycji długoterminowych – akcji i udziałów w spółkach wynosiły na koniec 2008r. 304 tys. zł, w trakcie 2008r. nastąpiło zmniejszenie odpisów o 6.508 tys.zł. na skutek włączenia spółki zależnej do konsolidacji, nie tworzono i nie rozwiązywano odpisów z tego tytułu.

Odpisy aktualizujące wartości niematerialne i prawne wyniosły na koniec 2008r. 800 tys.zł. W trakcie 2008r. utworzono 800 tys.zł odpisu z tytułu trwałej utraty wartości, nie rozwiązywano odpisów z tego tytułu.

Katowice, dnia 24 kwietnia 2009r.

Podpisy wszystkich członków zarządu
	
Henryk Urbańczyk – Prezes Zarządu, Dyrektor Naczelny	
.............................................................................	
 Waldemar Pytlarz – Wiceprezes Zarządu, Dyrektor Techniczny	
..............................................................................	
		
Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych	
		
Dorota Gołda – p.o. Dyrektor ds. Ekonomiczno-Finansowych, Główny Księgowy 	
                    ..............................................................................