INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2008 R. 
PEMUG S.A.

1.	Informacje ogólne
Sprawozdanie finansowe sporządzono za okres od 01.01.2008r. do 31.12.2008r. na dzień sprawozdawczy 31.12.2008r. i dotyczy pojedynczej jednostki: PEMUG S.A. 

Nazwa jednostki sprawozdawczej i inne dane identyfikacyjne: 
Przedsiębiorstwo Montażu Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Górniczych PEMUG Spółka Akcyjna z siedzibą w Polsce w Katowicach ul. Reymonta 24, posiada NIP: 634-019-84-58, REGON: 271111175, zostało zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Katowicach Wydział VIII Gospodarczy w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000056005. 
Podstawowym przedmiotem działalności jest wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów górniczych i produkcyjnych – PKD 4521E. Branża wg klasyfikacji GPW: budownictwo.
W skład spółki nie wchodzą wewnętrzne jednostki organizacyjne sporządzające samodzielnie sprawozdanie finansowe. Pemug S.A. jest jednostką dominującą, sporządzającą skonsolidowane sprawozdanie finansowe.  
Czas trwania Spółki nie jest oznaczony. 

Skład osobowy Zarządu Spółki:
Prezes Zarządu Dyrektor Naczelny –  Henryk Urbańczyk
Wiceprezes Zarządu Dyrektor Techniczny – Waldemar Pytlarz

Skład osobowy Rady Nadzorczej Spółki:
Przewodniczący – Waldemar Michałowski 
Z-ca Przewodniczącego – Roman Doleżał
Sekretarz – Kacper Piasecki
Członek – Małgorzata Michałowska
Członek – Bożena Doleżał

Waluta sprawozdawcza i poziom zaokrągleń: 
Sprawozdanie finansowe sporządzono w pełnych tysiącach złotych polskich.

2.	Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzaniu raportu
Sprawozdanie finansowe za 2008r. sporządzono przy założeniu kontynuacji działalności gospodarczej przez Spółkę w dającej się przewidzieć przyszłości; nie stwierdza się również okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności. Sprawozdanie finansowe za 2008r. zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). 
Pemug S.A. począwszy od dnia 01.01.2005r. zgodnie z uchwałą nr 8 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia 30.06.2005r. sporządza sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości.
Sprawozdanie finansowe jest sporządzone zgodnie z koncepcją kosztu historycznego, z wyjątkiem wyceny gruntów i budynków, które wyceniane są w oparciu o wartość godziwą. Najważniejsze zasady rachunkowości stosowane przez Spółkę przedstawione zostały poniżej.

Inwestycje w jednostki zależne i podmioty stowarzyszone
Jednostka zależna jest to jednostka gospodarcza (w tym jednostka nie będąca spółką handlową jak np. spółka osobowa), która jest kontrolowana przez inną jednostkę (dominującą). Kontrola ta istnieje wówczas, gdy jednostka ma bezpośredni lub pośredni wpływ na politykę finansową i operacyjną podmiotu, który pozwala jej na osiąganie korzyści ekonomicznych z działalności tego podmiotu. 
Inwestycje w jednostkach zależnych ujmuje się w jednostkowym sprawozdaniu finansowym w cenie nabycia. Cała wartość bilansowa inwestycji jest poddawana testom na utratę wartości zgodnie z MSR 36.
Podmiotem stowarzyszonym jest jednostka, na którą Spółka dominująca wywiera znaczący wpływ, lecz nie sprawuje kontroli, uczestnicząc w ustalaniu zarówno polityki finansowej jak i operacyjnej podmiotu stowarzyszonego. 
Udziały finansowe w podmiotach stowarzyszonych wyceniane są przy wykorzystaniu metody praw własności, za wyjątkiem sytuacji, gdy inwestycja jest klasyfikowana jako przeznaczona do zbycia. 
Dla każdej kategorii inwestycji stosuje się jednakowy sposób ujęcia.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały wyznaczone jako dostępne do sprzedaży lub niebędące:
•	kredytami i należnościami,
•	instrumentami finansowymi utrzymywanymi do terminu wymagalności,
•	aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Aktywa trwałe przeznaczone do zbycia
Aktywa trwałe (i grupy aktywów netto przeznaczonych do zbycia) zaklasyfikowane jako przeznaczone do zbycia wyceniane są po niższej z dwóch wartości: wartości bilansowej lub wartości godziwej pomniejszonych o koszty związane ze sprzedażą.
Aktywa trwałe i grupy aktywów netto klasyfikowane są jako przeznaczone do zbycia, jeżeli ich wartość bilansowa będzie odzyskana raczej w wyniku transakcji sprzedaży niż w wyniku ich dalszego ciągłego użytkowania. Warunek ten uznaje się za spełniony wyłącznie wówczas, gdy wystąpienie transakcji sprzedaży jest bardzo prawdopodobne, a składnik aktywów (lub grupa aktywów netto przeznaczonych do zbycia) jest dostępny w swoim obecnym stanie do natychmiastowej sprzedaży. Klasyfikacja składnika aktywów jako przeznaczonego do zbycia zakłada zamiar kierownictwa spółki do zakończenia transakcji sprzedaży w ciągu roku od momentu zmiany klasyfikacji. 

Przychody ze sprzedaży
Przychody ze sprzedaży ujmowane są w wartości godziwej zapłat otrzymanych lub należnych i reprezentują należności za produkty, towary i usługi dostarczone w ramach normalnej działalności gospodarczej, po pomniejszeniu o rabaty i VAT. Sprzedaż towarów ujmowana jest w momencie dostarczenia towarów i przekazania prawa własności.
Przychody z tytułu realizacji kontraktów długoterminowych rozpoznaje się zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości Spółki przedstawionymi poniżej.
Przychody z tytułu odsetek ujmowane są narastająco, w odniesieniu do głównej kwoty należnej, zgodnie z metodą efektywnej stopy procentowej.
Przychody z tytułu dywidend są ujmowane w momencie, kiedy zostaje ustanowione prawo akcjonariuszy do otrzymania płatności. 

Kontrakty budowlane
W przypadku, gdy wynik kontraktu budowlanego może być wiarygodnie oszacowany, przychody i koszty są rozpoznawane w odniesieniu do stopnia zaawansowania realizacji kontraktu na dzień bilansowy. Stopień zaawansowania mierzony jest zwykle jako proporcja kosztów poniesionych do całości szacowanych kosztów kontraktu, za wyjątkiem sytuacji, gdy taki sposób nie odzwierciedlałby faktycznego stopnia zaawansowania. Wszelkie zmiany w zakresie prac, roszczenia oraz premie są rozpoznawane w stopniu w jakim zostały one uzgodnione z klientem.
W przypadku, kiedy wartość kontraktu nie może być wiarygodnie oszacowana, przychody z tytułu tego kontraktu są rozpoznawane w stopniu w jakim jest prawdopodobne, że koszty poniesione z tytułu kontraktu zostaną nimi pokryte. Koszty związane z kontraktem rozpoznawane są jako koszty okresu w jakim zostały poniesione. W przypadku, kiedy istnieje prawdopodobieństwo, że koszty kontraktu przekroczą przychody, spodziewana strata na kontrakcie jest natychmiast rozpoznawana i ujmowana jako koszt.

Leasing
Leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, gdy warunki umowy przenoszą zasadniczo całe potencjalne korzyści oraz ryzyko wynikające z bycia właścicielem na leasingobiorcę. Wszystkie pozostałe rodzaje leasingu są traktowane jako leasing operacyjny. 
Aktywa użytkowane na podstawie umowy leasingu finansowego są traktowane jak aktywa Spółki i są wyceniane w ich wartości godziwej w momencie ich nabycia, nie wyższej jednak niż wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych. Powstające z tego tytułu zobowiązanie wobec leasingodawcy jest prezentowane w bilansie w pozycji zobowiązania z tytułu leasingu finansowego. Płatności leasingowe zostały podzielone na część odsetkową oraz część kapitałową, tak, by stopa odsetek od pozostającego zobowiązania była wielkością stałą. Koszty finansowe są odnoszone do rachunku zysków i strat, chyba że można je przyporządkować do odpowiednich aktywów - wówczas są kapitalizowane zgodnie z zasadami rachunkowości Spółki dotyczącymi kosztów obsługi zadłużenia, przedstawionymi poniżej.
Płatności z tytułu leasingu operacyjnego są odnoszone w rachunek zysków i strat przy zastosowaniu metody liniowej w okresie wynikającym z umowy leasingu. 

Koszt odsetek
Koszty finansowania zewnętrznego bezpośrednio związanego z nabyciem lub wytworzeniem składników majątku wymagających dłuższego okresu czasu, aby mogły być zdatne do użytkowania lub odsprzedaży, są doliczane do kosztów wytworzenia takich środków trwałych, aż do momentu oddania tych środków trwałych do użytkowania. Przychody z inwestycji uzyskane w wyniku krótkoterminowego inwestowania pozyskanych środków a związane z powstawaniem środków trwałych pomniejszają wartość skapitalizowanych kosztów finansowania zewnętrznego.
Wszelkie pozostałe koszty finansowania zewnętrznego są odnoszone bezpośrednio w rachunek zysków i strat w okresie, w którym zostały poniesione.
Zysk na działalności gospodarczej
Zysk na działalności operacyjnej kalkulowany jest po uwzględnieniu kosztów restrukturyzacji i udziału w zyskach jednostek stowarzyszonych, ale przed uwzględnieniem kosztów i przychodów finansowych. 

Podatki
Na obowiązkowe obciążenia wyniku składają się: podatek bieżący (CIT) oraz podatek odroczony. 
Bieżące obciążenie podatkowe jest obliczane na podstawie wyniku podatkowego (podstawy opodatkowania) danego roku obrotowego. Zysk (strata) podatkowa różni się od księgowego zysku (straty) netto w związku z wyłączeniem przychodów podlegających opodatkowaniu i kosztów stanowiących koszty uzyskania przychodów w latach następnych oraz pozycji kosztów i przychodów, które nigdy nie będą podlegały opodatkowaniu. Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe obowiązujące w danym roku obrotowym.
Podatek odroczony jest wyliczany metodą bilansową jako podatek podlegający zapłaceniu lub zwrotowi w przyszłości na różnicach pomiędzy wartościami bilansowymi aktywów i pasywów a odpowiadającymi im wartościami podatkowymi wykorzystywanymi do wyliczenia podstawy opodatkowania.
Rezerwa na podatek odroczony jest tworzona od wszystkich dodatnich różnic przejściowych podlegających opodatkowaniu, natomiast składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego jest rozpoznawany do wysokości w jakiej jest prawdopodobne, że będzie można pomniejszyć przyszłe zyski podatkowe o rozpoznane ujemne różnice przejściowe. Pozycja aktywów lub zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeśli różnica przejściowa powstaje z tytułu wartości firmy lub z tytułu pierwotnego ujęcia innego składnika aktywów lub zobowiązania w transakcji, która nie ma wpływu ani na wynik podatkowy ani na wynik księgowy.
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego jest rozpoznawana od przejściowych różnic podatkowych powstałych w wyniku inwestycji w podmioty zależne i stowarzyszone oraz wspólne przedsięwzięcia, chyba że Spółka jest zdolna kontrolować moment odwrócenia różnicy przejściowej i jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnica przejściowa się nie odwróci.
Wartość składnika aktywów z tytułu podatku odroczonego podlega analizie na każdy dzień bilansowy, a w przypadku, gdy spodziewane przyszłe zyski podatkowe nie będą wystarczające dla realizacji składnika aktywów lub jego części następuje jego odpis. 
Podatek odroczony jest wyliczany przy użyciu stawek podatkowych, które będą obowiązywać w momencie, gdy pozycja aktywów zostanie zrealizowana lub zobowiązanie stanie się wymagalne. Podatek odroczony jest ujmowany w rachunku zysków i strat, poza przypadkiem gdy dotyczy on pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym. W tym ostatnim wypadku podatek odroczony jest również rozliczany bezpośrednio w kapitały własne.

Rzeczowe aktywa trwałe
Grunty, budynki i budowle użytkowane w procesie produkcji i dostarczania towarów i usług jak również dla celów administracyjnych wykazywane są w bilansie według ceny nabycia, lub koszcie wytworzenia pomniejszonego w kolejnych okresach o odpisy amortyzacyjne oraz utratę wartości. Zwiększenie wartości wynikające z przeszacowania gruntów, budynków i budowli ujmowane jest w pozycji kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny, za wyjątkiem sytuacji, gdy podwyższenie wartości odwraca wcześniejszy odpis rozpoznany w rachunku zysków i strat (w takim przypadku podniesienie wartości ujmowane jest również w rachunku zysków i strat ale do wysokości wcześniejszego odpisu). Obniżenie wartości wynikające z przeszacowania gruntów, budynków i budowli ujmowane jest jako koszt okresu w wysokości przewyższającej kwotę wcześniejszej wyceny tego składnika aktywów ujętą w pozycji kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny. 
Amortyzacja przeszacowanych budynków i budowli ujmowana jest w rachunku zysków i strat. W momencie sprzedaży lub zakończenia użytkowania przeszacowanych budynków i budowli, nierozliczona kwota przeszacowania dotycząca tych aktywów przenoszona jest bezpośrednio z kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny do zysków zatrzymanych. 
Środki trwałe w budowie powstające dla celów produkcyjnych, wynajmu lub administracyjnych, jak również dla celów jeszcze nie określonych, prezentowane są w bilansie wg kosztu wytworzenia pomniejszonego o odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt wytworzenia zwiększany jest o opłaty oraz, dla określonych aktywów, o koszty finansowania zewnętrznego skapitalizowane zgodnie z zasadami określonymi w zasadach rachunkowości Spółki. Amortyzacja dotycząca tych środków trwałych rozpoczyna się w momencie rozpoczęcia ich użytkowania, zgodnie z zasadami dotyczącymi własnych aktywów trwałych. 
Maszyny, urządzenia, środki transportu oraz pozostałe środki trwałe prezentowane są w bilansie w wartości kosztu historycznego pomniejszonego o dokonane skumulowane umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.
Amortyzację wylicza się dla wszystkich środków trwałych, z pominięciem gruntów oraz środków trwałych w budowie, przez oszacowany okres ekonomicznej przydatności tych środków, używając metody liniowej, przy zastosowaniu następujących rocznych stawek amortyzacji:
Budynki i budowle 1,5 – 2,5%
Sprzęt komputerowy 30%
Środki transportu 20%
Maszyny i urządzenia oraz pozostałe 10% – 20%
Aktywa utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego są amortyzowane przez okres ich ekonomicznej użyteczności, odpowiednio jak aktywa własne, nie dłużej jednak niż okres trwania leasingu.
Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży / likwidacji lub zaprzestania użytkowania środków trwałych są określane jako różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży a wartością netto tych środków trwałych i są ujmowane w rachunku zysków i strat. 

Nieruchomości inwestycyjne
Za nieruchomości inwestycyjne uznaje się nieruchomości, które traktowane są jako źródło przychodów z czynszów lub / i utrzymywane są w posiadaniu ze względu na spodziewany przyrost ich wartości. Nieruchomości inwestycyjne wyceniane są według wartości godziwej ustalanej okresowo nie rzadziej niż raz na 3 lata. Wartość godziwa ustalana jest na podstawie opinii rzeczoznawcy.

Utrata wartości
Na każdy dzień bilansowy Spółka dokonuje przeglądu wartości netto składników majątku trwałego w celu stwierdzenia, czy nie występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty ich wartości. W przypadku, gdy stwierdzono istnienie takich przesłanek, szacowana jest wartość odzyskiwalna danego składnika aktywów, w celu ustalenia potencjalnego odpisu z tego tytułu. W sytuacji, gdy składnik aktywów nie generuje przepływów pieniężnych, które są w znacznym stopniu niezależnymi od przepływów generowanych przez inne aktywa, analizę przeprowadza się dla grupy aktywów generujących przepływy pieniężne, do której należy dany składnik aktywów.
W przypadku wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania, test na utratę wartości przeprowadzany jest corocznie oraz dodatkowo, gdy występują przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości. 
Wartość odzyskiwalna ustalana jest jako kwota wyższa z dwóch wartości: wartość godziwa pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa. Ta ostatnia wartość odpowiada wartości bieżącej szacunku przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy użyciu stopy dyskonta uwzględniającej aktualną rynkową wartość pieniądza w czasie oraz ryzyko specyficzne dla danego aktywa. 
Jeżeli wartość odzyskiwalna jest niższa od wartości księgowej netto składnika aktywów (lub grupy aktywów), wartość księgowa jest pomniejszana do wartości odzyskiwalnej. Strata z tytułu utraty wartości jest ujmowana jako koszt w okresie, w którym wystąpiła, za wyjątkiem sytuacji, gdy składnik aktywów ujmowany był w wartości przeszacowanej (wówczas utrata wartości traktowana jest jako obniżenie wcześniejszego przeszacowania). 
W momencie gdy utrata wartości ulega następnie odwróceniu, wartość netto składnika aktywów (lub grupy aktywów) zwiększana jest do nowej wyszacowanej wartości odzyskiwalnej, nie wyższej jednak od wartości netto tego składnika aktywów jaka byłaby ustalona, gdyby utrata wartości nie została rozpoznana w poprzednich latach. Odwrócenie utraty wartości ujmowane jest w przychodach, o ile składnik aktywów nie podlegał wcześniej przeszacowaniu - w takim przypadku odwrócenie utraty wartości odnoszone jest na kapitał z aktualizacji wyceny.

Zapasy
Zapasy są wykazywane według ceny nabycia nie wyższych niż cena sprzedaży netto. Zapasy materiałów i towarów są wyceniane przy wykorzystaniu metody FIFO. Cena sprzedaży netto odpowiada oszacowanej cenie sprzedaży pomniejszonej o wszelkie koszty konieczne do zakończenia produkcji oraz koszty doprowadzenia zapasów do sprzedaży lub znalezienia nabywcy.

Instrumenty finansowe
Aktywa i zobowiązania finansowe ujmowane są w bilansie Spółki w momencie, gdy Spółka staje się stroną wiążącej umowy. 

Należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług
Należności z tytułu dostaw i usług wyceniane są w księgach w wartości nominalnej skorygowanej o odpowiednie odpisy aktualizujące wartość należności wątpliwych o okresie przeterminowania powyżej 6 miesięcy. Należności z tytułu odsetek, dochodzone na drodze sądowej, w postępowaniu układowym i upadłościowym zostały w pełnej kwocie objęte odpisem aktualizującym. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazywane są w bilansie w kwocie wymagalnej zapłaty. Należności i zobowiązania wymagalne powyżej 12 miesięcy zostały skorygowane o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową a ich wartością w terminie wymagalności wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej określonej jako stopa WIBOR 6M.

Inwestycje w papiery wartościowe
Inwestycje w papiery wartościowe wyceniane są początkowo według ceny zakupu skorygowanej o koszty transakcji. 
Inwestycje w papiery wartościowe klasyfikowane są jako przeznaczone do obrotu lub dostępne do sprzedaży i wyceniane są na dzień bilansowy według wartości godziwej. W przypadku, gdy papiery wartościowe zaklasyfikowane zostały jako przeznaczone do obrotu, zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmowane są w rachunku zysków i strat za dany okres. W przypadku aktywów dostępnych do sprzedaży, zyski i straty wynikające ze zmiany ich wartości godziwej ujmowane są bezpośrednio w kapitałach aż do momentu sprzedaży składnika aktywów lub rozpoznania utraty wartości. Wówczas skumulowane zyski lub straty rozpoznane poprzednio w kapitałach przenoszone są do rachunku zysków i strat za dany okres. 

Kapitały
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem. Do kapitałów własnych zaliczane są także niepodzielone  zyski i niepokryte straty z lat ubiegłych. Kapitał zakładowy wykazany jest w wysokości zgodnej ze statutem oraz wpisem do KRS w wartości nominalnej. Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z zysku oraz umorzonej części zapłaconych zobowiązań objętych postępowaniem układowym. Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z zysku i przeznaczony na pokrycie strat bilansowych. Na kapitał z aktualizacji wyceny odnosi się:
•	różnice z wyceny aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży,
•	wartość z przeszacowania środków trwałych.

Zobowiązania finansowe oraz instrumenty kapitałowe
Zobowiązania finansowe oraz instrumenty kapitałowe są klasyfikowane w zależności od ich treści ekonomicznej wynikającej z zawartych umów. Instrument kapitałowy to umowa dająca prawo do udziału w aktywach Spółki pomniejszonych o wszystkie zobowiązania. 

Kredyty bankowe
Oprocentowane kredyty bankowe księgowane są w wartości uzyskanych wpływów pomniejszonych o koszty bezpośrednie pozyskania środków. Koszty finansowe, łącznie z prowizjami płatnymi w momencie spłaty lub umorzenia oraz kosztami bezpośrednimi zaciągnięcia kredytów, ujmowane są w rachunku zysków i strat przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej i zwiększają wartość księgową instrumentu z uwzględnieniem spłat dokonanych w bieżącym okresie. Kredyty wymagalne powyżej 12 miesięcy zostały skorygowane o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową a ich wartością w terminie wymagalności wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej określonej jako stopa WIBOR 6M.

Rezerwy
Rezerwy są tworzone, gdy na Spółce ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne oraz można wiarygodnie oszacować zobowiązanie.

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze zawierają wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenia społeczne i ujmowane są jako koszty w momencie zarachowania. Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne stanowią rezerwy na odprawy emerytalne i nagrody jubileuszowe, które mają zostać wypłacone w roku następującym po dniu bilansowym oraz niewykorzystane urlopy pracownicze za 2008r. 

Długoterminowe świadczenia pracownicze
Długoterminowe świadczenia pracownicze są to kwoty przyszłych korzyści, które pracownik otrzyma w zamian za świadczenie swoich usług w bieżącym i przyszłych okresach. Składają się na nie rezerwy na odprawy emerytalne i nagrody jubileuszowe wynikające z układu zbiorowego pracy płatne powyżej 1 roku. Wycena aktuarialna tych rezerw jest aktualizowana corocznie.

Waluty obce
Transakcje w walutach obcych są przeliczane po kursie obowiązującym w dniu transakcji. Na dzień bilansowy aktywa i pasywa pieniężne przelicza się według kursu obowiązującego na dzień 
bilansowy. 

3.	Pozycje pozabilansowe na dzień 31 grudnia 2008 
	Koniec okresu 31/12/2008	Koniec okresu 31/12/2007	
	PLN'000	PLN'000	
1. Zobowiązania warunkowe	15 364	15 739	
Na rzecz jednostek powiązanych 	-	-	
Na rzecz pozostałych jednostek	15 364	15 739	
•	weksle in blanco zabezpieczenie należytego wykonania umów i wadium na przetargi	13 660	13 791	
•	gwarancje ubezpieczeniowe	1 704	1 948	
Razem pozycje pozabilansowe 	15 364	15 739	

4.	Wskazanie średnich kursów wymiany złotego w okresach objętych sprawozdaniem finansowym, w stosunku do euro, ustalanych przez Narodowy Bank Polski 
Poszczególne pozycje bilansu na dzień 31.12.2008r. zostały przeliczone wg średniego kursu EUR wynoszącego 4,1724 zł, ogłoszonego przez NBP w dniu 31.12.2008r. - Tabela nr 254/A/NBP/2008.

Poszczególne pozycje rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych za okres 01.01.2008r.-31.12.2008r zostały przeliczone wg średniego kursu 3,5321 zł stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłaszanych przez NBP, obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca objętego raportem.

Szczegółowe wyliczenie średniego kursu EUR przedstawia się następująco:

-	Tabela nr    22/A/NBP/2008 z dnia 31.01.2008r.				3,6260
-	Tabela nr    43/A/NBP/2008 z dnia 29.02.2008r.				3,5204
-	Tabela nr    63/A/NBP/2008 z dnia 31.03.2008r.				3,5258
-	Tabela nr    85/A/NBP/2008 z dnia 30.04.2008r. 				3,4604
-	Tabela nr  105/A/NBP/2008 z dnia 30.05.2008r.                                               3,3788
-	Tabela nr  126/A/NBP/2008 z dnia 30.06.2008r.                                               3,3542
-	Tabela nr  149/A/NBP/2008 z dnia 31.07.2008r. 				3,2026
-	Tabela nr  169/A/NBP/2008 z dnia 29.08.2008r.                                               3,3460
-	Tabela nr  191/A/NBP/2008 z dnia 30.09.2008r.                                               3,4083
-	Tabela nr  214/A/NBP/2008 z dnia 31.10.2008r.                                               3,6330
-	Tabela nr  233/A/NBP/2008 z dnia 28.11.2008r.                                               3,7572
-	Tabela nr  254/A/NBP/2008 z dnia 31.12.2008r.                                               4,1724

Razem:                                                                             42,3851 : 12 miesięcy = 3,5321

Średnia arytmetyczna średnich kursów dla przeliczenia 12 miesięcy 2008r. 3,5321 zł

Średnie kursy euro według NBP za 2007r.
•	3,5820 – kurs na dzień 31.12.2007r.
•	3,7768 – kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca 2007r.

Wybrane dane finansowe zostały przeliczone w następujący sposób:
-	poszczególne pozycje rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych przeliczono według kursu EUR stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ogłoszonych przez NBP obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca:
-	3,5321 zł/EUR dla 2008r.
-	3,7768 zł/EUR dla 2007r.
-	poszczególne pozycje bilansu przeliczono według kursu NBP na dzień bilansowy:
-	4,1724 zł/EUR dla 2008r.
-	3,5820 zł/EUR dla 2007r.

5.	Stan odpisów aktualizujących i rezerw
Stan pozostałych rezerw krótkoterminowych na 31.12.2008r. przedstawia się następująco:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.697 tys. zł,
•	na naprawy gwarancyjne 100 tys. zł,
•	na zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 350 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 17 tys. zł,
•	Razem:  2.164 tys. zł

W trakcie 2008r. utworzono następujące rezerwy:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.697 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 45 tys. zł,
•	na naprawy gwarancyjne 100 tys. zł,
•	na zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 350 tys. zł,
•	Razem: 2.192 tys. zł

W trakcie 2008r. rozwiązano następujące rezerwy:
•	zarachowane koszty kontraktów długoterminowych 2.388 tys. zł.
•	Razem: 2.388 tys. zł

W trakcie 2008r. wykorzystano następujące rezerwy:
•	VAT należny do rozliczenia w następnych okresach 1.180 tys. zł,
•	na sprawy sądowe w toku 45 tys. zł,
•	na wynagrodzenie dla byłych członków zarządu 1 tys.zł.
•	Razem: 1.226 tys. zł.

Stan rezerwy na odroczony podatek dochodowy na dzień 31.12.2008r. wynosi 1.466 tys.zł. W trakcie 2008r. utworzono 1.940 tys.zł. rezerw z tego tytułu, natomiast rozwiązano 2.391 tys.zł.

Stan rezerw na świadczenia emerytalne i podobne na dzień 31.12.2008r. wynosi 1.314 tys. zł. W trakcie 2008r. utworzono 561 tys. zł rezerw z tego tytułu. W związku z wypłatą nagród jubileuszowych i odpraw emerytalnych wykorzystano rezerwy na łączną kwotę 184 tys. zł. Natomiast w związku z wykorzystaniem urlopów wypoczynkowych rozwiązano rezerwy na kwotę 143 tys. zł. 

Odpisy aktualizujące wartość należności głównych krótkoterminowych wyniosły na 31.12.2008r. 2.859 tys. zł.
W trakcie 2008r. utworzono odpisy aktualizujące wartość należności głównych na łączną kwotę 936 tys. zł, przekwalifikowano z należności długoterminowych 374 tys. zł. W związku z zapłatą rozwiązano odpisy aktualizujące wartość należności na kwotę 567 tys. zł, wykorzystano odpisów na łączną kwotę 430 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość krótkoterminowych odsetek wyniosły na 31.12.2008r. 1.536 tys. zł
W trakcie 2008r. utworzono odpisy aktualizujące wartość należności odsetkowych na kwotę 970 tys. zł, w związku z zapłatą rozwiązano odpisy aktualizujące wartość odsetek na kwotę 812 tys. zł, wykorzystano odpisów na łączną kwotę 176 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość zapasów wynoszą na dzień 31.12.2008r. 50 tys. zł. W trakcie 2008r. utworzono 31 tys. zł odpisów, rozwiązano odpisy na kwotę 8 tys. zł.

Odpisy aktualizujące wartość środków trwałych w budowie na 31.12.2008r. nie występowały, w trakcie 2008r. odpisy aktualizujące środki trwałe w budowie nie wykazywały ruchów.

Odpisy aktualizujące wartość należności długoterminowych wyniosły na 31.12.2008r. 404 tys. zł, w 2008r. utworzono 23 tys. zł odpisów aktualizujących, w związku z wyceną wg zamortyzowanego kosztu rozwiązano odpisy na kwotę 22 tys. zł, przekwalifikowano do odpisów na należności krótkoterminowe 372 tys. zł.
 
Odpisy aktualizujące wartość inwestycji długoterminowych – akcji i udziałów w spółkach wynosiły na 31.12.2008r. 6.813 tys. zł, w trakcie 2008r. utworzono 1 tys. zł odpisów, rozwiązano 326 tys.zł. odpisów z tego tytułu.

Katowice, dnia 06 kwietnia 2009r.

Podpisy wszystkich członków zarządu	

Henryk Urbańczyk – Prezes Zarządu, Dyrektor Naczelny	
..............................................................................
	
 Waldemar Pytlarz – Wiceprezes Zarządu, Dyrektor Techniczny	
..............................................................................	

Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych	
		
Dorota Gołda – p.o. Dyrektor ds. Ekonomiczno-Finansowych, p.o.Główny Księgowy 	

..............................................................................