Walutowe kontrakty terminowe opiewają na 10 tysięcy dolarów lub euro. Wprowadzanie nowych serii kontraktów na akcje niektórych spółek oraz obligacje skarbowe zostało zawieszone. Największe obroty są notowane dla kontrakcie, opartym na indeksie WIG20. Kontrakt terminowy na WIG20 jest umową, na mocy której kupujący kontrakt zobowiązuje się do zakupienia w przyszłości pakietu akcji zgodnego ze składem tego indeksu po ustalonej cenie w określonym dniu wygasania kontraktu.
Druga strona transakcji – sprzedający kontrakt zobowiązuje się do sprzedania tego pakietu akcji na tych warunkach. Kupno kontraktu na WIG20 oznacza zajęcie pozycji długiej, natomiast sprzedaż kontraktu – zajęcie pozycji krótkiej. W praktyce nie dochodzi do dostawy akcji lecz następuje rozliczenie finansowe wynikające z różnicy pomiędzy ostatecznym kursem rozliczeniowym oraz kursem zawarcia transakcji.
Wartość kontraktu jest obliczana jako iloczyn kursu, po jakim jest zawierana transakcja i mnożnika 10 PLN. W miarę wahań wartości indeksu, zmienia się odpowiednio wartość kontraktu. Jeżeli wartość WIG20 spadnie, zmniejszy się również kurs kontraktu, natomiast jeżeli indeks wzrośnie – wartość kontraktu zwiększy się. Każdy z inwestorów, zarówno ten który kupuje, jak również ten, który sprzedaje kontrakt jest zobowiązany do wniesienia depozytu zabezpieczającego, podobnie jak w przypadku sprzedaży opcji, na pokrycie ewentualnych strat wynikłych ze zmian wartości kontraktu.
Istnieje obowiązek uzupełnienia depozytu w przypadku obniżenia jego wartości poniżej dopuszczalnego poziomu, w przeciwnym razie pozycja zostanie zamknięta. Na koniec każdego dnia jest ustalany dzienny kurs rozliczeniowy, według którego następuje wyliczenia wartości otwartych pozycji każdego z inwestorów oraz przenoszone przeksięgowywane straty i zyski pomiędzy poszczególnymi kontami. W efekcie na koniec każdego dnia sesyjnego nie ma nie rozliczonych strat ani zysków. Miesiącami wygasania kontraktów terminowych na WIG20 są dwa najbliższe miesiące z cyklu: marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień. Natomiast dniem wygasania jest trzeci piątek miesiąca wygasania.
Przykład:
W dniu X, kiedy WIG20 wynosił 3200 pkt, inwestor A kupił (zajął pozycję długą) czerwcowy kontrakt na WIG20 po kursie 3250 pkt. W ten sposób zobowiązał się do zakupu w trzeci piątek czerwca pakietu akcji o składzie zgodnym z WIG20 za cenę 32500 PLN. Może tą pozycję utrzymać do dnia wygasania kontraktu lub ją zamknąć wcześniej, zawierając transakcję odwrotną (sprzedaż takiego samego kontraktu) po aktualnym kursie giełdowym. Zakładając, że po miesiącu WIG20 osiągnął 3550 pkt, a kurs kontraktu wyniósł 3600 pkt, inwestor osiągnął zysk wynoszący:
(3600-3250) x 10 PLN = 3500 PLN
Jednocześnie taką samą nominalnie stratę poniósł inwestor B, który sprzedał kontrakt. Jeżeli w wyniku korekty na giełdzie kurs kontraktu obniżyłby się poniżej 3250 pkt, wówczas inwestor posiadający długą pozycję poniósłby stratę. Z kolei inwestor posiadający pozycję krotką osiągnąłby zysk. Przyjmując, że wartość depozytu początkowego złożonego przez każdego z inwestorów stanowi 10% wartości kontraktu, tj. 3250 PLN, inwestor A uzyskał stopę zwrotu z inwestycji na poziomie 108%, pomimo, że indeks wzrósł o 9,2%.
Jest to efekt działania dźwigni finansowej. Dobroczynne działanie dźwigni dla jednego inwestora może być zgubne, dla inwestora, który zajął przeciwstawną pozycję – w tym przypadku poniósł stratę w wysokości 108% pierwotnie zainwestowanego kapitału. W przypadku utrzymania pozycji do dnia wygasania kontraktu zostaje on rozliczony przez KDPW po ostatecznym kursie rozliczeniowym. Jest to kurs określony w dniu wygaśnięcia kontraktu, jako średnia arytmetyczna ze wszystkich wartości indeksu WIG20 w czasie ostatniej godziny notowań ciągłych , oraz wartości tego indeksu ustalonej na zamknięcie sesji giełdowej.
Jak wyżej wspomniano, w przypadku spadku wartości indeksu inwestor posiadający krótką pozycję w kontrakcie terminowym osiągnął zysk. Stąd wniosek, aby wykorzystać tę pozycję dla zrekompensowania strat portfela zawierającego akcje w sytuacji dekoniunktury na giełdzie. W celu zabezpieczenia się przed skutkami utraty wartości portfela posiadanych akcji (pozycja długa w akcjach) należy dokonać sprzedaży kontraktu terminowego odpowiadającego temu portfelowi (zająć krótką pozycję). Strategia ta jest określana mianem asekuracji lub z ang. hedging .
Im bardziej skład portfela akcji będzie odpowiadać koszykowi akcji branych do wyliczenia indeksu WIG20 tym można uzyskać wyższy poziom pokrycia strat. W praktyce inwestorzy zazwyczaj nie posiadają portfeli zgodnych ze składem indeksu. Jednak sprzedaż kontraktu terminowego na WIG20 może w znacznym stopniu ochronić posiadacza akcji przed stratami, a nawet w pewnych sytuacjach przynieść nadzwyczajne zyski.
Wyższy poziom zabezpieczenia można uzyskać w przypadku pojedynczych akcji wykorzystując w tym celu kontrakt terminowy na te akcje. Niestety ten rynek na naszej giełdzie jest w dalszym ciągu mało płynny i dotyczy tylko kilku spółek. Kontrakty terminowe pozwalają również na zawieranie transakcji arbitrażowych , tj. pozwalających wykorzystać nieefektywność wyceny przez rynek.
Dodaj komentarz
