System depozytowo-rozliczeniowy w Polsce

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. powstał w 1991 roku i przez trzy lata funkcjonował w ramach Giełdy Papierów Wartościowych. Od 1994 funkcjonuje niezależnie, w formie spółki akcyjnej. Jest to centralna instytucja w Polsce odpowiedzialna za prowadzenie i nadzorowanie systemu depozytowo-rozliczeniowego w zakresie obrotu instrumentami finansowymi.

1. System depozytowo-rozliczeniowy

2. Uczestnicy KDPW

3. Zakres działania KDPW

4. Uczestnictwo w KDPW

5. Izba Rozrachunkowa Instrumentów Pochodnych

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. (KDPW) pełni istotną rolę w funkcjonowaniu polskiego rynku finansowego - prowadzi system depozytowo-rozliczeniowy w zakresie obrotu zdematerializowanymi papierami wartościowymi oraz instrumentami finansowymi, które nie są papierami wartościowymi, lecz są dopuszczone do obrotu zorganizowanego. W otoczeniu KDPW znajdują się najważniejsze instytucje finansowe w Polsce.

Źródło: KDPW

System depozytowo-rozliczeniowy jest zorganizowanym systemem pozwalającym na depozyt papierów wartościowych oraz rozliczanie transakcji zawartych na rynku regulowanym, tj. Giełdzie Papierów Wartościowych, MTS-CETO oraz w alternatywnym systemie obrotu - NewConnect. Poprzez KDPW mogą być rozliczane również inne transakcje zawierane poza tymi rynkami.

Depozyt instrumentów finansowych polega na ewidencjonowaniu ich w systemie informatycznym na kontach depozytowych, prowadzonych dla uczestników KDPW. Elektroniczny system depozytowy pozwala na szybkie dokonywanie transferu papierów wartościowych, wysokie bezpieczeństwo rozliczeń, brak możliwości kradzieży, fałszerstwa lub defraudacji, ani konieczności prowadzenia skarbców wymagających nadzwyczajnych środków zabezpieczających.

Ewidencja papierów wartościowych w KDPW jest oparta na następujących zasadach:

• podwójnego zapisu,
• odrębnej rejestracji papierów wartościowych,
• uwzględnienia typów uczestnictwa,
• jednoczesności zapisów,
• zupełności,
• rzetelności,
• przejrzystości.

KDPW ponosi odpowiedzialność za zgodność liczby instrumentów finansowych znajdujących się na wszystkich kontach depozytowych uczestników w stosunku z liczbą instrumentów finansowych na rachunkach papierów wartościowych klientów uczestników. Oznacza to, że suma ilości poszczególnych instrumentów finansowych znajdujących się w obrocie winna być zawsze zgodna z tą, która jest zapisana na zbiorczym koncie w KDPW.

Rozliczanie transakcji jest prowadzone w określonym cyklu rozliczeniowym. W trakcie tego cyklu, po zawarciu transakcji na instrumentach finansowych następuje przesunięcie ich pomiędzy kontami depozytowymi uczestników. Jednocześnie są realizowane przelewy pieniężne pomiędzy rachunkami banków płatników dla uczestników KDPW, którzy uczestniczyli w transakcji. Inwestor może jednak wypłacić środki uzyskane ze sprzedaży instrumentów finansowych już po zakończeniu sesji, składając w domu maklerskim zlecenie przelewu na rachunek bankowy, które zostanie zrealizowane najbliższą sesją bankową. W praktyce - najpóźniej następnego dnia. Jeżeli natomiast inwestor zamierza uzyskane środki przeznaczyć na zakup kolejnych instrumentów finansowych poprzez ten sam dom maklerski, może to uczynić nawet zaraz po zrealizowanej sprzedaży, na tej samej sesji.

W takim samym czasie jest obciążany rachunek pieniężny inwestora w przypadku zakupu papierów wartościowych. Po złożeniu zlecenia kupna następuje zablokowanie przez dom maklerski kwoty, która może być wydana na sfinalizowanie transakcji oraz zapłatę prowizji maklerskiej. Cykl rozliczeniowy dla transakcji zawartych na rynku regulowanym wynosi trzy dni (T+3). Dla obligacji Skarbu Państwa wynosi on dwa dni (T+2).

Oznacza to, że właścicielem papierów wartościowych przestaje się być dopiero w trzecim dniu po zawarciu transakcji sprzedaży, stąd przez ten okres inwestor może stać się nabywcą praw do dywidendy, praw poboru lub praw do odsetek.

Na przykład sprzedaż na giełdzie w dniu 15.01.2008 r. pakietu 100 akcji spółki XYZ uprawnia inwestora do otrzymania praw z tych akcji aż do 18.01.2008 r. Jeżeli na któryś z tych dni do 18.01.2008 r. przypada dzień ustalenia prawa poboru, wówczas na rachunku inwestora zostanie zapisana ich odpowiednia ilość wynikająca ze stanu posiadania akcji w dniu 15.01.2008 r. Analogicznie inwestor nabywa prawa z akcji lub obligacji aż do upływu terminu rozliczenia transakcji kupna tych papierów.

W przypadku transakcji na instrumentach pochodnych rozliczenie transakcji następuje w dniu jej zawarcia. Dla transakcji pozasesyjnych (pakietowych), zawartych na rynku międzybankowym obligacji Skarbu Państwa oraz zawartych na rynku nieregulowanym rozliczenie następuje w terminie ustalonym przez strony.

NASTĘPNA: Uczestnicy KDPW