Wynagrodzenia w firmach w XI wzrosły o 2,2% r/r, zatrudnienie spadło o 2,6 r/r - analitycy

Lesław Kretowicz

[ankieta, analiza - powtórzenie]

Warszawa, 18.11.2009 (ISB) - Wynagrodzenia w przedsiębiorstwach wzrosły w październiku br. o 2,2% r/r wobec 3,3% we wrześniu, uważają analitycy. Eksperci są zgodni, że to był kolejny miesiąc, gdy dynamika płac, choć lekko spadła, to jednak utrzymywała się na dodatnim poziomie. W tym okresie zatrudnienie spadło - według analityków - o 2,6% r/r wobec 2,4% zanotowanych poprzednim miesiącu.

Jedenastu ekonomistów, uwzględnionych w ankiecie agencji ISB, przewiduje, że wynagrodzenia w firmach wzrosły w październiku średnio o 2,2% r/r. Rozbieżności w prognozach były dość znaczne, a oczekiwania wahają się od 1,1% do 3,1% przy średniej na poziomie 2,24%.

W październiku nastąpiła stabilizacja wynagrodzeń zarówno w ujęciu miesięcznym i niewielki wzrost rok do roku. Jednak patrząc na statystykę nie powinno to dziwić - to efekt podobnej ilości dni roboczych w skali miesięcznej i jednego dnia więcej r/r. Ponadto w październiku nie powinno być już żadnych wypłat premii, które w ubiegłym - ostatnim miesiącu kwartału - mogły pojawić się nawet mimo kryzysu.

Natomiast analiza rok do roku, mimo spadku tempa wzrostu płac do 2,2 %, pozwala z ostrożnym optymizmem patrzeć w przyszłość. Wyraźnym sygnałem poprawy i nadzieją na przyszłość jest trwająca już od dłuższego czasu odbudowa zapasów przedsiębiorstw, które w reakcji na coraz lepsze wieści z globalnej gospodarki przygotowują się na nadchodzące dobre czasy. W tej sytuacji firmy raczej nie myślą o redukcji zatrudnienia czy poziomu płac. Z drugiej jednak strony rosnące bezrobocie i nadal napięta sytuacja na rynku pracy nie pozwalają pracobiorcom na negocjacje płacowe i żądanie podwyżek, więc teraz, przez najbliższe miesiące czeka nas stabilizacja wynagrodzeń lub ewentualnie niewielkie, kilkupunktowe wzrosty.

Ta sama jedenastka analityków, ankietowana przez ISB, uważa że spadek zatrudnienia we wrześniu wyniósł 2,4%. Ich prognozy wahają się tym razem w przedziale od -2,5% do -2,7% przy średniej na poziomie -2,37%. Ekonomiści są zgodni w ocenie tendencji na rynku pracy - przewidują systematyczne pogarszanie się sytuacji, ale spadek dynamiki zatrudnienia będzie coraz wolniejszy.

Rynek pracy w segmencie zatrudnienia tradycyjnie znacznie szybciej reaguje na negatywne wieści z gospodarki, natomiast pozytywy przyjmuje ze znacznie większymi wątpliwościami. Dlatego nie może dziwić, że widoczna w Polsce i coraz głośniej zapowiadana na świecie, poprawa koniunktury jeszcze nie znalazły odzwierciedlenia w statystykach. Tym bardziej, że zakończył się najlepszy z punktu widzenia zatrudnionych okres sezonu letniego i od września nastąpił duży odpływ pracowników z turystyki, rolnictwa, a wkrótce także dotknie to sektora budowlanego.

Z tego też powodu w październiku znów zanotujemy nieco większy spadek zatrudnienia w polskiej gospodarce niż w miesiącach letnich. Proces ograniczania zatrudnienia w firmach musi jeszcze trochę potrwać, a wynikać to będzie przede wszystkim z faktu, że firmy, które już dostosowały się do trudnej sytuacji i funkcjonowania w warunkach spowolnienia gospodarczego w przyszłości zdecydowanie ostrożniej będą podchodzić do kwestii zwiększania zatrudnienia i tworzenia nowych miejsc pracy. Należy także pamiętać o zakończeniu dobrych czasów dla motoryzacji po zakończeniu procesu dopłat do nowych aut przez rząd niemiecki, co może wpłynąć na ograniczenie produkcji, a więc i zatrudnienia w sektorze motoryzacyjnym.

Według Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu br. wzrosło o 0,4% w stosunku do poprzedniego miesiąca, a w ujęciu rocznym wzrosło o 3,3% i wyniosło 3283,18 zł. Natomiast przeciętne zatrudnienie w przedsiębiorstwach w sierpniu 2009 roku spadło w stosunku do poprzedniego miesiąca o 0,1%, natomiast w ujęciu rocznym spadło o 2,4% i wyniosło 5266,5 tys. osób.

GUS poda dane o wynagrodzeniach i zatrudnieniu w przedsiębiorstwach za październik w środę, 18 listopada, o godz. 14:00.

Poniżej przedstawiamy najciekawsze opinie ekspertów.

"Koniec prac sezonowych w budownictwie i turystyce niewątpliwie spowoduje w październiku spadek zatrudnienia w tych działach, jednak najistotniejsza jest sytuacja w przetwórstwie przemysłowym. Zatrudnienie w przetwórstwie przemysłowym stanowi blisko 40 % ogółu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw. Spadkowe tendencje w sektorze przedsiębiorstw utrzymują się od wiosny ub. roku. W październiku spodziewamy się kontynuacji tych negatywnych trendów. Rynek pracy reaguje z opóźnieniem około 8-9 miesięcy na tendencje w sferze realnej tymczasem poprawa produkcji przemysłowej następuje dopiero od 5 miesięcy. Negatywnie na zatrudnienie w październiku wpłynie również zakończenie programu dopłat do samochodów w Niemczech, co może skutkować spadkiem zatrudnienia w branży samochodowej. Równocześnie wzrost nowych ofert pracy sygnalizowany we wrześniu prawdopodobnie był efektem jednorazowym. Świadczyć o tym może wzrost liczby zakładów pracy sygnalizujących zwolnienia grupowe. W październiku oczekujemy wzrostu wynagrodzeń o 1,1% w stosunku do września ubiegłego roku i utrzymania bez zmian wynagrodzeń w stosunku do miesiąca poprzedzającego. Za stabilizacją poziomu wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw w październiku przemawia jednakowa liczba dni roboczych w stosunku do miesiąca wcześniejszego, czyli w efekcie zbliżony czas pracy. Równocześnie brak jest obecnie sygnałów o wstrzymaniu produkcji w zakładach pracy, co mogłoby negatywnie oddziaływać na wynagrodzenia. W większości firm w październiku nie wypłaca się premii i bonusów, co również przemawia za stabilizacją. Z drugiej strony trudna sytuacja na rynku pracy nie sprzyja presji płacowej ze strony pracobiorców, a obserwowana ostatnio lekka poprawa w sferze realnej jest jeszcze zbyt słaba aby zmienić te trendy" - starszy analityk makroekonomiczny banku BPS Krzysztof Wołowicz.

"W ostatnich miesiącach tempo wzrostu płac ustabilizowało się w okolicach 3,0%r/r. Nieco niższe tempo w październiku będzie wynikiem mniejszej o jeden liczby dni roboczych. Miesięczne spadki zatrudnienia znacząco wyhamowały w ostatnich miesiącach, jednak w ujęciu rocznym w dalszym ciągu obserwujemy pogłębianie się spadków. Przy oczekiwanym spadku zatrudnienia o 5 tys. osób m/m w październiku spodziewamy się spadku zatrudnienia w ujęciu rocznym o 2,5% r/r" - analityk Banku BPH Adam Antoniak.

"Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w październiku obniżyło się w skali roku o 2,6% do 5,255 mln osób, wobec 2,4% r/r we wrześniu. Przewidujemy, że na 12-tysięczny miesięczny spadek liczby zatrudnionych w przedsiębiorstwach wpłynęły spadki zatrudnienia w przetwórstwie przemysłowym (dalsze ograniczanie produkcji i przestoje), w transporcie i gospodarce magazynowej oraz w handlu i naprawie samochodów. Przewidujemy, że w 2009 r. nastąpił spadek zatrudnienia w przedsiębiorstwach o ok. 2,1% r/r wobec ubiegłorocznego wzrostu o 4,8%. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wyniosło w październiku ok. 3347 zł, wzrastając o 2,0% w skali miesiąca oraz o 3,1% r/r wobec 3,3% r/r we wrześniu. Przewidujemy, że wzrost płac w skali miesiąca wynikał z wypłat dodatkowych w usługach (zwłaszcza w sekcji transport i gospodarka magazynowa), przy kontynuacji negatywnego wpływu na dynamikę płac ograniczania produkcji, przestojów i przymusowych urlopów, przede wszystkim w przetwórstwie przemysłowym. Wg naszych prognoz roczne tempo wzrostu płac osiągnęło najwyższe wartości w górnictwie i wydobywaniu, w administracji i działalności wspierającej oraz w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energie elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę. Prognozujemy, że wzrost siły nabywczej wynagrodzeń w przedsiębiorstwach w 2009 r. osiągnie ok. 0,8% wobec 6,1% realnego wzrostu w 2008 r." - ekonomistka banku PKO BP Karolina Sędzimir-Domanowska.

"Dynamika wynagrodzeń ustabilizowała się na poziomie 3,0% r/r, a spadek dynamiki w porównaniu z poprzednim miesiącem to rezultat różnicy w liczbie dni roboczych. W przypadku zatrudnienia oczekujemy pogłębienia ujemnej dynamiki do -2,5% r/r; w ujęciu m/m spadki stają się jednak coraz łagodniejsze (mniej niż 0,1%), co jest spójne z poprawą wskaźników koniunktury dotyczących zatrudnienia" - główny ekonomista Noble Banku, Radosław Cholewiński.

"Na rynku pracy utrzymuje się tendencja ograniczania zatrudnienia, aczkolwiek fala zwolnień zdecydowanie wyhamowała. Pomimo tego, i między innymi ze względu na efekty sezonowe sądzimy, że skala redukcji liczby miejsc pracy była w październiku nieznacznie większa niż miesiąc wcześniej i wyniosła 4,5 tys. W konsekwencji, liczba zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw spadła w relacji do ubiegłego roku o 2,5% r/r. Konieczność ograniczania kosztów i utrzymujące się nadmoce produkcyjne w dalszym ciągu wywierają presję na kształtowanie się wynagrodzeń. W październiku negatywnym efektem był także 1 mniej dzień pracujący. W konsekwencji oczekujemy wzrostu przeciętnej płacy o 2,2%r/r, co po uwzględnieniu 3,1%-owej inflacji przyniesie już trzeci w tym roku realny spadek wynagrodzeń" - ekonomistka Raiffeisen Bank Polska Marta Petka-Zagajewska.

"Prognozujemy, że tempo wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw wyniosło w październiku 1,3% r/r wobec 3,3% r/r we wrześniu. Na spadek dynamiki płac wpływ ma mniejsza liczba dni roboczych, co ma szczególnie duże znaczenie w przypadku pracy na akord. Wobec wciąż malejącej siły przetargowej pracownika na rynku pracy nie widzimy podstaw do zmiany dotychczasowych trendów dynamiki płac. W naszej ocenie zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw zmniejszyło się w październiku o 2,7% r/r wobec spadku o 2,4% r/r miesiąc wcześniej. Spadek zatrudnienia jest konsekwencją dostosowań sfery produkcyjnej do znacznego spadku popytu. Naszym zdaniem tempo redukcji zatrudnienia w kolejnych miesiącach będzie malało z uwagi na ustabilizowanie się sytuacji finansowej przedsiębiorstw, a także pierwsze symptomy ożywienia gospodarczego. Niemniej jednak, można oczekiwać trudności z wejściem na rynek pracy dla absolwentów, co będzie oddziaływało w kierunku wzrostu stopy bezrobocia" - ekonomista banku Pekao SA, Wojciech Matysiak. (ISB)

lk/op