Umowa-zlecenie a umowa o pracę - różnice

redaktor Bankier.pl

Umowa-zlecenie jest najczęściej zawieraną formą współpracy zaraz po umowie o pracę, wynika z danych zebranych przez Główny Urząd Statystyczny. Około 4,4% zatrudnionych podpisało taki kontrakt wbrew swojej woli. Jakie są zalety i wady tego rozwiązania?

Urlop, zasiłek macierzyński, nadgodziny – te oraz inne świadczenia nie przysługują osobom zatrudnionym na zlecenie.

Nadużywanie tego rodzaju umowy wynika przede wszystkim ze stosunkowo wysokich kosztów ponoszonych przez pracodawców w przypadku nawiązania z pracownikiem stosunku pracy.

Umowa-zlecenie a umowa o pracę - różnice
Umowa-zlecenie a umowa o pracę - różnice (FORUM)

Umowa-zlecenie – charakter pracy

Podstawową różnicą, która dzieli zlecenie i umowę o pracę jest fakt, że zlecenie jest uregulowane w przepisach kodeksu cywilnego. Przedmiotem takiego kontraktu jest wykonanie czynności prawnej na polecenie zleceniodawcy. Podstawowymi cechami umowy-zlecenia są:

  1. Możliwość wykonania zlecenia przez osobę trzecią (jeśli wynika to z umowy lub w przypadku, gdy zleceniobiorca jest do tego zmuszony przez okoliczności),
  2. Możliwość wypowiedzenia umowy przez zleceniodawcę w dowolnym momencie (w takim przypadku zatrudnionemu wypłaca się wynagrodzenie za faktycznie przepracowany czas),
  3. Swoboda warunków pracy - zleceniobiorca ma prawo wykonywać swoje obowiązki w wyznaczonym przez siebie miejscu i czasie,
  4. Brak przywilejów pracowniczych wynikających z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Podstawowe cechy i założenia umowy

Umowa-zlecenie

Umowa o pracę

Cel

Staranne wykonanie zlecenia powierzonego przez zleceniodawcę

Wykonanie obowiązków z polecenia pracodawcy

Miejsce

Swoboda w wyborze miejsca pracy, w zależności od rodzaju zlecenia nie ma konieczności wykonywania jej w jednym, wskazanym przez zleceniodawcę miejscu

Wykonywanie pracy pod nadzorem i w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę

Czas

Zleceniobiorca ma prawo sam ustalić ramy czasowe, w których będzie wykonywał swoją pracę

Pracownik zobowiązuje się do odbywania pracy w czasie wyznaczonym przez przełożonego

Podstawa prawna

Kodeks Cywilny

Kodeks Pracy

Sąd pracy

Nie obowiązuje

Obowiązuje

Źródło: Opracowanie własne, Bankier.pl

W związku z powyższym, jeżeli dana osoba:

  • jest zatrudniona miejscu i czasie narzuconym przez zleceniodawcę oraz
  • wykonuje obowiązki pod kierownictwem zleceniodawcy, który zobowiązuje się wypłacić wynagrodzenie,

spełnia warunki nawiązania stosunku pracy. Mimo to, wielu pracodawców dla takich samych obowiązków, zamiast etatu, chciałoby proponować umowę-zlecenie. Co w takim przypadku może zrobić pracownik, którego charakter stanowiska wskazuje na umowę inną niż ta, która została z nim zawarta? Zatrudniony ma wówczas prawo zgłosić skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która po przeprowadzeniu kontroli zweryfikuje zasadność zawarcia umowy cywilnoprawnej lub złożyć powództwo do sądu celem ustalenia istnienia stosunku prawnego. W 2015 roku dzięki interwencjom PIP, na etat przeszło 8,1 tys. pracowników zatrudnionych wcześniej na „umowach śmieciowych”.

Po stwierdzeniu niezgodnego z prawem zawarcia zlecenia, PIP może nakazać zatrudnienie byłego zleceniobiorcy na umowę o pracę. Ponadto Główny Inspektorat Państwowej Inspekcji Pracy wskazuje, że „w opisanym stanie faktycznym, tak po rozwiązaniu umowy, a także w czasie jej trwania, zleceniobiorca ma prawo wystąpić do Sądu Pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy w miejsce umowy cywilnoprawnej oraz w przypadku ustalenia, iż umowa-zlecenie była faktycznie umową o pracę, żądać zasądzenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, ekwiwalentu z niewykorzystany urlop wypoczynkowy i in.”

Umowa-zlecenie a ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i chorobowe

Kwestią, która wzbudza najwięcej kontrowersji przy umowie-zleceniu, jest ubezpieczenie. Warto zwrócić uwagę na fakt, że w momencie, w którym wykonujący zlecenie nie ma innego tytułu do ubezpieczenia (np. nie jest zatrudniony dodatkowo na umowę o pracę), podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnym, rentowym) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Inaczej sprawa wygląda w przypadku umowy o dzieło, która sama w sobie nie stanowi tytułu do ubezpieczenia. Pracodawca ma obowiązek odprowadzić składki tylko w przypadku, gdy zatrudnia dodatkowo na umowę o dzieło swojego obecnego pracownika - czyli w momencie podjęcia wykonania zadania na rzecz własnego pracodawcy. Umowa o dzieło, nawet jeśli jest jedyną pracą podjętą przez daną osobę, nie zobowiązuje pracodawcy do opłacenia składek do ZUS.

Natomiast jeśli mowa o zatrudnieniu na zlecenie, warto mieć na uwadze, że zleceniobiorca podlega ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie. W praktyce oznacza to, że zatrudniony musi sam zawnioskować o objęcie chorobowym, a zasiłek chorobowy przysługuje mu co do zasady po okresie wyczekiwania (90 dni) i jest pobierany z wynagrodzenia brutto (w związku z czym płaca „na rękę” jest niższa).

Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie świadczeń i ubezpieczeń

Świadczenie / ubezpieczenie

Umowa-zlecenie

Umowa o pracę

Ubezpieczenie społeczne

Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia

Tak, obowiązkowo

Ubezpieczenie zdrowotne

Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia

Tak, obowiązkowo

Ubezpieczenie chorobowe

Dobrowolnie (zleceniobiorca musi złożyć stosowny wniosek)

Tak, obowiązkowo

Urlop wypoczynkowy

Nie, chyba że zatrudniony ustali ze zleceniodawcą na piśmie wynagrodzenie za czas niewykonywania zlecenia

Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy

Zwolnienie lekarskie

Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym

Tak

Zasiłek macierzyński i urlop na opiekę nad dzieckiem

Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym

Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy

Urlop na żądanie

Nie przysługuje

Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy

Staż pracy

Tak, jeżeli umowa-zlecenie jest jedyną podstawą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych

Tak

Źródło: Opracowanie własne, Bankier.pl

Należy również zwrócić uwagę na fakt, że umowa-zlecenie nie zawsze jest "tańszym zamiennikiem" umowy o pracę. – Umowa-zlecenie była, jest i powinna zostać alternatywną formą zatrudnienia na rynku pracy. Pracodawca powinien posiadać możliwość wyboru, o jaką formę współpracy z zatrudnianą osobą zabiega, a w konsekwencji, czy chce brać na siebie pełne ryzyka związane z podjęciem współpracy z pracownikiem, czy też ryzyko to eliminować.

Co ważne, istnieją sytuacje, w których pracodawca wcale nie chce ograniczać praw pracownika i zabiegając o niego - już na początku współpracy - oferuje mu zawarcie umowy o pracę. Dowolność powinna jednak pozostać – jest ona zgodna z zasadą swobody kontraktowania i wolnej gospodarki. Naruszanie tych zasad stanowi niepotrzebną ingerencję w działalność firm – podsumowuje Piotr Szulczewski, ekspert PIT.pl.

Weronika Szkwarek

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 2 ~Tomasz

Coś mi się wydaje, że od przyszłego roku umowy śmieciowe przestana się "opłacać" pracodawcom, biorąc pod uwagę fakt, że mają wejść stawki godzinowe za pracę : http://www.lexagit.pl/umowa-zlecenia-zmiany-od-2017-roku/ Może znajdą jakiś inny sposób by płacić pracownikom mniej. Szara strefa?

! Odpowiedz
2 10 ~Obywatel

Sprawdzałem w kalkulatorze wynagrodzeń i okazało się, że koszty zatrudnienia na zlecenie (ze wszystkimi składkami, nie-student plus chorobowa) oraz umowę o pracę tylko nieznacznie się różnią (102,88zł różnicy w kosztach pracodawcy przy płacy 2000 netto).
2000 netto - umowa o pracę: 2775 brutto, całkowity koszt: 3346,93
2000 netto - umowa-zlecenie: 2747,80 brutto, całkowity koszt: 3244,05

Wolałbym już dostawać mniej o 100zł i mieć choć minimalnie stabilną sytuację zawodową (okres wypowiedzenia) oraz wszystkie prawa wynikające z Kodeksu Pracy (np. do urlopu, płatnych nadgodzin, itp).

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
5 9 ~Obywatel

Ciekawe, czy zarabiając "na śmieciówce" nawet 3000 netto, dostaniesz kredyt mieszkaniowy?
Z tego co się orientuję, banki nie lubią umów cywilnoprawnych i wolą nawet mniej zamożnego klienta, ale na etacie.

Póki co w Polsce nie ma tanich mieszkań na wynajem, więc jak nie mieliście bogatych rodziców, zostaje Wam najem po cenach komercyjnych albo kredyt na 20-30 lat.
A drugą opcję ciężko jest połączyć z umową cywilnoprawną.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
6 3 ~Rzoockxz

Niedawno byłem na 2-tygodniowym urlopie, a w zeszłym miesiącu miałem dodatkowo płacone za nadgodziny. Kurde, na jakiej umowie ja jestem zatrudniony? Wydawało mi się, że o dzieło, ale chyba muszę wygrzebać z szuflady i sprawdzić.

! Odpowiedz
1 4 ~Obywatel

Masz ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i rentowe? Jeżeli tak, to nie jest umowa o dzieło.

Jeżeli nie masz ubezp. zdrowotnego, albo sam płacisz składkę dobrowolną (ok 390zł/mies, niezależnie od zarobków) do NFZ, to jest to umowa o dzieło.

! Odpowiedz
1 5 ~Obywatel

W umowie cywilnoprawnej (zlecenie, o dzieło, a nawet przy "samozatrudnieniu") możesz mieć podobne przywileje jak przy umowie o pracę, jeżeli je sobie wynegocjujesz z pracodawcą. Praktycznie nic nie jest w nich gwarantowane przez prawo.
O ile doświadczony specjalista ma jakieś pole do negocjacji, to dla pracownika niskiego szczeble lepszy będzie etat (pracodawcom rzadko zależy, aby wszystkim pracownikom zaoferować coś więcej niż wymagane minimum, ponadto nie każdy zna prawo i swoją wartość, żeby o cokolwiek walczyć).

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
2 0 ~Ozy

Sab kontrakt ja daje swoja robocizne wystawiam fakture z wat mam ubezieczenie swoje narzedzia wzaleznosci w jakim zawodzie stawka jest okoolo 50-60procent wyzsza pracownika etatowego.Pracoda wca wykonuje wplate na system emerytalny okollo 9 -10procent od faktury.

! Odpowiedz
10 15 ~TK

Ta cała dyskusja i pogardliwe nazywanie umów "śmieciowymi" to objaw pełzającej komuny czyli zjawiska polegającego na coraz powszechniejszym rozpasaniu i nieróbstwie w naszym kraju.Kreatorami tego zjawiska są:
1 UE wydająca gigantyczne pieniądze za pośrednictwem urzędasów, którzy je w 75% marnują.
2. Kolejne rządy nie wyłączając nikogo.
3.Warcholskie związki zawodowe.
Oni wszyscy doprowadzają stopniowo do braku szacunku do takich wartości jak:oszczędność,sumienność,pracowitość a ponad wszystko przyzwoitość.
W wyniku tego coraz większa grupa drobnych przedsiębiorców ogranicza działalność oraz zatrudnienie bo ma dość wysłuchiwania obelg i inwektyw na każdym kroku.Na końcu tej drogi jest Grecja lub rosja w zależności od kierunku zmian.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
2 9 ~polak

Najlepiej zatrudnic za najniższa krajową niech hołota tyra a pracodawca niech sie rozpasa za ciężką prace robotnika w dobrobycie. I niech się dorobi za rok najlepiej dużego majątku. bo znam takich Tak byście chcieli.
Za mordę Wasi i to krótko .Powinny przyjść takie czasy żebyście wy szukali i prosili robotnika.
Oczywiście za ciężka i uczciwa pracę dobre pieniądz e. A to jest rzadkość.Owszem za wysokiej klasy ''specjalistę" co pomaga wam w krętactwach i kombinacjach finansowych żeby oszukać US. ZUS
Z to takiemu zapłacicie.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
4 19 ~Jar

a dlaczego nie zatutulowac artykolu :Co zystkujesz pracujac na umowie o zlecenie?

gdzie sa informacje najwazniejsze czyli porownanie zarobkow netto pracownika w obu przypadkach i kosztow pracodawcy??

prosze o odrobine obiektywizmu i rzetelnosci, dezinformacji i manipulacji juz i tak w mainstreemowych mediach mamy pod dostatkiem

! Odpowiedz

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego ilustracje: Andrzej Mleczko, Robert B. Cialdini Cena: 34,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku

Zapisz się na bezpłatny newsletter Bankier.pl