Umowa zlecenia a umowa o pracę

Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową zlecenia czy umową o świadczenie usług przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w Kodeksie pracy. Jeżeli zleceniodawca będzie sprawował kierownictwo i nadzór nad zleceniobiorcą, a ponadto wymagać będzie od niego podporządkowania i dyspozycyjności, wówczas cywilnoprawny tytuł umowy na niewiele może się zdać. Na co zatem można sobie pozwolić w umowie zlecenia a czego unikać?


W znaczeniu prawnym i potocznym

Zawierając umowę zlecenia przyjmujący zlecenie, zwany również zleceniobiorcą, zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (złożenia oferty, zawarcia umowy, reprezentowania zleceniodawcy przed sądem, nabycia rzeczy w imieniu własnym, ale na rachunek dającego zlecenie). Wynika to już z pierwszego przepisu Kodeksu cywilnego dotyczącego tego kontraktu, tj. z art. 734 § 1.

Częściej jednak strony posługują się nazwą "zlecenie" lub "umowa zlecenia" również wtedy, gdy jedna z nich ma świadczyć określone czynności faktyczne (np. sprzątanie, udzielanie korepetycji, usługi medyczne). Niekoniecznie jest to błędne. W istocie zawierają wówczas umowę o świadczenie usług, do której jednak stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 Kodeksu cywilnego).


Niektóre różnice

Umowa zlecenia (o świadczenie usług) wykazuje pewne podobieństwa z umową o pracę. Od umowy o pracę różni ją jednak m.in. to, że:

  • pracownikiem może być tylko osoba fizyczna, a zleceniobiorcą również osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, lecz posiadająca zdolność prawną (np. spółka jawna),
  • pracownik musi wykonywać pracę osobiście, a zleceniobiorca może także przy pomocy osoby trzeciej,
  • umowa zlecenia może być nieodpłatna, co jest niedopuszczalne przy umowie o pracę,
  • wykonywanie pracy w ramach umowy o pracę odbywa się w warunkach zależności i podporządkowania pracownika, czego brak w umowie zlecenia.


Zasada i wyjątki

W zasadzie zleceniobiorca powinien osobiście wykonać zleconą mu czynność. Może jednak powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej, ale tylko wtedy, gdy wynika to z umowy lub zwyczaju albo jest do tego zmuszony szczególnymi okolicznościami (np. chorobą). W takim wypadku obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie oraz miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.


Może być bezpłatne

Umowa zlecenia może być odpłatna, jak i nieodpłatna. Zależy to od woli stron. Jeżeli nieodpłatność nie została zastrzeżona w umowie ani nie wynika z okoliczności, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie wynikające z obowiązującej taryfy lub z umowy, gdy brak taryfy, a jeśli brak taryfy i strony nie umówiły się - w wysokości odpowiadającej wykonanej pracy. Wynagrodzenie może być ustalone także po wykonaniu zlecenia.

Jeżeli wolą stron jest nieodpłatność zlecenia, warto to wyraźnie zapisać w umowie, bowiem brak wzmianki na ten temat może się przyczynić do późniejszych sporów. Mogą one powstać nie tylko na tle samej odpłatności bądź jej braku, lecz także wysokości należnego wynagrodzenia.


Unikaj podporządkowania

Zdarza się, że zamiast umowy o pracę strony decydują się na umowę cywilnoprawną. Mogą tak zrobić, o ile zawarta umowa nie będzie de facto tym samym co kontrakt pracowniczy. W przeciwnym razie i tak zostanie nawiązany stosunek pracy z wszelkimi tego konsekwencjami.

Co zrobić, aby nasza umowa zlecenia czy poprawniej umowa o świadczenie usług nie podpadała pod Kodeks pracy? Wystarczy unikać podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak: osobiste wykonywanie czynności, podporządkowanie organizacyjne i służbowe. O wykonywaniu zatrudnienia w ramach umowy o pracę świadczy między innymi wykonywanie pracy zmianowej, dyspozycyjność i podporządkowanie oraz obowiązek wykonywania poleceń.

Powinny natomiast przeważać elementy charakterystyczne dla stosunku cywilnoprawnego, który zakłada równorzędność stron. Dobrze byłoby, gdyby z treści umowy i sposobu jej wykonywania wynikało, że zleceniobiorca wykonuje powierzone mu czynności samodzielnie, nie podlegając w tym zakresie stałemu, bieżącemu kierownictwu czy nadzorowi ze strony zleceniodawcy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 1999 r., sygn. akt I PKN 307/99 stwierdził, że umowa zlecenia z reguły określa rodzaj wykonywanych czynności i w zasadzie nie może polegać na pozostawaniu w dyspozycji zlecającego i wykonywaniu, stosownie do jego potrzeb, czynności zlecanych na bieżąco. Mocnym argumentem przemawiającym na rzecz stosunku cywilnoprawnego będzie również przyznanie zleceniobiorcy prawa do powierzenia swoich obowiązków zastępcy, co jak już wspomnieliśmy jest w umowie zlecenia dopuszczalne.


Można dawać wskazówki

Brak podporządkowania czy innych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy nie oznacza, że zleceniodawca nie może udzielać wiążących wskazówek kontrahentowi. Przeciwnie, zleceniodawca posiada uprawnienie do wskazania sposobu wykonania zlecenia. Może to zrobić w samej umowie, jak i później na etapie jej realizacji.

Warto przy okazji wspomnieć, że pod pewnymi warunkami, o których mowa w art. 737 K.c., przyjmujący zlecenie może bez zgody zleceniodawcy odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia. Dotyczy to sytuacji, w której nie ma możności uzyskania aprobaty zleceniodawcy na zmianę sposobu wykonywania zlecenia, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że zostałaby ona wyrażona, gdyby zleceniodawca wiedział o istniejącym stanie rzeczy. Zleceniobiorca może na tej podstawie zmienić tylko sposób wykonywania zlecenia, a nie dokonać innej czynności prawnej, niż ta, która była przedmiotem zlecenia (np. kupić w przetargu nieruchomość X po cenie nieco wyższej, a nie zrezygnować z jej zakupu na rzecz tańszej nieruchomości Y, której nabycie nie było przedmiotem zlecenia).


Można odnawiać umowę

Czytelnicy miewają nieraz wątpliwości, czy możliwe jest zawieranie terminowych umów zlecenia, jednej po drugiej, z tą samą osobą. Biorą się one z lektury jednego z przepisów Kodeksu pracy. Chodzi o art. 251 § 1, który trzecią z rzędu umowę o pracę na czas określony (przy spełnieniu pozostałych warunków) każe uznawać za zawartą na czas nieokreślony. W przypadku jednak, gdy stosunek nawiązywany między stronami ma charakter cywilnoprawny, a nie pracowniczy, wówczas przepis ten nie znajdzie zastosowania. Natomiast Kodeks cywilny, do którego pozostaje sięgać, nie przewiduje skutku w postaci przekształcenia trzeciej z kolei terminowej umowy zlecenia (o świadczenie usług) w umowę na czas nieoznaczony.

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.),
     
  • ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).


autor: Tomasz Konieczny
Gazeta Podatkowa Nr 336 z dnia 2007-03-29
Źródło:
Tematy: podatki firmowe

Newsletter Bankier.pl

Potrzebujesz szybkiej gotówki?
Weź Mini Ratkę z niskim oprocentowaniem 9,99%.
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 ~lila

Jednym słowem wszystko przemawia na korzyśc pracodawcy. Może robić jak chce , moze omijać prawo, może podsunąć do podpisania umowę- zlecenia , nawet jeżeli pracownik zostanie skierowany z Urzędu Pracy - bo ma do tego odpowiednie paragrafy.a Inspektor Pracy twierdzi , że to nie pracodawca tylko Zleceniodawca (bo to Umowa cywilno prawna) i oni się tym nie zajmują. A kto się tym zajmuje? jeżeli osoba wykonująca świadczenie jest podporządkowana zleceniodawcy , wykonuje pracę zmianową i jest do dyspozycji pracodawcy i pracuje bez wolnego 31 dni itd
Czy Inspektor PIP może mi odmówić przyjęcia skargi?

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
0 0 netis7

Prawo prawem, a zycie zyciem....

!

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Składkę na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.

  • Termin wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego pobranego od wpłaconych w poprzednim miesiącu dochodów z udziałów w zysku. Termin złożenia deklaracji oraz wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od zagranicznych osób prawnych, czyli osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terenie Polski.

    Termin uiszczenia podatku dochodowego od podatników rozliczających się w formie karty podatkowej.

  • Termin przekazania sprawozdania do systemu INTRASTAT, za poprzedni miesiąc kalendarzowy, gdy realizowano transakcje wewnątrzwspólnotowe podlegające obciążeniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

    W tym terminie z ZUS rozliczają się przedsiębiorcy opłacający składki za siebie. Składka na Fundusz Pracy.

  • Termin zapłaty raty podatku leśnego przez osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

    Termin płatności składek oraz złożenia deklaracji przez pracodawców zatrudniających pracowników.

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Ph.D., Robert B. Cialdini Cena: 34,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku