Kiedy polisa jest przychodem – kosztem podatkowym

Zagadnienia podatkowe związane z ubezpieczeniami na życie nastręczają wiele problemów księgowym w zakładach pracy, przedsiębiorcom, którzy byliby zainteresowani zaliczeniem w koszty prowadzonej działalności składek opłacanych na polisy życiowe, czasami agentom ubezpieczeniowym, usiłującym wyjaśnić klientom skomplikowaną materię podatkową.

Być może zatem poniższy materiał, przygotowany w oparciu o materiały Wydawnictwa Podatkowego GOFIN, ułatwi rozeznanie w sprawie. Gdy składkę grupowego ubezpieczenia pracowników opłaca pracodawca. W takim przypadku podstawową kwestią jest, czy składka opłacana przez pracodawcę jest przychodem po stronie pracownika? To zależy od odpowiedzi na pytanie: kto jest uprawniony do uzyskania świadczenia ubezpieczeniowego?

Generalnie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Można zatem przyjąć, że składka opłacana przez pracodawcę na grupowe ubezpieczenie na życie mieści się w kategorii przychodów ze stosunku pracy i ta reguła będzie miała w pełni zastosowanie do przypadku, gdy uprawnionym do otrzymania świadczenia ubezpieczeniowego będzie pracownik. Nie ma przy tym znaczenia, czy uposażonym jest pracownik, członek rodziny pracownika czy osoba obca wskazana przez pracownika. Uprawnienie do otrzymania świadczenia ubezpieczeniowego jest przysporzeniem majątkowym. W konsekwencji pracodawca jako płatnik jest zobowiązany do obliczania i pobierania zaliczek na podatek dochodowy.

Przychodem dla pracownika będzie wysokość opłaconej składki, która wraz z innymi dochodami ze stosunku pracy winna być opodatkowana podatkiem dochodowym.

Jeśli składka na grupowe ubezpieczenie jest dla pracownika przychodem, winna być również uwzględniona do wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Znajduje to uzasadnienie w treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

Do właściwego określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne konieczne jest uwzględnienie treści par. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zawiera on katalog przychodów wyłączonych z objęcia ich składkami na ubezpieczenie społeczne. Nie zawiera jednak przychodów z tytułu wykupionych przez zakład pracy polis grupowego ubezpieczenia na życie. Wynika stąd, że wartość składki, jaką pracodawca opłaca z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie, będąca przychodem ze stosunku pracy, jest również podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Równocześnie, wartość opłacanych składek na grupowe ubezpieczenie na życie będzie podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, bowiem do jej ustalenia mają zastosowanie przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, tak jak przewiduje to art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Składka opłacana przez pracodawcę na grupowe ubezpieczenie na życie nie będzie przychodem ze stosunku pracy, a więc nie będzie skutkowała naliczeniem podatku dochodowego od jej wysokości, a tym samym nie będzie podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, gdy uprawnionym do otrzymania świadczenia ubezpieczeniowego będzie pracodawca. Potwierdzeniem tego jest stanowisko ministra finansów wyrażone w piśmie z dnia 31 października 1995 r. (nr PO 5/1 – 0788-3656/95), zgodnie z którym „(…) gdy cała suma, na jaką opiewa polisa, zostaje wypłacona zakładowi pracy – wartość płaconych składek przez zakład pracy na ubezpieczenie pracownika nie stanowi przychodu pracownika i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (…)”.

Składka kosztem uzyskania przychodów. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 23 ust. 1 pkt 57 oraz ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 16 ust. 1 pkt 59 stanowią, iż nie uważa się za koszty uzyskania przychodów składek opłacanych przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników, za wyjątkiem umów dotyczących ryzyka grup 1, 3 i 5 działu I oraz grup 1 i 2 działu II, wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej.
Są to umowy, które obejmują:
1. W dziale I – ubezpieczenia na życie:
· Grupę 1 – ubezpieczenia na życie,
· Grupę 3 – ubezpieczenia na życie związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
· Grupę 5 – ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe, jeżeli stanowią uzupełnienie dwóch wyżej wymienionych.

2. W dziale II – pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe:
· Grupę 1 – ubezpieczenia wypadku, w tym wypadku przy pracy i choroby zawodowej: świadczenia jednorazowe, świadczenia powtarzające się, połączone świadczenia jednorazowe i powtarzające się, a także przewóz osób,
· Grupę 2 – ubezpieczenia choroby: świadczenia jednorazowe, świadczenia powtarzające się, świadczenia kombinowane.

Możliwość zaliczenia składek do kosztów uzyskania przychodów będzie miała miejsce wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione poniższe kryteria:
§ Uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca,
§ Umowa ubezpieczenia w okresie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto, wyklucza:
- wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,
- możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,
- wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.

Składki na ubezpieczenie grupowe na życie są kosztem uzyskania przychodu w roku podatkowym, w którym zostały poniesione. Są ujmowane w kosztach podatkowych w ciągu roku w dacie zaksięgowania w księgach rachunkowych, co oznacza, że będą kosztem poniesionym jednorazowo lub rozliczanym w czasie.

Polisa na życie i dożycie dla prezesa spółki. Zakład jako ubezpieczający wykupił polisę na życie i dożycie dla prezesa. Czy może ją zaliczyć w koszty uzyskania przychodów? Od decyzji ubezpieczającego zależy kontynuacja ubezpieczenia w kolejnych latach, jak również wypłata wartości odstąpienia – na konto zakładu bądź ubezpieczonemu. Ubezpieczonemu potrącany jest podatek dochodowy od wartości składki (przychód ze stosunku pracy) i składki na ubezpieczenie społeczne. W takiej sytuacji wartość opłacanych prze pracodawcę składek może być kosztem uzyskania przychodu, jednak warunkiem tego jest, iż ubezpieczenie należy do pracowniczego programu emerytalnego. Może on być prowadzony w jednej z czterech poniższych form:
· funduszu emerytalnego,
· umowy o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego,
· umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń w formie grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
· zarządzania zagranicznego.

Kwota opłacanej przez pracodawcę składki jest kosztem uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 22 ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jej wysokość nie może przekraczać 7% wynagrodzenia uczestnika PPE. Finansuje ją, nalicza i odprowadza pracodawca. Dla uczestnika stanowi podstawę do naliczenia podatku dochodowego, jednak jest wolna od ustalenia obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Ponieważ można przypuszczać, że w opisywanej sytuacji pracodawca nie wdrożył PPE, dlatego też w oderwaniu od programu składka będzie kosztem tylko wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki z artykułów: 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 23 ust. 1 pkt 57 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o czym wyżej (składka kosztem uzyskania przychodów). Jeśli w omawianym przypadku uprawnionym do otrzymania świadczenia jest pracodawca, brak możliwości zaliczenia składki w koszty. Co więcej, pracodawca nie może naliczać od składki podatku dochodowego, jak również składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Polisa na życie przedsiębiorcy kosztem uzyskania przychodu? Gdy prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą jest osoba opodatkowana na zasadach ogólnych, brak możliwości zaliczenia w koszty uzyskania przychodów składek opłacanych na polisę na życie. Art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje uznania ich za koszty uzyskania przychodów. Ponadto nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesionym wydatkiem a celem, czyli osiągnięciem przychodu lub zabezpieczeniem źródła przychodów. Wydatek taki będzie potraktowany jako mający charakter osobisty, niemający bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Na podstawie: Gazeta Podatkowa nr 76, Przegląd Podatku Dochodowego nr 3, Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno-Finansowych nr 6

Sławomir Dąblewski
esde@wp.pl

Źródło:
Kredyt to czasami konieczność. Zobacz, jak zadłużać się z głową.
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj