Jak poprawnie liczyć terminy zastrzeżone w umowach?

Wiele osób często ma problemy z prawidłowym liczeniem terminów spełnienia świadczenia (w szczególności terminów zapłaty), wypowiedzenia umowy czy odstąpienia od niej. Tymczasem nawet z pozoru nieznacząca pomyłka o jeden dzień może mieć poważne dla nas konsekwencje.

Termin oznaczony w dniach

Termin płatności wyznacza końcowy moment, do którego dłużnik nie popada w opóźnienie lub w zwłokę. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Przykład 1

Konsument dokonujący zakupu książki w sklepie internetowym może odstąpić od umowy w terminie 10 dni. Termin ten jest liczony od dnia wydania towaru (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, Dz. U. nr 22, poz. 271 ze zm.). Jeżeli towar został wydany 26 maja 2006 r., 10-dniowy termin zaczynamy liczyć dopiero od dnia następnego, czyli 27 maja. Ostatnim dniem na złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy będzie więc 5 czerwca 2006 r.

Uwaga! Zgodnie z ogólną zasadą oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie (np. odstąpienie od umowy, jej wypowiedzenie), jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 K.c.). Oznacza to, że aby zmieścić się w terminie, należy na tyle wcześniej wysłać oświadczenie, aby najpóźniej w jego ostatnim dniu dotarło do adresata. Nieraz jednak przepisy stanowią, że do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem (tak jest m.in. w sytuacji opisanej w powyższym przykładzie). Wówczas istotna jest data stempla pocztowego.

Terminy dłuższe

Inne zasady liczenia terminów obowiązują w przypadku terminów dłuższych aniżeli oznaczone w dniach. Jeżeli bowiem mamy do czynienia z terminem oznaczonym w tygodniach, miesiącach lub latach, wówczas koniec terminu przypada wraz z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 K.c.). Gdyby zaś takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca (np. 28 lutego).

Przykład 2

W umowie o roboty budowlane strony uzgodniły, że inwestor dokona odbioru końcowego w terminie dwóch tygodni od zgłoszenia przez wykonawcę zakończenia robót. Do zgłoszenia takiego doszło w piątek 2 czerwca 2006 r. Ostatnim dniem, w którym inwestor bez opóźnienia może dokonać odbioru końcowego będzie również piątek, lecz 16 czerwca tego samego roku.

Przykład 3

X pożyczył od Y 5 tys. zł. Umowa pożyczki została zawarta 11 stycznia 2006 r. Stosownie do zapisu w umowie zwrot pożyczki powinien nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Zatem X jest zobowiązany zwrócić pieniądze najpóźniej w dniu 11 lipca 2006 r.

Przykład 4

W dniu 7 marca 2005 r. strony zawarły umowę dzierżawy na okres 3 lat z możliwością jej automatycznego przedłużenia na kolejny taki sam okres w przypadku, gdy żadna z nich nie wypowie umowy najpóźniej w przeddzień upływu 3-letniego okresu jej trwania. Ostatnim dniem tego okresu będzie 7 marca 2008 r. Strona niezainteresowana przedłużeniem dzierżawy powinna więc doręczyć stosowne pismo najpóźniej w dniu 6 marca 2008 r.

Znacznie rzadziej mamy do czynienia z terminami oznaczonymi za początek, środek lub koniec miesiąca. Gdyby tak jednak było, warto pamiętać, że rozumie się przez to odpowiednio: pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca. Nieistotna jest tutaj liczba dni danego miesiąca. Połową lutego mającego w danym roku 28 dni będzie więc 15, a nie 14 lutego, jak mogłoby się wydawać. Dodajmy, iż termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Ważne! Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego (więcej na ten temat w nr 38 Gazety na str. 16).

Na czyją korzyść?

Nie każdy pamięta, że termin może być oznaczony na korzyść dłużnika, na korzyść wierzyciela albo na korzyść obu stron. Nie jest to tylko gra słów. Od charakteru terminu spełnienia świadczenia zależeć będzie, czy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia (np. zwrotu pożyczki) przed jego upływem, czy też nie. Nie pozostanie to również bez wpływu na bieg terminów przedawnienia czy moment opóźnienia po stronie dłużnika.

Regułą jest, że termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika (art. 457 K.c.). Oznacza to, że dłużnik nie musi, a jedynie może wcześniej (np. tydzień przed jego upływem) spełnić świadczenie. Wierzyciel natomiast nie może wymagać od dłużnika wcześniejszego spełnienia świadczenia. Gdyby jednak dłużnik zechciał wcześniej świadczyć (np. wydać sprzedaną rzecz), wierzyciel w zasadzie musiałby na to przystać.

Zgoła inaczej wygląda to w przypadku terminu zastrzeżonego na korzyść wierzyciela. Wówczas będzie on mógł wcześniej aniżeli z upływem terminu zażądać świadczenia. Może też odmówić przyjęcia przedterminowego świadczenia ze strony dłużnika.

Z kolei w przypadku terminu zastrzeżonego na rzecz obu stron żadna z nich nie może wymóc na drugiej - wbrew jej woli - aby dokonała wcześniejszego świadczenia względnie jego przyjęcia.

Przykład 5

W umowie oprocentowanej pożyczki termin zwrotu pożyczki został określony na 1 sierpnia 2006 r. Strony nie dokonały zastrzeżenia, że termin ten jest ustanowiony na rzecz obu stron ani że zwrot pożyczki nie może nastąpić przed upływem określonego terminu. W takim razie biorący pożyczkę ma prawo ja zwrócić przed terminem, oszczędzając jednocześnie na oprocentowaniu. Gdyby w umowie znalazło się jedno ze wspomnianych zastrzeżeń, pożyczkodawca mógłby odmówić przyjęcia przedwczesnego zwrotu pożyczki albo uzależnić takie przyjęcie od zapłaty odsetek za cały okres pozostający jeszcze do upływu zastrzeżonego terminu.

Termin nieoznaczony - płatność po wezwaniu

Nie zawsze jest tak, że termin spełnienia świadczenia jest określony umową stron, przepisami prawa czy też wynika z właściwości zobowiązania (np. w przypadku wykonywania dzieła polegającego na uszyciu sukni ślubnej). Jeżeli w żaden sposób nie możemy określić terminu, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania (art. 455 K.c.). Mowa o tzw. zobowiązaniach bezterminowych. Przykładowo można tu wskazać na zobowiązania z tytułu nienależytego świadczenia, zobowiązania z czynów niedozwolonych czy też zobowiązania o naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki dłużnika.

Przykład 6

Spółka z o.o. nienależycie reprezentowana przez tylko jednego członka zarządu zawarła umowę dostawy materiałów siewnych i dokonała przedpłaty. Ponieważ zawarta umowa była nieważna, spełnione świadczenie pieniężne było nienależne (art. 410 § 2 K.c.) i spółka może domagać się jego zwrotu od dostawcy. Zobowiązanie to jest bezterminowe, zatem dostawca będzie miał obowiązek zwrócić przedpłatę niezwłocznie po otrzymanym wezwaniu, chyba że spółka wyznaczyła dostawcy dłuższy termin (np. 30 dni).

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).



autor: Tomasz Konieczny
Gazeta Podatkowa Nr 251 z dnia 2006-06-05
Źródło:
Teraz konto w mBanku za 0 zł i z oprocentowaniem 4%. Załóż online!
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

    Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

  • Składkę na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.

  • Termin wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego pobranego od wpłaconych w poprzednim miesiącu dochodów z udziałów w zysku. Termin złożenia deklaracji oraz wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od zagranicznych osób prawnych, czyli osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terenie Polski.

    Termin uiszczenia podatku dochodowego od podatników rozliczających się w formie karty podatkowej.

  • W tym terminie z ZUS rozliczają się przedsiębiorcy opłacający składki za siebie. Składka na Fundusz Pracy.

    Termin przekazania sprawozdania do systemu INTRASTAT, za poprzedni miesiąc kalendarzowy, gdy realizowano transakcje wewnątrzwspólnotowe podlegające obciążeniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Ph.D., Robert B. Cialdini Cena: 34,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku