Godziny nadliczbowe: Kiedy setki, a kiedy pięćdziesiątki?

Dniówka niestety nie zawsze kończy się po 8 godzinach. Pomijając systemy czasu pracy, w których wydłużony wymiar dobowy wynika z samej ich specyfiki, dłuższa praca jest zazwyczaj determinowana przez szczególne potrzeby pracodawcy i stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Pracodawca niejednokrotnie też wydaje dyspozycję stawienia się do pracy w dniu wolnym, a niekiedy także - w uzasadnionych przypadkach (!) - w niedzielę lub święto. Dziś o obowiązkach rekompensacyjnych spoczywających na pracodawcy w razie zlecenia pracownikowi pracy nadliczbowej.


Z przekroczenia dobowego

Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych (art. 151 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Kiedy zatem mamy do czynienia z pracą w godzinach nadliczbowych wynikającą z przekroczenia dobowego? Czy wówczas, gdy pracujemy dłużej niż 8 godzin dziennie? Owszem, jeżeli obowiązuje nas 8-godzinna norma czasu pracy. Jeżeli jednak jesteśmy zatrudnieni w systemie czasu pracy przewidującym przedłużony wymiar dobowy (np. równoważnym), to godziny nadliczbowe w dniach przedłużonego wymiaru dobowego wystąpią dopiero po jego przekroczeniu. Praca w godzinach nadliczbowych wystąpi także wówczas, gdy rozkład nie przewiduje w ogóle pracy w przedmiotowym dniu (np. w święto czy inny dzień wolny), ale pracownik stawił się do pracy i wykonywał czynności dłużej niż norma dobowa wynikająca z art. 129 K.p., czyli dłużej niż 8 godzin. Osobno rozpatrujemy także sytuację pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy takiego pracownika, których przekroczenie uprawnia go do normalnego wynagrodzenia oraz dodatku.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

1) 100% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

2) 50% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1 (także w sobotę, nawet wówczas, gdy jest ona ustalona dniem wolnym od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy).

UWAGA! W przypadku gdy w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca udzieli pracownikowi czasu wolnego, dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje.


Z przekroczenia normy średniotygodniowej

Dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku - zrekompensowanej odpowiednim dodatkiem - pracy ponad obowiązującą normę lub wymiar dobowy.

Dla celów ustalenia czy nastąpiło owo przekroczenie pracodawca po zakończonym okresie rozliczeniowym ma obowiązek zbadania czasu pracy każdego pracownika. Przekroczenie przeciętnej normy tygodniowej skutkuje koniecznością wypłaty 100% dodatku za każdą tak przepracowaną godzinę. Kiedy zatem może wystąpić takie przekroczenie? Na przykład w sytuacji, gdy pracujemy w dniu wolnym od pracy wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy lub w razie pracy w niedzielę lub święto niebędących dla nas dniami roboczymi, jeżeli pracodawca nie udzielił nam innego dnia wolnego od pracy.

UWAGA! Co do zasady, pracownikowi który wykonywał pracę w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego.


Z tytułu pracy w niedziele i święta

Pracownikowi wykonującemu pracę w niedzielę lub święto w zamian przysługuje inny dzień wolny od pracy.

UWAGA! Pracownikowi należy zapewnić inny dzień wolny, a nie czas wolny, a więc ilość godzin przepracowanych w niedzielę lub święto pozostaje w tym wypadku bez znaczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1982 r., sygn. akt III PZP 17/82).

Oczywiście w przypadku przekroczenia normy dobowej, pracownikowi - niezależnie od dnia wolnego - przysługuje stosowne wynagrodzenie wraz z dodatkiem za pracę w godzinach nadliczbowych.

W przypadku zleconej pracy w niedzielę lub święto nieskompensowanej innym dniem wolnym, może nastąpić sytuacja, w której pracodawca będzie zmuszony wypłacić dwa dodatki:

1) z tytułu pracy w niedzielę lub święto (art. 15111 § 2 i 3 K.p.),

2) z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej (art. 1511 § 2 K.p.).

Powyższe potwierdza stanowisko Komisji Prawnej Głównego Inspektora Pracy zaprezentowane na stronie internetowej organu (www.pip.gov.pl), w którym czytamy m.in.: "...Przepis ten zapewnia pracownikom 100% dodatek do wynagrodzenia z tytułu niezrekompensowania pracy w niedzielę lub w święto innym dniem wolnym od pracy. Jeżeli jednak w wyniku braku takiej rekompensaty zostanie przekroczona przeciętna tygodniowa norma czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, pracownikowi przysługuje kolejny dodatek za pracę przekraczającą tę normę w wysokości 100% stawki godzinowej wynikającej z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną (art. 1511 § 2 K.p.)...".



autor: Jolanta Rogacewicz
Gazeta Podatkowa Nr 300 z dnia 2006-11-23
Źródło:
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

    Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

  • Składkę na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.

  • Termin wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego pobranego od wpłaconych w poprzednim miesiącu dochodów z udziałów w zysku. Termin złożenia deklaracji oraz wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od zagranicznych osób prawnych, czyli osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terenie Polski.

    Termin uiszczenia podatku dochodowego od podatników rozliczających się w formie karty podatkowej.

  • W tym terminie z ZUS rozliczają się przedsiębiorcy opłacający składki za siebie. Składka na Fundusz Pracy.

    Termin przekazania sprawozdania do systemu INTRASTAT, za poprzedni miesiąc kalendarzowy, gdy realizowano transakcje wewnątrzwspólnotowe podlegające obciążeniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Rozmowa rekrutacyjna dla programistów. Przewodnik do sukcesu Rozmowa rekrutacyjna dla programistów. Przewodnik do sukcesu Gayle Laakmann McDowell Cena: 62,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku